ÔNG UY XÃ SƠN MỸ (tu bút và tái biên)

 

Thưa thật với bạn đọc tôi từng đăng bài hồi ức này khá nhiều lần với cái đề bài khác nhau. Dù sao chăng nữa đây là một câu chuyện thật của cuộc đời người viết sau ngày về lại địa phương chung sống với gia đình cùng bà con làng nước.

Những người từng đi "cải tạo" ngày xưa, thú thật mang cái mạng về với gia đình là điều may mắn rồi còn mong gì hơn. Chuyện vốn liếng cuộc đời ai ai cũng bắt đầu bằng hai bàn tay không cùng một thân thể ốm yếu suy nhược sau những năm thiếu ăn cùng đày ải nơi rừng sâu núi thẳm.

Nói thật tình những người ra tù về lại thành phố, đời sống bán buôn còn khá cho bản thân. Những ai về lại gia đình ở vùng đất đai trù phú thì cuộc sống sẽ sung túc hơn. Đó là chuyện đương nhiên, cuộc sống có liên quan với kinh tế nơi ta ở.

Người viết, nói cho cùng có thể kém may mắn hơn những người tù về lại thành phố. Trước tiên là vốn liếng trong tay không gì hơn là cái rìu ngày ngày vô rừng đốn củi nuôi "vợ đỡ con".

Sơn Mỹ ngày đó là một vùng đất ven biển, dân cư đa phần làm nương rẫy đốt than sinh sống. Chiếc xe thồ chở củi của tôi, cứ một lần 'hạ sơn', tức là đổ xuống con dốc Tân Sơn để về dưới kia, lại phải qua cái quán nghèo bên con dốc.

Ông lão bán quán chẳng ai xa lạ. Người ta gọi ông là ông Uy tức là ông Uy Sơn Mỹ. Trong mắt người viết nhân vật này khá đặc biệt. Đặc biệt không phải ông là chủ nhân cái quán nghèo kia mà do ông lúc nào cũng bận bộ đồ vá hàng trăm miếng và cái ống thuốc lào thật dài cạnh bên ông.

Trở về quá khứ dưới khung trời thành phố Quảng Trị thân yêu, ngày đó tôi là đứa học trò nhưng lại mê bộ truyện Võ Lâm Ngũ Bá (Kim Dung) nhất trong nhiều tập truyện võ hiệp của Tàu. Thật lạ quá, tôi từng đọc lui đọc tới không biết chán. Từ trường Nguyễn Hoàng về nhà, có khi tôi không theo đường Duy Tân, lại theo Lê thái Tổ đi lên hướng Chơ Tỉnh, xong men theo Trần Hưng Đạo đi xuống. Trên đường Trần H Đạo, tôi hay ghé tiệm sách Tao Đàn hỏi mấy tập kế của Võ Lâm Ngũ Bá về chưa?

Trong Ngũ Bá có Cửu Chỉ Thần Cái Hồng Thất Công coi về Cái Bang, là "sếp" của phái Ăn Xin . Hồng Thất Công có môn "Đả Cẩu Bổng Pháp" tức 'võ đánh chó'. Dĩ nhiên, người Cái Bang thì hay gặp chó, mà găp chó thì phải có võ để trị. Nhưng trong truyện "Đả Cẩu" này lại là món võ mà quần hùng phải khiếp. Đó là chưa kể đến Giáng Long Thập Bát Chưởng từng sánh vai với Nhất Duơng Chỉ, thần công cái thế, của Vuơng Trùng Dương sau này là tổ sư của Toàn Chân phái mà đứa cháu là Truơng Tam Phong kế truyền và là tổ sư của Võ Đang Phái...

Miên man chuyện võ hiệp của Tàu, các bạn sẽ hỏi có liên quan chi câu chuyện hay ký ức "cái quán nghèo" trong đề bài đâu? Xin thưa, đó là hình ảnh cái áo của Trưởng Lão Cái Bang là Hồng thất Công luôn luôn vá víu, rách rưới và từ hình ảnh của Lão Cái Bang làm tôi chợt so sánh với cái áo của người người chủ cái quán nghèo bên dốc kia.

Những ngày di dân Quảng Trị vào Bình Tuy, cụ thể hơn là Hàm Tân và chi tiết hơn nữa là xứ Động Đền, những làng xã QT bên bờ đại duơng, vùng vịnh Hàm tân. Tôi ghi nhớ hình ảnh của một 'Hồng thất Công thứ hai' chăng?

Bạn đọc sẽ thắc mắc tại sao lại là 'Hồng thất Công thứ hai'? Ý tưởng của tôi sao 'ngồ ngộ' khi so sánh hình ảnh một ông già bán quán bên đường quê huơng với một nhân vật võ hiệp.

Bà con sống trên Dốc Sơn Mỹ (trước là xã Tân Sơn-Hàm Tân) ai mà chẳng biết ông. Ông là người Bắc Di Cư, từng sống tại QT. Nhà ông cũng theo bà con QT vào đây thời Khẩn Hoang Lập Ấp, thập niên 1973 cho đến bấy giờ.

Theo con đường đất đỏ, tức là tỉnh Lộ 23 (giờ là tỉnh lộ 55) Bình Châu-Hàm Tân. Trước khi đổ dốc, xuống chợ Cam Bình để về thi trấn LaGi, người ta thấy căn nhà tôn nho nhỏ của ông bán hàng ẩn mình dưới vài gốc mít. Sinh kế của ông ngoài cái quán nhỏ trước mái hiên nhà, vài thẩu kẹo, vài nải chuối, chẳng có món hàng nào đắt giá. Tôi không biết nhà ông có vào rừng canh tác làm rẫy hay không? Mỗi lúc đi ngang, tôi chỉ thấy ông ngồi giữ quán, tay cầm ống thuốc lào, thỉnh thoảng rít một 'hơi' thuốc dài lê thê cùng buông ra làn khói bay bay...

Thân phận tôi chẳng khác gì hơn? Đó là hình ảnh một gã tiều phu đang khom mình thồ chiếc xe củi nặng. Tôi cố dùng hết sức mình, ghì chiếc xe thồ bắt đầu đổ dốc. Mỗi ngày ngang qua nhà ông, hình ảnh 'đậm nét' làm người viết nhớ mãi là gì? tôi sẽ lần lượt kể lại cho bà con QT mình nghe 'chơi'...

Ông bán hàng đang 'rít' ống thuốc Lào, mắt tôi không thể bỏ qua cái áo ông mặc. Những lớp vá chằng chịt, chồng lên nhau không còn một chỗ trống. Hình như ông chỉ mặc cái áo hơi quái dị đó ? Những miếng vải kaki xanh vuông, hết lớp này chồng lên lớp khác. Hình như càng rách, ông lại càng vá thêm! Tôi không mặc nhưng hình dung chiếc áo kia ắt hẳn phải nặng chình chịch mà thôi!

xin mượn hình ảnh minh họa cho cảnh người dân bán than cùng hình ảnh của người viết đang thồ củi ngày đó. "anh hùng mạt vận" vào rừng đốt than làm củi...bạn đọc hãy tưởng tượng xe củi của người viết đang ngang qua cái quán nghèo trong truyện ...

Tôi thông cảm cho ông, có thể do đây là một hành động âm thầm, ông đang chống lại cái gì đó? Sự nghèo túng, thiếu thốn của một miền đất khổ hay hoàn cảnh chung cho toàn thể bà con lối xóm quanh ông ? Vá- chắp tiếp nối vá- chắp? Chiếc xe thồ củi của tôi chẳng hơn gì thân phận ông ? chiếc ruột xe vá 'chằm vá đụp' đến nỗi mấy thợ vá và sửa xe đạp trên xã Sơn Mỹ như anh Hạ (Thuỷ) gần Chùa Huệ Đức, anh Lợi, anh Oai đều là thợ sửa xe đạp trước chợ Xã từng lắc đầu một cách ái ngại. Chiếc xe tôi cùng 'thân phận vá chắp' do hai chiếc lốp xe không còn chỗ nào để vá? Cái thời: mua cái ruột xe đạp, cái đùm, sợi xích, cái rô líp "Trung Quốc' là cả "một gia tài"?!

Lớp trẻ lớn lên sau này không có cơ hội sống qua "CHẾ ĐỘ TEM PHIẾU". Mỗi năm 'tiêu chuẩn' vài tấc vải, ai không may có thể khác màu. Cái áo ' trường kỳ kháng chiến' của Ông có thể là câu trả lời cụ thể và hình tượng nhất cho sự thiếu thốn này. Cán bô- công nhân viên chức- cách gọi thời đó, có thể khá hơn một ít. Một ít thôi; nghĩa là mỗi năm hơn dân vài ba tấc vải,dăm ba lạng thịt heo (nhưng ai cũng ưa nhiều mỡ , rán để dành), một vài lạng trà đường . v v..

Người viết ngang đây cũng chưa nói hết ý mình. Cái áo cùng cái quán nghèo ven đường ngày đó làm tôi nhớ lại Cụ "Hồng thất Công" trong Võ Lâm Ngũ Bá, đề cập ở đầu bài. Cửu Chỉ Thần Cái mà sống lại, đem áo ra so ư ? cũng thua cái áo của 'cụ bán hàng' mà tôi miêu tả vào thời chúng tôi thôi. Bạn thử tưởng tượng xem: cái quần đùi ka ki bạc phếch, bên trên là cái áo vá chằng chịt, chồng chất lớp lớp thời gian, lưu dân QT sống tại vùng này, rẫy rừng làm bạn.

Ông lão ngày ngày ngồi trước cái quán nghèo, lơ đãng ngó ra từng đoàn xe đạp thồ, những toán phụ nữ gánh gồng ngang qua truớc mắt ông. Những đoàn dân quê lao lực, củi than cùng nông phẩm thi nhau đổ dốc. Dưới kia là phố thị La Gi; đêm về từng hàng ghe tàu ra khơi, hàng vạn ngọn đèn măng -sông câu mực thi nhau lấp lánh...

Quá khứ của Ông, cũng sống cùng người dân QT ngoài kia, đồng cam cộng khổ theo bà con mình vào tận Bình Tuy, khai sơn phá thạch, tạo nên một quê huơng thứ hai nói 'rặc giọng mình'; trừ ông, vẫn cái giọng Bắc rất chuẩn. Quá khứ của ông có gì nổi trội? chẳng ai biết ngoại trừ câu chuyện là ông "nấu thịt chó rất ngon", đơn giản chỉ có thế. Tôi cũng xin nhắc lại chuyện ông nhạc tôi kể lại cho tôi rằng: ông nấu thịt chó 'cừ khôi' đến nổi có ông cố vấn Mỹ thời trước đóng tại Quảng Trị 'từng yêu chó, quý chó' mà phải 'chết mê chết mệt' vì món thịt chó của ông!

Có thể trong bút ký này, Ông hay bà con không bằng lòng về chuyện cái "áo vá" ; nhưng nghĩ lại vào thời này bà con mình và ngay cả người viết đều cùng cảnh ngộ. Một hoàn cảnh của rách rưới, cơ khổ, chắp vá cùng mong cầu ...

Dù "áo vá" nhưng tôi nghĩ không ai có thể vá áo chồng chắp, chằng chịt bằng Ông, một hình ảnh làm cho tôi nhớ mãi. Một ý nghĩ hơi 'tếu' thoáng qua: nếu ai đó đi 'thi vá áo' thì khó lòng thắng được ông? Ngay cả Cửu Chỉ Thần Cái, trưởng phái Cái Bang trong truyện Kim Dung ngày trước giá như sống lại chắc cũng chào thua ông lão bán hàng bên dốc Sơn Mỹ. Nhưng hoàn cảnh ngày đó trong thôn làng là một trong bao nhiêu hình ảnh có thật. Người viết qua ngòi bút chân thành chỉ mong ghi lại một chút gì đó cho thế hệ mai sau hình dung lại. Quá khứ của bà con Quảng Trị lớp lớp tiền nhân ra đi từ biến loạn lịch sử từ thời cuộc, bao dòng người ly hương với cuộc hành trình nam tiến trong chiến tranh lửa đạn, cực khổ vô vàn...

Chuyện ngày qua, vài thập niên trôi nhanh như gió thoảng. Một con dốc bên triền đất lở lói, có cái quán nghèo chỉ vài nải chuối đong đưa trên vài ba thẩu kẹo rẻ tiền... có ông lão bán hàng với chiếc áo vá đầy ấn tượng. Ông đang mơ màng...cụm khói thuốc lào từ từ bốc cao. Làn khói thuốc như muốn theo đám mây trời bảng lảng trôi về cố hương Quảng Trị ./.

ĐHL

tu bút 24/10/2025

NHỮNG "CHIM SẮT" TỪNG CHAO CÁNH BAY QUANH CHÀO THÀNH CỔ QUẢNG TRỊ

 KÝ ỨC by ĐHL

A4E SKYHAWK / Ó TRỜI

Chiến tranh vẫn sôi động. Nó đến quá gần khi hàng đêm bà con mình nằm nghe tiếng hú của pháo 122 ly vẫn rập rình đe dọa người thành phố. Học sinh QT vẫn gắng ôn bài hàng đêm khi kỳ thi tú tài đến gần. Bao nhiêu giấc ngủ người mình chẳng yên. Chuyện hàng đêm sao mãi hồi hộp canh chừng mỗi lúc nghe tiếng pháo bên kia đang xé gió rơi vào Thành Cổ, cả nhà liền lao nhanh  xuống hầm trú ẩn.

Hàng ngày mọi người thành phố vẫn không quên chuyện xúc thêm thật nhiều bao cát chất dày thêm cho cái hầm tránh pháo. Sợ hãi, ám ảnh,  càng lúc càng tăng do chiến tranh, cụ thể hơn là pháo bên kia rót vào thành phố càng lúc càng dày. Người xóm tui, quả thật tiếc cho cái nhà ngói mới xây chưa kịp ăn mừng tân gia. Đó là nhà của bác Nguyễn thành Ngô làm nghề y tá trong thôn. Mới vừa rồi nhà O Hoài bị pháo bên kia rót trúng, pháo không vào thành cổ mà nổ vào nhà O khiến đứa con trai chết oan. Phía Cửa Hữu tức là cửa thành Đinh Công Tráng, Tiểu Khu vô ra, nghe tin nhà giặt ủi cạnh Trường Nam bị pháo rót trúng...còn nhiều nhà dân nữa, toàn bị pháo rót oan khiên... Chết chóc tang thương, biết kêu vào ai, kiện ai thật là chuyện đau khổ của người dân thành phố khi "trời kêu ai nấy dạ". 

Con đường Lê Văn Duyệt tiếp đến Duy Tân rồi lên trường Trung Học Nguyễn Hoàng sao quá thân quen.  Nhưng có thứ thật lo thật buồn do không gian không còn an bình khi tiếng gầm rú của mấy chiếc C130 bên kia phi trường Ái Tử lên xuống liên tục. Tuổi học trò có thể rời bàn tay cầm vở khoác áo  kaki bất cứ lúc nào khi chiến tranh lên tiếng gọi? Nó đến thực sự, từng giờ, từng ngày, càng lúc càng căng thẳng. Dẫu sao tôi vẫn cố gắng, vừa đi học vừa lẩm nhẩm ôn bài. Tôi phải gắng sức cho đậu, ít nhất là Tú Một nếu khoác áo chiến y.

       

               F105  THUNDERCHIEF 

F 4C Phantom

Những suy nghĩ không yên, ngắt khúc, dọc đường tới trường hay theo lối Duy Tân về nhà do tiếng động cơ ầm ầm của nhiều phi tuần chiến đấu cơ của không quân Mỹ từ ngoài hạm đội Bảy ngoài biển bay vô. Hàng ngày vẫn thế. Phi cơ phản lực gầm rú bay lên hướng Trường Sơn.  Sau những phi vụ oanh kích, mấy chiếc F4C Phantom mũi đen hơi gập xuống, những chiếc F4B mũi sơn trắng, bay vòng quanh như muốn 'chào' Thành Cổ QT?  Phi cơ bay thấp đến độ mình có thể  thấy được mấy chiếc nón trắng tròn tròn của anh chàng phi công 'xứ cao bồi' nào đó? Những pilot này như đang vẫy tay chào người QT bằng cách chao cánh bay vòng. Mấy phi tuần 3 chiếc, 4 chiếc động cơ nổ ầm ầm... 

sau từng phi vụ trước khi ra lại Hạm Đội 7 hay về lại Phi Trường Đà Nẵng các phi tuần 2 hay 3, 4 chiếc hay bay quanh như chào Thành Phố QT

Tôi là người mê phi công từ dạo đó...ôi tiếng gầm của động cơ phản lực, âm thanh đi sau hình ảnh phi cơ.

Lại có mấy chiếc F105 Thunderchief cái mũi nhọn hoắc hay chào thành phố thân yêu của chúng ta trước khi về lại Đà Nẵng.

Hàng không mẫu Hạm ngoài kia vang danh chiếc Enterprise lênh đênh ngoài biển là nơi xuất phát những phi xuất A4E Skyhawk, F4 B

  F 105 nó xuất phát từ Phi Trường Đà Nẵng (hình dưới) xem chừng hiếm bay hơn mấy chiếc A4E Skyhawk. Phi cơ hạm đội Bảy vào vùng trời QT thời này phần nhiều là A 4E Skyhawk chúng có cánh hình tam giác. Rồi một thời gian tôi lại thấy vài chiếc B 57 Canberra nữa, nhưng mấy anh chàng này cục mịch quá, không đẹp như F 105 hay ‘ngầu’ như F 4 phantom. Nghe đâu F- 4 cũng đậu tại Phi trường Đà Nẵng.

A 

A 1E SKYRAIDER VNCH

hình dưới: Phi Trường Đà Nẵng với các loại F105 ThunderChief và A1 E Skyraider -A37, F 5E trong cuộc chiến VN

A 37 

F 5 E

Lạ thật sao những năm này tôi mê nghiên cứu về phi cơ như ông già “mê thuốc lào’ đến thế? Những chiếc A 1E Skyraider, A 37 đen  hay F -5E xam xám là của phi công VN.  Phi cơ cánh quạt của VNCH bay qua Thành Cổ hay dội bom mấy làng ven biên như thời đó mình còn nhớ thả bom xuống làng  An Trú hay Gia Độ khoảng năm 1965-66?- Từ thành phố nhìn về làng hướng An Tiêm, chiếc Skyraider của VNCH chúi xuống rồi trái bom màu trắng bạc rơi kèm theo là cột khói trắng hình nấm bốc lên cao...rồi tin chiến thắng hay những trận đánh càng lúc càng gần. QT ngay thành phố cũng chẳng yên do pháo rót vào. Dưới làng lực lượng bên kia dày đặc phát triển đến nổi phải bỏ bom. Các trận đánh càng lớn. Chiến tranh dồn dập.  Căn cứ Ái Tử thành lập ... Phi cơ chiến đấu của Mỹ từ Hạm đội Bảy bay vào càng nhiều hơn. Hàng đêm người thành phố nằm ngủ chẳng yên. Sợ pháo kích, hồi hộp. Tai nghe nhiều hồi bom B-52 trên núi, mặt đất rung rinh liên tục từng tràng dài làm chấn động cửa sổ, chân giường ...rồi căng tai mà nghe tiếng hú của pháo hỏa tiễn 122 ly của họ rót vào Thành

Bao nhiêu hình ảnh của một thời chiến tranh, trong đó có những cánh chim bằng từng bay vài vòng; đó là tiếng chiến đấu cơ phản lực của đồng minh họ đang chào người dân thành phố, những đôi cánh bạc lấp lánh dưới ánh mặt trời trước khi chúng bay mất hút ra hướng biển.

Ngoài kia là biển, dĩ nhiên không xa lắm. Tôi tưởng tượng có một  Hạm Đội mà cả đời tôi chưa hề thấy được. Nhiều chiếc tàu to lớn bập bềnh trên sóng Biển Đông. Từ đó tung ra những cánh chim sắt cùng nhiều phi vụ xuất kích...

SÂN BAY ÁI TỬ MỘT THỜI RỘN RÀNG

Đó là một thời chiến tranh. Một quá khứ có những đứa con trai từng tưởng tượng ra một bước đường binh nghiệp trước mắt lúc quê hương lên tiếng gọi. Tôi, thú thật mê máy bay khi còn cắp sách đi học. Đường đến trường- trong đầu ôn bài -miệng mình lẩm bẩm  nhưng hai  tai lắng nghe tiếng ầm ầm của phi cơ.

 NHỮNG CÁNH CHIM TRỜI TỪNG CHAO ĐÔI CÁNH SẮT NHƯ CHÀO THÀNH CỔ MÀ THÍCH ĐẾN NGẨN NGƠ?

Quá khứ qua mau cùng bao dập vùi, biến đổi? Tôi lại nghĩ: giá như mấy con tàu kia "còn bập bềnh" ngoài đó không bỏ đi xa. Giá như ngày đó những chiếc chiến đấu cơ kia còn nghiêng cánh "chào THÀNH" thì hôm nay đâu có một sự thật khác xa như vậy.

Không biết có phải vậy chăng? 

Đúng, sai tôi  không dám quyết, nhưng giấc mộng ngày xưa "đi mây về gió" bất thành: ĐÓ LÀ SỰ THẬT mà thôi. Quả đúng, chạy giặc 1972 người viết và bà con Quảng Trị chạy vào đến Sài Thành hay là thủ đô của VNCH. Nợ bút nghiên xin bỏ lại đàng sau với giấc mơ "đi mây về gió". Hình ảnh những cánh chim sắt từng chao cánh chào thành cổ thân yêu của tỉnh Địa Đầu không hề phai nhạt trong trí óc của một thanh niên miền trung. Khóa Không quân đó nếu "thành sự thật" thì mang danh số 37A. Trại Phi long Tân Sơn Nhất chàng trai trẻ miền trung đã vượt qua mấy giai đoạn khám sức khỏe và như trong hồi ký trước, lỗ tai của tôi đã là rặng núi cao chớm chở mà người viết không thể vượt qua số mạng.

Thế là số quân của người viết vẫn có với hai số đầu là 73 nhưng thiếu một chữ A (Air Force). Cũng là phục vụ quê hương nhưng là Địa Đầu Giới Tuyến với núi cao rừng thẳm cùng tiếng vượn hú chim kêu hơn là "tung mây lướt gió"!

Ước mơ và hoài bão ai mà chẳng có một lần trong đời. Những giấc mộng màu xanh, biết bao là hoa gấm trong một đời người.

Tuổi già lẩn thẩn, nhưng cám ơn trí não đã cho tác giả cơ hội trở về với ngày xưa đầy ắp kỷ niệm. Ký ức như chiếc gối êm ái cho ta dựa lưng vào, chút nào an ủi khi vốn thời gian đang cạn.

Mong rằng bạn và tôi ai ai cũng thế.

Đinh hoa Lư

tái biên 22/10/2025 San Jose USA

 

edit 26.5.2023 by ĐHL

BẢY NGÀN ĐÊM GÓP LẠI

 

5 CUỐN LỊCH NHỎ ĐỂ LẠI CHO CON

 

Ba tôi ngày xưa chọn ngày cưới cho hai vợ chồng tôi là ngày đầu năm dương lịch. Sau này tôi mới nhận thấy ý của ba tôi thật hay  vì cứ vào dịp đầu năm tết Tây gia đình sum họp  cũng gộp lại kỷ niệm ngày cưới của vợ chồng chúng tôi luôn thật là tiện lợi.

Thế mà đã ba mươi hai năm qua rồi. Cũng may, tánh tôi ưa "cất đồ cỗ " nên giờ có những cái ngày xưa coi như ngồ ngộ giờ mới thấy nó quý vì nó trở thành đồ cỗ thứ thiệt. Ngoài những tấm hình , kể ra ai cũng có ; nhưng tôi có mấy thứ lạ hơn kể hầu với các bạn nghe chơi.

 

Tôi kể về chuyện pháo ngày cưới của chúng tôi.   Pháo cũng là Lần đầu tiên pháo được đốt vào đám cưới mà chúng tôi là người khai trương trước tiên ở một vùng quê hẻo lánh , nơi chúng tôi ở. Tôi còn nhớ ngày đó có người buôn pháo đầu tiên từ nơi làm pháo nổi tiếng Hòa Vang Đà Nẵng vào tận vùng này và chúng tôi hân hạnh mở hàng .

                                           

                                1/1/1983

 

 Thời buổi đó đám cưới không phải như bây giờ , đa phần làm theo kiểu du kích' áo cụt quần đen , đàn ông thì cái sơ mi , cái quần jean cũ và đôi dép Lào là "hách' lắm rồi. Riêng chúng tôi "chạy" mượn được veston , có giày "bò" có cả pháo mở hàng cho người ta tại một vùng kinh tế mới sao mà chẳng lạ, chằng "oai "!

 

Đưa Dâu tới nhà, tràng pháo chuột nổ "tạch tạch" xen kẽ tiếng pháo trống nổ "đùng đoàng" nghe thật sướng tai. Tại sao nghe "sướng lỗ tai " vì sau năm 1975 một thời gian thật lâu chưa ai nghe lại tiếng pháo . Bao nhiêu biến đổi nào 'kinh tế mới' nào chuyên  'lao cải'...  người dân vùng tôi chỉ biết cái rựa cây rìu, khi nghe lại tiếng pháo thì ngỡ ngàng lạ tai là phải.

 Đánh dấu chuyện này, sau đám cưới tôi cất lại cặp pháo tống làm 'kỷ niệm' chơi. Đi đâu tôi cũng mang theo cho đến hôm nay qua Mỹ nó vẫn còn. Tôi đoan chắc, không có ai còn giữ cái pháo trong ngày cưới của mình như tôi. Mỗi lần nhìn hai cái pháo , màu đỏ của nó giờ đã bạc phếch, tôi mường tượng  tiếng pháo năm nào nổ vang trước ngõ, khói pháo vương vương, đoàn đưa dâu theo con đường nhỏ, đầy cỏ dại  vào xóm nhà trai.

 Những Cuốn Lịch Bỏ Túi cho mỗi năm sinh từng đứa con vợ chồng tôi

 

Thời gian dần qua, cứ mỗi đứa con ra đời tôi lại kiếm mỗi đứa một cuốn lịch  nhỏ xíu  loại bỏ túi ,đánh dấu ngày sinh tháng đẻ. Tánh tôi kỷ lưỡng , không bao giờ vứt bỏ, đi đâu cũng mang theo. Giờ thế mà đã hơn ba mươi năm những cuốn lịch đó vẫn còn. Chúng là chứng cớ ghi chép đúng nhất của mấy đứa con chúng tôi không thể nào lầm được. Mỗi cuốn lịch nhỏ này  là kỷ niệm cho mỗi đứa con ra đời. Những cuốn lịch bỏ túi này theo thời gian giờ đã ố vàng  cũng trở thành một dạng đồ cỗ cho gia đình.

 

tôi chỉ giữ hai cái pháo trống và 5 cuốn lịch ngày sinh 5 đứa con quý giá hơn quý kim tiền bạc do đây là kỷ niệm thân yêu của gia đình 

 Thường người ta hay cất giữ những quý kim, cao giá, đắt tiền trong ngày cưới làm vật kỷ niệm. Trong riêng tư, tôi cho rằng dù một bức thư viết dở, một tấm ảnh cũ rách hay bất cứ vật gì đã thuộc về một quá khứ,  giá trị của nó là ở THỜI GIAN chứ không phải giá trị hiện vật.

 

Hiện Tại và quá khứ là một dãi liên kết đầy tiệm tiến. Hôm kia là quá khứ của hôm qua, và hôm qua là quá khứ của hôm nay. Khi tôi đang viết những dòng này là hiện tại nhưng đến khi bạn đọc chúng thì đã thuộc về quá khứ rồi! Tôi chợt nhớ mới đây, có người bà con của tôi  viết cho tôi rằng  "…xã hội luôn luôn biến động và đầy đổi thay...hoài niệm chỉ là chuyện của ngày hôm qua mà thôi... " tôi cho rằng, chuyện của ngày hôm qua chưa hẳn đã 'dứt điểm ở ngày hôm qua'  mà giá trị vẫn còn để hoài niệm để tạo thành một dãi liên tục cho cuộc sống. Sự hụt hẫng , trống rỗng  to lớn cho ai không có quá khứ hay không nhớ được quá khứ vì bao nhiêu dấu hỏi sẽ vấn vương mãi trong lòng ta  mãi hoài chẳng thôi? Xã hội thì bao giờ cũng đầy biến động và đổi thay. Nhưng, nếu sự đổi thay hôm nay càng ít tốt đẹp hơn hôm qua chừng nào  thì sự hoài niệm càng thiết tha luyến tiếc dạt dào thêm chừng ấy!

 

   Kỷ niệm 25 năm ngày cưới vợ chồng tôi tại San Jose 1/1/2008

bạn bè đồng hương bà con đều dự rất đông

Lê Hiệp đại diện nhóm bạn Hiệp Hùng Hậu Hiến Huế ...tặng kỷ niệm 25 năm

 

Hôm nay nhìn những cuốn sổ lịch, tôi ước ao sau này các con, chúng tôi sẽ không quên quá khứ là người Việt Nam. Những cuốn lịch - dấu tích một trời quê hương, nơi chúng cất tiếng khóc oa oa chào đời. Khung trời yêu dấu ngày xa xưa đó có biển, có núi đồi và những rẫy sắn trãi dài bao la và cái đáng nhớ nhất là tháng ngày lận đận của mẹ cha.

 

Bao nhục vinh thăng trầm ngày cũ, dù muốn dù không không ai tránh né được thực tế mình là người Việt Nam.  Ngày mai, các đứa con bạn, hay những đứa con chúng tôi dù bao vinh quang nơi xứ lạ quê người, cũng không thể chối bỏ được một sự thật cái gốc tích là người Việt Nam.

 

NĂM cuốn lịch này, "Hành Trang Giã Từ" đã theo chúng tôi đến xứ người.  Tôi giữ  chúng và lần lượt tặng lại cho các con tôi như là MÓN QUÀ THỜI GIAN trong ngày SINH NHẬT

Một khi quá khứ chưa mất hẳn trong tiềm thức con người xa xứ, nó sẽ là sức bật mãnh liệt cho tương lai, cho những thành công xứng đáng nhất trong đời./.

 

ĐHL

kỷ niệm 32 năm ngày cưới  1983-2015

edition 1/7/2019 SINH NHẬT CHUNG VỢ CHỒNG NGƯỜI VIẾT

UPDATE 1/1/ 2021 SAN JOSE

 

 

-0-0-0-

 

 

THÚ CHƠI VƯỜN ĐÁ CỦA NGƯỜI HÀNG XÓM CŨ

 

NGƯỜI HÀNG XÓM VUI THÚ ĐIỀN VIÊN VỚI... ĐÁ

người viết có cơ hội phỏng vấn Scott Lillard người hàng xóm trong thú vui điền viên về ĐÁ

chào bạn đọc

Khi nói về thú điền viên nhất là của người Việt chúng mình, chúng ta thường nghĩ đến các vườn hoa khoe hương sắc dưới ánh nắng ấm áp của một buổi sáng đẹp trời. Có ai đó lại thích một hòn non bộ có  chim muông, cây cối và suối nước róc rách... tất cả được thu nhỏ trong một khoảnh vườn nào đó.

NGHỆ THUẬT SẮP ĐẶT HAY DỰNG ĐÁ

    Hàng xóm của tôi, anh Scott Lillard có một thú điền viên trông khá lạ do anh thích sưu tầm và thưởng ngoạn điền viên chỉ toàn là 'ĐÁ'. Mỗi lần đi ngang nhà anh, tôi thấy anh đứng trầm ngâm ngắm VƯỜN ĐÁ của mình không biết chán?

Scott Lillard & người viết chiều  31/12/2017

Sáng sáng, chiều chiều tôi vẫn thấy anh xăm soi sắp đặt từng viên đá đủ màu đủ cỡ hình thù ra sao thì tôi không hiểu. Rồi anh lại ngắm, xong lại xăm soi sắp đặt, bưng qua, đặt lại...


con suối khô Penenticia vùng tôi ở

Có khi tôi thấy anh đi kéo đá từ con suối Penenticia đem về nhà để phục vụ cho cái thú điền viên lạ lùng đó. Anh Scott xây vườn này đã đúng 2 mùa Noel.

    Hôm nay ngày cuối năm 2017, tôi ngỏ ý xin anh 10 phút cho cuộc phỏng vấn 'bỏ túi', nhờ anh nói rõ về cái thú điền viên lạ lùng này? không ngờ anh vui vẻ bằng lòng ngay. Đúng ba giờ chiều tôi cầm cái máy quay phim qua sân nhà anh ngay để làm cuộc phỏng vấn tuy không chút gì gọi là 'chuyên nghiệp' cả?

tổ tiên của anh bạn  hàng xóm là xứ Scottland (Tô Cách Lan)


    Anh cho biết anh tên là Scott Lillard. Tổ tiên của anh gốc xứ Scottland vùng cực bắc Anh Quốc. Anh đã xây dựng thú vui điền viên với cái vườn này đúng hai năm nay. Scott cho biết tổ tiên xứ Scottland của anh hay có tục xây mộ đá (hay bia đá- (CAIRN) nhưng sang đây anh xây dựng những cụm đá này với dụng tâm NGHỆ THUẬT (art works) kết hợp với LIỆU PHÁP (meditation).

    Chỉ trong mấy phút phỏng vấn ngắn ngủi nhưng anh giải thích tận tường rằng liệu pháp theo ý anh trong lối chơi với đá này là định tâm (no noise in head) kết hợp với một tâm hồn ổn định (calm heart) để sắp đặt những viên đá cao dần lên, phối trí và định lượng ra sao để hình thù khối đá cao bằng con người không bị sụp đổ? Đó là sự tập tành cho ta tính bình thản hay nói đúng hơn sự bình tĩnh. 

Anh cho rằng: con người có sự liên hệ mật thiết và chiêm nghiệm với thiên nhiên và thiên nhiên cũng rất giúp ích cho đời sống tâm linh chúng ta.  Anh chỉ cho tôi thấy những viên đá màu hồng đó là đá LAVA có khi phải đi mua chứ không hoàn toàn lượm lặt từ lòng suối Penitencia trong vùng chúng tôi cư ngụ.

Nói sao cho hết trong non mười phút phỏng vấn? Nhưng sư thích thú của tôi không dừng lại ở những cụm đá nhiều hình thù cùng màu sắc. Tôi thoáng  thấy một chậu trúc vàng Á Châu và anh cũng biết họ tre thì rễ lan nhanh nên anh phải giữ trong chậu. Lại có mấy giống xương rồng ở Trung Mỹ. Anh không sưu tầm nhiều về cây cỏ chỉ chú tâm về đá.

    Tôi cám ơn anh bạn hàng xóm Scott nhiều về khúc phim, tuy ngắn nhưng khá lý thú này cũng không quên chúc anh Scott và gia đình một năm mới 2018 hạnh phúc./.

ĐHL ngày cuối năm 31/12/2017

edit 6.4.2023

======================  

hình chụp 11/10/2025 

ĐỔI THAY LÀ CHUYỆN NƯỚC MỸ 

Gia đình anh bạn đã rời đi năm ngoái. Người chủ mới đã phá đi cái "vườn đá' cũ. Mỗi lần đi bộ ngang nhà đó, vợ chồng tôi thường nhắc đến anh bạn gốc Scotland xưa