TRANG BLOG ĐINH HOA LƯ: September 2026

Tuesday, September 29, 2026

KỂ CHUYỆN XƯA MỘT CUỘC GẶP ĐẦY "KỊCH TÍNH" GIỮA MỘT LINH MỤC VÀ NGƯỜI CẢI TẠO VỀ TRÊN ĐẤT SƠN MỸ NGÀY CŨ

HÌNH: trường cấp 1 này vợ tôi dạy lớp 3, từ trường này đi băng qua nhà thờ của Giáo Xứ Gio Linh rất gần

                    tác giả năm 1985 tại xã Sơn Mỹ bên cạnh là mái trường tranh rách nát sau lưng là mái trường tôn hình trên hết

NGƯỜI VIẾT LÚC Ở XÃ SƠN MỸ TỪ 1984-1995 CÓ KỶ NIỆM SÂU ĐẬM VỚI CHA NGUYỄN VÂN NAM DO SAO

Đầu năm 1983 tôi lập gia đình. Đúng 30 tuổi đời hai vợ chồng cũng là đồng môn và tơ duyên nên vợ chồng cũng là ông tơ bà nguyệt chọn trước để về cùng một nơi. Một chuyện quý bạn chưa hề biết là hai vợ chồng này cũng sinh một nơi là O Hóa, thôn Đệ tứ QT ngày xưa...

Lấy nhau rõ ràng, tôi là đứa nghèo. Theo vợ cô giáo vùng quê Sơn Mỹ, có con trai đầu lòng lên tạm trú trường Sơn Mỹ như hình trên. Mái trường Sơn Mỹ là nơi gia đình người viết che mưa đụt nắng cho đến lúc có đủ năm con mới rời quê hương đất khổ đi định cư nước Mỹ.

ĐIẾC KHÔNG SỢ SÚNG...CUỘC GẶP GỠ VỚI CHA NGUYỄN VÂN NAM

Sau khi sinh con trai đầu lòng, hết tết 1984 vợ chồng người viết lên tạm trú trường trên (hình). Vợ thì dạy học vừa nuôi con cũng tại ngôi trường nói trên. Mái trường tôn, vách xi măng từ thời Khẩn Hoang Lập Ấp di dân vào Bình Tuy nă 1973 bị sụp đổ gần một phòng. Trong hình bạn đọc sẽ thấy khoảng sáng trắng sau khung cửa sổ; nơi đó vợ chồng tôi sẽ tráp bằng phên lá cùng sửa lại thêm để làm phòng ở cho gia đình ban đầu và còn thêm hai giáo viên tạm trú nữa. Vừa làm bếp vừa ở, nước non rất hạn chế do giếng khô mạch nước...giờ kể lại chúng tôi không biết tại sao mình lại sống nổi như thế?

Như đã viết trên sao tôi đề "ĐIẾC KHÔNG SỢ SÚNG" ý nghĩa ra sao?

Lập gia đình trong hoàn cảnh hai bàn tay trắng. Hai năm đầu lên đó với vợ cùng đứa con trai con ngo ngoe trong chiếc nôi, vài con gà do mẹ gia cho làm vốn tôi hàng ngày thiết tha hay nói cho thật ra là thèm muốn bất cứ miếng đất nào dù xấu hay tốt để làm ra củ sắn củ khoai hầu sống qua ngày. Thế là bao nhiêu đất quanh trường tôi được phép cho canh tác hết. Đây là nhà trường cho phép, tôi vừa trú ngụ ở và giữ trường, được canh tác lấy lợi tức là ân huệ rồi. Chuyện 'mộng mơ' có vị trí một 'chức phu trường' thì hoàn toàn không có do tôi là người vừa ra tù 'cải tạo' và người hiệu trưởng có cảm tình chi, thì trên huyện cũng chẳng hề có "tiêu chuẩn" nào cho phép về chuyện lập thêm cái việc "phu trường" cả!?

Tiếp tục như thế và hình như tôi an phận mình từ đó lại rất hăng hái với cái cuốc trong tay.  Mới ba mươi tuổi hơn, tôi rất khỏe, hơn nữa lười biếng lấy chi ăn ai nuôi mình và con đây? Vợ đi dạy trường quê lương vài chục bạc Bắc, mười ba ký gạo làm sao sống qua ngày? Cha mẹ hai bên đều nghèo?

 Đất trường xung quanh ngày đó là 'của tôi' rồi. Nói như tiếng quê mình phải gắng mà "bươi móc" mà ăn. Tiếp tục, tôi lại dòm ngó những bờ đất nào xung quanh, nơi nào cỏ hoang mọc tốt tôi không quản sức tém cỏ lại lên vồng trồng khoai 'tuốt luốt'. Người viết dùng chữ "tuốt luốt" là thưa thật với bạn đọc. Đứa nông dân như kẻ này, bất cứ đất nào thấy cỏ tốt là "phang" cho đến một ngày...

Bờ đất bên đường không xa Nhà Thờ Gio Linh mấy, nhưng cỏ mọc rất tốt. Từ miếng đất trường của vc tôi nhảy qua con mương lỡ là đến thôi. Tiện lợi quá kẻ này liền tấp cỏ lại, nhằm lên vồng trồng khoai.

Đang lui hui tém đất, tôi bỗng giật mình...một người tầm thước dáng đi chắc nịt đang bước tới gần tôi đi sau là một anh tuổi na ná với tôi.

Người lạ đó nói lớn: 

        -Ai cho anh cuốc đất ở đây? đất này là đất của Cha bộ anh không biết hả?

Giọng ông nói khá lớn vẻ tức giận. 

Tôi quá bất ngờ, do cứ đinh ninh là đất vô chủ và trả lời lí nhí...

        - Đất này là đất...hoang mà?

            -Đất này là đất của CHA, hỏi anh đội trưởng này xem? 

Thì ra anh đi theo đó là anh đội trưởng sản xuất trong thôn 4 của xã Sơn Mỹ!

Anh đội trưởng, tới giọng anh chỉ nho nhỏ với tôi. Dù sao con anh cũng là học trò của vợ tôi. Trong thôn ai cũng biết mặt tôi, "chồng Cô Huệ, chồng cô Huệ..." như mấy đứa học trò từ trong nhà hay la to mỗi khi tôi vào rừng đốn củi, đi ngang nhà chúng.

Hoàn cảnh anh đội trưởng nửa thì nể Cha nửa nể người chồng cô giáo...

        - Đất ni là đất của CHA eng nờ, khôn phải đất hoang mô eng?...

Tôi nghe vậy cụt hứng, cũng lí nhí nói vài lời chi đó với CHA  rồi vác cuốc nhảy qua lại con mương đất lở, đi về.

Sau lưng tôi có tiếng CHA đi trở về nhà thờ nói gì với người đội trưởng...tôi chẳng còn nghe. Mà nghe làm chi nữa? cái tội của tôi "to đùng' khi không đất của CHA lại dám vác cuốc qua "phang"?!

MỘT CUỘC GẶP GỠ BẤT NGỜ VỚI CHA NGUYỄN VÂN NAM

Trời hơi xế, vừa ăn trưa vừa kể câu chuyện đáng tự thẹn cho vợ nghe thì có tiếng ai trước phòng. Có một người vừa tới trước phòng trường và nói cho hai vợ chồng tôi rằng:

CHA NAM MUỐN GẶP TÔI BÊN NHÀ THỜ?!

Người kể khá bất ngờ và lúng túng, không biết chuyện chi đây lành hay dữ?

Bà xã tôi trấn an:

                 -Eng cứ qua bên cha đi, khôn răng mô! người bên nhà thờ cả chị Xuân em đều quen hết mà!

Thôi cứ đi thử xem?! 

Thật vậy, tôi chẳng hề ngờ người ra la rầy mình đó là CHA giáo xứ, rồi mấy giờ sau lại đòi "gặp" mình sao mà không lo được? Hơn nữa cả đời tôi chưa hề tới nhà thờ lần nào. Dưới kia, Động Đền chỉ có hai người Cha Cẩm và Tôi hai người một hoàn cảnh là được "trả quyền công dân" cùng một lần thế mà kẻ này chưa hề vào nhà thờ Tin Mừng thăm Cha Cẩm lần nào? Giờ đây lại được cha Nam gọi gặp?

HÌNH NHÀ THỜ GIO LINH HIỆN NAY 
cái sân ngày xưa nay có khác đi và cái nhà dưới của Nhà Thờ Gio Linh có xây thêm 1 tầng khác xưa

Nhà thờ của Cha Nam xem chừng ở phía đất thấp hơn phía đất của Chợ Sơn Mỹ, ngoài con đường đất đỏ có xe chạy. 

Đứng trước căn nhà dưới (hình trên) tôi đợi người đó vô báo cho Cha Nam hay tôi đã qua. 

Hình như Cha Nam đang nghỉ trưa. Khuôn mặt ông giờ đây khác hẳn ban sáng. Cha đon đả bảo tôi cứ ngồi xuống, ngồi xuống ...nói chuyện.

Cha lấy đâu ra dĩa kẹo bánh gì đó tôi đã quên. Hai ngươi ngồi bệt trước cái hiên nhà (hình trên) nói chuyện. Thì ra CHA hỏi giáo dân Gio Linh và CHA biết "lý lịch" của tôi. Có thể anh đội trưởng trong phần trên nói lại với CHA.

Giọng Cha Nam xem chừng ôn tồn và gần gũi hơn. Cha hỏi tôi ở tù đâu? cha mẹ ở đâu hiện tại. Cha cho tôi biết cha có làm Hiệu Trưởng trường tư thục Thanh Linh dưới Động Đền trước 1975...

Cha còn nhớ nhạc phụ tôi có đứa con gái, Trần thị Bạch Yến học sinh xuất sắc nhất của trường Thanh Linh hồi đó. Một thời VNCH vẫn còn và tôi là người Sĩ Quan QLVNCH chứ đâu "tội nghiệp" như bấy giờ..

Nói sao hết cảm tình nảy sinh giữa hai người sau khi hiểu hoàn cảnh nhau. Lòng Cha Nam lại bồi hồi khi nghe tôi kể chuyện cùng được "trả quyền công dân" với Cha Lê Đình Cẩm dưới xã Tân Thiện.

Chợt Cha Nam, như nhớ ra điều chi:

            - Ôi Cha quên cha quên...nói, cái mẫu đào lộn hột của cha ngoài nớ là của Cha, anh cứ trồng khoai đi, trồng hết càng tốt. Cha cũng có lợi mà anh cũng có lợi mà.

Chỉ có thế, người viết ríu rít cám ơn Cha Nam. Nhớ đúng vào hoàn cảnh ngày đó, được đất trồng khoai thì sướng biết chừng nào cho người tù cải tạo mới về. 

nhà thờ Giáo XỨ Gio Linh hiện nay sân nhà thờ Gio Linh hiện nay. Cái nền hiên trước ngôi nhà cũ người viết và cha Nam ngồi nói chuyện tại đó nay ngôi nhà đã xây lại mới 

Đường qua Nhà Thờ Gio Linh ngày đó có hàng cây anh đào mới trồng hoa nở trắng phau. Vợ chồng người viết khá thích. Qua lại với Cha Nam vài lần người viết còn qua xin CHA vài cành hoa Anh Đào để về dăm trồng. Một thời gian mấy cành hoa anh đào của Cha Nam bắt đầu nở trước mái trường nhà tôi đang tạm trú. Ngày tết, đứng ru đứa con gái đầu lòng nhìn hoa anh đào nở tự nhiên tôi cảm tác một vài câu thơ ngắn ngủi. Thú thật tôi không có khiếu thơ, nhưng mấy câu thơ sau là thật vào hồi đó may sao người kể chuyện còn tìm ra được:

 Bâng khuâng liễu rũ bên thềm

Rán tây hiu hắt tiễn chiều xuân qua

Lao xao một nhánh anh đào

Chim nào chưa hót cho mùa xuân tươi

Nao nao lòng bỗng lạnh lùng

Tiếc xuân sao lại hững hờ với xuân .

xã Sơn Mỹ Hàm Tân Tết Canh Ngọ 1990 (2/2/1990) 

ngày tết dưới mái thảo trang /nhớ về những nhánh hoa anh đào của linh mục Nguyễn vân Nam chăn dắt giáo xứ xã Sơn Mỹ ,tôi đã đem về trồng quanh ngôi trường cũ xưa.

Đinh trọng PhucN See less

CHUYỆN ÔNG CÓC đi nhờ và chiếc XE LAM CHÚ ĐỈNH SƠN MỸ NGÀY XƯA

hiếc Xe than qua xã Tân Hà tới Tà Mon qua lại trạm Lán Gòn, cái trạm người đi buôn Hàm Tân thường đặt cho cái biệt hiệu 'Láng cón'. Đây là điểm mà bao nhiêu 'trái tim' trên chuyến xe về (cũng như đi) hồi hộp, lo lắng, nhưng ông "Cóc" thì 'tỉnh bơ"! Mấy người cán bộ Quản Lý Thị Trường chẳng ai 'thèm' hỏi về hai cái 'ruột tượng' gạo mà người cụt chân đang ngồi đè lên. Gã 'đi xin bà con về ăn"- nói vậy thì bà con hay mấy chú du kích gắng mà 'tin' vậy. Rồi chẳng ai làm khó ông ta chút nào. "Cùi không sợ lở", ai dám đụng 'vị khách' này xem nào? tiền xe ư? Ông ta lần nữa, nhe hai hàm răng ra cười là xong!

Chuyến xe về lại Bến Lagi, hình ảnh nói là lạ lùng sẽ đập vào mắt người khách lạ nào mới tới Hàm Tân thôi chứ bà con ở đây thì ai còn lạ gì "ông Cóc".  Khi con người tật nguyền đó xuống xe, con người mất cả hai chân đó chẳng nhờ ai cả. Chỉ dùng hai bàn tay, ông nâng người lên và phóng xuống. Hai cái ruột tượng gạo thì anh chàng lơ xe hôm đó sẽ quăng giúp cho. 

Tạm biệt ông Cóc, người tài xế xe than và cả chú lơ xe cũng chẳng màng ngó lại ông Cóc. Không lấy tiền xe ông là một việc làm tu nhân tích đức cho giới lái xe rồi. Trên bao đoạn đường quê hương một thời Ngăn Sông Cấm Chợ biết bao cảnh có thể gọi là đau lòng trên những chuyến xe than ngày đó. Người đi buôn chuyến bị tịch thu mất cả vốn liếng. O nông dân lơ ngơ sao đó bị mất luôn mấy bao nông sản do đem quá nhiều nên bị liệt vào buôn bán rồi kẻ không mua được vé phải đi vé chợ đen chợ đỏ nhưng trong túi thì quá nghèo không có đủ tiền phải nài nỉ van xin thiếu đường lạy lục chú lơ...

Chỉ có Ông Cóc là "sướng nhất trên đời" không ai đụng ông hay nỡ lòng 'dzụt' ông xuống xe được? 

Móc xong hai xắc gạo lên hai vai, Ông Cóc tiếp tục dùng hai cánh tay di chuyển thân mình nhanh thoăn thoắt hướng về chiếc xe lambro  đang đợi khách lên Xã Sơn Mỹ.

Kể ngang đây, người viết tin bạn đọc hiểu ra tại sao ông ta được đặt tên là  "CÓC". Rõ ràng,  con người này phóng đi chẳng khác chi "con cóc", nhất là lúc lên và xuống xe hàng.

 Mấy chiếc xe Lambro đời cũ lên về Sơn Mỹ-La Gi hay bị vạ oan do Ông Cóc "đi chùa". 

Sao mà "chùa"? Do gã đi mà chẳng tốn đồng nào? 

Thưa bạn đọc, sao mà bị vạ oan?

Người viết xin tuần tự giải thích:

Mấy chuyến xe hàng chạy than Hàm Tân- Đức Linh tuy bị ông ta 'đi chùa' không trả tiền lần nào nhưng còn 'vớt vát' nhờ đông khách. Đa phần khách đi vé "chợ đen" xe hàng còn 'kiếm chác' được. Mấy chiếc xe Lambro đời cũ lên- về Sơn Mỹ hay bị mất tiền xe  do ông chuyên xin đi nhờ? 

Bạn đọc có thể cảm thông nếu nhớ ra xe Lambro chỉ chở được hơn mười người khách thôi. ông  lọt thỏm vào trong sàn xe ngồi ngó ra nhưng chú Đỉnh tài xế chưa bao giờ dám đòi tiền?  Không phải chú Đỉnh sợ ông, mà do chú lái xe lam NỂ tình bà con thôn xóm. Người quê mình nặng tình làng nước.  Ai nỡ đòi tiền con người tàn tật lại là người quen biết trong làng? Ngày ngày vợ con chú Đỉnh lên chợ Sơn Mỹ thì gặp nhau, Mụ T vợ ông Cóc bán cá trên chợ ai mà chẳng biết? Chú Đỉnh tuổi bằng em trai người kể hôm nay. Nhà ở sau lưng vườn và trường vợ người viết dạy. TRƯỜNG CƠ SỞ 1 SƠN MỸ. Ngày đi Mỹ làm tiệc dưới Cam Bình nhà ba mạ hai bên người kể chuyện này không quên mời vợ chồng Chú người hàng xóm hiền lành chất phác.

Xin trở lại chuyện chiếc xe lambro chú Đỉnh....Tiếng chiếc xe lambro cũ kỹ kêu bành bạch. Rồi nó gầm rú lên cho được con dốc Sơn Mỹ. Tiếng  máy nghe 'thảm thiết' làm sao! "rột rột, leng keng"... hơn mười mấy người trong xe nín thở. Ai cũng có cảm tưởng chiếc xe ba bánh đến hồi 'rã rời' máy móc đến nơi?! 

Xe leo dốc lâu chừng nào thì lòng chú Đỉnh hay người tài xế càng nóng ruột chừng đó. Lên xong con dốc Tân Sơn, chỉ còn non hai cây số là đến Chợ Sơn Mỹ đó rồi. Chú Đỉnh mong làm răng chiếc lambro lết lên cho đến được chợ, thả khách xong rồi về nhà ngay. Cũng là “điệp khúc” y mọi bữa, Chú lại tức tốc sửa máy, thêm dầu chêm nhớt. Ngày mai chiếc xe Lambro lại tiếp tục hành trình nặng nề khoai sắn đổ dốc về lại chợ Tỉnh La Gi.

 Hai xắc gạo của ông "Cóc" ít lắm cũng gần ba chục ký. Ba chục ký gạo là con số mà bà con trong thôn ai cũng mơ ước. Ông Cóc đã đem được mớ  gạo về tận nhà. Nhà ông không xa chợ Sơn Mỹ bao nhiêu. Hai hàng cây bạch đàn theo con đường đất dẫn vô nhà gã "Cóc" cũng chẳng 'lạ" chi với nhiều chuyến gã ta mang gạo về như thế. Té ra con người tàn tật này là một TAY BUÔN GẠO thứ thiệt'! Không gì là quá bí mật cả; ao trong thôn cũng biết, nhưng bà con làm thinh để Ông kiếm chút cơm hay ý nghĩa đẹp hơn là "nuôi vợ đợ con" đó thôi!

 Một chuyến đi như thế ông ta lời chẳng là bao, nhưng "năng chuyến hơn đầy đò"! Người mình ai mà không hiểu câu này?  Cụt hai chân, bà con không ai nỡ lòng 'bươi móc', mấy 'eng' du kích tại cái trạm 'Lán Cón' nói trên 'dư sức' biết nhưng cũng lơ đi làm phước cho người đi xe 'đặc biệt' đó kiếm ăn.

 Nói chuyện “nuôi vợ đợ con”, người viết mới có vài dòng về đời sống riêng tư về gia đình của người tàn tật này. Sau cái thời "KHẨN HOANG LẬP ẤP"  tiếp đến cái thời điểm 'trời nhào đất lộn' 1975, khi mọi sự 'lắc lư chao đảo' yên lặng lại rồi, vùng đất cũ Động Đền -Sơn Mỹ chỉ còn lại lớp dân an phận cho số kiếp còn lại của mình. 

Trong lớp di dân này dĩ nhiên có người tàn tật mất cả hai chân này. Nhưng Trời còn dành cho gã một cơ hội, như tia sáng cuối đường hầm tăm tối. Mụ T. là gái 'quá xổi' còn sót lại trong thôn, nhờ vậy mới chịu chấp nhận lấy người đó làm chồng. Mái nhà tranh, không biết ai dựng nên cho hai vợ chồng, khiêm nhường nằm tận cuối rìa làng bắt đầu con đường vô rẫy. Nhà hai vợ chồng ngoài cùng,  tiếp đến là những vạt tranh đất đai bạc màu cùng những gò đất mối mọc lên 'vô tội vạ' khoai sắn khó lòng mọc nổi.

CHA CÚ ĐẺ CON TIÊN

Hình như luật thừa trừ của ông trời luôn có trên cõi trần gian do Mụ T.  tuy "quá thì" nhưng vừa lúc lấy Ôôn lại còn 'đẻ được'. Lạ nữa? Mụ T. cho ra đời hai đứa con gái dễ thương làm sao! Đứa nào da cũng trắng bóc, đôi mắt to đen nhánh, cặp lông mày cong vòng. Ai nhìn cũng thích và ưa bồng. Đã đẹp, hai đứa con gái đó lớn lên vài ba tuổi lại thấy hai cái núm má đồng tiền to lồ lộ, nên càng xinh thêm. 

Mụ T. bồng con ra chợ Sơn Mỹ không ai tin là con mụ T.. Xong chuyến 'buôn gạo' từ Đức linh về, Ông chỉ ở nhà lo giữ con cho vợ ra chợ kiếm 'mắm muối' thêm. Ông ngó vậy mà rất cưng con, đó là hai 'hòn ngọc' quý nhất trong đời. "Cha cú đẻ con tiên" ông bà ta nói mà thật. Trong làng xầm xì bàn tán ông lại bon chen xin cho hai cô "công chúa" cưng vào lớp mẫu giáo trong xã. Con lão đẹp đến thế! cô Nghĩa vừa làm cô, vừa làm hiệu trưởng trường mẫu giáo làm sao chối từ cho được?

Mấy đồng bạc Ông kiếm ra nhờ vào mấy chục ký gạo từ Đức Linh về đến miền cát trắng ven biển Hàm Tân là mạch sống. Cái thời 'quỷ tha ma bắt' - những chuyện khốn nạn trên xe hàng- những sắc gạo cỏn con bị du kích lạnh lùng lôi xuống. Những bàn tay chới với của những người bị liệt vào giới "con buôn" trong thời "củi quế gạo châu" thế mà Ông thoát được tất cả mới hay.

Hết Gạo Em Ơi vũ Trụ Chìm...

Có ông bạn ngày xưa nào đó, người viết quên tên chỉ nhớ lõm bõm câu trên nhờ vợ nói cho nghe.

Tại sao người viết nhớ đến thế? Do nó đúng một cách "da diết" làm sao? Chỉ có những ai lứa tuổi thất thập trở lên sống cùng thời cùng nơi mới thấm thía hiểu câu này thôi!

 Một thời, ông  “Cóc” chỉ biết nhe hàm răng lởm chởm, vàng khè, cười trừ với mấy ông "quản lý thị trường", du kích hay với lơ xe. Có thể con người tật nguyền này từng một thời mãn nguyện với số phận, tuy mất cả hai chân nhưng biết đâu chính hai cái chân mất đi là 'vị thần cứu độ',  một thời hạt gạo quý như vàng ./.

Đinh trọng Phúc  
edit 

29/9/2026 

Nhớ SƠn Mỹ Hàm Tân một thời nắng gió See less

Wednesday, September 23, 2026

TIẾNG THỜI GIAN

Bạn mến

    MÙA ĐÔNG TRỞ LẠI  khi chuông nhà thờ dồn dập đổ hồi báo tin một mùa GIÁNG SINH mới đang đến. Ngoài trời tuyết rơi dày thêm. Giờ cũng là lúc gánh nặng thời gian đang trao lên đôi vai nhân thế thêm một tuổi đời. Có những háo hức chờ đợi  cho mùa lễ, những lễ hội đến và đi.

     Nhịp điệu đó xảy ra bao nhiêu cho một đời người? được bao lần vui sướng, những luân khúc hân hoan? Mấy lần ta xun- xoe trong tà áo mới hay  chưng đèn kết hoa, tiễn đưa đông lạnh mà háo hức đón mùa xuân nồng ấm trở về.  

 Lúc này, thế nhân có thể quên đi bao xúc cảm cất giữ tận đáy lòng,  những sợ hãi lo âu, và nay cầu xin khấn nguyện.

  Thời gian như tiếng chuông chùa từ lưng chừng đồi, ngân nga trầm mặc hay những hồi chuông từ nóc giáo đường, vang vọng giục giã hồn ta. Có khi, thời gian cũng là tiếng chim reo vui buổi sáng, chúng đón chào ánh nắng ban mai.

Tuy vậy, thời gian chẳng chờ đợi ai; vẫn bình thản lướt qua ngàn cây nội cỏ như 'thách đố' với vòng tuần hoàn của bốn mùa vạn vật.

 Có thể bạn cùng ta cùng đồng tâm trạng trong một sáng tinh mơ nào đó khi huơng trà nhè nhẹ bốc lên từng sợi thơm ngát. Có thể tâm hồn chúng ta thanh thản, tiêu sái, phóng khoáng hay có thể là thoát tục nhất trong giây phút này chăng? Có khi nào chúng ta ước ao: mình là "ông tiên" đang thiền định giữa lưng chừng hòn non bộ ngoài kia bỏ đi hay quên đi bao tục luỵ cuộc đời. Hay chúng ta mơ màng mình là một ông Thọ đang ngồi trên mình nai trong bức hình xuân trên vách núi của hòn non bộ kia?

 Bạn có nghe 'tiếng thời gian' chăng? Đó là lúc không gian thật tĩnh lặng, khi tâm hồn thanh thoát vượt ra khỏi những tính toán lo toan trong một ngày bình thường. Bạn -Ta, hãy cùng nhau chiêm nghiệm thiên nhiên khi từng sợi nắng mong manh chiếu vào khu vườn. Vài con chim nào hót líu lo mừng một ngày nắng ấm hay vài đám mây thẩn thờ không biết về đâu?  Chính là lúc tâm hồn bạn -ta trầm định, ngó lại mình và tự biết rằng ta vẫn là ta. Hay lúc này đây ta suy nghĩ chính là lúc ta biết ta đang hiện hữu (Rene Descartes)

Cho đến một lúc nào đó chúng ta không còn nghe được "Tiếng Thời Gian", không còn phân biệt được đông qua xuân đến, chính là lúc ta không còn là ta nữa? Đó là khoảnh khắc chúng ta chấm dứt suy tư. Tất cả đều trở thành hư vô, trống rỗng. Đây là lúc chúng ta không còn là chủ nhân cái thân tạm bợ và bất thường này. THỜI GIAN VẪN LẠNH LÙNG TRÔI. Vẫn còn may mắn cho bạn cho tôi còn chứng nghiệm thời gian qua mau và nhận thức ra rằng cái sân ga cuối đường tàu đang đến. Có thể lúc nào đó chúng ta buông tiếng thở dài. Có cái gì ray rứt buồn bã cho những ngày tháng còn lại, một vài sân ga chặng cuối xa kia? Con tàu thời gian vẫn miệt mài chạy về hướng trước. Tàu sẽ tạm dừng lần lượt bỏ lại trên những sân ga hiu hắt bên đường cho một vài người khách bước xuống và họ vẫy tay chào...

Những tâm hồn hoài cố hay nhắc lại chuyện xưa. Ai đó sẽ nâng niu, trìu mến những hình ảnh, nhiều mẫu chuyện tưởng như vụn vặt xa xăm nay được ta cho chúng 'hồi sinh'. Có người sẽ cho là vô ích và hoài phí thời gian. Người hoài cổ hay nhớ nhung những gì đã mất, chuyện đã rồi âu sẽ hoài phí cái "vốn thời gian" eo hẹp còn lại chăng? Chúng ta chưa chấp nhận thế, giá như thời gian còn lại, cái vốn eo hẹp kia còn đậm nét, sưởi ấm tâm hồn kéo đó là những ngày ta tưởng như sống lại với quá khứ mến yêu. Có ích gì chăng mỗi khi lớp tuổi 'về chiều' bỗng dưng hoang phí chặng cuối của chuyến viễn hành này với những mộng mị hão huyền, phi thực?

Hôm nay ngó lại mình, ừ nay ta "tóc bạc da nhăn" rồi thì làm sao có một "Hằng Nga" trong mộng? Tình yêu nào tương hợp như thuở thanh xuân để còn chút gì rung động cho trái tim già cỗi? Có ai đó sống với hoài niệm quá khứ, nay được tô bồi, vun xới để trở về sống cùng hồn người, lúc đối diện với chất thật của chính mình? 

Thời khắc ta đang trở về, tâm tưởng quy hồi, nâng niu kỷ niệm. Có khoảnh khắc nào đó của thực tại, dù đôi vai gánh nặng thời gian nhưng bạn và ta sẽ sống lại với cái ta đầy hoài niệm đầy tố chất của tâm linh. Giá trị của thời gian, do những gì đã qua đi vĩnh viễn chẳng quy hồi, những tố chất của sự thật do chúng ta từng mộng mơ rất thật. Cái thuở ban đầu cho bao đứa học trò, biết bao hoài bão cho tương lai chưa tới. Thật vậy, quá khứ là dưỡng chất của ngày qua 'nuôi sống'  cái ta già cỗi hôm nay. 

Hiện tại hôm nay chẳng khác chi gốc cây tỏa bóng che chở cho ta nhưng chính gốc cây này đã bám sâu vào lớp đất quá khứ, một quá khứ của mộng mơ nhưng cũng đầy trãi nghiệm để cho cây đời Hiện Tại của chúng ta vươn lên, vui sống. (Jules  Beaulac). Thế thì chúng ta làm sao quay lưng, chối bỏ cùng dập vùi quá khứ trong bóng tối của lãng quên?

Con tàu thời gian tiếp tục gom góp bao nhiêu tiếc nuối quay quắt nhớ ngày tháng cũ. Những hình bóng mỹ nhân, những làn mi cong vút và những bờ môi mộng ướt đa tình và biết bao đôi mắt đắm đuối si mê! Nói sao hết, nhớ sao vừa? nhưng hình ảnh đó đã trôi dạt về cuối chân trời kỷ niệm, nhạt nhòa, thật xa.

Dẫu sao bạn và tôi hôm nay vẫn cám ơn đời, cám ơn người đã cho chúng ta cơ hội ngồi đây mà trầm tư hay viết nhiều dòng suy niệm.Có người lữ khách nào đó đang xuống ga. Trước sân cái ga tàu vắng vẻ, lơ mơ sáng tối, lữ khách vẫy tay chào con tàu đang lao về hướng trước, con tàu xa dần và khuất hẳn./.

Đinh trọng Phúc 
edit 23/9/2026

Monday, September 21, 2026

CHUYỆN KỂ VƯỜN ĐIỀU của HAI LÚA và BẦY GÀ MANG DÉP LỐP tại XÃ SƠN MỸ

ƯỜN ĐIỀU của Hai Lúa năm nay coi bộ được chăm sóc kỹ lắm. Chẳng lạ chi vì nghe đâu dưới huyện năm nay thu mua không còn tám ngàn một ký mà tự nhiên nó vọt lên trên mười ngàn!

 Suốt tháng nay, Hai Lúa làm việc trong vườn điều không hề biết mệt. Hết vun gốc, anh lại làm cỏ. Bao nhiêu đọt điều bị sâu đục, anh  săm soi bẻ cho kỳ hết. Đến trưa, thằng thằng Cu đầu kêu anh vô ăn cơm nhưng Hai Lúa cứ đứng mãi ngoài vườn?'

      -Trên một trăm gốc mỗi cây trừ hao hụt trước sau , mình tính đổ đồng còn 2 ký một cây mùa này mình hi vọng có hai tạ điều...

    ...mà thời giá năm ni không khéo tính có vụng chi cũng lên được 10 ngàn một ký , tệ chi mình có được 2 triệu tức là 4 chỉ vàng chứ ít ỏi chi!

   Hai Lúa cứ thừ người ra giữa nắng mà suy tính tới lui, mặc sức để thằng cu Ri, đứa con trai  đầu chạy ra kêu cha mình vô ăn cơm mãi? Kêu riết một hồi thằng nhỏ phải bước tới lôi tay Hai Lúa anh mới tỉnh giấc "mơ màng "!

 Đã quá bữa, Hai Lúa mới bắt đầu thấy đói. Tiếng là bữa cơm nhưng khoai nhiều hơn. Ăn khoai nhiều, đôi lúc cuốc đất anh cũng thấy nóng cổ nhưng người cha chẳng phàn nàn chi. Sống xứ rẫy, ruộng lúa hiếm hoi làm răng nhiều gạo được?  Phần cơm để dành nhiều cho lủ trẻ. Bầy con cứ cách hai năm một đứa, nên chi khi giành khoai ăn để dành cơm cho con, Hai Lúa cảm thấy đó là bổn phận tự nhiên thôi.

Đang rửa chén bà Lúa bỗng thấy chồng đang la "chéo véo" ngoài vườn. Hút chưa xong điếu thuốc rê, chưa nghỉ trưa chút nào, Hai Lúa lại vác cuốc ra vườn rồi. Anh chồng đang có chuyện chi ngoài nớ mới "la ầm " lên như thế ?!

   -Ui chao miềng (mình) ơi, mấy con gà nó hại tui rồi!

   Bà vợ bỏ mấy cái chén đang rửa tất tả chạy ra vườn sau. Bên khoảnh đất mới cuốc thêm năm nay, bà thầy chồng đang đứng vò đầu bứt tai.

     Mấy trăm  hột điều năm nay vừa nẩy mầm , có một số bị bầy gà trong nhà bươi bật ngã nghiêng , những cái lá non vừa hú ,những cái rễ trắng nằm la liệt ngó thật thảm hại!

   -Làm răng đây hè!? bỏ hột lại thì làm răng kịp nữa!

Theo kinh nghiệm nhà nông, hột nảy mầm từ trận mưa đầu mới tốt, còn bỏ hột lại coi như nó bị "hổ ngươi" mọc thì hi vọng mọc đó nhưng không ra chi! Hai ôn mụ Hai Lúa suýt xoa tiếc cho mấy chục hột điều bị gà phá. Mà nhốt gà lại thì là điều quá thất sách. Con gà lại còn có giá hơn. Con buôn bựa ni trả giá mua tại nhà một ký gà tơ đã lên đến mười lăm ngàn rồi. Một con gà giá trị bằng thu hoạch cả một cây điều. Mà gà nhốt lại thì làm răng nó to được ! lấy mô sùng lấy mô mối cho nó bươi nó ăn? Vợ như chồng , hai ông mụ Hai Lúa không biết tính răng?

    Bỗng bà Hai Lúa mắt sáng lên :

          -Tui nói với eng như vây.. , như vậy...

 Hai Lúa vừa nghe vợ nói vừa "gật gù". Anh ta bỏ cuốc bỏ luôn bữa chiều làm cỏ, vô lại trong nhà thi hành ngay sáng kiến của vợ. Hai lấy miếng ruột xe đạp, hì hục cắt ra mấy miếng tròn tròn, ở giữa mỗi miếng anh ta khoét một lỗ nho nhỏ.

Tối lại chờ bầy gà vô chuồng hết, hai vợ chồng bắt đầu đem từng con gà ra đeo từng miếng lốp tròn đó vào chân bầy gà. Ngó thì dễ , rứa mà hai vợ chồng "đeo dép lốp "xong thì quá nửa đêm. Ngoại trừ mấy đứa em đang ngủ say, Cu Ry - thằng trai đầu được dịp thức ngủ theo dõi ba mạ nó lay hoay làm việc.

 Sáng lại, Hai Lúa thức giấc thật sớm. Anh ta đang nôn nóng biết kết quả sáng kiến của vợ, việc bầy gà “đeo dép lốp”. Mới tờ mờ , theo thói quen bầy gà trong nhà lần lượt nhảy xuống chuồng. Con gà mạ bên kia không ở chuồng, được mở lồng sắt cho ra cũng tục tục gọi con. Con gà trống đầu bầy vỗ cánh phành phạch gáy thêm một hồi. Âm thanh quen thuộc mọi sáng vẫn y vậy, nhưng sáng nay Hai Lúa nôn nóng thiệt tình, anh ta đứng núp xa xa mà nhìn bầy gà "hành sự " ra sao?

Rõ ràng bầy gà theo thói quen ra miếng đất mới canh của Hai Lúa mà kiếm ăn. Mấy hôm đó, Hai Lúa bận làm cỏ điều cho vạt đất bên tê thì làm răng biết được chuyện mấy con gà bươi điều non của anh ta? Mỗi con gà sáng nay đều mang hai miếng lốp đen dưới chân tự dưng khựng lại do không thể nào bươi được nũa! Có con dùng mỏ mổ liên hồi vào miếng cao su, có con thì "rảy rảy" cho miếng cao su văng đi nhưng chúng đành thúc thủ vì mấy miếng cao su tuy mềm nhưng lại "dai dếch" rứa tê!
 Hai Lúa mục kích hơn nửa giờ, hắn muốn tận mắt nhìn cho rõ ràng kết quả. Khi chắc chắn bầy gà "đã thua" anh ta chạy bay vô nhà:

      -Mạ thằng Ry ơi! mạ mi ơi, miềng (mình) thắng rồi, miềng thắng rồi!!!

Bà Hai Lúa đang ngon giấc do hồi đêm thức hơi khuya, giật phắc mình:

     -Chi rứa, chi rứa?
     -Bầy gà , bầy gà...

   Hai Lúa mừng quá nên miệng ú ớ, lắp bắp:

       -Bầy gà hắn thua rồi! mắc lốp dưới chưn (chân) không tài chi mà bươi được mấy hột điều của tui!

      -Phải rứa chớ - bệnh quỷ phải có thuốc tiên chớ!

Sơn Mỹ 1986 tác giả và một thời "Hai Lúa"

 Bà cũng mừng lây với cái vui của chồng. Nửa hãnh diện nhờ trí thông minh của mình, nửa cũng mừng do miếng đất mới với số cây điều mới nhờ trời gia đình năm tới khá hơn.

Riêng Hai Lúa hôm đó trong người vui quá cỡ. Mấy tạ điều ra tết hy vọng nắm chắc trong tay; cùng thêm đám điều mới canh ni nữa thì hi vọng tương lai khắm khá. Hình ảnh mấy chiếc nhẫn vàng, sáng lấp lánh trong trí anh ta- những ước mơ của một người bàn tay thô ráp với cái cuốc, cái rựa – nhờ cái đích nói trên nên anh chàng cuốc đất chẳng hề biết mệt.

     -Phải rứa chớ, làm răng mà không trị được chúng?

Chợt ông chồng tưởng tượng thêm rằng có thể gà "mang dép lốp" này là phát minh "độc nhất vô nhị " cũng nên.  Chỉ có nhà Hai Lúa mới có thôi. Hơi tức cười một chút nhưng Hai Lúa nghĩ thầm: "không chừng mai mốt miềng cũng mần (làm) một xưởng làm "dép gà" ngay trong nhà, vừa tạo việc cho vợ và thằng Cu đầu vừa bán ra cho bà con trong xã kiếm mớ tiền?

Đang miên man vui “chiến thắng”, bỗng nhiên vợ anh giọng chùng xuống:

       -Ui, khôn được mô?! bầy gà không bươi được thì làm răng hắn béo ra? Mưa xuống thì bầy gà nhà miềng nhờ bươi mới to. Bựa ni gà mỗi ký gần mười lăm ngàn rồi!

       -Hứ? …ừ hè , ừ hè...

   Hai Lúa bỗng chưng hửng, giọng ngỡ ngàng! Một thoáng suy nghĩ nhanh anh ta biết vợ mình nói, nghe rất có lý.

Một niềm vui tới với hai vợ chồng chỉ thoáng qua vỏn vẹn phút giây. Nó vụt nhanh như con chuồn chuồn vừa đậu thăm đọt bông cải vườn sau lại bay qua nương người khác. Thật thế, lại NỖI LO khác đến với hai vợ chồng…đó là “bầy gà không béo được” khi mưa xuống, thức ăn giẫy đầy mối bay tứ tung tha hồ cho bầy gà nhà no bụng!?

 Hai Lúa lửng thửng ra lại nương điều, miệng cứ lẩm bẩm:
       -Tháo mấy cái "dép lốp " ra thì tụi hắn phá điều, mà đeo lốp thì gà đói ...làm răng, làm răng hè?...

Suốt buổi sáng đó, Hai Lúa vẫn tiếp tục làm cỏ. Lâu lâu anh ta chống cuốc, buồn bã đứng ngó về đám đất mới canh, nơi có mấy trăm hạt điều đang nhú mầm. Một miếng đất chan chứa niềm mơ, là một tương lai đang nằm mô phía trước. Đó là những tính toán bình dị  của con nhà nông. Những kiếp người sống nhờ vào  nương khoai rẫy lúa cùng mấy trăm hạt điều đang nhú mầm hy vọng nhưng số phận cứ mãi thách đố, mong cầu./.


Đinh trọng Phúc 
tái biên 21/9/2026

Friday, September 18, 2026

LẠC ĐÀ ĐÒI MÚA HAY HƠN KHỈ -NGỤ NGÔN EDIT

Shared with Public

LẠC ĐÀ ĐÒI NHẢY HAY HƠN KHỈ 

Trong ngày đại hội muôn thú để vinh danh Chúa Sơn Lâm  tức Sư Tử, có Chú Khỉ được mời ra múa giúp vui cho Đại Hội. Quả đúng như lòng mong muốn của Đại Hội Muôn Thú, Khỉ ta múa quá hay và điệu nghệ nên tất cả các loài thú trong ngày đại hội rất vừa lòng về tài năng cùng đường múa  bay bướm của Khỉ.

Những lời khen ngợi nhiều như mưa trao cho Khỉ khiến Gã Lạc Đà ghen tị.  Lạc Đà cũng đi ra bi bô lời nói do dám đoan chắc với đại hội rằng gã không múa giỏi hơn thì tệ lắm cũng bằng con Khỉ kia?! Gã ta tuyên bố xong liền rẽ đám đông đang bu quanh Khỉ và bắt đầu đưa cẳng sau lên MÚA. 

Thật là khó coi, do cái dáng nặng nề thô kệch của Lạc Đà càng nhìn càng thấy tức cười; nhất là khi hai cái cẳng cà khệu của hắn lúc giở cao lên cùng lúc gã ta lại vặn vẹo cái cổ u nần của gã có ý "làm dáng ẻo lả"? Thêm thay, toàn đại hội lại nhìn ra rất rõ gã Lạc Đà ta hay chệnh choạng, khó mà giữ vững mấy cái móng chân nặng nề cục mịch của mình?!

Cuối cùng không may cho Lạc Đà, cái gót chân nặng nề của gã lại lạng quạng làm sao chỉ còn cách sóng mũi của Chúa Sư TỬ trong gang tấc? Cả đại hội đều ghê tởm điệu vũ của Lạc Đà nên  nổi cơn thịnh nộ tống ngay Gã vào trong sa mạc.

Chỉ ít lâu sau, trong BUỔI TIỆC đến giờ giải lao  người ta ngạc nhiên khi thấy khá nhiều món BƯỚU VÀ SƯỜN CỦA GÃ LẠC ĐÀ? thì ra hắn ta đã bị Chúa Sơn Lâm trừng trị và trở thành món ăn  "BỒI DƯỠNG"  cho toàn thể đại hội trong ngày hôm đó . /.

LỜI BÀN 

Ở ĐỜI CHỚ NÊN NUÔI LỬA GHEN TỊ TRONG LÒNG MÀ HÃY HÀO SẢNG LỜI KHEN

Tạo hóa sinh ra muôn loài, tùy theo bẩm sinh từng loài mà tạo nên từng "sở trường" riêng biệt. Con lạc đà kia giá như biết khen ngợi biểu dương chú khỉ đã giúp vui cho đại hội thì hay và đúng đắn biết bao? Thay vì đó, Lạc Đà do lòng ghen tị, thiếu hào sảng trong lòng không lượng tài năng của mình mà lại đòi hơn chuyện múa của khỉ mới RƯỚC HỌA vào thân. 

Chúng ta ai cũng hiểu, sở trường là thiên khiếu dĩ nhiên là dị biệt. Con người nói riêng là cá nhân nên ai cũng có thiên khiếu hay sở trường từng người. Ai cũng có cái hay và cạnh đó có cái dở cả. Nhân vô thập Toàn. Người nông cạn hay xấu tính cũng như quá ái kỷ nên thường sinh ra bản tính thấp hèn là ghen tị, đố kị rồi cố sắp mưu lập kế hầu giành giựt tài năng thiên phú của kẻ khác. Đây là tâm lí bon chen ghen ghét rất xấu nó đi từ cái tôi quá lớn mà sinh ra. Tâm lí này không phải là lòng cầu tiến hay bắt chước điều tốt mà do sự thôi thúc của Lửa Ghen ghét hận thù kỳ thị  mà ra. Nhìn vào thế giới nhân quần hiện tại có nhiều cá nhân có bản tính xấu xa hay "ghen ăn tức ở" như thế. Những kẻ này nếu may mắn có được địa vị chính trị càng cao thì loạn lạc xáo trộn cho đất nước xã hội càng nhiều. Nói rộng ra nữa, nếu thế giới có những nhà lãnh đạo có tính vĩ cuồng thì lại là cái HỌA quá lớn cho nhân loại!

DỊCH VÀ BÀN 

đinh trọng phúc edit
18/9/2026