Monday, November 16, 2026

TRƯỜNG CŨ TÌNH XƯA


 



   Đời người là cả một quá trình thay đổi, như trăng tròn lại khuyết, hoa nở để mà tàn. Lá xanh kia còn đó trên cây thấm thoắt thu về trước ngọn đông phong chợt rụng rơi theo vòng quay trời đất.


Chúng ta chỉ còn lại ký ức con mới thoát khỏi sự đào thải lạnh lùng của thời gian. Kỷ niệm con người thì vô hình, nó nằm mải trong tâm hồn ta, đến những khi trống vắng chợt sống lại trong tâm tưởng để nhớ, để thương, để tiếc nuối rồi đưa ta về quá khứ với những hình ảnh gấm hoa thơ mộng.

Dĩ vãng thăng trầm của đất nước trong cơn lốc xoáy của chiến tranh thì người ta hay mất mát đổi thay. Ai trong đời ít nhất cũng có một lần nuôi một giấc mơ hoa gấm, nhất là ở lứa tuổi học trò đó là một quảng đời chứa chan mộng đẹp. Tôi cũng vậy, thuở cắp sách đến trường thì làm sao kể hết những chuyện mộng mơ và đôi khi lại dám mang một hoài bão "vá trời lấp biển"! Biết là thế, nhưng

 thành bại lại tùy số mệnh và khi số mệnh đã an bài cho một người hay cả một thế hệ thì chúng ta hay an ủi cho nhau bằng hai chữ mệnh trời.




Nhớ sao một thời hoa bướm học trò đã thuộc về quá khứ xa xưa. Nó lại càng xa hơn nữa khi ta đứng bên này xứ người hướng tâm tư vượt nửa vòng trái đất mà vọng về cố hương Việt Nam. Hình ảnh mái trường Nguyễn Hoàng xưa, đường Quang Trung ngập tràn áo trắng nữ sinh lúc tan trường. Dễ thương thay nét e ấp thẹn thùng dưới vành nón lá nghiêng che một thời xuân sắc. Thật tội nghiệp cho bước chân mấy gã si tình sao cứ lẽo đẽo theo sau?


NHỮNG CÁNH CHIM NGUYỄN HOÀNG ĐANG NHỚ VỀ TRƯỜNG CŨ THẦY XƯA



    Tấm thẻ học sinh vẫn mãi thủy chung theo tôi cho trọn một đời. Nó đã từng theo bước chân lưu dân Quảng trị đi hết những nẻo đường đất nước. Rồi đến khi xếp áo thư sinh theo tiếng gọi quân hành, tôi vẫn có nó bên mình. Ngày rời xa quê hương nó cũng theo tôi đi đến xứ người. Có những lúc chạnh lòng nhớ về lối xưa trường cũ tôi lục lọi tìm nó trong ngăn tủ, tôi cầm tấm thẻ đã vàng úa theo cát bụi thời gian mà hình dung lại những kỷ niệm xưa. Hơn nửa thế kỷ! đúng vậy đã năm mươi mấy năm rồi !  từ ngày chúng ta phải lìa xa ngôi trường cũ, phải bỏ tất cả mà đi! Nói cho thật lòng chúng ta không đi mà phải "chạy" lửa chiến tranh, đạn pháo kích đã dứt lìa mọi người, thổi phăng bao đứa học trò  thành kẻ tha hương thất sở?! Số phận ngôi trường cũng chẳng còn, đổ sụp, nát tan...

 Năm mươi mấy năm là cả một đời người đang vào lứa tuổi ngũ thập. Họ là những ai đang bước vào tuổi xế chiều dù Ngày Tàn Cuộc Chiến họ chỉ là đứa bé vừa cất tiếng khóc chào đời đang được ấp yêu trong vòng tay của mẹ. "Tuổi Đời" của Tấm thẻ học sinh, tôi tự coi nó như là một kỷ vật trường trao. Tấm thẻ không chỉ đưa trí tưởng tượng của tôi về lại thuở biết yêu mà còn xa hơn nữa, đó là ngày tôi bắt đầu đi học...





Tôi nhớ lại buổi học đầu đời niên khóa 1960. Ngày đó tôi cứ níu lấy tay mẹ tôi khi người đem tôi đi xin nhập học vào lớp năm trường Nam Quảng trị. Ngày đầu tiên theo chân mẹ đến trường tôi là đứa con trai cưng vừa đi vừa mếu máo khóc. Trẻ thơ thuở đó tôi đâu biết gi về những cảm xúc như hình ảnh “mấy chiếc lá vàng rơi” hay “trên không có mấy đám mây bàng bạc” giống nhà văn Thanh Tịnh đã tả trong ngày đầu đi học. 


Ngày đầu tiên đi học của tôi chỉ là những cảm giác lo sợ, những giọt nước mắt bịn rịn khi tôi phải xa nhà, xa ba mẹ để bắt đầu tập tành bước vào thế giới của thầy cô bè bạn, của sách vở bút nghiên.




Đã vào lớp nhưng mắt đứa con trai luôn rớm lệ, nó cố nhìn ra cổng trường hướng bờ sông Thạch Hãn. Mẹ  thương con chưa nỡ về nhà, người cứ mãi đứng trước cổng chờ con cho đến khi tan buổi học đầu. Mẹ đang nói chuyện với một người mẹ khác, hai người đều bận áo dài, cùng đội nón, cái cổng trường chính nhìn ra hướng sông sao tôi vẫn nhớ mãi đến tận hôm nay? 

Cô giáo Tâm lớp tôi, Cô nói giọng Quảng nhưng thanh âm cô nghe sao hiền dịu quá! cô dành thì giờ dỗ dành, an ủi tôi đứa con trai cưng của mẹ. Hay làm sao, nhờ sự vỗ về của cô nên chỉ sau hai ba ngày đi học tôi quên ngay cảm giác sợ hãi lo âu ban đầu. Đứa nam sinh lớp một ngày đó còn nhớ trên vách lớp khi nào cũng có những túi kẹo bi hay đồ chơi nho nhỏ. Cô sẽ thưởng cho những em ngoan, nhưng có khi cô cũng tặng cho em nào hay ngủ gật trong lớp nữa!
 Có cô giáo, có bạn bè tôi quen dần nếp sinh hoạt của trường của lớp. Tuổi nhỏ học trò ngày hai buổi đến trường, con đường Lê văn Duyệt dẫn đến trường Nam Tiểu Học sao quá thân quen, đường Gia Long ven bờ sông lộng gió. Trong sân trường, có mấy cây ngô đồng rợp bóng. Bạn bè chúng tôi hay lượm trái ngô đồng khô để làm bánh xe cho mấy chiếc xe đồ chơi tự tay làm lấy.

    Mới chớm cơn nắng hạ thì bầy ve trên mấy cây ngô đồng đã vội râm ran kêu. Hè về là mùa đá rế của lũ con nít chúng tôi. Tôi thường cùng mấy đứa bạn băng qua cánh đồng rộng mênh mông về tận mấy rẫy dưa ở làng An Tiêm hay cả gan vượt sông qua tận Nhan biều, tìm cho ra năm ba con "rế nhất, rế nhì" về nhà so tài cao thấp. Mấy ngày hè tiếng la tiếng hét của bọn con nít chúng tôi vang ầm khắp xóm.





Thời gian của tuổi thơ êm ả đi qua như giòng Thạch Hãn lững lờ theo năm tháng trôi qua thành phố Quảng trị hiền hòa và trầm lặng. Niên khóa 1965-1966 tôi bắt đầu bước lên trung học. Trường Nguyễn Hoàng lúc này có thầy Thái mộng Hùng làm hiệu trưởng. Sau này tôi mới biết cô giáo đầu đời của tôi, cô Tâm, chính là hiền nội của Thầy. Nhưng giờ đây Cô đã trở về với "người muôn năm cũ". Nhớ Cô, tôi chỉ biết thắp lên một nén hương lòng, vọng về cố quốc để tưởng niệm đến cô giáo lớp vỡ lòng năm xưa.

Thầy Hùng bận bịu chuyện văn phòng nên tôi ít khi thấy Thầy xuất hiện ngoại trừ những sáng thứ Hai làm lễ chào quốc kỳ. Sau nghi thức chào quốc kỳ Thầy nhắc nhở cho toàn trường vài ba huấn thị. Đôi khi Thầy cũng có đảm nhận thêm mấy giờ Pháp văn vì trường thiếu giáo sư. Những lúc này tôi mới thấy bóng dáng dong dõng cao của thầy Hùng thoáng xuất hiện trước hành lang rồi bước vào lớp Tứ một. Hết giờ dạy Thầy về ngay văn phòng tiếp tục công việc...

học sinh lưu dân Quảng Trị hè 1973 tại Đà Nẵng (Hòa Khánh)



Vào năm 2006 khi nghe tin thầy Thái Mộng Hùng sắp qua dự đại hội Nguyễn Hoàng tại nam Cali người viết rất mừng  Ai ngờ đâu số phận éo le thầy đã qua đời trong một tai nạn lưu thông tại Đà Nẵng!  Sau 1972 cho đến lúc qua đời Thầy chỉ để lại một khoảng thời gian, một đoạn đời nghề giáo từng lưu xứ trên đất tạm dung Hòa Khánh, những trại tạm cư của lưu dân Quảng trị cho đến lúc "tan cuộc can qua" Thầy như duyên nợ với "vòng tay ân tình" hào sảng của người dân xứ Quảng quê vợ của Thầy cho đến lúc ra đi. Qua Mỹ thăm lại học trò xưa vẫn chỉ là lời hứa bất toại do số phận đã định phần rồi, đố ai tránh được? Thật buồn làm sao! 


Hay đi kiểm soát trong trường là phần hành của thầy giám thị Hồ ngọc Thanh. Mấy lúc này thật ‘rủi’ cho mấy chàng đi học nhưng chân lại mang ‘dép Nhật’ hay quên mang bảng tên trên túi áo.




tiệc hè chia tay 9-6-1969 của lớp đệ tứ Ba (68-69) tại nhà Nguyễn Kiệt (cháu cô Hoàng) đường Lê v Duyệt Quảng trị
bên trái bình bông là Lê đức Mê- Nguyễn thị Nhạn / bên phải bình bông là Lê thị Kim Lan, Nguyễn thị tăng Phước, Đinh trọng Phúc (cười) Dương v Khôi (cười quá vãng) Nguyễn duy Thượng (đang đọc cảm tưởng- quá vãng )



Vào khoảng sau năm Mậu Thân 1968 khi có mấy khóa sư phạm Huế ra trường, thì trường Nguyễn Hoàng được bổ sung một số cô thầy mới như cô Tương Anh văn, cô Hồng quốc văn, thầy Hiệp lý hóa, thầy Toản toán, thầy Điền Pháp văn, thầy Dinh sử địa và một số thầy cô trẻ khác. Dạo này không khí sinh hoạt của trường nhộn nhịp khởi sắc hẳn lên như văn nghệ, cứu trợ bão lụt, du lịch biển Gia đẵng, Mỷ thủy, thăm lăng miễu tại Huế hay tháp tùng phái đoàn đi trao vòng hoa và ủy lạo chiến sĩ…



Lứa tuổi đệ nhị cấp cũng có niềm hãnh diện riêng của nó như được thêu bảng tên bằng chỉ xanh để phân biệt với đệ nhất cấp có bảng tên thêu bằng chỉ đỏ. Màu chỉ xanh bảng tên là đàn anh, đàn chị là sắp sửa “dùi mài kinh sử” để vào Huế mà thi tú tài. Ngày mai đây Trường sẽ có thêm nhiều "cô tú- cậu tú" tân khoa. Làn chỉ xanh trên áo trắng cũng là chỉ dấu của lớp tuổi bắt đầu yêu đương và mơ mộng, biết dệt bao nhiêu vần thơ hay nhất rồi e ngại, ngập ngừng hay kín đáo gởi cho nhau. Cũng có lúc ai đó âm thầm lặng lẽ theo bước chân nàng về tận ngõ nhà. Tuổi biết yêu đồng nghĩa biết nuôi bao hoài bão thiết tha, một màu xanh hi vọng để mai đây trên mọi miền đất nước có những cánh chim Nguyễn Hoàng góp phần xây dựng.

Đại Hội Nguyễn Hoàng Westminster 3/9/2011 


Bay xa hơn nữa, ngoài tầm đất nước, có những cánh chim Nguyễn Hoàng còn gặp lại nhau nơi xứ người. Tha hương viễn xứ, chúng ta may mắn được trùng phùng khi vầng trán đã in nhiều vết hằn năm tháng, những mái tóc đen nhánh mượt mà năm xưa giờ đã nhuốm bụi phong sương. Rồi chúng ta cùng nhau ôn lại những kỷ niệm ngày đó, một thời hoa bướm. Tay bắt mặt mừng. “Ừ nhỉ, mới ngày nào đây mà đã năm mươi năm rồi.” Chẳng ai bảo ai, tất cả đều xuýt xa nỗi niềm lưu luyến! Thời gian quái ác thật tình? vẫn lạnh lùng trôi, hình như càng lúc càng nhanh chẳng khác chi “vó câu qua cửa sổ” phải không?
Người viết xin trích một đoạn thơ, do trong lòng lấy làm tâm đắc:


Thời gian khác dòng sông,
Chỉ một chiều xuôi chảy,
Dẫu đắp đập be bờ,
Thời gian không dừng lại
Thời gian như buổi mai,
Rất ngọt ngào tươi sáng,
Qua đi là chiều đến,
Ai người kìm được đâu...

( tác giả: Lương cao Rính / Thư Viện)

 Thật vậy, chúng mình nếu gắng sức có thể chận dòng nước chảy, một đoạn sông cho nước trôi chậm lại; nhưng đố ai "ngăn" được thời gian. Ta càng mong thời gian chậm qua chừng nào thì hình như thời gian càng "trôi nhanh" chừng đó? Ô, chúng ta bao lâu nay mãi theo tháng ngày lận đận đến khi giật mình nhìn lại thì đời sao quá "rêu phong"?!






hội ngộ Trung Học Nguyễn Hoàng Thế Giới tại Wesminster nam California 3-9-2011

QUẢNG TRỊ 2012

ĐẠI HỘI 60 NĂM TRƯỜNG CŨ NGUYỄN HOÀNG TRÊN SÂN TRƯỜNG CŨ TẠI QUẢNG TRỊ 2012


Cách nhau ngàn trùng mà vẫn không xa cách, những Nguyễn Hoàng ngày xưa vẫn có lúc hội ngộ như bây giờ. Trái đất vẫn tròn thì chúng ta còn gặp lại nhau- “mô tê răng rứa” cứ nói thật nhiều cho thỏa những nỗi nhớ mong. Bạn cũ trường xưa “ bây chừ gặp lại- mi cách xa tau cả mấy múi giờ” Ừ nhỉ ! khung trời Quảng trị giờ ở đây, mái trường xưa giờ cũng là đây. Thầy trò chúng ta giờ phút tao ngộ này, tuổi đời ai cũng "mấy bó" y nhau. Thôi! hãy nói với nhau những gì chưa nói, hãy vui cho thật trọn vẹn trong những khoảnh khắc bên nhau, rồi ngày mai chia tay mỗi người một ngả thì xin ghi những hình ảnh hội ngộ trên như là những kỷ niệm đáng nhớ trong đời./.


đinh trọng phúc edition

tàn thu

San Jose 16/11/2026

No comments:

Post a Comment

PHÂN BIỆT SỰ KHÁC NHAU GIỮA 3 TỪ CHUYÊN MÔN TRONG Y KHOA: BỆNH -RỐI LOẠN- HỘI CHỨNG

   DISEASE? DISORDER?  SYNDROME? chào bạn đọc,                     Trong y khoa, giới chuyên môn thường phân biệt ba trường hợp khác nhau củ...