TRUYỆN NGỤ NGÔN AESOP TẬP 6

 

ĐÔI  BẠN  QUA RỪNG  GẶP  GẤU 

Đôi bạn cùng đi chung để vượt qua cánh rừng rậm rạp. Vừa vào rừng thình lình có con gấu to lớn từ một bụi rậm nhảy xổ ra. Một người chỉ lo cho mạng mình nên nhảy vội lên một cành cây cao tránh gấu. 

Người bạn còn lại đã trễ, không biết cách nào chống lại con thú nên buông mình nằm yên bất động trên mặt đất.  Mắt anh nhắm nghiền giả chết. Người này tin giả chết hi vọng Gấu tha mạng do anh nghe người ta kể lại gấu không bao giờ đụng vào xác chết bao giờ?

Không ngờ đó là sự thật! 

Thật quá may mắn cho anh bạn đang nằm ngay đơ này...Gấu ta chỉ ngửi ngửi vào đầu anh xong nó hình như tin chắc đây chỉ là xác chết nên bỏ đi mất.

Thấy đã an toàn người bạn trên cây giờ mới  nhảy xuống. Sau khi đứng yên anh ta mới hỏi người bạn vừa thoát nạn:

-Hình như con Gấu nó nói nhỏ vào tai bạn gì đó phải không ? Nó nói gì vậy?

Anh bạn kia thủng thẳng trả lời: 

-Con Gấu nói..."Anh bạn à, bạn hoàn toàn thiếu thông minh khi lại đi chung với một gã chỉ biết bỏ chạy vào  phút lâm nguy, biết không?"

LỜI BÀN của ĐHL

Bình thường lúc chúng ta ăn nên làm ra đời sống có phần khấm khá thường đi theo chuyện bầu bạn rộn ràng hỉ hả lắm. Trà dư tửu hậu lúc nào mà chẳng vui vẻ đoàn kết. Bạn bè đông lắm, người ủng hộ ta cũng bộn. Thói đời người ta phù thịnh chứ ít ai phù suy. Phải đến lúc chúng ta gặp vận hạn, thời làm ăn suy vong mới thấy ai là người bạn chung thủy với ta. Phải nhớ nằm lòng chớ nên kết bạn khi mâm cao cỗ đầy đây chỉ là bạn rượu mà hãy kết bạn lúc khốn khó mới hi vọng đây là tình bạn thật lòng. Tình bạn cốt ở sự Chung thủy, ngọt bùi chia xẻ hơn là giá trị lợi dụng. Trung thành và chung thủy nằm ở tính bè phái, phường hội đây là chung thủy tạm bợ chỉ là giá trị lợi dụng mà thôi. Walter Winchelf (1897-1972) một nhà báo xa xưa của Mỹ có nói câu khá hay

-Người bạn thật tình là người bạn sẵn sàng nhập cuộc với bạn lúc tất cả những ai còn lại ngoảnh mặt bước ra

....nói a real friend is one who walks in when the rest of the world walk out

tóm lại chúng ta hãy nhớ 

-LÚC BẤT HẠNH MỚI BIẾT ĐƯỢC BẠN HIỀN

-LÚC KHÓ KHĂN MỚI BIẾT AI LÀ BẠN, KHI HOẠN NẠN MỚI BIẾT BẠN LÀ AI

 

-QUỐC LOẠN THỨC TRUNG THẦN, GIA BẦN TRI HIẾU TỬ

                                                       ***

Gà CÁO  TINH  RANH   VÀ  CÔ   QUẠ ƯA NGHE NỊNH HÓT

Vào một buổi sáng đẹp trời có gã CÁO đang đưa cái mũi ngửi lùng sục mọi gốc cây tìm mồi ăn. Chợt CÁO ta thấy một cô QUẠ đang đậu trên nhánh cây khá cao trên đầu. Dĩ nhiên CÁO  đành chịu không thể nào bắt Quạ được, nên CÁO định bỏ đi. 

Chợt có một thứ khiến CÁO ngừng lại ngước lên nhánh cây lần nữa. Cô Quạ sao may mắn đến thế?! Mỏ QUẠ còn ngậm một miếng phô mai (fromage) hấp dẫn làm sao?!

-Ta chẳng cần đi xa đâu nữa đây là bữa sáng ngon lành cho ta đây rồi!

Gã CÁO tinh ranh nghĩ thầm trong đầu, hắn mon men trở lại dưới gốc cây:

- Cô Quạ ơi! chào cô, sao cô đẹp đến thế!

Cô Quạ nghe tiếng chào nghiêng đầu nhìn CÁO một cách ngờ vực? Tuy nghe lời nói ngọt ngào của Cáo nhưng mỏ Cô vẫn kẹp chặt miếng phô mai chẳng hề đáp lại.

 CÁO vẫn không nản, hắn vờ nói một mình nhưng cốt cho QUẠ nghe:

-Nàng quạ quả thật xinh đẹp và quyến rũ làm sao! Bộ lông nàng quá mượt mà! Còn đôi cánh- Ôi đôi cánh bóng bẩy, tráng lệ tuyệt trần! Tạo hoá sinh ra chi một nàng chim sao quá tuyệt vời! từ giọng hót đáng yêu, cho đến mọi thứ gì của nàng đều hấp dẫn nhất đời. Ta ước sao nàng cất lên tiếng hát? Chỉ một lời thôi cũng đủ cho ta tôn nàng lên làm Nữ Hoàng của các loài chim ngay?!

QUẠ không thể nào chịu nổi lời ca tụng ngọt hơn mật, đường kia. Cô quên phứt chuyện ngờ vực, cùng quên luôn miếng phô mai đang ngậm. Nàng khoái nhất là khi gã CÁO gọi mình là "Nữ Hoàng của những loài CHIM"...

Vừa há mỏ kêu lên tiếng "QUẠ" khoái trá tự hào; thì than ôi! miếng PHÔ MAI rơi xuống ngay cái miệng gã CÁO đang há sẵn đợi chờ?!

-CÁM ƠN CÔ QUẠ NHÉ!

Tiếng CÁO cám ơn  nghe 'rất ngọt'!

-Cô chỉ có tiếng khàn khàn thôi QUẠ ơi! còn trí thông minh của cô bỏ đâu nhỉ?

Nói xong CÁO ta bỏ đi mất./.

LỜI BÀN:

Bao giờ cũng vậy, thời nào cũng thế người đời ưa nghe lời nịnh hót ngọt ngào hơn tiếng nói thẳng ngay. Bụng bảo dạ chúng ta hay tự khuyên ta là chớ nghe lời tâng bốc ngọt ngào ru ngủ a dua với ta nhưng lỗ tai ta thường ưa lời hảo ngọt mới là lạ đời. Có thể do bản tính con người ta ưa vậy hay chăng? Ưa lời hảo ngọt tâng bốc thật quá nguy hại do chúng ta dễ dàng sa vào bẫy của những kẻ ưa lợi dụng để thủ lợi. Thế mà người đời hay mắc phải, chẳng ai chấp nhận lời nói thẳng nói thật bao giờ. Biết thế yếu của những kẻ hảo ngọt ưa xu nịnh nên sẽ có lớp người sống bằng nghề ' buôn nước bọt' hay 'uốn ba tấc lưỡi' để sống dựa vào ai ưa xu nịnh hay ưa tâng bốc.

-NHỮNG KẺ CHUYÊN XU NỊNH PHỈNH PHỜ SẼ SỐNG BÁM VÀO NHỮNG AI ƯA NGHE LỜI NÓI TÂNG BỐC CỦA HỌ

-MẬT NGỌT CHẾT RUỒI 

-Tuân Tử: KẺ CHÊ TA MÀ CHÊ PHẢI LÀ THẦY TA, KẺ KHEN TA MÀ KHEN PHẢI LÀ BẠN TA, KẺ CHUYÊN XU NỊNH TÂNG BỐC TA LÀ KẺ THÙ CỦA TA ĐÓ

                                                                                   ***

CHUYỆN ÔNG  LÃO    HÀ TIỆN CẤT VÀNG

Một ông già  Hà Tiện sống ký cóp, dè xẻn suốt đời. Lão nhịn ăn mặc để sắm cho ra vàng. Lão chuyên cất giấu vàng của mình  sau góc vườn.

 Hàng ngày ông lão  thường lén lui sau vườn đó đào gói vàng lên, rờ rẫm nâng niu, đếm tới đếm lui, xong chôn lại.

 Ông vô lại nhà chịu ăn rau muối qua ngày.  Gói  vàng kia Lão quyết không đụng một mảy may.

Ông vô ra vườn nhiều lần như vậy khiến một TÊN TRỘM để ý? Hắn nghĩ rằng ông lão tuy bề ngoài nghèo nàn rách rưới nhưng chắc chắn có giấu thứ gì quý báu lắm?  Một đêm hắn rón rén lui góc vườn kia đào ngay chỗ đó. Thế là hắn ta cuỗm số vàng của ông Lão hà tiện đi mất!?

Chiều hôm sau Lão ra đào lại xem? Ông vò đầu bứt tóc xong khóc la om xòm do túi vàng của Lão  'không cánh mà bay mất'?!
  
Một người bộ hành đi ngang thấy Lão khóc la thảm quá bèn tiến tới hỏi cớ sự gì? 

Lão bèn khóc:

-Ôi vàng của ta? vàng của ta ai đánh cắp mất rồi? hu! hu!

- Vàng của ông ư? Sao ông lại để ở cái lỗ này? Sao ông không cất trong nhà? cần thứ gì ông cứ lấy mà mua sắm, có mau và an toàn hơn không?

-Mua sắm ư???

Ông lão hà tiện giận dữ la lên:

-Tại sao lại dùng nó? Ta chẳng bao giờ dám đụng đến vàng cả!  Ta chẳng bao giờ dám nghĩ đến chuyện tiêu pha dù chỉ một mảy may với vàng này cả!

Người khách lạ nghe ngang đây, chợt hiểu. Ông mới kiếm một viên đá khá lớn gần đó, quăng vào cái lỗ của Lão hà tiện rồi nói:

-Nếu đã như vậy thì  Ông hãy lấp viên đá này tiếp tục ở cái lỗ này đi! Nó cũng giá trị y hệt cái gia tài mà Ông bị mất vậy thôi./.

LỜI BÀN CỦA ĐHL

Cục vàng giá trị cả một gia tài so với viên đá tại sao lại giống nhau? Nếu cục vàng chẳng giúp ích chi cho lão hà tiện, vĩnh viễn cho đến chết lão không dám xài thì giá trị của nó chẳng khác gì viên đá đâu.

Vật chất có giá trị với con người không tự thân nó giá trị mà giá trị nó tác dụng giúp con người và xã hội mặt này hay mặt nó. Cục đá và cục vàng nếu chỉ trơ gan cùng tuế nguyệt chúng ta, con người không dùng nó, không lợi dụng được nó gì cả thì 2 thứ đều vô giá trị ngang nhau mà thôi.

Chúng ta có một đống bạc, nếu vĩnh viễn cất giấu không dùng, vĩnh viễn không ai biết và ta không cho ai hay giúp ai cả...cho đến lúc nhắm mắt thử hỏi giá trị đống bạc kia chỉ là đống giấy vô tri vô hồn chờ ngày mục nát hay chăng?

Chúng ta làm lụng cực khổ tạo ra tiền bạc để cung phụng ngược lại cho chúng ta. Sự tiêu pha tiết kiệm dành dụm có mục đích một là đề phòng lúc hữu sự hai là đầu tư làm ăn và sâu xa hơn nữa là để giúp đời giúp người thì của cải vật chất ta dành dụm đó thật sự có ý nghĩa.

Sinh không tử lại hoàn không, không ít người có tính cách sống như ông lão trong truyện ngụ ngôn. Tại sao cổ nhân ta hay dùng thành ngữ "Mọi Giữ của"

tóm lại

*TÀI SẢN CUẢ CẢI CUẢ TA CÓ GIÁ TRỊ KHI CHÚNG TA DÙNG NÓ

*Viên đá và cục vàng nếu không dùng cứ nằm yên mãi mãi, không giúp gì cho đời sống chúng ta thì giá trị chúng tương tự nhau thôi.

* CHỚ LÀM MỌI GIỮ CỦA

*TÀI SẢN CUẢ CẢI CUẢ TA CÓ GIÁ TRỊ KHI CHÚNG TA DÙNG NÓ

*Viên đá và cục vàng nếu không dùng cứ nằm yên mãi mãi, không giúp gì cho đời sống chúng ta thì giá trị chúng tương tự  nhau thôi.

* CHỚ LÀM MỌI GIỮ CỦA

                                                                      ***

 

CHUYỆN CHÓ MẬP GIỮ NHÀ VÀ CON SÓI ĐÓI

Bầy chó tại làng nọ giữ nhà và canh làng kỹ quá khiến mấy con SÓI trong rừng đói meo. Nó đói đến nỗi còn da bọc xương trông rất thê thảm.

Một đêm nọ SÓI ta tình cờ thấy một con chó giữ nhà béo tốt đang đi thơ thẩn dạo chơi ven bìa rừng. SÓI mừng lắm, định bụng tìm cách lừa sao để ăn thịt con chó mập kia. Nhưng con chó nhà này to lớn quá, SÓI khó lòng thắng được? SÓI bèn đổi giọng, ôn hoà làm quen. Đã thế SÓI còn khen con CHÓ kia mập mạp phương phi nữa?

Chó mập giải thích:

-Bạn có thể ăn no, mập mạp như ta nếu bạn muốn.

CHÓ còn khuyên thêm:

-Bạn SÓI hãy rời bỏ khu rừng kia đi. Bạn sống nơi đó sao mà khổ quá sức? Tại sao bạn phải kiếm từng miếng ăn một cách chật vật khó khăn như vậy? Hãy theo ta, theo ta rồi bạn cũng béo tốt phương phi giống ta mà thôi.

-Nhưng ta phải làm công việc gì? SÓI hỏi.

-Không phải làm nhiều việc lắm đâu. Hễ bạn gặp ai mang gậy tới xin ăn là cứ đuổi họ đi. Gặp thứ ăn mày đó thì hảy SUẢ to lên. Nhưng khi bạn gặp chủ nhà thì hãy nhớ ngoan ngoãn khúm núm. Nhưng bù lại, thì ôi thôi bạn tha hồ ăn không thiếu món ngon nào! Này nhé: nào thịt, nào xương gà, nào đường, nào bánh, còn nhiều nhiều thứ nữa. Đó là không kể những lời âu yếm vuốt ve của chủ...

Chó say sưa kể lể, khoe khoang một hơi cho SÓI nghe.

Con SÓI nghe đến đây sướng tai quá mức. Nước mắt SÓI tuôn trào chẳng biết lúc nào. Chợt SÓI phát hiện ra một viền tròn là lạ quanh cổ CHÓ mập? Đường tròn đó trơ da, hình như có thứ gì chà xát lâu ngày?

Sói vội hỏi:

-Cái gì quanh cổ bạn vậy?

-Chẳng có gì?

-Chẳng có gì à? Lạ quá?

-Ồ chỉ là chuyện nhỏ thôi mà.

-Nhưng bạn phải kể cho ta nghe mới được?

-Bạn thấy đó đây là dấu cái vòng để móc sợi XÍCH vào đó mà thôi.

-Cái gì!? Sợi Xích à? Sói kinh ngạc kêu lên.

-Như thế Bạn không tự ý đi được nơi đâu cả à?

Con chó ấp úng trả lời SÓI:

-Không phải luôn luôn như vậy? Nhưng CÓ GÌ KHÁC và quan trọng lắm đâu!?

-Hoàn toàn khác với bên ngoài. Thôi ta chẳng cần những thứ ngon lành mà bạn ca tụng đó đâu.  Dù bạn có đổi hết mọi con cừu non trên thế giới này cho ta để về làm công việc bạn nói kia ta cũng chẳng cần.

Nói xong, SÓI ta chạy biến về lại khu rừng của Sói./.

LỜI BÀN CỦA ĐHL

Đọc xong chuyện ngụ ngôn này chắc bạn đọc ai cũng hiểu ra ngụ ý của nó. Chúng ta không đi xa vào các lời dạy của Khổng Tử hay nho gia ngày trước. Bạn cùng tôi có nhớ chăng một cán bộ cao cấp (CS) về giáo dục tôi quên tên nhưng ông ta tuyên bố một câu nói 'xanh rờn' ở Đông Âu cách đây hơn 10 năm khi VN rộ lên phong trào NHÂN QUYỀN

• ...NHÂN QUYỀN Ư CHỈ CẦN LO CHO DÂN ĂN NO LÀ ĐỦ ...

Con người khác với con vật, ngoài đời sống vật chất còn phải được tôn trọng và bảo vệ quyền làm người. Con người không phải là bầy nô lệ giới chủ nuôi ăn no nê để răm rắp phục vụ lại chủ. Phàm làm người phải được quyền nói, quyền tự do tư tưởng, phát biểu phải được bảo vệ phẩm giá và nhất là phải được bảo vệ khỏi xiềng xích nô lệ về nhiều mặt...

Chuyện ngụ ngôn trên chỉ đơn giản và hàm ý thế, nhưng thưa bạn đọc càng liên tưởng đến thân phận dân ta hiện nay nếu ai có cái TÂM thì không khỏi chua xót ngậm ngùi

Bạn hãy nhìn ra đường có thể là "ngựa xe như nước, áo quần như nêm" đó nhưng đó là hiện tượng còn phía sau của hình ảnh đó chúng ta vẫn mãi thấy rằng toàn bộ dân tộc đang đắm chìm trong vòng áp bức hãi hùng...Người viết hi vọng bạn đọc thấy được vấn đề này

trở lại với ngụ ngôn này chúng ta nghiệm ra

ĐỜI SỐNG TỰ DO QUÝ HƠN TẤT CẢ.

SỐNG XA HOA SUNG SƯỚNG MÀ NÔ LỆ CHỈ LÀ SỐNG NHỤC 

***

 

CHUYỆN CON CÁO MẤT ĐUÔI


Một con CÁO CHÚA  không may  bị vướng vào bẫy. Tuy cuối cùng nó thoát thân được nhưng do vùng vẫy mạnh quá nên đuôi nó bị đứt lìa. Thế là Cáo Chúa mất toi cái đuôi hình chổi đẹp đẽ bao lâu nay CÁO thường tự hào hãnh diện?

Do mặc cảm xấu xí nên Cáo Chúa tránh mặt 'thần dân' nhà CÁO do nó biết nếu chúng biết được nó mất đuôi thì sẽ làm trò cười cho họ nhà CÁO  thôi.

Nhưng nếu Cáo Chúa tránh mặt lâu ngày quá thì cũng khó khăn và sinh lòng nghi kỵ cho họ nhà Cáo nên cuối cùng NÓ tìm một kế hoạch, hi vọng sẽ sớm giúp nó tránh điều phiền muộn nói trên.

 CÁO Chúa bèn ra lệnh triệu tập toàn bộ họ hàng Nhà Cáo lại để nói lên một vấn đề đại quan trọng?

Khi tất cả bà con Nhà Cáo tề tựu lại đủ rồi con CÁo Mất Đuôi mới kể lể một bài nói chuyện dài lê thê về vấn đề Họ nhà Cáo sẽ 'NGUY KHỐN DO MANG THEO MÌNH CÁI ĐUÔI'  ra sao?

Nào loài cáo sẽ bị chó săn bắt được do Đuôi Bị Vướng vào Hàng Rào? Nào cũng do ĐUÔI mà cáo KHÓ CHẠY NHANH được vì lể mể kéo theo cái đuôi lồm xồm? 

CÁO Chúa còn doạ thêm: người ta đồn rằng THỢ SĂN CÁO lùng sục nhiều bắt cáo cũng do ĐUÔI CÁO BÁN ĐƯỢC GIÁ? Cáo Chúa kết luận rằng thật là nguy hại và vô dụng khi loài cáo phải mang theo bên mình cái đuôi. 

Cuối cùng con cáo đầu đàn này đề nghị:

-TỪ NAY CON CÁO NÀO CŨNG NÊN CẮT ĐUÔI ĐI ĐỂ SỐNG CÒN?

Đợi khi CÁO CHUÁ thuyết xong, một con CÁO GIÀ từ từ đứng dậy cười nhạt:

-Thưa Chủ Nhân, xin ngài vui lòng QUAY LƯNG lại một lát ngài sẽ nghe câu TRẢ LỜI ngay thôi?

Vừa khi Con Cáo  đáng thương kia quay lưng lại trước mặt bà con nhà cáo thì một trận cười và chế nhạo nổi lên vang dội?

 Thế là bao công lao thuyết phục  HỌ CÁO CẮT ĐUÔI  của Cáo Chúa nay đã thành TRO BỤI ./.

LỜI BÀN của ĐHL

Qua ngụ ngôn này nó toát ra thứ tâm lý đời thường. Thứ tâm lý nhỏ nhen không muốn ai hơn mình. Sự nhỏ nhen này đi từ tự ti mặc cảm và đố kỵ mà ra. Tâm lý vượt trội ưa hơn hẳn thiên hạ hay muốn 'ngồi trên đầu kẻ khác' nhưng từ đó nếu thất bại thì ưa 'che giấu' từ hỗ thẹn tự ti lại không muốn kẻ khác hơn mình.

Kẻ chính nhân quân tử hay nói khác đi là "đạt nhân quân tử" sống quang minh chính đại. Họ biết nhận khuyết điểm, không chấp nê hay đố kỵ. Người đại lượng không phải lúc nào cũng muốn tỏ ra mình là chính nhân mà biết khiêm cung, chẳng hề háo thắng. Khi hơn cũng vậy khi thua kém cũng thế không chút kiêu căng tự đắc hay mưu đồ đố kỵ mưu hại tha nhân.

Kẻ tiểu nhân thường có tâm lý hiếu thắng kiêu căng. Ngược lại khi thua sút lại ưa mưu toan níu kéo hãm hại tha nhân do họ muốn ai cũng thất bại như mình cả.

Bởi vậy giao tế với đời người bình tĩnh không vội vã nghe lời a dua xu nịnh tâng bốc mình và cũng luôn cảnh giác đề phòng những lời dụ dỗ khiến mình trở thành nạn nhân cho họ.

CHỚ NÊN NGHE LỜI DỤ DỔ CUẢ NHỮNG AI MUỐN KÉO TA XUỐNG THẤP HƠN CHO BẰNG HỌ

Tâm lý người đời hay mong muốn: XẤU THÌ XẤU CHUNG 
XẤU ĐỀU HƠN TỐT LỎI 

======================= 

DỊCH THUẬT VÀ LỜI BÀN 

ĐHL

Nhớ Về Làng Nại Cửu: cái thưở xa xưa

Tưởng niệm hương linh cậu Võ thế Hoà vừa tạ thế ngày 11/4/2018 tại Làng Nại Cửu Triệu Đông Triệu Phong Quảng Trị

***

Ruộng đất Làng Nại Cửu không nhiều nhưng chia cho con cháu cũng đề huề cân phân. Phái Võ văn bên ông ngoại tôi làm trưởng phái hồi đó lên tỉnh ở rồi nhưng cũng còn lãnh phần ruộng cho con cháu.

đường về làng Nại Cửu hiện nay 2012

Nhà ngoại tôi lên tỉnh khá lâu, từ thời Pháp nên không trực tiếp làm phần ruộng của mình. Không canh thì có mấy cậu trong phái như cậu Huệ cậu Tú Cậu Dâu lãnh canh và đong phần lúa lại cho mệ ngoại tôi. 

Người ta gọi ông ngoại tôi là ông Bếp Thỏn. Ôn ngoại tôi  làm lính Khố Đỏ  mất vào năm 1949. Tôi nhớ mang máng có thể chức Bếp ngang với hạ sĩ thời Pháp  cũng nên. Do trung sĩ người ta kêu ôn Đội và thượng sĩ người ta gọi là ôn quản. Ôn ngoại tôi mắc bệnh tại Lao Bảo được đưa vào Mang Cá Huế và mất. Vài năm sau cải táng ôn ngoại tôi về làng nghe trong nhà nói mả ôn tôi 'KẾT' 

Đó là chuyện kể trong nhà ngoại tôi. Mà tôi cũng tin phần nào do các cậu tôi sau này đều là sĩ quan hết thảy.

trái sang dì Võ thị Liễu (Trị An sang) Cậu Võ tử Đản thời gian 2007 tại San Jose

Phái Võ Văn bên ông Ngoại tôi làm trưởng phái khác nhánh với Võ Tử Đản có ông Tiến Sĩ Võ Tử Văn thời nhà Nguyễn. Nhánh bên ông Võ tử Đản là nhánh của ông Võ Bào. Hồi nhỏ tôi hay theo nhà ngoại tôi lên Xóm Chùa Tỉnh Hội thăm nhà Ôn Bào. Ông Võ Bào hồi này ở cái nhà lầu ngó qua bên tê đường là Quân Cụ và trạm Tuyển mộ Nhập Ngũ Quảng trị

Cuộc chiến 1972 đã đẩy người Quảng trị nhất là thành phố đi tứ tán vào nam (bắc một ít sau về lại) Nhà ngoại tôi ra đi không mang theo bàn thờ được . Tôi là đứa cháu  ngoại nhưng lớn lên tại nhà ngoại (127 Lê văn Duyệt, phường Đệ Tứ QT) ngày ngày hương khói 2 bận sáng tối rằm mồng 1 ...

Có dịp đọc gia phả phái Võ Văn biết được đời ông Hiển Tổ Võ Bình sau này sinh ra nhiều thế hệ tiếp nối 
Phái Võ Văn sau này liên hệ đời sau này có ông Ngoại Võ Thỏn mất 1949 và anh em chú bác sau này gồm có đời các ông Võ Đồng (Đà Lạt lập nghiệp thời pháp ) ông Võ Ổn xóm Nại Cửu Phường bên Ái Tử , ông Võ Hạch , ông thân các cậu Võ Thế Hoà, cậu Võ Huệ, Võ Vui Võ Tú vân vân ...

Người làng hồi đó ông Hạch hay lên Tỉnh thăm kỵ nhà Ngoại tôi trước mặt Lao Xá địa chỉ nói trên , ôn Võ Ổn hay qua trống kèn Cậu Hoà thì ăn học mấy năm tại nhà bác mụ tức là ngoại tôi  Chuyện đời xưa  lúc tôi còn nhỏ lại hay nắm tay mệ ngoại về làng Nại Cửu. Mệ ngoại tôi  thường dất tôi về làng. Thưở này tôi chưa lên mười nhưng vẫn nhớ những khi đi bộ về làng với ngoại. Đó là những lần họp phái, kỵ giổ, giải mả tức làm cỏ cho mộ phần người thân. 

    cậu tôi tên Võ Văn Cư năm 1969 trước Cửa Hậu Thành Cổ 
(mất tại Xuân Sơn Bà Rịa 2002)

Qua khỏi xóm Chùa là con đường thân quen đi thẳng về khúc quanh ngang cái quán dì Táo (sau này là vợ hai cậu Đản) Quán Dì Táo nằm trước nhà Ông Sừng mà dì tôi hay kêu là chú. Tuổi nhỏ nhưng tôi còn nhớ mãi dì Táo hay bận cái áo bà bà màu trắng mỗi khi gặp tôi đứa cháu cưng của cậu Võ Đình Cư là dì vội cười hỏi chuyện vui vẻ. Làm sao Dì Táo lại bỏ lơ tôi do trước đây nghe đâu Dì cũng là người yêu của cậu Cư tôi nhưng sau này cậu tôi đi kháng chiến Việt Minh và gặp mợ tôi cùng Trung Đoàn 95, Đảng kết cho nên duyên chồng vợ và cuộc tình xem như 'chấm dứt' 
Đó là chuyện người lớn nhưng cái trí nhớ tôi tuy nhỏ nhưng nhớ dai mới lạ. 

Tôi còn nhớ nước da ngăm đen của ôn Sừng. Kỳ thật, trong làng thấy thằng nhỏ như tôi mỗi lần về làng ngoại là ai cũng hỏi thăm vui vẻ. Hình như trong làng ngoại tôi ngang đây chỉ có cái quán dì Táo, và sau này khi tôi đi được honda về làng mới thấy vài cái quán bán trong nhà mọc lên sau này. Những cái quán này tiếp liền theo đoạn nhà Mệ Tơ về thẳng về Bích La dưới kia.

đường vô nhà cậu Võ thế Hoà (hình Đinh thị Hiệp thang 3/ 2015)

trái sang: tác giả, Mợ Hoà, Cậu Hoà, Dì Võ thị Lý (dì ruột tác giả từ Trị An ra) vợ tác giả trần tuý Huệ gốc làng Quảng Lượng . hinh chup 23/6/2012

Mấy cậu họ tôi như cậu Tú, Cậu Dâu, Cậu Huệ (có em là Vui chết trận Hạ lào) đều ở gần nhau. Cậu Võ thế Hoà một thời kỳ lên tỉnh ở chung nhà với mệ ngoại tôi cùng với mấy cậu trên tỉnh. Trên tỉnh tôi ở với nhà ngoại và nhớ mãi cuốn sách L'Anglai Vivant của cậu Hoà nhưng tôi vẫn quen miệng và nhà ngoại tôi ai cũng gọi là cậu Dâu mà thôi. 

cậu Võ văn Hoa (Võ Hoa) sinh sống và mất tại Trị An 2017

Trong nhà ngoại tôi ai cũng chăm học. Từ đó tôi cũng bắt chước học chăm theo cũng nên. Cậu Dâu tuy ở chung trên tỉnh với các cậu tôi nhưng rồi mấy cậu lớn dần dà vào nam lập thân Ai cũng vào con đường quân đội và làm sĩ quan. Chỉ còn cậu Võ Hoa đi sĩ quan chậm hơn. Cậu Dâu học vài năm đi làm thông dịch vài  năm bên Ái Tử (1969) (Cty Pacific Architech Engineers, Inc) cho đến sau này cuộc đòi thay đổi...Ngang đây đứa cháu như tôi xin móc ngoặc cái chuyện tại sao thời chiến tranh mà cậu Dâu lại không đi quân dịch?

Số là vậy:
Thời gian các anh em con chú con bác ở chung nhà ngoại tôi để đi học. Cậu Hoa tôi tháy máy khẩu súng của cậu Võ Văn Cư. Ai dè tai nạn ập đến. Một đêm nọ tôi thì ngủ say cho đến sáng mới hay tin cậu Dâu được cấp cứu khẩn cấp lên bệnh viện tỉnh do bị bắn lũng bụng. Cậu Hoa tôi tháy máy súng của ông Anh không dè cướp cò? Cũng may câu Dâu chỉ lũng bụng. Sau này cậu Hoa tôi bị tù vài tháng nhờ bà con bãi nại nhưng từ đó cậu Dâu cũng được miễn đi lính (miễn quân dịch) luôn

Cậu  Võ thế Hòa chỉ học vài năm sau đi làm vài năm thông dịch  & an ninh bên Căn Cứ Ái Tử (1969) (Cty Pacific Architech Engineers, Inc)

*
Tôi lại trở về hình anh nhỏ bé trước kia hay lon ton chạy theo mệ ngoại về làng. Cái bến đò trước nhà Cậu Dâu đi xuống con sông Vĩnh Định im lìm. Cái bến quá vắng ngó qua bên tê cũng còn là Nại Cửu nhưng thuộc xóm nhà Ôn Chở Ôn Hường làm nghề thợ mộc. Tôi nhớ mặt hai ôn do hai ôn có kỳ lên làm cửa lá sách cho nhà mệ ngoại tôi khoảng trước năm 1968. Hàng ngày hai ôn đạp xe lên nhà ngoại tôi để làm cho xong mấy bộ cửa chính và cửa sổ lá sách cho cái nhà ngói còn gọi là nhà trên cho nhà  Ngoại. Hai ôn hàng ngày bào bào đục đục thế mà tôi để ý và nhớ cho đến nay. Ôn Chở sau này té ra là ôn gia của cậu Hoà.

  Qua bến đò này sang bên kia đi ngược lên cầu Ba Bến và theo con tỉnh lộ Ba Bến Trí Bưu hai ba cây số cũng lên được Phường Đệ Tứ về lại nhà Ngoại tôi. Đó là một buổi chiều hai mệ cháu lên tỉnh thì trời bắt đầu mưa. Mệ tôi vào nhà ai đó xin tàu lá chuối đội đỡ lên đầu. Mệ đã xuống tóc quy y nhưng chưa qua ở chùa. Người bận bộ đồ màu đà lại quên mang nón. Tôi lon ton chạy nhanh theo ngoại để lại phía sau con sông Vĩnh Định im lìm trong màn mưa cùng hai bờ tre nhạt nhoà mờ ảo. Con đường đất tỉnh lộ từ biển Gia Đẳng lên qua cầu Ba Bến và đoạn đường còn lại đưa hai bà cháu bước nhanh lên đến ngã ba Trí Bưu thì trời sập tối.

Thật ra lối về Làng chính yếu phải đi theo Chùa Tỉnh Hội qua đập Rì Rì, xong qua Cầu Sãi cũng về được Nại Cửu. Đây là con đường chính sau này tôi hay lái honda về. 

Bước vào thời trung học nhà ngoại tôi hay nhờ tôi lái chiếc honda 70 về liên lạc với làng mỗi khi trong nhà ngoại cần. Tôi là người tài xế honda mà trong nhà mệ và di tôi tin tưởng nhất.  Dì Liễu tôi buôn bán trên tỉnh nhưng năng lo chuyện cúng tế trong làng đó là lúc tôi có nhiệm vụ lái honda liên lạc. Thời gian này thì mệ Ngoại tôi đã qua tu bên chùa Sắc Tứ. 


Tôi nhớ những khuôn mặt của làng ngoại và đa phần nay đã bước vào tuổi già trí nhớ lu mờ nhưng còn nhiều người còn nhớ tôi: đứa cháu ngoại hay về làng vào thưở đó tức là trước 1972...

Kể chuyện dông dài cái thưở xưa xa tít, trước cái thời 1972 khi đi từ làng Nại Cửu đã thấy cái chòi canh cao ngất trên Thành Cổ xa xa. Một hai cây số đường chim bay thế mà hồi đó mỗi khi về làng tôi tưởng như 'du lịch'?

Tôi nhớ cái vườn mít sau nhà cậu Dâu, đám lá lốt mọc chi chít xanh um. Mấy trái mít chín hiếm hoi nhưng  nhà cậu Dâu tức là nhà dì Tưởng và mệ Tơ khi nào cũng vui vẻ đem xuống 'đãi' thằng cháu ngoại trên tỉnh về. Mấy dì tôi trên tỉnh hay gọi mẹ cậu Dâu là "Thím Tơ". Mệ Tơ là lấy tên của con trai trưởng là Cậu Tơ. Cậu Tơ lập nghiệp hay đi lính trong nam ít khi về làng. Tôi chỉ nhớ mang máng có gặp một lần trong đời. 

Cái thưở cậu Dâu tôi còn độc thân, vui tính, cái cuốn sách L'Anglais Vivant và vài câu Anh Văn hàng ngày Cậu học chung với các cậu tôi trên Tỉnh. Thế mà bao lâu nay tôi còn nhớ mãi cuốn sách bìa ngoài tuy cứng cáp nhưng màu bạc phếch do anh em các cậu chuyền tay nhau năm này sang năm khác? 

Rồi cảnh biển dâu xao xác, thời thế vật đổi sao dời. Có lần sau 1975 cậu Dâu lúp xúp đi bộ lên vùng trại "cải tạo" thăm đứa cháu ngoại đang ở tù tại trại 4 bên thôn Xuân Khê vùng trên Ái Tử vài cây.

Rồi có lần người viết 'trốn trại' về làng, một ngày khoảng năm  1976. Cảnh thôn làng vào 'hợp tác' kinh tế sa sút, nhà không vườn trống chẳng có cái gì 'bỏ vào nồi'? Một thời lúa và rơm cũng chia theo công điểm, dân trong làng bỏ đi theo kinh tế mới Khe Sanh. Cảnh hàng đoàn người làng mình lên khai hoang trên rừng làm thêm sắn khoai...có một ngày từ bên trại 4 tôi nhìn qua đoàn người vác cuốc rựa gánh gồng qua thôn Xuân Khê ngược lên thôn Hiệp Khế để lên rừng  trồng thêm khoai sắn. Ngày đó tôi còn nhớ cậu Tú trong đoàn người lên rừng kia? Có đoàn người làng ngoại lên rừng, trong đó tôi nhìn ra cậu Tú gồng gánh theo làng đi "tăng gia sản xuất'. 

Hình ảnh cậu Tú vác cái cày từ ruộng về mỗi lúc tôi có dịp về Nại Cữu, tôi khó lòng quên. Nhà cậu Tú ở cạnh sông Vĩnh Định cái ngã ba rẽ lên thôn An Tiêm và ngược lên quán Dì Táo và ngã ba này còn gọi là Phát Lát là nơi chôn cất người thân trong làng và người nhà Ngoại tôi. Sau 1975 nghĩa địa này cũng di dời dành chỗ làm Hợp Tác Xã. 

Lúc di dời mồ mả ở Phát Lát nhờ ơn cậu Dâu -cậu Tú... nên trong phái ông ngoại tôi (Họ Võ Văn) mới khỏi thất tán mổ mả. Sự kiện 1975 trong làng tản mác khắp nơi bà con mỗi người mỗi hướng nên họ Võ tại Nại Cửu không còn ai để lo cả. Nhờ các câu này mà mồ mả họ Võ mới quy lại đây sau này ở Mỹ cậu Võ tự Bé và Võ Bình cùng con cháu gửi thêm tiền về tu bổ sơn quét và xây thành bao quanh.

người trong hình là cháu ngoại Đinh thị Hiệp về làng thang Ba năm 2015 lúc này cậu Dâu (Võ thế Hoà) đang còn 

*
Nhờ cậu Võ Tú cũng ra người thiên cổ lâu rồi. Hình ảnh ông Hạch ông Sừng cũng như bao người xưa năm cũ như mệ ngoại tôi, các cậu  trong nhà ngoại tôi, nay đến lượt cậu Dâu (Võ thế Hoà mất 11/4/2018) lần lượt "nắm tay nhau" về miền đất xa thật xa ...phai mờ theo dĩ vãng?

Cậu Tơ dì Tưởng gặp lại nhau nơi đất khách quê người Kontum 2000 Chị mù loà , em bại liệt ôi thời gian Biết ngày nào gặp lại vườn xưa nơi làng Nại Cửu ngày cả nhà sum họp còn đông bóng người thân ?Giờ đây người xưa nay đã đà khó gặp do thiên cư tản mác khắp nơi: Kontom Phú Bổn, Đồng Nai Sông Bé Ruộng đồng nam phương hay đã về với người muôn năm cũ? Hình ảnh xa xưa tất cả đều nằm trong vùng kỷ niệm. Nói với lớp người sau này, người viết chỉ một mong vẽ lại một nét sơ sài của LÀNG NGOẠI ngày đó, lâu lắm rồi ít ai nhớ lại.

Còn lại Quê hương bây giờ đổi thay mọi thứ. Sự đổi thay mà người viết dám nói đến mức 'xa lạ'? Có những lệ làng ngày nay không còn trong đó cái lệ đất hương hoả hay phần  ruộng chia cho con cháu nay đã không còn.

Thời gian qua  nhanh. Bao biến cố thăng trầm đưa những hình ảnh thân yêu vùn vụt trôi về quá khứ. Không ai tránh khỏi định luật này. Riêng tôi mỗi lần nhớ về quê ngoại, trong lòng vẫn hoài ghi hai cảm giác trái ngược nhau: Một thời bé bỏng khi níu tay ngoại về làng trong tự do, vui thú bên nhiều tình thương trìu mến. Trái với khi  'sa cơ thất bại' - cũng về làng, về ngoại nhưng là lần về ngắn ngủi lén lút của người tù. Rồi hình ảnh vợ chồng người cậu (Dâu) ái ngại nhìn theo đứa cháu từ giã thật nhanh.  Tiếng thở dài của người ông (ông Hạch ) đang ngồi trước hiên nhà. Tiếp tục chuốt lạt, mắt ông hướng theo đứa cháu  xa dần về đầu xóm Chùa. Nó sẽ qua một bến đò để về cái trại vùng trên Thôn Ái Tử .


Đinh Hoa Lư 1/4/2018
update 12/4/2018

ĐỘNG ĐỀN - ĐẤT LỞ THÌ LẠI RA ĐI

 

Tuesday, November 7, 2017

ĐẤT LỞ THÌ NGƯỜI ĐI

                                                            
Chiều nay gửi tới quê xưa
Biết là bao thương nhớ cho vừa
Trời cao chìm rơi xuống đời
Biết là bao sầu trên xứ người 

(lyrics)

ĐỘNG ĐỀN DI DÂN KHẨN HOANG LẬP ẤP VÀ NGƯỜI QUẢNG TRỊ 1973

MÙA HÈ ĐỎ LỬA 1972 đã xô đẩy người Quảng Trị thành kiếp di dân từ đó. Non hai năm ngụ cư Đà Nẵng khá  đông lớp người di dân năm đó lại tiếp tục ra đi. Phương nam đang chờ với chương trình Khẩn Hoang Lập Ấp. 

Những cánh rừng ken dày gỗ quý, những đồi cát ven bờ biển xứ Bình Tuy đón chờ gót chân của người Quảng Trị. 

Bao mồ hôi kể cả nước mắt của người QT  đổ trên đất đai xứ lạ. Tháng ngày nhọc nhằn với rẫy nương xây lại cuộc đời .

Nhưng kiếp di dân đâu dễ được yên...

hình ảnh Chợ Cam Bình một cái chợ nghèo dính liền với lịch sử di dân của người Quảng Trị tại Động Đền- Hàm Tân- Bình Tuy cho đến năm 26/4/2018 thì không còn nữa. Chợ Cam Bình đã bị cày  nhằm xây chợ mới nhưng tổi tên là Chợ Tân Phước 

***

ĐỘNG ĐỀN THÌ ĐẤT LỞ, ĐẤT LỞ THÌ NGƯỜI ĐI 

Khác với những kẻ ra đi trong Mùa Hè Đỏ Lửa, ra đi lần này là ra đi đợt hai, đợt ba sau khi di dân vào nam rồi. Định cư rồi, lại Tháng Tư Đen 1975 ập đến, cuộc sống đổi thay từ thành đến tỉnh. Người Động Đền tiếp tục ra đi. Kẻ ở lại càng nghèo khó, chật vật hơn thêm khi đất đai càng lúc càng lở lói, bạc màu.

Mà đâu phải đi Mỹ? sau giai đoạn 1975-77 người Động Đền lại tứ tán chia tay tìm phương kế sống. Kẻ vô tận Cà Mâu Sóc Trang rừng đước rừng tràm bao la, người ra tận Phú Quốc đảo biển xa xăm còn người thì lên tận vùng Tây Nguyên hay Đức Linh rừng núi bạt ngàn.


Nói về người Động Đền thì liên tưởng đến một vùng mấy xã ven biển Hàm Tân . Động Đền là tên không phải một xã hay một thôn nào cả .

Khi ra đi tôi có nhịp ghi lại vài tấm hình của một vùng đất lỡ nói trên

Đây là những hình ảnh cuối cùng tôi ghi lại nơi vùng đất tôi đang giã biệt. Đúng vậy, trước khi giã từ Động Đền, trước khi làm tiệc chia tay vào ngày 21/7/1995 tại thôn Cam Bình. Tôi đi bộ lên lưng chừng dốc này và nhìn lại thôn xóm để chụp lại vài cái hình gọi là lưu niệm.

   21/7/1995   Ngày bà con nội ngoại chia tay với Gia Đình tôi và Giã Từ Xứ Động 

*

Cái xứ tôi sắp chia tay nghèo và loang lổ như vậy đó. Đất đai phong hóa, hoang tàn, chẳng còn cây gì mọc tốt. Một vùng cát trắng bạc màu, dốc cao xói mòn, sụp lở, toang hoác.

Phía chân đồi là cái nghĩa địa của người dân tha hương Quảng Trị, những bác, những ôn những mệ, ba mạ tôi, bà con lối xóm đã xuôi tay về nơi miên viễn. Một nơi mà họ không còn buồn tủi, hay lòng đau đáu nhớ về quê cũ mỗi buổi chiều buông trên núi Bể hướng tây, hay tiếng sóng biển Hàm Tân theo gió đưa về những lúc trằn trọc trong canh khuya thanh vắng.


           NGHĨA TRANG CHỒM CHỒM của vùng Động Đền  HIỆN TẠI (xã Tân Phước Hàm Tân LAGI)


Người Quảng trị, dân Đông hà, bà con Gio Linh, Cam Lộ đều gần nhau, sống bên nhau những ngày xa xứ lao lung và khi nhắm mắt cũng nằm gần nhau trên cái bãi cát trắng tha hương có hai chữ Chồm Chồm.

Ôi quê nhà diệu vợi và bao nỗi nhớ mông lung.

Người Động Đền

ĐHL

edition 9/9/2022