Hoa tím bằng lăng

Đinh thị Hiệp




Bây giờ đã là giữa mùa hè, những con đường không còn rộ màu tím hoa bằng lăng. Chỉ mới mấy năm gần đây, vùng đất La Gi ngày càng tăng dần loài hoa này. Hai bên con đường Thống Nhất, những cây bằng lăng con mới trồng nay đã vươn cao, thi nhau báo hiệu vào hè bằng màu tím của hoa, những chùm hoa rung rinh trong gió.

Cũng như bằng lăng, màu phượng đỏ cũng đã dịu dần mà thay thế bằng màu xanh tươi mát của những vòm lá được tưới bằng những trận mưa giữa mùa hè. Thật ngạc nhiên khi đứng ngắm cây phượng trong sân trường trung học Lý Thường Kiệt, màu đỏ vẫn như đang muốn thách thức với thời gian. Biết là mùa hè sắp qua đi, mùa tựu trường sắp đến rồi, mà cây phượng như muốn còn đứng đó để mà còn lưu luyến màu đỏ hoa học trò.

Hai loài hoa này có một sức quyến rủ đối với tôi thật lạ lùng. Có lẽ chúng luôn nhắc nhở đến kỉ niệm ngày xưa mà chúng tôi đã từng trải qua. Con đường chạy lên con dốc cao, xuyên tỉnh lộ Hàm Tân-Bà Rịa-Vũng Tàu vào một ngày đầu hè năm 2001, hai vợ chồng tôi chở nhau lên thăm người cậu ở Mỹ về. Cậu tôi biết mình mang căn bệnh ung thư nên về Việt Nam , để sống những ngày cuối đời trên mảnh đất quê hương. Dọc đường, tôi cứ ngắm mãi sắc màu phối hợp hài hòa của hoa phượng, hoa bằng lăng và màu xanh của những vòm lá. Một màu đỏ có sức sống mãnh liệt, còn màu tim tím như nỗi buồn phảng phất, trầm lắng. Tôi cứ bảo anh rằng quê mình không trồng hoa bằng lăng nhiều như ở đây. Đất đai vùng này tốt quá, cứ nhìn màu đỏ của đất và màu xanh mượt mà của cây lá là thấy rõ, không như vùng đất cát bạc màu của Hàm Tân. Một bên là biển, một bên là rừng thật trù phú. Một mảng rừng sinh thái chạy dọc theo con đường đi, nó được bao quanh bằng hàng rào lưới thép. Với vẻ hoang vu như thế gây nên một cảm giác bất an, khi chạy qua đây, chúng tôi tự nhủ phải trở về trước khi trời chiều tối, khi còn người qua lại trên quãng đường này. Đất Bà Rịa-Vũng Tàu là đất lành như thế nên người dân tứ xứ đổ về, sống tập trung đông đúc. Ba Tô với con đường chính, rộng thênh thang, hai bên trồng hai hàng cây xanh, nào nhà cửa, phố sá sầm uất. Từ ngã rẽ, chạy vào một đỗi, chúng tôi bắt gặp những khu rừng cao su ven đường đang độ lớn và đã được cạo mủ. Màu đất đỏ tràn ngập cả đường đi, màu đỏ như chu sa cứ quyện vào những hàng cây xanh thẫm chạy dài sâu hun hút. Nông trường cao su Hòa Bình, một địa danh quen thuộc của tỉnh Bà Rịa Vũng Tàu, nơi người dân mới đến khai hoang, lập nghiệp. Ngày xưa, thời kì Pháp thuộc, người dân mộ phu từ xứ miền Bắc, miền Trung vào Nam trồng cây cao su, để lại biết bao bài thơ ca thán về quãng đời cơ cực, nhưng hôm nay, có ai bảo nghề này còn cực khổ! Những công nhân nông trường nay đã có cơ ngơi khang trang, nhà cửa, làng xóm quần tụ bên nhau. Tôi có một lần đến nông trường Cù Bị. Trước vẻ đẹp của khung cảnh nông trường, tôi rất đỗi ngạc nhiên. Khi xe chạy qua những cánh rừng cao su, tôi cứ tưởng mình đang trên đường đèo lên Đà Lạt. Cũng là

những rừng cây trên mảnh đất đồi thoai thoải, trên con đường dẫn vào nông trường vào buổi sáng tiết trời se lạnh không có ánh nắng lọt qua.


 Ra di cậu se~ trở về với cội nguồn Quảng Trị 
( hinh nam 1969: trước cổng thành cổ- Cửa Hậu- đường Lê văn Duyệt)

Buổi hôm ấy, tôi về thăm cậu. Xe chúng tôi chạy xuống một con dốc cao, dài và ngoằn ngoèo. Đến Xuân Sơn, nơi gia đình cậu tôi đang sinh sống. Cậu tôi có vẻ già hẳn. Những năm tháng sau này, cậu tôi cầm cự với cơn bệnh đang gặm nhấm vào cơ thể, những cơn đau đớn mà cậu tôi phải cố gắng chịu đựng.

Cũng trên con đường này, vào buổi sáng mùa hè năm sau, chúng tôi một lần nữa lên đây để đưa tiễn cậu . Cậu tôi đã ra đi mãi mãi, không ở trên đất khách quê người mà cậu trở về với cội nguồn. Xuân Sơn là quê mới, là quê hương của gia đình cậu tôi, sau ngày xa Quảng Trị.

Con đường tôi đi qua mang hình ảnh những hàng cây bằng lăng nở rộ, tím phất phơ , chạy dài như nỗi buồn man mát; mùa phượng hồng cũng dần dà như thúc dục gọi hè, sợ hè sắp qua đi. Ôi sao những mùa hè gắn với tôi biết bao kỉ niệm buồn!

Đinh thị Hiệp

Ước vọng Hòa Bình

ON/OFF=AUDIO

  Không hẹn mà gặp, trên mảnh đất miền Nam máu lửa có rất nhiều trẻ em chào đời với tên gọi Hòa, Bình, Hòa Bình. Hòa Bình là khát vọng của biết bao người làm cha mẹ, khát vọng đó được gởi gắm vào những cái tên của con cái, mong sao khi con lớn lên quê hương sẽ không còn chiến tranh.

Chiến tranh đã lùi xa hơn ba mươi năm, nhưng ánh mắt của Ba trong những chiều của mùa hè đỏ lửa 1972 nhìn về quê hương Quảng Trị vẫn còn in đậm trong tâm trí tôi, ánh mắt buồn đau và vô vọng, trong tiếng rền vang của bom đạn Ba như nhìn thấy mồ mã Ông Bà đang bị xới tung, ở đó có ngôi nhà nơi tổ ấm sum họp của cả gia đình không còn nguyên một viên gạch.

Chiến tranh là những đêm ngủ hầm trong vòng tay của mẹ, ôm chặt con vào lòng Mẹ lâm râm cầu nguyện trong tiếng pháo, mong sao con của Mẹ sáng ngày mai vẫn còn nguyên vẹn, ôm con vào lòng thân Mẹ nguyện làm bia đỡ đạn cho con nếu không may vách hầm không còn sức chống đỡ với đạn bom.

Chiến tranh là những ngày lon ton chạy theo mẹ qua không biết bao nhiêu làng mạc phố phường trên mảnh đất miền Nam, dù chưa một lần được học Vật Lý để biết vận tốc âm thanh nhưng tôi đã biết nếu còn nghe được tiếng pháo bay là mình còn sống, biết hố bom là nơi trú ẩn an toàn nhất vì không thể có 2 trái bom rơi trùng một vị trí trong một trận ném bom.

Chiến tranh là những ngày sống lầm than trong trại tị nạn, ở đó cái lon vừa là chén, là tô và cũng là dụng cụ nấu nướng. Sống trong cảnh màn trời chiếu đất nhưng cũng nhờ Trời thương vì trải qua cả cuộc chiến với không biết bao lần phải vào ở trong trại tị nạn mà chúng tôi không một lần đau yếu bệnh tật, trong hoàn cảnh bi đát đó nếu xảy ra bệnh tật thì cũng không biết kêu ai nhờ ai.

Chiến tranh là hình ảnh u buồn khi trở về nhà qua mỗi cuộc chiến, phải bắt tay làm lại từ đầu và phải đi tìm để chôn cất người thân, những ngôi mộ của người chết cứ kéo dài ra mãi mà chiến tranh thì dường như không có dấu hiệu kết thúc, chôn người hôm nay rồi ngày mai không biết ai sẽ chôn mình.

Chiến tranh là thế đó, nên từ trong trái tim ai cũng khắc khoải và mơ ước một ngày Hòa Bình. Rồi ngày đó cũng đã đến ngày 30 tháng 4 năm 1975 trên mảnh đất quê tôi đã không còn tiếng súng, mỗi người chào đón ngày 30 tháng 4 với mỗi tâm trạng khác nhau nhưng cả dân tộc tôi có chung một niềm vui, niềm vui Hòa Bình.

Mừng ngày vui Hòa Bình, niềm vui chung của cả dân tộc, những cậu bé cô bé mang tên Hòa Bình ngày xưa hôm nay đã là những người làm Cha Mẹ, hãy biết và giáo dục cho con cái biết quý yêu Hòa Bình, hãy trân trọng và gìn giữ Hòa Bình để chiến tranh chỉ còn là dĩ vãng.

• Như Trung, Nha Trang

QUÊ NGHÈO

    Ngày xưa tôi nghe bản Quê Nghèo của Phạm Duy , rung động về những cơ cực dân quê trong thời tiền chiến; nhưng nghe để mà nghe đó thôi. Có dè đâu sự rung động cảm xúc kia nó lại vận vào vận số sau này: thời buổi lọan ly thiên địa đổi dời và những họat cảnh cơ cực lại lập lại y nhau không gì thay đổi. 


ĐẤT RUỘNG ĐỘNG ĐỀN Đất ruộng Động Đền nổi tiếng hiếm hoi, một dải đất cát ven biển Hàm tân chỉ ưu tiên dành cho người nào biết chăm chỉ làm lụng chịu khó khai hoang vỡ đất có thể nói từng tấc đất một.

Kỷ niệm ở đây tôi không thể nào quên được những năm sau 1980 thời gian tôi có mặt tại "XỨ ĐỘNG",cái tên của tay sáo có biệt danh là THÀNH TÍN, anh cũng người gốc phường Đệ tứ tỉnh Quảng trị năm xưa .

Lúc độc thân tính tôi siêng năng chịu khó. Tôi không bao giờ bỏ qua bờ tranh bụi lách hoang nào cả vì mong muốn kiếm thêm diện tích cho đám đất bạc màu trên rẫy "CHỒM CHỒM". Tôi còn nhớ một cây cầy cổ thụ to lớn gỗ cứng ngắt thiên hạ ai cũng chê tôi cũng không bỏ sót. Đến khi hỏi vợ xong tôi đi phụ làm ruộng với ba vợ tôi cái tánh siêng năng cũng không giảm bớt mà lại còn tăng gấp bội.

Động Đền hồi này có đến 6 thôn lại phải sống chen chúc với đám ruộng pha cát bạc màu nhỏ hẹp. Đất hẹp đến nổi đứng bên này nói vói qua bên kia vẫn rõ giọng. Hàng trăm gia đình lại phải cạnh tranh nhau từng tất ruộng bờ be và còn có khi mích lòng nhau từng miếng nước dẩn vào đám ruộng cỏn con từng nhà.

Thứ đất này chỉ tốt trong quá khứ vài mùa đầu khi dân QT mới di dân vào tức khoảng sau năm 1973. Những vồng khoai củ to quá cở chưa từng thấy hay những bụi sắn củ lớn đến nỗi ít ai nhổ lên được ! Đó là chuyện hơn 15 năm trước khi tôi về, chuyện mà ai là người dân xứ Động cũng còn nhắc lại . Và người dân xứ Động có người phải từ giã quê hương nghèo khó này mà ra đi biền biệt. Họ đã vào tận Rạch giá, Bạc liêu nơi ruộng đồng 'cò bay thẳng cánh' hay chịu làm phu cao su tại những vùng đất đỏ LONG KHÁNH-BIÊN HÒA.



SAN LẤP HỐ BOM

Tôi thì bám vào những mét đất ruộng cằn cổi này ,'đồng cam cộng khổ' với những ngừơi còn ở lại. Làm sao quên được ngày tháng cần cù chịu khó ; ba vợ tôi mấy đứa em vợ và cả tôi ngày lại ngày san cả hố bom từ lâu biến thành cái hồ ở giữa đám ruộng. Cái hố bom là miếng đất hoang chẳng ai có gan san lấp, thế mà cả nhà tôi dám làm.

Tính kiên trì cùng nhẫn nại là sức bật cho chúng tôi đủ ý chí dám san lấp hố bom mà bà con thôn xóm chưa ai nghĩ đến. Nỗi đau khi cả nhà cùng lê lết cắt từng nhánh lúa nhẹ bấc, mất mùa chỉ còn vài hạt vì đất chẳng còn gì cho cây lúa sinh sôi nảy nở. Lúa cắt không đủ bù giống, có nhà bỏ luôn không thèm cắt nữa . Cánh đồng lổ đổ những đám lúa mất mùa thiếu phân thiếu nước. Những nhánh lúa lép xẹp hạt ngay đơ chỏng ngọn lên trời như " than thân trách phận". Chúng thấp hơn đầu gối buộc chúng tôi cùng hàng ngang vừa ngồi vừa cắt . Những nhánh lúa nhẹ đến nỗi không gây được chút cảm giác nào trong lòng bàn tay. Tôi nhớ hòai những buổi gặt lặng lẻ, sự lặng lẻ buồn bả chua cay. Chúng tôi im lìm làm việc, những động tác chán nản khó tả dù không nói nhưng ai cũng mang tâm trạng giống nhau.

Quê nghèo làm gì có trâu bò, hoàn cảnh bấy giờ trâu bò là cả một gia tài không ai dám mơ. Không trâu bò làm ruộng mấy cha con chúng tôi chỉ nhờ vào cái cuốc bản thật to để cuốc mau hơn, mỗi lát cuốc là tôi phải cắn răng mím môi cố sức lật cho đươc tảng đất lớn lẫn bùn sình. Sức người và những cái bừa "cải tiến" chúng tôi đã bừa lại ruộng trước khi cấy lúa. Sức người và những cái bừa 'cải tiến' này tôi và mấy đứa em vợ thay phiên nhau chòang những sợi dây thừng qua vai xong cùng nhau kéo những đường xẻ thẳng tắp bỏ đậu phụng mùa đất ẩm. Những lúc này tôi mới nhớ lại bài hát "quê nghèo" của Phạm Duy thời kháng Pháp và cảm thấy thấm thía những câu sau:
"Ruộng khô có những ông già rách vai
Cuốc đất bên đàn trẻ gầy
Có người bừa thay trâu cày..."

Nhưng trớ trêu thay, sự thật của bài hát này lại vận vào số phận chúng tôi không sai chút nào .

KHOAI CÁ BÙ CƠM
Những vồng khoai sau mùa ruộng, rơm rạ còn lại chịu lót làm phân trong mùa khoai đất ẩm. Hình như khoai sắn là những gì đã định phần cho số dân Động Đền còn ở lại như chúng tôi để thấy rằng lúa cơm là những gì quý giá nhất và dầu có bong tay mỏi gối cũng cắn răng san cho bằng cái hố bom to nhất xóm mới nghe ! Trời cũng an ủi cho số phận người dân ở gần biển nhiều khoai thiếu gạo nhờ những mớ cá tươi rói- dễ kiếm trong khi ruộng đồng thiếu thốn bạc màu.

Sát bờ biển là những xóm nhà làm nghề biển. Họ ở sát cạnh nhau, nương vườn nhỏ hẹp. Mùa gió chướng những ngày không đi biển, họ là những nông dân cần cù. Lúc này họ chịu khó khai phá từng mẫu rừng tràm bên bờ đại dương, biến chúng thành nương khoai xanh ngắt. Khoai Động đền ông Trời bù trừ cũng có tiếng ngon vì trồng trên thứ đất pha cát xen lẫn độ mặn của biển.



Mùa rảnh tôi ra biển phụ kéo lưới bờ với ngư dân . Hai toán người già có, trẻ có phụ nhau kéo lưới vào bờ . Thúng không ra xa nên chỉ giăng lưới rùng sát bờ kiếm cá nhỏ thôi . Tình làng nghĩa xóm người nông kẻ ngư ai cũng là lối xóm nhau cả. Mớ cá vụn kéo xong bà con chia nhau sòng phẳng không nề hà kẻ yếu người mạnh. Cứ buổi như thế tôi cũng kiếm được một bao cát cá cơm về cho mẹ tôi làm mắm.


NGÀY VUI CƠM MỚI
Thế là nhà vợ tôi cùng tôi đang đã thành công san cái hố bom. Hố bom đó dĩ nhiên không thể rộng thêm nhưng đất đai cả nhà tôi đổ vào càng lúc càng nhiều . Số phận và kiên trì đã thách đố nhau. Hình ảnh cái hố bom đó đã thực sự biến mất; miếng đất hoang đã hiện thành sào lúa đầu mùa được sức trĩu nhánh. Lúa vàng óng ánh no tròn đầy hạt hòa với niềm vui của ba vợ tôi cùng tôi -người rễ tương lai- cả hai đang đứng bên lề ruộng ngắm say sưa.




Ngày CÚNG CƠM MỚI đến. Ba vợ tôi có lệ hay cúng cơm mới sau khi hoàn tất một vụ lúa dù được hay mất mùa. Mùa cúng cơm mới cái năm mà chúng tôi thu hoạch những gánh lúa đầu tiên từ hố bom nhà tôi vừa lấp nó vui vẻ và háo hức thật. Mẹ gia tôi tất tả ra chợ từ sớm, bà cũng vui lây với niềm vui trúng mùa của chồng con. Mâm cơm mới vừa trưa là đã xong để ba vợ tôi trước là khấn nguyện tạ ơn thổ thần đất đai sau đó cả nhà tôi sẽ cùng nhau liên hoan khi đã hoàn tất một mùa làm lụng cực nhọc.

Làm sao chúng tôi không vui đươc khi từng giọt mồ hôi cùng bàn tay rát bỏng để kiếm ra hạt gạo. Trong niềm vui đơn sơ - bình dị đó, lòng tôi phát sinh niềm thông cảm cho nỗi cơ cực của người nông dân. Tôi mới nhận ra được giá trị của cái nghề chân lấm tay bùn , cảm thông sâu sắc nỗi khổ ở những nơi đất hẹp người đông cùng lúa ruộng bạc màu như Động Đền nơi tôi đã ở.

Những hạt gạo trắng ngần mới thay xong lớp vỏ lúa; chúng vừa rời đồng ruộng chỉ mấy hôm thôi. Giờ đây chúng biến thân thành từng chén cơm thơm ngát cho ngày CÚNG CƠM MỚI. Vừa liên hoan chén tạc chén thù với ba vợ, tôi vừa nhìn ra cánh đồng nhỏ hẹp đang trơ gốc rạ.

Trong niềm vui cơm mới, tôi sung sướng vì ngày cưới của vợ chồng tôi gần kề. Đồng cảm từ những hoàn cảnh nghèo nàn giống nhau, tôi bước vào làm rễ nhà vợ tôi không một điều kiện nào ngoài trừ 2 bàn tay trắng cùng một tấm lòng ngay thật

. ... Bao giờ cho lúa được mùa luôn, lúa ơi
Để cho cô con gái không buồn vì gió Đông
Bao giờ cho lúa về đầy sân, hỡi em
Để cho anh trai tráng được gần người gái quệ...


Giữa cánh đồng là con đường đất duy nhất dẫn về LA GI, nơi phố thị cách Động ĐỀN không xa, vài ba con buôn đang gò lưng đạp xe trong mùa gió ngược. Mùa gió chướng đang đến, mảnh đất khô cằn này chẳng còn gì sinh thêm lợi tức. Ngoài biển người dân làm cá cũng chẳng hơn gì; sóng lớn bạc đầu, thuyền- thúng úp phơi trên cát, ít ai ra khơi.

Tôi uống thêm vài ba chung rượu vì muốn vui cho trọn vẹn một ngày - ngày VUI CƠM MỚI-      vì hôm sau chuỗi thời gian thiếu thốn đang chờ. 
 


21/6/ 2011
Viết cho ba mẹ gia tôi
Đinh trọng Phúc

MÓN BỘT NON CỦA MỆ.

ON/OFF=AUDIO 

Về Huế/ ca si Bao Yen

 Quê tôi, vùng đất nằm hai bên dòng sông Truồi và ở dưới chân ngọn núi lớn cũng có tên là núi Truồi. Do đó, dù không một làng xã nào ở đây có tên là làng Truồi hay xã Truồi nhưng cư dân các địa phương ở hai bên bờ sông Truồi đều tự nhận một bản quán chung : Làng Truồi.

Thổ nhưỡng vùng đất hai bên bờ sông truồi khá tốt với những vườn dâu ngọt lịm nhưng vì đất chật người đông nên cư dân ở đây đa số sinh sống bằng nghề phụ . Một trong những nghề khá phát triển và nổi tiếng trong hơn một thế kỹ qua là nghề làm bột lọc.

Có lẽ nhờ sông Truồi khá sâu, nước sông lấy từ vùng rừng nguyên sinh của dãy Bạch Mã nên bột lọc chế biến ở quê tôi trong và ngọt, không có vị chua và đục như bột lọc làm từ các địa phương khác.

Nghề làm bột lọc của làng tôi xuất phát từ gia đình tôi. Mệ tôi ngày xưa bán hàng ăn ở chợ Truồi. Sau phiên chợ sáng, Mệ mua một gánh sắn về để cả nhà tự mài và làm bột lọc. Những cái bánh lọc được Mệ làm bán ở chợ Truồi trong suốt như thủy tinh, nhìn từ bên ngoài chúng ta có thể thấy được con tôm đỏ hồng và miếng thịt ba chỉ kho keo nhưng trong suốt nằm bên trong cái bánh. Bánh lọc Mệ làm mà chắm với nước mắm ruốc vùng Lăng Cô dằm ớt mọi thì không món ăn nào sánh bằng. Trong cái lạnh cắt da của một sáng mùa đông xứ Huế mà được một dỉa bánh bột lọc bọc tôm thịt chắm nước mắm ớt dằm thì không hạnh phúc nào bằng.

Để có được tấm bánh trong và dẻo thì việc làm bột rất quan trọng. Sắn được lột và rửa sạch, muốn có bột ngon và dẻo phải lựa loại sắn dẻo lá xanh vỏ trắng. Sau khi lột vỏ và rửa sạch, sắn được mài bằng tay cho thật nhuyển và đưa xuống bến sông để lọc. Tinh bột sắn qua lớp vải lọc là một dung dịch màu trắng như sửa được chứa vào những chiết thau, sau khi bột lắng thì gạng lớp nước mặt và tiếp tục đổ nước trong vào quậy đều cho bột tan ra, sau khi bột tan lại lọc và để lắng. Lớp bột lắng được chia làm 2 lớp. Lớp trên là bột mũ, bột mũ chỉ dùng cho heo ăn. Dưới lớp bột mũ là lớp bột trắng tinh gọi là bột lọc, dùng để chế biến các món ăn như bánh lọc, chè bột lọc .v.v. Tuy nhiên để có bánh lọc trong và dẻo, Mệ tôi đã  tách phần tiếp giáp giữa 2 loại bột mũ và bột lọc để riêng, Mệ tôi gọi đây là lớp bột non. Phần bột này có màu xám, không đen như bột mũ và không trắng như bột lọc, nếu lớp bột non này không được tách ra thì khi làm bánh sẽ bở và màu bánh không trong, nếu bột để qua đêm sẽ có vị chua. Mệ tôi thường để loại bột non này lại cho cả nhà ăn.

Cho một ít nước vào bột non và trộn đều lên, sau đó bắc chảo lên bếp và cho vào chảo một ít mở heo, phi một ít hành lá, khi mở đã nóng thì cho nước bột vào trộn đều đến khi bột chín trong. Dùng muổng múc bột trong chảo đang nóng chắm vào mắm ớt cho vào miệng thì mọi cái lạnh đều tang biến. Vị ngọt bùi của bột non, vị béo của mở, vị mặn đậm đà của mắm và vị cay xè của ớt sẽ hòa quyện thành hương vị của riêng nhà Nội tôi, bảo đãm không nơi nào có được loại bột này vì có lẽ đây cũng là một bí quyết riêng trong nghề làm bánh lọc của Mệ .

Tôi còn nhớ ngày xưa, mổi lần về quê thăm Ôn Mệ thì món chiêu đãi không thể thiếu của Mẹ cho đứa cháu út người thành phố đó là món bột non, tôi thường ngồi chò hỏ múc ăn ngay trong bếp ngay khi Mệ vừa nấu xong.

Ngày nay, anh em chúng tôi đã lớn và đi lập nghiệp một người một phương. Mệ tôi thì cũng đã về với tổ tiên hơn 40 năm, nhưng cứ mổi lần về quê tôi lại nhớ tới hương vị của món bột non, món bột của những năm tháng nghèo khó nhưng nặng nghĩa tình, món bột mà không nơi nào và không ai trên đời này làm được ngoài Mệ tôi.

Như Trung

MẠ TÔI

 đinh trọng phúc

================================================================ 

YOUTUBE: VÕ ĐÌNH ĐOAN
đinh trọng phúc: MẸ TÔI
hương lan: LÒNG MẸ

            Mười mấy năm qua con không biết cái chợ thôn mình ra sao có thay đổi gì không ? Thời gian lặng lẻ trôi qua xứ biển Động đền. Làm sao con quên được những tháng ngày dài mạ vất vả truân chuyên nuôi cả gia đinh trong hoàn cảnh nghèo nàn khốn khó. Thời buổi đổi thay , hoàn cảnh túng ngặt, đồng cảnh ngộ với bao nhiêu bà con trong xóm thôn mình . 


DÌ VỀ THĂM MẠ

Và gia đình mạ cũng hoà mình trong nhịp điệu truân chuyên một vùng kinh tế nông phẩm cùng than củi xứ Động. Thêm vào đó đưa con trai của mạ phải xa nhà theo thời thế đổi thay .
Khi con trở về đoàn tụ với gia đình mình, bên mạ thì Động đền- Hàm tân hoàn cảnh thay đổi. Con chỉ biết giúp mạ hoạ chăng oằn vai hai tháng ròng vác từ rừng Sơn Mỹ bao nhiêu là cây rừng, gánh tranh sửa lại mái nhà, che mưa trốn nắng. Con chỉ biết những vồng khoai, luống bắp trên cái rẫy cát trằng bạc màu, phong hoá vì lối canh tác đươc năm nào hay năm đó.
Rồi cái nghèo vẫn đeo mãi cho gia đình, cho mạ. Đôi vai mạ vẫn kẻo kẹt tháng ngày hai buổi chợ; chợ sáng Cam Binh và chợ Hôm Động Đền .
Làm sao con quên được cái chợ nhỏ bé xác xơ cạnh nhà. Chợ Cam bình với mái đình lợp tôn xiêu vẹo tạm gọi là bề thế nhất. Hai bên là những quán tranh, lỏng chỏng những cái sạp đan bằng cây rừng. Những cái sạp hàng tuy đơn giản vậy cũng ưu tiên cho các loại hàng "sang trọng " vào thời này như quần áo may sẵn , vài ba xấp vải hay năm ba loại hàng xén.

CHỢ CAM BÌNH , HÀM TÂN ( 1995)--vào buổi sáng sớm , người ta buôn nông sản về bán tại chợ tỉnh Lagi


   Mạ không may mắn đủ vốn liếng như người khác. Vốn liếng mạ chỉ đủ dọn lên một miếng ny -lon trải trên mặt đất toàn cát trắng. Vài ba xấp thuốc rê, vài ba thứ gia vị gói sẵn , hạt chè khô cùng dăm ba thứ lỉnh kỉnh tầm thường dân quê cần đến hàng ngày . Nền cát lợn cợn rác rến lâu ngày , vài ba cơn gió thổi hắt lên phủ đầy trên hàng của mạ .


BUỔI CHỢ NÔNG THÔN 
Vốn liếng của mạ co dần đi theo những miệng ăn trong nhà cùng những lon gạo ẩm vàng ố ưu tiên "cho bữa trưa". Gánh hàng mạ nhẹ dần, nỗi lo công nợ mạ càng tăng. Chợ sáng mới đông mạ đã lo gom tièn trang trải cho con buôn. Họ ngồi cạnh mạ thôi thúc , càu nhàu , than vản, ôi đủ thứ tiếng chì tiếng bấc! Chủ nợ này đi thì con buôn khác tiếp đến. Mạ phải tính toán chia xớt từng đồng tiền bán được trong buổi chợ nghèo để tạm đắp đổi cho từng con buôn cố gắng làm sao cho họ vừa lòng.
Có những lúc chợ vắng khách, mạ ngồi thẩn thờ như kẻ mất hồn. Những lúc này mạ vừa buồn vừa lo lắng nét mặt mạ đăm chiêu suy nghĩ con nhìn rất rõ. Những tiếng cằn nhăn của các mối bỏ hàng ôi đủ thứ tiếng bấc tiếng chì đổ vào tai mạ. Trời vẫn gió ,vẫn cát tung vào từng mớ thuốc rê, từng "ngảu" hột chè , vài ba gói vị tinh- bột ngọt hay tiêu đen loại lép hột rẻ tiền ...


Mạ còn lo làm sao có vài lon gạo cho trưa nay. "Mớ cá đuối mạ um sẵn các con nhớ nghe!".


Càng trưa khách đi chợ thưa dần. Chợ Sáng chuẩn bị tan . Gió chướng vùng đất biển vẫn ào ào thổi . Những hạt cát bay vào mắt mạ. Những hạt cát theo tháng ngày làm mắt mạ mờ mau. Tháng ngày lo lắng, gian khó, cùng nỗi ê chề của gánh hàng nghèo. Một thời làm không đủ sống và chẳng ai biết làm nghề gì ngoại trừ vào rừng đốt than làm rẫy?
Gió cát bao năm mạ quen rồi cũng như từng cơn mỏi mệt bao ngày mạ phải ngồi chịu đưng. Cái buồn cái lo lớn nhất của mạ là làm sao nuôi sống gia đình và nỗi ray rứt theo từng câu năn nỉ với chủ nợ mối hàng.
Xế trưa mạ về ăn uống qua loa. Có khi mạ phải bới cho con trên rẫy với món ăn gì ngon nhất. Con biết mạ ưu tiên cho thằng con bao năm xa nhà. Rồi mạ lại sửa soạn gánh hàng cho kịp buổi chợ Hôm.
Cảnh chợ Hôm cũng gió cát tung bay, cũng lác đác vài ba miếng tranh che tạm. Lèo tèo vài ba người khách nhà nghèo chỉ đi chợ khi lỡ bữa. Chợ Hôm là nơi ngư dân có được vài mớ cá nhỏ buổi chiều chạy vội vào đây kiếm vài ba đồng bạc. Lúc này có tiền ,người bán cá mới mua vài ba thứ cần dùng cho buổi kéo lưới ngày mai như vài đồng thuốc hút vài hào gia vị. Lúc này mạ bỗng vui lên vì bán đươc hàng. 

Đường về nhà mỗi lúc mưa con đường đất biến thành con sông "thuỷ lợi" với những hố sâu lồi lõm đầy nước. Có những đoạn nước băng qua đường chảy xiết. Cái cảnh "biển dâu " đường biến thành sông. Lúc này hình bóng mạ xiêu xiêu mò mẫm trong ánh sáng mập mờ. Trời tối hẳn mạ mới về đến nhà. Xóm quê những căn nhà tranh le lói ánh đèn dầu. Con đường trong xóm đen như mực. Những cơn chớp loé lên trong đêm làm rõ gánh hàng mạ về trước ngõ. Niềm thương của mạ dâng trào; mạ đã về với mái tranh nghèo ấm cúng.
Tiếng ểng ương kêu vang sau cơn mưa; tiếng quê buồn như cuộc đời của gia đình mạ. Thân cò lặn lội gần xa, mạ nuôi cả gia đình không chút quản công không lời than vản. 

Cực khổ vẫn chưa buông tha cho mạ, cuộc đời không chịu êm xuôi. Chịu đựng mòn mõi lâu ngày thận mạ suy kiêt và viêm nhiễm. Từng cơn nhức buốt trong người cùng máu mủ. Nhưng thảm thay! mạ vẫn cắn răng không nói không than. Mạ vẫn chịu đưng hai buổi chợ sáng- chiêù và cái đòn gánh vẫn kẻo kẹt tháng ngày dày xéo lên đôi vai còm cỏi của mạ. Đau trong thân mạ vẫn lặng im. Hao mòn thân xác cho đến khi mạ gục ngã và mạ phải bị mất đi một trái thận trong người vì nó đã hư thối lâu rồi không còn cứu vãn được!



Mạ  đi chợ về (1995)


  Đã bao mùa Vu lan trôi qua con thật đáng tội vì chưa viết lên được công ơn trời bể và lòng hi sinh vô bờ của mạ. Con càng xấu hổ tủi nhục phận làm con không làm sao gánh bớt cơn đau nổi nhọc của mạ hiền ngày đó. Vu lan này xin những dòng hồi ký của ray rứt của ăn năn con viết về mạ như lời sám hối, lời tri ân về mạ .


MẸ GIÀ NHƯ CHUỐI BA HƯƠNG
  LẠY TRỜI NGƯNG GIÓ NƯƠNG TÀU LÁ CÂY 
 
Gió ơi! xin gió thôi rung, để con còn về bên mạ nói lên những lời xưng tán công đức mạ tôi như biển rộng sông dài, mạ ơi!


Mùa VU LAN 2010
phật lịch : 2554
con trai của mạ
Đinh trọng phúc
san jose CA 20 /8/2010

Mùa Đản sinh nhớ Huế.

ON/OFF=AUDIO

Mấy hôm trước viết bài “Nhớ mùa Phật Đản năm xưa”, chỉ gởi cho Phattuvietnam.net và mấy người bạn xa quê. Thật không ngờ, một thoáng cảm xúc của mình đã đánh động được vào tâm khảm nhớ quê của nhiều người. Dừng lại những hơn thua lời lổ, tạm ngưng những bon chen được mất, có mấy đứa đã mua ngay vé máy bay để về thăm Huế ngay trong mùa Đản Sinh.

“Nhớ Huế quá B ơi”, làm răng mà không nhớ được. Một thành phố nghèo về vật chất nhưng rất giàu về đời sống tâm linh. Trong buổi sáng mờ sương bước đi trên đường Vỹ Dạ, một không giang trầm mặt với hương thơm của nhang trầm hòa quyện trong sương mai tạo nên một mùi hương khá đặt trưng của Huế mà bao đời người ta vẫn cứ nhầm tưởng hương thơm tỏa lên từ dòng sông để rồi trở thành cái tên bất hủ của dòng sông, Sông Hương.

Cũng trong sự tỉnh lặng của sương mai, bên cốc trà đang bốc khói, ngồi ngắm cụm hoa lài đang hé nụ, xa xa tiếng chuông Linh Mụ cứ ngân nga hòa cùng tiếng cầu kinh buổi sáng của ai đó gần bên. Nếu giàu trí tưởng tượng có thể nghĩ mình đang thả bước đâu đó vào cảnh bồng lai.

Chiều về thả hồn qua các nẻo đường xứ Huế, dòng Nhị Hà bao quanh thành phố đang tỏa lên hương Sen ngào ngạt, chỉ vài bước chân là có thể với tay vào cành Sen. Cả một rừng Sen đang bao bọc lấy đất Thần Kinh. Hoa Sen và Huế, Hoa Sen và Phật Giáo, có lẽ Hoa Sen đã làm người Huế gần hơn với tâm linh Phật Giáo.

chuaTừ Đàm

Đi xa hơn về phía tây, qua Từ Đàm để đến cùng Từ Hiếu. Trong tiếng thông reo, ngắm cảnh Bồng Lai tại thế, đàm đạo cùng các Thầy một chút triết lý nhân sinh, thắp một nén hương kính Phật để ra về. Lòng tự thấy thanh thản như đã trút bỏ những phiền muộn cho chốn cửa thiền.

 chu`a Từ Hiếu.

Phật Giáo là Huế, nói đến Huế là nói đến Phật giáo. Sự điềm tỉnh, nét nhu mì của người Huế cũng xuất phát từ điểm này chăng. Hãy tin để gìn giữ và phát huy bản sắt độc đáo này. Để mai này dù có đi xa, dù có bận trăm công ngàn chuyện mưu sinh ở đời, mổi khi Mùa Phật Đản về, chúng ta ai cũng cùng chung một thoáng nhớ về quê hương, nơi mình đã lớn lên cùng tiếng chuông Chùa.

Như Trung

Tâm sự một người họ Đinh Trọng, tại nước ngoài

      Núi Bạch Mã (1448 m)

 SAU KHI NGHE bà con thuộc tất cả mọi nhánh, phái đều tề tựu tại Hà nội với cuộc đại hội đầy tình nghĩa và thành công làm lòng tôi thất mừng rở và phấn kích.

HỒ TRUỒI 

 

     Sự hưng phấn trong tôi càng gia tăng thêm từ hào quang hiển hách bao đời từ lúc Đức Đinh tiên Hoàng đế dẹp loạn 12 sứ quân đưa giang sơn về một cõi mà giờ con cháu lại hiển vinh thêm lên- hun đúc nhuệ khí của một giòng họ hiển hách lẫy lừng sử Việt.

Động Truồi (1170m)  

   Tôi cũng bâng khuâng trong dạ nghĩ đến nhánh Đinh trọng- của mình, nghĩ về những gốc tích ông bà mình đang cần bước chân tôi về lại quê nội làng Xuân lai, xã Lộc an , huyện Phú Lộc,Thừa thiên để "làm một cái gì đó " khơi lên thêm gốc tích , tô bồi thêm cái khí thế đoàn tụ vinh hiển về tổ tông.

Nhưng do non sông cách trở chưa có cơ hội nên đơn sơ vài dòng hồi ký trước đã. Có nghĩa là "nhớ gì viết đó ", cái nhớ một thời xa xưa bé nhỏ tôi ít khi vào được quê Truồi nơi có bóng dáng Ông tôi hiền từ hay xoa đầu đứa cháu nội ở xa ngoài Quảng Trị. Do tôi sinh ra và lớn lên tại quê ngoại Quảng trị bên dòng Thạch hãn hiền hòa theo năm tháng. Mẹ tôi họ Võ tên thị Mai, quê Nại cửu gần làng Bích la Huyện Triệu Phong. Mẹ đích tôi là Lê thị Luyến người Ưu Điềm Thừa Thiên. 
 
Phía Nội họ Đinh trọng, bao đời trước nghe ba tôi kể thì vào trung, đến đời thứ Hai có Cố Nội Đinh trọng Thuận làm rể Hoàng phái trong thành Nội Huế (Bà Cố Nội tôi là Tôn Nữ Thị Tình, Hoàng Gia Đệ Thất Hệ) Đời ông Nội tôi có mấy ông bác, mộ chí đa số đều tại Truồi.

Ông Tôi là Đinh trọng Tấn sinh tuổi Quý Mão 1890. Nội tôi chỉ có một người con gái đầu là Đinh thị Cháu hai con trai ba tôi là Đinh trọng Cương tuổi nhâm Tuất 1922 chú tôi Đinh trọng Tương Mậu thìn 1927. (đã mãn phần cuối năm 2008)

Bà nội của ba tôi là người hoàng phái- tôn thất tại Huế nên ngoại của ông nội tôi bên phía giòng Tôn Thất. Nên thuở thiếu thời khi vào Sài gòn ba tôi có tìm cậu của Nội tôi là chủ nhà in Tôn thất Lễ thời còn Pháp thuộc.

Bà nội tôi họ Trương ,tức là Trương thị Nhạt người làng Thanh Quít , Huyện Điện Bàn tỉnh Quảng Nam.  Xuất giá tòng phu cho đến khi mãn phần cũng tại quê Truồi Bà nội tôi chưa nghe một lần về quê cũ; thật là đúng câu "quê cha thì bỏ quê chồng thì theo " hay "sống gởi nạc , thác gởi xương" như lời xưa đã dẫn ! Mệ tôi cũng sinh năm 1890 và mất 1972 còn Ông tôi mất tết năm 1977. 
 
Nhớ về quê Truồi , nhớ về cái nghề mài bột sắn và mấy cái bánh bột lọc gói cùng con tôm sông từ sông Truồi cùng chùm dâu Truồi ngọt lịm ,tôi cứ nhớ mãi trong lòng. 

 

Năm 1975 gia đình tôi lại thiên cư vào Nam sống tại Hàm tân Bình thuận. Nơi này trước đây là khu làm rẫy Động Đền Huyện Hàm tân Bình Tuy (sau này là Bình thuận)

Ba tôi mãn phần năm giáp tuất 1994 cũng là năm Tuất như năm sinh, thọ 73 tuổi. Mô chí tại Hàm tân, Bình thuận.

Tôi qua Hoa kỳ 1995 với vợ cùng 5 con mặc dầu sự nghiệp dở dang nhưng một tâm nguyện canh cánh bên lòng làm sao các con tôi phải quyết chí ăn học thành tài vẻ vang nơi xứ lạ quê người để khỏi hổ thẹn với tiền nhân.

Nước Mỹ thực sự là xứ của cơ hôi , tuổi già như tôi khi thất nghiệp cũng đủ tiêu chuẩn để đi học. Chuyện là bản thân ta có cố gắng và bền chí hay không? Tôi lại nghĩ 'sao ta không cố gắng học để làm gương cho con cháu " thế là tôi không ngại tuổi tác "cắp sách " đến trường , cũng " ê a tiếng được tiếng mất " chữ nghĩa nước ngoài cùng văn hóa ngoại quốc. Biết cố gắng trời cũng thương và tôi cũng đươc nhận vào đại học.

Cái chính là tôi phải làm sao dung hoà hai nền văn hoá Đông -Tây biết tận dụng cái tốt nước người bổ khuyết cho văn hóa chúng ta. Nhất là sự dung hợp hài hoà của lớp tuổi lớn lên tại hải ngoại là nhiệm vụ khó khăn vì mình là thiểu số.
Điều căn bản tôi tâm nguyện làm sao cho thế hệ thứ hai giòng họ Đinh trọng của chúng tôi phải biết kính nhớ đến nguồn cội tổ tiên cùng lòng yêu thương tổ quốc VN.

Cũng như người Huế hay có câu ngạn ngữ

"không mả đố ả làm nên?"

Đây chính là sự khiêm cung cần có cho con cháu chúng ta , để từ đó biết tôn kính tiền nhân tiên tổ và từ niềm tự hào giòng giống đã làm sức bật vươn cao hơn nữa cho mọi thành công đến với tất cả thế hệ hậu duệ , mọi nhánh của đại tộc họ Đinh chúng ta quốc nội cũng như quốc ngoại./.

San Jose ngày 3 tháng 8 năm 2010
Đinh trọng Phúc

Đời thứ 5
bút hiệu Đinh Hoa Lư

bài đã đăng trên website Họ Đinh tòan VN

www.hodinhvietnam.com