Sunday, September 4, 2022

TRUYỆN NGỤ NGÔN AESOP TẬP 3


  CHUYỆN ÔNG CHỦ CỐI XAY CÙNG CON TRAI DẪN LỪA ĐI BÁN












Ngày xưa có Ông Chủ Cối Xay già và cậu Con Trai cùng dắt một con Lừa tới chợ để bán nó đi. Họ dẫn Lừa đi khá chậm cốt cho lừa bớt mệt hầu mong bán mau hơn, cùng được giá. 

Trên con đường thênh thang đến chợ tỉnh có vài Khách Bộ Hành nhìn cảnh này liền cười lớn ra điều chế giễu?


Một người la to lên:

-Trời ơi ngu quá? Sao lại đi bộ trong lúc còn cưỡi con Lừa kia được? Các người chắc không mong mình là kẻ khờ nhất trong thiên hạ đấy chứ?

Ông Chủ Cối Xay không muốn bị cười là kẻ "ngu  nhất trong thiên hạ" đành bảo con trai cùng mình cưỡi lên lưng Lừa mà đi.

Mới đi một đoạn đường, hai cha con lại có ba kẻ Lái Buôn đi ngang:

-Ô Hô! Chúng ta đang gặp cảnh gì đây? Phải tôn quý người già cả chứ cậu trai kia? Hãy xuống ngay để một mình lão già kia cưỡi Lừa thôi?

Dù Lão Chủ không mệt nhưng Lão cũng phải bảo con trai trèo xuống để một mình Lão cưỡi; như vậy mới làm vừa lòng ba gã Lái Buôn kia.












Tại một cổng vào Chợ khi họ vượt qua vài người đàn bà đang mang vài rỗ rau cùng vài thứ linh tinh đi bán. Hai cha con lại nghe mấy người đàn bà kia chế giễu:

- Kìa mấy chị xem? Lão già sao ác quá? cứ bám mãi trên lưng lừa lại để đứa bé tội nghiệp kia phải đi bộ?

Lại nữa? Người cha nghe vậy quá xốn xang trong lòng bèn bảo Con Trai trèo lên sau lưng Ông.


Chẳng mấy chốc hai cha con lại nghe tiếng la lớn của một đám người khác trên đường:


-Thật là một tội ác! Bắt con lừa tội nghiệp kia phải mang cả hai người. Trong lúc cả hai đều gánh được con lừa tội nghiệp kia là đàng khác?


-Chắc họ phải đi bán con lừa mà họ không nói đấy thôi?


Ông Chủ và Con Trai vội trèo xuống xong tìm một cái cọc gỗ, rồi hai cha con cùng ra sức gánh Lừa tới Chợ. Ít lúc sau hai cha con đến nơi. Cả khu chợ ồn ào cả lên khi hai cha con cột con lừa vào cộc cùng đang hổn hển gánh tới.


 










Một đám đông người bu quanh lại để nhìn cho rõ con vật  bị gánh một cách lạ lùng?

Lừa không ghét cảnh bị gánh như thế nhưng nó rất ghét cái cảnh đông người bu lại chỉ trỏ cười nói lung tung? Sự khó chịu khiến Lừa đá phành phạch và hí lên inh ỏi. Vừa khi cả ba đang qua giữa một cái cầu, rủi thay sợi thừng đứt mất làm Lừa rơi tòm xuống sông?


Ông Chủ Cối Xay đáng thương tay không về nhà. Cũng do cái tội muốn chiều ý mọi người cuối cùng chẳng làm vừa ý được ai cả! Ông Lại còn mất toi luôn con Lừa./.



LỜI BÀN:
CÂU chuyện trên khiến chúng ta nhớ câu chuyện đẽo cày giữa đường mà ắt hẳn nhiều người chúng ta đều có nghe qua. Việc của mình thì mình phải định đoạt lấy, tự chủ độc lập là trên hết. Chiều theo ý người khác, nhưng người khác lại có nhiều ý thích khác nhau, không ai giống ai cả. Có khi việc của ta lại trở thành 'vật hi sinh' cho họ làm "sân diễn" để hạ thủ lẫn nhau cũng nên. Người bị động là ở điểm này đó là nạn nhân của thời cuộc của tranh chấp tư tưởng hay thậm chí mưu đồ cho nhiều người khác. Chúng ta nếu bị động chiều chuộng hay nghe theo lời người khác thì cuối cùng không làm vừa lòng ai được cả. Được lòng người này lại mất lòng kẻ kia do ý tưởng của họ đa phần là chống hay đố kỵ nhau mà thôi. Anh nông dân đẽo cày ngày xưa do chiều theo ý nhiều người cuối cùng cái cày thành khúc gỗ vô dụng...hậu quả là do chiều ý kẻ khác không độc lập với ý kiến của mình.
Chuyện này chúng ta cũng phải cẩn thận "độc lập tự chủ" trong công việc không phải là 'bướng bỉnh kiêu căng' không nghe lời khuyên bảo của kẻ giỏi giang hơn mình. Tự phụ kiêu căng lại là 'người thầy xấu' đưa ta tới thất bại. Người chê ta mà chê phải là thầy ta, người khen ta mà khen phải là bạn và kẻ a dua xu nịnh ta lại là kẻ thù tệ hại nhất chính kẻ này sẽ vun bồi cho cái tính xấu của cá nhân ta phát triển cho đến ngày ta sụp đổ hoàn toàn.

TÓM LẠI BÀI NGỤ NGÔN TRÊN LÀ...

*NẾU BẠN GẮNG LÀM VUI LÒNG TẤT CẢ MỌI NGƯỜI BẠN SẼ KHÔNG LÀM VUI LÒNG ĐƯỢC AI CẢ


*Ở SAO CHO VỪA LÒNG NGƯỜI Ở RỘNG NGƯỜI CƯỜI, Ở HẸP NGƯỜI CHÊ

*Phải chủ động trong công việc của mình, không bị động bởi ai, không ba phải như kiểu "đẽo cày giữa đường"

===================== 


THỎ RÙA  CHẠY  THI













Thỏ kia luôn luôn xem thường và nhạo báng Bác Rùa khi nào cũng cục mịch nhất là 'chậm như rùa'? 

Một ngày Thỏ gặp Rùa liền chào nhưng kèm thêm một câu hỏi châm biếm:


-Này bác Rùa có khi nào bác tới được nơi nào không vậy?


-Có chứ, ta không những tới được mọi nơi mà không chừng lại tới nhanh hơn ngươi nữa đấy . Nếu ngươi không tin hãy đua xem thử? Ta sẽ chứng minh cho ngươi thấy.


Thỏ được dịp cười to hơn khi nghe câu nói ngồ nghỉnh của Bác Rùa. Nhưng đây là dịp để Chú đùa chơi nên đồng ý 'chạy thi' với Bác. Anh Cáo là người được đề nghị làm trọng tài cho cuộc đua. Cáo sẽ vạch ra đoạn đường chạy thi và ra lệnh thời điểm khởi hành. 


Phút đầu tiên như bạn thấy đó, thỏ vụt một cái là hơn Rùa một khoảng xa lắc? Nhìn hình ảnh Rùa ì ạch chạy theo mới nực cười làm sao? Thỏ là kẻ cười to nhất Chú ỷ tài khinh thị nằm bên vệ đường ngủ một giấc chờ Rùa?


Bác Rùa chẳng nói chẳng rằng cứ miệt mài bò mãi. Chậm mà đều Bác chẳng bao giờ nghỉ dù một thoáng giây thôi? Cho đến lúc Rùa ngang qua nơi Thỏ đang nằm.Thỏ ta chẳng hề hay, vẫn còn say sưa trong giấc ngủ êm đềm? 


Chợt Thỏ choàng tỉnh!


Ôi thôi! Bác Rùa sắp tới đích đằng kia rồi?! 


Thỏ quýnh lên dùng hết sức mình nhảy thật nhanh nhưng không còn kịp nữa vì Bác Rùa đã chạm được đích trước chú Thỏ kiêu căng./.


LỜI BÀN


-NGƯỜI GIỎI Ỷ TÀI KIÊU CĂNG KHÔNG LO LÀM VIỆC SẼ THUA NGƯỜI VỤNG MÀ CHĂM CHỈ MIỆT MÀI

-CHẬM MÀ CHẮC

                                              

======================

                           
GIÓ BẮC THI TÀI VỚI ÔNG MẶT TRỜI













Gió BẮC và Ông Mặt Trời luôn luôn gây gổ do không ai chịu nhường ai là KẺ MẠNH NHẤT? Vừa lúc hai vị này đang cãi thì có một Khách BỘ Hành đi dọc theo con đường thiên lý, trên người kẻ này đang khoác chiếc áo choàng.

Mặt Trời liền đề nghị:

-A! đây là cơ hội chúng ta đấy nhé. Hãy đồng ý đi xem ai có sức mạnh làm kẻ Bộ Hành kia cởi được chiếc áo khoác xem nào?

- Được thôi!
Gió Bắc gằn giọng trả lời.

Vừa dứt tiếng, Gió liền thổi ngay một làn hơi lạnh buốt mạnh mẽ chắc khác gì cơn bão. Làn gió từ trên mây kêu vù vù đánh xuống ngay kẻ BỘ Hành kia.
Trận gió đầu này làm chiếc áo khoác quất bần bật vào thân kẻ đi đường. Nhưng gió thổi càng mạnh chừng nào người đó càng quấn chiếc áo bó sát thêm vào thân?

Gió càng tức bực, giận dữ chiếc áo kia càng chuốc lấy thất bại não nề, cuối cùng Gió đành chịu thua!?

Đến phiên Mặt Trời. Những ánh nắng đầu tiên của ÔngMặt vừa dịu dàng vừa ấm áp khiến kẻ Bộ Hành kia cảm thấy thoải mái dễ chịu sau cơn chịu đựng ngọn gió quái ác kia. Người Khách giờ này không còn e ngại gì nữa liền cởi chiếc áo khoác vắt bên vai. Giờ Ông Mặt Trời bắt đầu cho ánh nắng dần dà nóng lên...

Khách bắt đầu cởi chiếc mũ ra quệt mồ hôi đọng trên lông mày. Ánh nắng càng nóng, cuối cùng ông ta bỏ luôn chiếc áo khoác buông mình xuống một bóng râm của tàng cây cạnh đường để tránh ánh nắng gay gắt dọi xuống.

LỜI BÀN:

DỊU DÀNG TỪ TỐN CÙNG LÒNG TTỬ TẾ KHI NÀO CŨNG CHIẾM ĐƯỢC LÒNG NGƯỜI; TRÁI LẠI CƯỜNG LỰC VÀ VŨ PHU CHỈ CÓ THÀNH CÔNG BAN ĐẦU NHƯNG LÚC NÀO CŨNG CHUỐC LẤY THẤT BẠI SAU CÙNG
                                       


                   ==============

 KHI SƯ TỬ CHIA PHẦN?























Ngày xưa có bộ tứ: Sư Tử, Cáo, Lang và Sói sống chung nhau. Cả bốn đồng ý đi săn chung và cùng chia phần với nhau những gì kiếm được.

Ngày đó Sói rượt theo bắt được một con Nai. Lập tức gọi ba người bạn kia tới cùng chia 'chiến lợi phẩm'.


Chẳng cần hỏi han ai, Sư Tử tự cho mình làm ông chủ trong bữa Tiệc đó. Xong y tự tay cắt phần chia con mồi ra làm bốn. Sư Tử ta làm dáng công minh chính trực kêu số cho bốn người:


-Một...Sư Tử dỏng dạc nó đếm bằng vuốt của mình...ta tức là Sư Tử SỐ MỘT. Hai là Sói, Ba là Lang và BỐN là Cáo.


Nói xong Sư Tử cẩn thận chia con nai thành bốn phần đều nhau.


-Ta là Chúa Sư Tử dĩ nhiên ta chọn phần MỘT. Kế tiếp phần HAI cũng là ta ...lý do ta mạnh nhất. Kế tiếp phần BA cũng là ta do ta là kẻ can đảm nhất trong đám này.


Nói đến đây Sư Tử tham lam đưa cặp mắt đỏ ngầu -hung ác lừ lừ nhìn quanh:


-Nào? còn phần BỐN ai đứng ra nhận về mình nào?


Vừa nói hắn vừa gầm gừ trong cổ họng mấy cái VUỐT trương ra 
với  ngụ ý chực chờ làm chuyện gì đó 'rất nhiều  tàn độc'?!


LỜI BÀN 
Chưa bao giờ trên thế giới này nội dung câu chuyện kiểu "Sư Tử Chia Phần" hiển hiện một cách rõ ràng như hôm nay. Thế giới hôm nay hoàn toàn hầu như gần hết kẻ mạnh bao giờ cũng cầm thứ 'cán cân công lý' do họ tự tạo ra. Thân phận nhược tiểu tất cả đều chịu thiệt thòi và lấn ép. Lý kẻ mạnh trong thời đại hạt nhân hôm nay là lý lẽ của những nước có kho vũ khí hạt nhân đầy ắp trong sân nhà họ.
Kẻ mạnh ban phát luật lệ và công bắng cho riêng họ, thu tóm quyền lợi cho họ. Đã hưởng hết mọi quyền lợi nhưng bao rủi ro và tai nạn gần như đổ lên đầu các nước nghèo nàn thua kém. Kẻ mạnh vừa hưởng hết mọi thứ nhưng lại quyết định đánh phá xâm lấn bất chấp mọi thủ đoạn mọi lời ta thán của thế giới.
Kẻ mạnh là kẻ chiến thắng sau cùng và ban phát công lý điều này phải chăng là định luật.
Trong giao thiệp làm ăn trong đời thường, luật bất công trên vẫn áp dụng. Kẻ có tiền có quyền thế thường lấn ép người nghèo khổ thế cô. Ai sẽ là hiệp sĩ bênh vực cho người yếu thế khi phần hơn phần đúng từng về phía kẻ mạnh tiền và quyền lực.
Trong một nước cũng thế thôi, Ai nắm quyền lực kẻ đó là vua là chủ nhân ông của chế độ của đất nước. Đám dân đen bị trị là thành phần đa số nhưng luôn chịu thiệt thòi và áp bức.
Thế giới của con người tại sao còn nhiều chiến tranh và đau khổ phải chăng phát xuất từ ý nghĩa bên trong câu chuyện ngụ ngôn trên?

-LÝ KẺ MẠNH BAO GIỜ CŨNG THẮNG 

-LÝ KẺ CƯỜNG QUYỀN BAO GIỜ CŨNG GIÀNH PHẦN ĐÚNG
 
-THÂN PHẬN NHƯỢC TIỂU BAO GIỜ CŨNG THUA THIỆT

                                 

                      ĐHL  DỊCH 

Saturday, September 3, 2022

QUẶNG TITAN- ƯỚC MƠ ĐỔI ĐỜI CỦA MỘT THÔN NGHÈO VEN BIỂN

 







hình minh họa Đụn cát có TITAN 

QUẶNG TITAN  

Chào bạn đọc

CHUYỆN KỂ SAU ĐÂY CỦA MỘT TIỀU PHU THỜI GIAN SỐNG VỚI THÔN LÀNG GẶP NGƯỜI DÂN VÉT CÁT TITAN ĐÓ LÀ NHỮNG ƯỚC MƠ CHÁY BỎNG DO MIẾNG CƠM MANH ÁO...

 

*

QUẶNG TITAN-  ƯỚC MƠ CỦA MỘT THÔN NGHÈO VEN BIỂN

ký ức




Chiếc xe đạp thồ với đống củi chất đầy của anh bán củi  vừa vượt qua khỏi quán Ông Uy thì bắt đầu đổ dốc. Hình ảnh cái quán nghèo với một ông già có bộ quần áo vá cả trăm mảnh cùng cái ống thuốc lào dài lê thê bên cạnh đã trở thành quen thuộc trong mắt một kẻ tiều phu như anh. Cái quán của ông Uy là điểm dừng chân của người vừa dưới dốc lên. Họ đi chợ tỉnh về, họa hoằn lắm mới ghé quán ông già. Nhưng cũng từ cái quán này nó là điểm báo hiệu cho ai bắt đầu đổ dốc; phải chuẩn bị tinh thần cùng gân cốt sẵn sàng kìm lại một sức nặng bắt đầu lao xuống. 


Bắt đầu đổ dốc đó cũng là lý do cho  anh bán củi tạm quên đi hình ảnh ông ngồi giữ quán đang mơ màng bên cái ống thuốc lào cùng khói thuốc la đà, bay bổng. Anh phải gắng sức cùng chú ý ghì cho được chiếc xe củi nặng. Chiếc xe đạp thồ  đổ dốc Tân Sơn. Rừng cây đốn hết, con dốc sau nhiều cơn mưa lớn đầu mùa, hai bên là những hố sâu do nước xói. Nước lũ mùa mưa tạo nên nhiều hố nứt toang hoác. Mấy cái hố sâu là mối đe dọa thực sự, làm những ai đang thồ than củi đổ dốc đều rợn người lo sợ. Giá như không đủ sức để kìm sức nặng đang theo đà xuống dốc thì đố ai biết trước tai họa ra sao.



 hình minh họa: 1 xe thồ củi 


Hết dốc, con đường bằng phẳng hơn. Người thồ củi bắt đầu thở phào nhẹ nhỏm. Hôm nay anh chợt thấy lạ do nhìn thấy một bên con đường Tỉnh Lộ 23 có nhiều đống cát đen làm anh bắt đầu chú ý. Tuần trước anh có thấy một hai đống, nhưng anh chỉ nhìn thoáng qua, không chú ý làm gì.

Hôm nay có người trong thôn trả lời anh:

-Cát quặng Titan đó!

Giờ thì có quá nhiều đống cát đen titan. Những đống cát tuy không hàng lối thẳng ngay, nhưng số lượng của nó khiến anh tin điều người trong thôn vừa trả lời anh, đó là sự thật.

Sự thật kia là gì? 

có nghĩa là cái thôn này- nơi cha mẹ hai bên, anh và vợ anh cùng bà con thôn xóm cuộc sống chắc chắn sẽ thay đổi. Mớ kiến thức cỏn con ngày trước đi học tồn đọng trong trí óc, cho anh biết quặng titan người ta đang cần, thế giới đang cần để làm nhiều thứ hợp kim cần thiết. Anh nhớ mang máng, trong tạp chí nào đó ngày trước có nói về  "thép nhôm". Loại hợp kim khi dùng trong quân sự chúng vừa nhẹ vừa cứng. Nhờ vào titan nó tạo lợi thế cho những chiếc thiết vận xa M113 lội nước...rồi hôm nay kỹ nghệ sau chiến tranh chắc chắn phải cần nó. Người ta sẽ về đây tạo dựng nhà máy, xưởng lọc thôn anh sẽ hết nghèo, bà con em út của anh sẽ là những công nhân cùng đồng lương khá giả...

Còn nhiều ước đoán nữa, nhưng đó là nguồn tin tốt lành đến cho tất cả mọi người.

   con bò cố kéo xe cát titan trên con đường cát lún


Suy nghĩ tốt đẹp tràn đầy hi vọng khiến hôm đó anh thồ xe củi không biết mệt.

 Có mấy con bò cố gắng kéo chiếc xe đầy cát đen ướt, và lóng lánh hợp kim titan. Lớp cát đen chỉ đóng một lớp mỏng dọc bờ biển. Đoạn đường kéo cát từ ngoài biển vào con đường đất liên tỉnh xa khoảng non hai cấy số. Người ta hăng hái nạo vét những mớ cát ướt bỏ vội lên mấy chiếc xe bò. Mấy con bò nước dải ròng ròng mắt cơ hồ muốn trợn ngược. Chúng đang cố hết sức kéo như lết trên con đường lún cát…người và vật  đều cố gắng... chút nữa thôi, con đường ngoài kia không bao xa càng nhiều cát đen càng nhiều tiền.

do những đống cát đó là QUẶNG TITAN!

Mấy con bò cố mà lết. Chẳng đếm được bao nhiêu làn roi từ tay người chủ- nóng nảy, thúc hối, gò ép, tàn nhẫn vun vút đánh vào lưng...  Khối cát đen ướt đẫm, càng lúc càng nhiều, cao dần đổ thành nhiều đống cạnh con đường Tỉnh Lộ 23 chạy xuyên qua thôn Cam Bình.

Xã 'họp- thôn bàn', người dân trong thôn thì xầm xì mừng rỡ, ngóng tin... Ngư dân bỏ lưới và thuyền lo đi vét cát titan. Mấy bác làm ruộng, bỏ cày đi cào cát titan. Thợ rừng bỏ rẫy rừng, cùng nhau đi vét cát titan. Mấy con bò đúng ra giờ đó chúng đang kéo gỗ trong rừng hay cày ruộng, nay phải theo chủ đi kéo đất titan…mai đây sẽ có mỏ titan. Nghe đâu Liên Xô hay Tiệp Khắc sẽ mở nhà máy titan tại thôn này.  Nước nào cũng được, có việc là có tiền. 

Những làn roi vun vút, bò ơi gắng lên!  Ta cần càng nhiều cát titan càng tốt. Bà con phải vét thật nhiều cát đó mang vào. Mấy con bò thở hồng hộc một cách tội nghiệp, tiếng người hò hét cùng tiếng roi quất tron trót ...tất cả hợp lại thành một âm thanh huyên náo, hỗn độn, ai nghe đều cảm thấy hăng hái, nức lòng. Khác với tháng ngày trước, quang cảnh trước mắt người bán củi giờ như một ngày hội, thôn xóm cùng bà con anh sẽ được "lột xác, đổi đời", nói theo ước mơ của những người thiếu, khổ thời bây giờ.

*

THỜI GIAN QUA ...MỘT THÁNG, HAI THÁNG  ...BA THÁNG ...


Những ngày khác, người bán củi tiếp tục thồ củi xuống dốc. Anh chứng kiến những đống cát đen theo tháng ngày khô dần, vơi đi theo gió biển. Cứ mỗi lần về anh có ý hỏi lý do. Có người khá biết chuyện nói  cho anh hay vài lý do nào đó. Lúc đầu anh nghe xuôi tai nhưng ba tháng đã qua, giờ hỏi lại thì bác Cháu đội trưởng cũ nể mặt anh thồ củi trước đây cũng là dân trong đội, do lấy vợ mới lên ở trên dốc, nhưng bác chỉ trả lời ậm ừ cho qua mà thôi?!

Những chuyến cát thưa dần rồi dứt hẳn. 

Hôm nay đổ dốc, anh bán củi nay không còn gặp ai để hỏi nữa.

CON DỐC NĂM XƯA NGƯỜI TIỀU PHU HÀNG NGÀY ĐẨY CỦI VỀ 

1995- CUỐI DỐC TÂN SƠN VỀ THÔN CAM BÌNH xa xa là biển Hàm Tân 


Thế là hết!

Người tiều phu chắt lưỡi than thầm.

 Sự mừng rỡ trong lòng anh giờ  tiêu tan như bọt nước xà phòng. Trời sắp tết, nhiều ngọn gió mạnh từ biển vẫn tiếp tục thổi vào càng lúc càng nhiều. Sóng bạc đầu ngày đêm liên miên đập vào bờ cát đìu hiu. Mùa gió là mùa "đói cá". Ngư dân hết việc úp thúng; họ ngồi vá lưới chờ có dịp sóng êm, dù nửa buổi sẽ hối hả kêu nhau chèo thúng ra bờ kiếm đôi con cá vụn. 

Trong này, cư dân sống dọc theo con đường tỉnh lộ 23, đoạn băng qua mấy xóm làm nông, gió biển càng lúc càng mạnh tiếp tục quất vào. Gió làm tung lên từng đám cát mờ nhạt, bốc lên dọc theo con đường đất đỏ. Trên đường, mấy người bán than củi đang cúi đầu, gắng sức thồ xe. 

 Bao đống cát đen titan đã đổi thành màu xám nhạt. Những đống cát  từng mang ‘hi vọng” vẫn còn im ỉm 'chờ khách' phương nao.

  Hàm Tân vùng biển, gần tết, gió mạnh thêm từng ngày khiến mấy đống cát đen kia càng lúc càng vơi dần, lụn tàn trông thảm hại làm sao. Cát bay hết, hi vọng tàn theo. Cho đến một ngàychẳng còn ai trong thôn để mắt hay nhắc đến chuyện Cát Titan nữa./.

  

ĐHL edit 18/6/2022 

edit 25.7.2023

===================

ĐẤT RUỘNG ĐỘNG ĐỀN

 

  nhạc phụ tôi và những đám ruộng cỏn con ngày xưa Động Đền

(hình copy từ phim gia đình)

 Đất ruộng Động Đền quả thật hiếm hoi cho ai chỉ biết một nghề là làm ruộng.  Một dải đất pha cát ven biển Hàm tân,  chỉ  có biết chăm chỉ làm nông, cần cù, chịu khó, khai hoang tìm kiếm, có thể nói từng tấc đất một mới sống được qua ngày.

Kỷ niệm ở đây tôi không thể nào quên được những năm sau 1980, thời gian tôi có mặt tại "XỨ ĐỘNG"- cái tên do một "tay sáo" có biệt danh là THÀNH TÍN để gọi Động Đền. Anh cũng người gốc phường Đệ Tứ, thị xã Quảng Trị năm xưa theo người Quảng trị đi theo chương trình KHẨN HOANG LẬP ẤP, từng sống gọi thay cho Động Đền.


 Người QT vừa lúc Di Dân vào Động Đền 1973-1974


   Ở tù cải tạo về, còn độc thân tính tôi siêng năng chịu khó.  Tôi không bao giờ bỏ qua bờ tranh, bụi lách hoang nào. Tính siêng năng đó đến từ lòng mong muốn kiếm thêm chút diện tích nào đó thế cho đám đất bạc màu trên cái rẫy có tên rất lạ là "CHỒM CHỒM".  Bản thân tôi những ngày đoàn viên về với cha mẹ, còn nhớ một cây cầy cổ thụ cao to, gỗ cứng ngắt, nên trơ trọi còn lại trên rẫy đó. Mọi người trong vùng ai cũng chê, nhưng tôi chẳng bỏ. Dù có phồng rộp hai bàn tay, tôi cũng chặt hạ nó cho kỳ được. Hạ cây gỗ cứng đó xong, chỉ nhờ đôi vai, tuy đường xa hai anh em tôi gánh hết về nhà.  Đến khi hỏi vợ xong, tôi đi phụ làm ruộng với cha vợ, cái tánh siêng năng cũng không giảm bớt mà lại còn tăng gấp bội.
   Động Đền hồi này có đến sáu thôn.  Người dân phải sống với đám ruộng pha cát bạc màu nhỏ hẹp.  Đất ruộng hẹp đến nổi đứng bên này nói vói qua bên kia vẫn rõ giọng. Hàng trăm gia đình cạnh tranh nhau từng tất ruộng, bờ be để sinh tồn. Lại  có lúc mích lòng nhau cũng do giành giưtt từng miếng nước đem vào từng miếng ruộng bé nhỏ của họ.
   Năm 1974 dân Quảng Trị mới vào khai phá vùng đất này, nó chỉ tốt cho vài năm đầu. Ai còn ở đó đều kể lại chuyện ngày mới di dân vào đó. Hình ảnh những vồng khoai tốt củ, bới lên to chưa từng thấy. Người ta còn kể lại chuyện nhiều bụi sắn, củ nhiều và to đến nổi hai ba người mới nhổ lên được. Đó là chuyện năm sáu năm trước khi tôi ở tù về. Nhưng chuyện sắn khoai, ai là người dân xứ Động cũng còn nhắc lại.  Thế nhưng đất hẹp người đông, túng cùng sinh kế có người phải từ giã quê hương gian nan chật vật đó mà ra đi biền biệt. Họ đã vào tận Rạch giá, Bạc liêu nơi ruộng đồng "cò bay thẳng cánh". Cũng có người lìa xa cái xứ mang hai chữ Động Đền ra đi nhưng lại chịu làm phu cao su tại những vùng đất đỏ nông trường tại Long Khánh, Long Thành hay Bà Tô, Xuân Sơn, Ngãi Giao, Bình Giả...

 GIAN NAN  SAN LẤP HỐ BOM


       Tôi về với gia đình ba mẹ thì không đi đâu, chỉ biết bám ở lại vào những mét đất ruộng cằn cỗi đó. Tôi tự xem như  là "đồng cam cộng khổ" với những ai còn ở lại cho đến ngày lấy vợ lập gia đình. Làm sao quên được ngày tháng cần cù chịu khó ; ba vợ tôi,  mấy đứa em vợ, và cả tôi ngày lại ngày san cả hố bom từ lâu biến thành cái hồ ở giữa đám ruộng. Cái hố bom là miếng đất hoang, chẳng ai có gan san lấp,  thế mà cả nhà tôi dám làm. 

   Kiên trì, nhẫn nại là sức bật cho chúng tôi đủ ý chí  san lấp hố bom mà bà con thôn xóm chưa ai nghĩ đến. Nỗi đau khi cả nhà cùng lê lết cắt từng nhánh lúa nhẹ bấc, mất mùa , chỉ còn vài hạt,  vì đất chẳng còn gì cho cây lúa sinh sôi nảy nở.  Lúa cắt không đủ bù giống!  có nhà bỏ luôn không thèm cắt nữa ! Cánh đồng lổ đổ những đám lúa mất mùa , thiếu phân, thiếu nước. Những nhánh lúa lép xẹp, hạt ngay đơ,  chỏng ngọn lên trời như " 
than thân trách phận". Chúng thấp hơn đầu gối,  buộc chúng tôi cùng hàng ngang vừa ngồi vừa cắt .  Những nhánh lúa nhẹ đến nỗi không gây được chút cảm giác nào trong lòng bàn tay !  Tôi nhớ hòai những buổi gặt lặng lẻ,- sự lặng lẻ- buồn bả,- chua cay.  Chúng tôi im lìm làm việc, những động tác chán nản khó tả,  dù không nói nhưng ai cũng mang tâm trạng giống nhau.

   Quê nghèo làm gì có trâu bò !  hoàn cảnh bấy giờ trâu bò là cả một gia tài không ai dám mơ. Không trâu bò làm ruộng,  mấy cha con chúng tôi chỉ nhờ vào cái cuốc bản thật to để cuốc mau hơn.  Mỗi lát cuốc,  tôi phải cắn răng, mím môi,  cố sức lật cho đươc tảng đất lớn lẫn bùn sình. Sức người và những cái bừa 'cải tiến' chúng tôi đã bừa lại ruộng trước khi cấy lúa.  Tôi và mấy đứa em vợ thay phiên nhau chòang những sợi dây thừng qua vai xong cùng nhau kéo những đường xẻ thẳng tắp bỏ đậu phụng mùa đất ẩm.  Những lúc này tôi mới nhớ lại bài hát "quê nghèo" của Phạm Duy thời chống Pháp rồi thấy hoàn cảnh hiện tại của chúng tôi thấm thía làm sao !
   Trớ trêu thay, những hình ảnh được nhạc sĩ Phạm Duy từng vẽ lên trong bài hát đó lại vận vào số phận chúng tôi không sai chút nào . Tôi càng thấy tội nghiệp, nay thôn xóm đã đủ ăn, dư mặc thì hai đứa em vợ nay đã ra người thiên cổ. Nay tôi thì ra tận xứ người, hai đứa em ở lại đã nằm yên trên đồi hoang lộng gió , nhìn về biển khơi , nhìn lên núi Bể mà cảm thuơng cho những số phận lầm than!

         CHUYỆN  KHOAI CÁ BÙ CƠM 

biển Cam Bình Động Đền vào sáng sớm


 Tôi xin trở về chuyện xưa : chuyện của những  

vồng khoai sau mùa ruộng.  Rơm rạ còn lại chịu lót làm phân cho mùa khoai đất ẩm.  Hình như khoai sắn là những gì đã định phần cho số dân Động Đền còn ở lại như chúng tôi,  để thấy rằng lúa cơm là những gì quý giá nhất ! và dầu có 'bong tay mỏi gối' cũng cắn răng san cho bằng cái hố bom to nhất xóm mới nghe ! Trời cũng an ủi cho số phận người dân ở gần biển, nhiều khoai thiếu gạo,  nhờ những mớ cá 'tươi rói'- dễ kiếm , trong khi ruộng đồng thiếu thốn bạc màu. 



chiều tà trên biển Cam Bình

                Biển Cam Bình lúc bình minh

*

       Cạnh bờ là những xóm nhà làm nghề biển. Xóm nhà ngư dân này còn mang những cái tên từ quê hương Quảng Trị vào như xóm Triệu Vân, Triệu Hải...đó là những xã làm nghề ngư của quận Triệu Phong ngoài Quảng Trị.  Họ ở  cạnh nhau để cùng kêu nhau đi biển. Cảnh nhà người làm biển, nương vườn nhỏ hẹp nhưng lại sẵn sàng qua lại giúp nhau những lúc khó khăn, chật vật.  Mùa gió chướng,  những ngày không đi biển, họ là những nông dân cần cù. Lúc này họ chịu khó khai phá từng mẫu rừng tràm bên bờ đại dương, biến chúng thành nương khoai xanh ngắt. Khoai Động đền ông Trời bù trừ cũng có tiếng ngon do trồng trên thứ đất pha cát, phải chăng nhờ thứ đất cát này có chút nào đó pha lẫn độ mặn của biển hay chăng.

       Mùa rảnh tôi ra biển phụ kéo lưới bờ với ngư dân . Hai toán người già có, trẻ có phụ nhau kéo lưới vào bờ . Thúng không ra xa nên chỉ giăng lưới rùng sát bờ kiếm cá nhỏ thôi . Tình làng nghĩa xóm người nông kẻ ngư ai cũng là lối xóm nhau cả. Mớ cá vụn kéo xong bà con chia nhau sòng phẳng không nề hà kẻ yếu người mạnh. Cứ buổi như thế tôi cũng kiếm được một bao cát cá cơm về cho mẹ tôi làm mắm.

      NGÀY  CÚNG CƠM MỚI ĐẾN

     Thế là nhà vợ tôi cùng tôi  đã thành công san cái hố bom. Hố bom đó dĩ nhiên không thể rộng thêm nhưng đất đai cả nhà tôi đổ vào càng lúc càng nhiều . Số phận và kiên trì đã thách đố nhau. Hình ảnh cái hố bom đó đã thực sự biến mất; miếng đất hoang đã hiện thành sào lúa đầu mùa được sức trĩu nhánh. Lúa vàng óng ánh no tròn đầy hạt hòa với niềm vui của ba vợ tôi cùng tôi -người rễ tương lai- cả hai đang đứng bên lề ruộng ngắm say sưa.


    Ngày CÚNG CƠM MỚI đến. Ông gia tôi có lệ hay cúng cơm mới sau khi hoàn tất một vụ lúa dù được hay mất mùa. Mùa cúng cơm mới cái năm mà chúng tôi thu hoạch những gánh lúa đầu tiên từ hố bom nhà tôi vừa lấp nó vui vẻ và háo hức thật. Mẹ gia tôi tất tả ra chợ từ sớm, bà cũng vui lây với niềm vui trúng mùa của chồng con. Mâm cơm mới vừa trưa là đã xong để ông gia tôi trước là khấn nguyện tạ ơn thổ thần đất đai sau đó cả nhà sẽ cùng nhau ăn mừng một mùa làm lụng cực nhọc đã qua.
    Làm sao chúng tôi không vui do từng giọt mồ hôi cùng bàn tay rát bỏng để kiếm ra hạt gạo. Trong niềm vui đơn sơ - bình dị đó, lòng tôi phát sinh niềm thông cảm cho nỗi cơ cực của người nông dân.  Tai tôi như thấm thía nghe văng vẳng đâu đây lời nhạc nồng nàn của nhạc sĩ Hoàng Thi Thơ một nhạc sĩ tài ba sinh ra, lớn lên từ tình cảm quê hương. Đúng quá đi thôi, phải là người nông dân chân lấm tay bùn mới cảm nhận những nhánh lúa vàng đã biến thân cho bao hạt "gạo cười tươi" trong ngày cúng cơm mới. Tôi mới nhận ra được giá trị của cái nghề làm ra hạt lúa cùng cảm thông sâu sắc nỗi nhọc nhằn, lo toan từ những nơi đất hẹp, người đông cùng lúa ruộng bạc màu. Cho đến khi chính vai tôi gánh xong những gánh lúa mùa về mới thấy lòng vui như mở hội.
   Những hạt gạo trắng ngần mới thay xong lớp vỏ lúa; chúng vừa rời đồng ruộng chỉ mấy hôm thôi. Giờ đây chúng biến thân thành từng chén cơm thơm ngát cho buổi CÚNG CƠM MỚI. Ông nhạc tôi vui cười liên hoan chén tạc chén thù với người con rể. Còn tôi vừa thưởng thức một buổi cúng cơm mới bên nhà vợ, vừa ngắm lại cánh đồng nhỏ hẹp đang trơ gốc rạ bên hông nhà.

   Trong NGÀY VUI CƠM MỚI, tôi sung sướng khi ngày cưới của vợ chồng tôi gần kề. Đồng cảm từ những hoàn cảnh giống nhau, tôi bước vào làm rể nhà vợ tôi không một điều kiện nào ngoài trừ hai bàn tay trắng cùng một tấm lòng ngay thật. 

   Giữa cánh đồng là con đường đất đỏ duy nhất dẫn về thị trấn LA GI. Dưới đó là nơi phố thị nhưng không xa vùng này nhiều lắm. Có vài ba con buôn, phương tiện của họ là xe đạp, đang gò lưng cố đạp trong mùa gió ngược. Buôn bán đường xa, những chiếc áo phong sương đang phập phồng bay theo gió. Mùa gió chướng đến rồi. Mấy mảnh đất khô cằn chẳng còn sinh thêm lợi tức gì nữa? Ngoài biển người dân làm cá cũng chẳng hơn gì; sóng lớn bạc đầu thi nhau đập vào bờ. Mấy chiếc thuyền nhỏ thiếu cá đang nhấp nhô theo sóng- nhiều chiếc thúng nay úp phơi trên cát, ít ai ra khơi.


  Tôi nhớ vào lúc tàn buổi cúng cơm mới, tôi gắng uống thêm vài ba chung rượu với gia đình bên vợ; có thể do trong lòng tôi muốn  "tận huởng" cho hết, cho trọn vẹn một ngày VUI CƠM MỚI khi  biết rằng hôm sau sẽ là chuỗi thời gian tiếp nối của cuộc sống cầm cuốc, rựa gian nan chật vật đang chờ...

*

Xuân Đinh Dậu 2017: lần cuối  nhạc phụ tôi (hình đang đứng) gói bánh tét cho cái tết cuối đời  tại Cam Bình/ Động Đền/ xã Tân Phước La Gi Bình Thuận (người viết đang ngồi quạt lửa)

   Nhớ lại chuyện xưa, thế mà nay đã hơn bốn mươi năm vùn vụt qua nhanh, kéo theo bao  nhiêu biến đổi cuộc đời. Hình ảnh thôn xóm  nghèo nàn ngày xưa đó nay biến đổi gần như hoàn toàn. Người ta không còn bám theo bờ ruộng hẹp hòi như xưa nữa. Bao lớp trẻ ra đi tìm đất sống mới, nghề nghiệp mới cùng cuộc đời mới. Lớp người già lần lượt cùng nhau từ biệt kiếp nhân sinh tạm bợ để về cõi trời miên viễn. Ông gia tôi hôm nay đã ra đi, giã từ cháu con- vĩnh biệt quê hương thứ hai mà bao chục năm nay người mình quen gọi hai tiếng  ĐỘNG ĐỀN.

    Động Đền-Bình Tuy từng gắn bó với bao mảnh đời lưu dân Quảng Trị, trong đó có hình ảnh nhạc phụ tôi hàng ngày cần cù cuốc đất trên đám ruộng pha cát bạc màu, ven biển. Trong bao kỷ niệm vơi đầy đó, tôi không quên hình ảnh cùng tiếng nói cười trong  NGÀY VUI CƠM MỚI, như lời nhạc của Hoàng Thi Thơ, chính đó vẫn mãi là "dư âm xa, còn vang mãi trong ánh đêm trăng tà" để mỗi khi sống về kỷ niệm xa xưa dù chan chứa nhiều nỗi nhọc nhằn nhưng lại thấm đượm tình quê ./.


ĐHL EDITION 
6/6/2022

==================

BÌNH LUẬN TỔNG QUÁT- THẢM NẠN MỌI MẶT MÀ TRUMP GIEO CHO NƯỚC MỸ KHÓ BỀ HÀN GẮN

thưa bạn đọc Trước bầu cử 2024 có nhiều nhà phân tích chính trị đã cảnh báo cho nước Mỹ về những biến loạn cho Mỹ và cả thế giới nếu Tru...