Wednesday, March 1, 2023

TOÀN CẦU HÓA KINH TẾ THẾ GIỚI NHỮNG ĐIỀU BÊNH VÀ CHỐNG

 Bạn đọc thân mến

Trước khi vào bài chính, mời bạn đọc lướt qua dòng tin chính của VOA hôm nay 1/3/2023 

Điều trần tại tân Ủy ban Hạ viện Mỹ chuyên về Trung Quốc: Ứng phó với ĐCS TQ là ‘cuộc đấu tranh sinh tồn’

Dân biểu Mike Gallagher (phải) và Dân biểu Raja Krishnamoorthi, tại phiên điều trần hôm 28/2/2023.

Một ủy ban chuyên trách mới của quốc hội Hoa Kỳ về cạnh tranh với Trung Quốc vừa tổ chức phiên điều trần đầu tiên tập trung vào nhân quyền hôm 28/2, trong bối cảnh quan hệ song phương căng thẳng nhiều tuần sau khi một khinh khí cầu do thám của Trung Quốc bay qua Bắc Mỹ bị bắn hạ, theo Reuters.

Dân biểu đảng Cộng hòa Mike Gallagher, Chủ tịch Ủy ban Chuyên trách của Hạ viện ứng phó với Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ), phát biểu khai mạc phiên điều trần: “Đây không phải là một trận đấu quần vợt giao hữu. Đây là một cuộc đấu tranh sinh tồn về cuộc sống sẽ như thế nào trong thế kỷ 21 - và những quyền tự do cơ bản nhất đang bị đe dọa” (trích)....

Thiết nghĩ  cách đây không lâu, khi TT Joe Biden cảnh báo rằng Trung Cộng mới là mục tiêu chính chính sách mới của Hoa Kỳ, quả không sai chút nào.

Sau hơn 5 thập niên, chính sách Toàn Cầu Hóa Kinh Tế Thế Giới đã gián tiếp thăng hoa sức mạnh của khối độc tài CS và gia tăng số lượng người giàu có thế giới lên vùn vụt 

Nhưng cái hậu quả giờ đây người đứng đầu Phương Tây là Hoa Kỳ có thể đã nhận chân ra vấn đề đặt ra là QUÁ MUỘN HAY CHĂNG?

Dù sao cũng mời quý bạn vào bài viết của tác giả

ĐHL


thưa các bạn

Nếu chúng ta cùng hồi tưởng lại không gian và hoàn cảnh trong thời CHIẾN TRANH LẠNH  (Cold War) thì hình ảnh những đại công ty các nước Tư Bản ồ ạt làm ăn tại các nước theo chế độ Xã Hội Chủ Nghĩa hay các nước trong Khối Thứ Ba là những hình ảnh ‘lạ lùng không thể tin được’ vào thời đó. Một thời gian Tư Bản và Cộng Sản xem nhau như  “nước và lửa”, thù địch, đối kháng cùng chiến tranh một mất một còn. Thế mà những điều ta không thể tin nay đã thành sự thật. Tư bản đã bắt tay với CS mà những chuyến công du ‘con thoi’ của Henry Kissinger cựu ngoại trưởng Hoa Kỳ vào đầu năm 1971 tới Bắc Kinh là dấu hiệu cho một cuộc cách mạng về kinh tế chính trị hoàn cầu.


      Henry Kissinger và thủ tướng Trung Cộng Chu ân Lai năm 1971 

    Một sự thật rất đắng cay cho những con người từng phục vụ và bảo vệ VNCH, một mảnh đất thân yêu từng ươm mầm tự do dân chủ và chế độ Cộng Hòa nhưng đã bị bức tử trong sự thay đổi thời thế và hoạch định từ bàn cờ chính trị quốc tế.  Bàn cờ chính trị kinh tế thế giới đã lật qua một trang mới đó là TOÀN CẦU HÓA KINH TẾ THẾ GIỚI còn gọi tắt là TOÀN CẦU HÓA. Đáng thương cho VNCH là một nước nạn nhân cho Toàn Cầu Hóa này do hoàn cảnh đặc biệt về cuộc chiến QUốc Cộng mà bước rút lui của quân đội Hoa Kỳ về nước được đánh đổi bằng cái chết của VNCH và mở màn cho Toàn Cầu Hóa mà sự vững mạnh của nền kinh tế thứ hai thế giới của Trung Hoa là thí dụ điển hình nhất.

Sự thật của TOÀN CẦU HÓA kinh tế thế giới đã cho ta thấy rất nhiều nhà TỶ PHÚ ĐỎ mọc lên từ vùng đất CS như Trung Cộng và Việt Nam hiện tại. Một sự thật không chối bỏ đó là cuộc sống sung túc hơn, đầy đủ hơn, thay đổi màu da sắc áo từ những nước có thu nhập đầu người thấp nhất thế giới như VN và ngay cả Trung Hoa và giờ đây lợi tức đầu người đang lên cao một cách nhanh chóng.

Nhưng dù sao trong sự thay đổi tích cực của Toàn Cầu Hóa vẫn có những nhược điểm của nó. Các chính trị  gia thế giới, các kinh tế gia, các nhà xã hội học, các nhà đấu tranh cho công bằng xã hội họ vẫn có người bênh, kẻ chống.




CÁCH NHÌN TỔNG QUÁT VỀ TOÀN CẦU HÓA


    Thế giới của chúng ta đang trở thành gần gũi hơn. Phương tiện dồi dào. Sự giao lưu du lịch càng lúc càng tăng bắt nguồn từ lợi tức kinh tế cá nhân khấm khá hơn từ lúc có Toàn Cầu Hóa. Cuộc thương mãi điện tử và điện toán càng làm còn người tiếp cận và làm ăn càng lúc càng nhanh, tầm mức càng ngày càng lớn hơn. Một ví dụ rất rõ ràng Hoa Kỳ càng ngày càng nhập hàng của VN càng nhiều lên hàng trăm tỷ đô la. Còn Bắc Kinh có mức độ thặng dư mậu dịch với nội địa Hoa Kỳ trên cả ba ngàn tỷ USD...


Ưu điểm của Toàn cầu hóa là gì?


1. TỰ DO THƯƠNG MẠI

Toàn cầu hóa xóa bỏ biên giới từ rào cản thuế quan cùng cấm đoán sự trợ giá hay bảo hộ giá của nhà nước. Không có biên giới thuế, người tiêu dùng có thể mua các mặt hàng từ mọi nơi trên thế giới với giá rẻ hơn. Từ năm 2008 tới 2015 các nước trong khối G20 (20 cường quốc kỹ nghệ) đã xóa đi 1200 rào cản để tự do hóa thương mại và được thực thi đầy đủ và được khuyến khích thêm. Không có thuế nhập khẩu các mặt hàng các nước đối tác được khuyến khích tiêu dùng do giá rẻ hơn so với thuế nhập như trong thời ‘bảo hộ mậu dịch’.

 

2. THƯƠNG MẠI ĐƯỢC KHUYẾN KHÍCH DO TIÊU THỤ GIA TĂNG SẼ GIA TĂNG VIỆC LÀM


Khi có ít rào cản thuế quan người tiêu dùng nói chung sẽ mua nhiều thứ hơn do giá hạ. Điều này tạo ra nền tảng mà các doanh nghiệp các nước sản xuất ra mặt hàng đó sẽ tạo ra nhiều việc làm hơn. Toàn cầu hóa với thương mại tự do cũng làm tăng cạnh tranh, có nghĩa các nơi sản xuất mặt hàng phải làm sao có mặt hàng tốt và rẻ để gia tăng tiêu thụ.  Hiện nay tại VN việc làm càng lúc càng cần nhân công; lương hướng càng lúc càng tăng. Đầu tư ngoại quốc đổ vào ào ạt. VN nhập cảng vào Mỹ và Mỹ cũng xuất hàng qua VN là bước tiếp nối của Toàn Cầu Hóa khi nền kinh tế Trung Hoa đã quá nóng.


3. TOÀN CẦU HÓA SẼ LOẠI BỎ ĐƯỢC THAO TÚNG TIỀN TỆ


Trong nền kinh tế toàn cầu hóa các quốc gia không có quyền thao túng tiền tệ để làm lợi cho mặt hàng của mình. Có nghĩa trong buôn bán qua lại không nước nào có quyền làm cho đồng bạc mình rẻ hơn nhập hàng nhiều hơn vào nước khác và để nước khác phải chịu thiệt hại do hàng của họ nhập vào nước đó bị đắt đỏ hơn. WTO (Tổ Chức Mậu Dịch Thế Giới)  cũng là một nhà trọng tài cho các vụ khiếu nại này. Với toàn cầu hóa, các quốc gia không còn nhu cầu thao túng tiền tệ của họ để đạt được lợi thế về giá, do đó, người tiêu dùng có thể được hưởng lợi từ kết quả trên do mua với giá đúng của nó nhập vào.


4. BIÊN GIỚI MỞ RỘNG

 trong Toàn Cầu Hóa các nước nghèo khổ thu nhập thấp sẽ có cơ hội thăng tiến khá giả hơn.

Rõ ràng hiện nay đời sống của các nước trước đây nghèo khổ hiện nay bộ mặt đã thay đổi hoàn toàn trong chính sách giao lưu kinh tế trong Toàn Cầu Hóa. Các quốc gia nghèo trước đây như Trung Hoa, VN và nhiều nước khác đều trong danh sách các nước Đang Phát Triển (developing countries)

 

5-  SỰ GIAO THOA THẾ GIỚI PHONG PHÚ ĐA DẠNG HƠN


Khi các biên giới giao thương được xóa bỏ, mọi người có khả năng giao tiếp với nhau một cách tự do hơn. Từ đó gián tiếp tạo ra nhiều sự giao thoa giữa các nền văn hóa, cho phép mọi người có cái nhìn sâu sắc hơn về thế giới. Khi người dân tiếp cận với nhiều thông tin hơn, họ sẽ có khả năng đưa ra quyết định tốt hơn.  Chúng ta sẽ có nhiều hiểu biết nhiều về người nước ngoài, tất cả quan niệm sẽ cởi mở bao dung hơn ngày xưa.  


7.   SỰ BỐC LỘT LAO ĐỘNG SẼ KHÓ XẢY RA TRONG TOÀN CẦU HÓA

Một trong những cách mà hàng hóa được sản xuất với giá rẻ trên thế giới ngày nay là do sự bóc lột sức lao động mà có. Điển hình là Trung Cộng đang bốc lột sức lao động của tù nhân nhất là người Duy Ngô Nhĩ đang bị thế giới lên án. Chính quyền Hoa Kỳ cũng hạn chế nhập các loại hàng do Trung Cộng bốc lột tù nhân. Sự kiện này do Toàn Cầu Hóa cấm chỉ bốc lột lao động trẻ em, lao động tù nhân và buôn người.


 

Ý TƯỞNG CHỐNG LẠI TOÀN CẦU HÓA KINH TẾ THẾ GIỚI  (nhược điểm)


1. CÔNG ĂN VIỆC LÀM BỊ CHUYỂN TỚI CÁC NƯỚC CÓ CHI PHÍ SẢN XUẤT RẺ HƠN


Toàn cầu hóa tạo ra nhiều công việc làm; nhưng chúng có xu hướng được tạo ra nhiều ở những nơi có chi phí lao động rẻ nhất. Ngay cả trong một nước,  chi phí kinh doanh ở một số khu vực hay tiểu bang, quận hạt… rẻ hơn các khu vực khác sẽ hấp thụ các doanh nghiệp tới làm ăn hơn. Ví dụ hàng triệu công việc tại Mỹ bị mất đi do hãng đầu tư tại Trung Hoa trong mấy thập niên qua


.  TOÀN CẦU HÓA TẠO RA VĂN HÓA LO ÂU


Bạn đọc có thể thắc mắc với ý tưởng này. Thực sự, chủ công ty doanh nghiệp có thể dùng ý tưởng  “dời công ty” sang các nước có công lao động rẻ hơn để dọa dẩm kỹ sư hay công nhân trong nước họ. Mặc dù, họ sẽ không di chuyển. Từ đó không có ai dám đòi hỏi tăng lương hay các quyền lợi khác do sợ bị mất việc. Có khi do tình trạng đóng cửa của các công ty, lương bị cắt giảm liên tục nhưng các hãng phải đóng cửa ra đi…ví dụ qua mở tại Trung Cộng hay các nước Á Châu để duy trì lợi tức hay duy trì khả năng cạnh tranh.


3. Nó tạo ra một hệ thống chính trị quốc gia và liên quốc gia nơi những người lớn nhất và giàu nhất có ảnh hưởng sâu rộng


    Rõ ràng các tập đoàn đa quốc (multinational corporations) hiện nay bao gồm các công ty lớn những giới vận động hành lang và các ông chủ lớn đã tham gia vào chính trị để có những quy định và luật pháp thuận lợi cho việc làm ăn của họ. Ngay trong nội tình các nước đang phát triển các tỷ phú và tập đoàn thi nhau xuất hiện. Các đại gia đỏ từng bước khuynh loát chính phủ do họ có nhiều tiền nhất.



4- CÁC KHU VỰC GIÀU CÓ LUÔN TIÊU THỤ NHIỀU TÀI NGUYÊN ĐỊA CẦU NHẤT VÀ GIA TĂNG NHANH MỨC ĐỘ Ô NHIỄM ĐỊA CẦU 



Không chỉ những tập đoàn đa quốc lớn nhất và những đại tỷ phú thế giới mới hưởng lợi từ toàn cầu hóa. Các khu vực giàu có trên thế giới luôn tiêu thụ tài nguyên địa cầu nhiều nhất. Họ dùng chiêu bài rằng sản xuất cho phần còn lại của thế giới. Theo Chương Trình Phát Triển Liên Hiệp Quốc các nước thuộc G20 tiêu thụ hết 86% tài nguyên địa cầu trong lúc 80% nước nghèo còn lại chỉ còn tiêu thụ 14% tài nguyên còn lại của địa cầu này mà thôi.

Phát triển kinh tế thế giới đang làm gia tăng tình trạng Hâm Nóng Địa Cầu là mối đe dọa thảm họa trong tương lai cho thế giới.


5- TOÀN CẦU HÓA GIÁN TIẾP ĐƯA DỊCH BỆNH LAN TRUYỀN NHANH HƠN

Đại dịch COVID-19 là thí dụ điển hình. Biên giới mở và kinh doanh trong toàn cầu hóa đưa dịch bệnh lan nhanh chưa đầy 14 ngày. Dịch bệnh có thể tới bất cứ vùng xa xôi hẻo lánh nào trong thời đại toàn cầu hóa.

 

6. Các chương trình xã hội hoạt động như mạng lưới an sinh xã hội có thể bị loại bỏ.

Toàn cầu Hóa can thiệp vào chính sách các nước nghèo qua chương trình cho vay từ World Bank hay Quỹ Tiền Tệ Thế Giới tới các nước nghèo này. Nhưng các quốc gia này lại không được dùng tiền này đài thọ cho chương trình an sinh xã hội của họ đối với số đông nghèo khổ. Nhiều quốc gia trước đây từng cung cấp cho những người nghèo nhất của họ một mạng lưới an toàn để tồn tại. Điều này bao gồm phiếu thực phẩm, cung cấp nhà ở và các lợi ích khác có thể biến mất trong một thế giới đã toàn cầu hóa. Khi gia nhập vào toàn cầu hóa WTO là một điển hình. Một quốc gia nếu sống biệt lập, đơn lẻ thường có thể tự lo cho dân qua hệ thống thuế, phúc lợi xã hội và chăm sóc sức khỏe


7. SỰ BIẾN MẤT DANH TÍNH CỦA DÂN TỘC VÀ VĂN HÓA ĐẤT NƯỚC BỊ XÂM THỰC VÀ BIẾN MẤT DẦN HỒI

ảnh hưởng như vũ bão của văn hóa Hàn tới trẻ VN


Giao thoa kinh tế và xã hội cũng như văn hóa lai căng sẽ dần hồi đánh mất bản sắc dân tộc và ngay cả danh tính của dân tộc trong nền kinh tế thị trường. Sự tiếp nhận ào ạt các nguồn đầu tư cũng như nhập nội các thứ hàng hóa cũng như trao đổi kinh tế và văn hóa mở rộng trong toàn cầu hóa sẽ dần hồi đưa tới tình trạng không có quốc gia nào giữ được hoàn toàn đặc trưng văn hóa dân tộc riêng lẽ nữa. Lấy ví dụ VN hiện nay du nhập quá nhiều phim ảnh và văn hóa nước ngoài. Giới trẻ hiện tại đang sống trong tình trạng chạy theo mốt ngoại từ Đài sang Hàn và qua kiểu Mỹ dần hồi trong xã hội dần dà mất dần bản sắc dân tộc theo thời gian lâu dài sau này.


 8- CÁC NƯỚC NHƯỢC TIỂU VẪN LÀ NẠN NHÂN CỦA TOÀN CẦU HÓA HƠN LÀ SỰ BÌNH ĐẲNG 

Trong nền kinh tế Thị Trường và Toàn Cầu Hóa nhưng đòn độc của Trung Cộng ngày giáp tết Nhâm Dần: hàng ngàn xe tải chở nông phẩm VN bị chận tại cửa khẩu Việt-Trung với lý do Covid-19

Thí dụ rõ ràng nhất là sự thông thương buôn bán giữa Trung Hoa và VN. Việt Nam luôn là nạn nhân của sự chèn ép bất công giữa thông thương buôn bán giữa cửa khẩu Trung -Việt. Trung CỘng luôn ỷ vào nước lớn làm tổn hại hàng năm đối với hàng hóa nông phẩm VN khiến nông dân VN điêu đứng quá nhiều lần nhưng chẳng có ai can thiệp? Hoa Kỳ luôn  bảo vệ giới nuôi cá da trơn trong nước họ và đánh thuế vào hàng cá da trơn của VN. 


9- TOÀN CẦU HÓA CÀNG GIA TĂNG THỂ CHẾ ĐỘC TÀI TOÀN TRỊ TRÊN THẾ GIỚI

Toàn Cầu Hóa càng gia tăng sự bắt bớ chèn ép và tù đày: một số tượng trưng hình ảnh các nhà tranh đấu cho Nhân QUyền VN bị CSVN bắt vào vòng tù tội con số càng lúc càng tăng.


Thực chất của Toàn Cầu Hóa chỉ là sự hợp tác trá hình giữa LỢI NHUẬN & QUYỀN LỰC. Vì quyền lợi các nước giàu có các tổ chức kinh tế đa quốc (Tây Phương) đã làm ngơ cho sự đàn áp nhân quyền của các chế độ độc tài. CS Trung Hoa và CS Hà Nội là những thí dụ rõ ràng nhất cho sự đàn áp nhân quyền tại các nước độc tài toàn trị. Nga cũng là thí dụ cho sự củng cố thế lực độc tài cá nhân mà Putin là điển hình. Những lý thuyết 'đổi mới kinh tế sẽ đổi mới dân chủ' càng lúc càng sai lầm do trước mắt thế giới của nhân quyền các chế độ độc tài càng bắt tay với chính sách Toàn Cầu Hóa họ càng giàu có và vững mạnh hơn trước đây rất nhiều.


10- TOÀN CẦU HÓA CÀNG GIA TĂNG NẠN BUÔN NGƯỜI TRÊN THẾ GIỚI 

Vụ 39 người Việt chết trong container ở Essex, Anh Quốc xảy ra khi cảnh sát phát hiện thi thể của 39 công dân Việt Nam đã tử vong trong thùng của một chiếc container đông lạnh ở Grays, hạt EssexVương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland,[4] không lâu sau 01 giờ 40 phút (giờ địa phương) ngày 23 tháng 10 năm 2019 (wikipedia)
39 nạn nhân VN trong đường dây buôn người xuyên quốc gia xuất phát từ VN

Với lý thuyết "Không còn Biên Giới" lồng trong "tự do mậu dịch" các tổ chức buôn người, hay buôn bán nô lệ trá hình càng lúc càng gia tăng trên thế giới. Phụ nữ và lao động nô lệ được buôn từ các nước nghèo sang các nơi giàu có cung phụng cho các tổ chức mại dâm, nô lệ tình dục, nô lệ lao động. Mặc dù Liên Hiệp Quốc càng lên tiếng, tổ chức giải thoát phụ nữ quốc tế càng làm việc tệ nạn này càng lúc càng gia tăng. 

Tại VN tệ nạn buôn người dưới nhiều hình thức hợp pháp, bán hợp pháp, cũng như ẩn nấp dưới nhiều 'chiêu bài đội lốt' khác nhau vẫn không dấu được tội ác của nhà nước CSVN là kẻ thủ đắc lớn nhất đứng sau các tổ chức này để thu lấy lợi nhuận sau cùng. 

 VỤ 39 nạn nhân chết ngạt tại Anh quốc là một mặt nổi của "tảng băng buôn người" vận hành do nhiều tổ chức buôn người chuyên cung ứng nhân lực từ VN sang các nước Âu Châu. Nhìn qua Đông Nam Á; có quá nhiều vụ mua bán cô dâu VN ngay trên mạng tại các nước giàu có Đông Nam Á như Singapore, Đài Loan, Nam Hàn và cả trăm ngàn phụ nữ VN mấy chục năm nay cung ứng cho Trung Cộng những vùng thôn quê xa mịt mù hàng vạn dặm để làm những cái 'máy đẻ hay tình dục' trong thế kỷ 21 này ...là những ví dụ điển hình và vô nhân đạo nhất trong thời đại này.



THAY CHO PHẦN KẾT

Sau những thập niên phát triển, tuy thế giới không lấy đâu là thời điểm cụ thể để xác định khởi điểm của Toàn Cầu Hóa nhưng hiện nay chúng ta có thể có nhìn ra hệ quả của Toàn Cầu Hóa Kinh Tế Thế Giới ra sao. 

Qua những mặt tốt xấu khái quát trình bày trên cùng so lại thực trạng thế giới hiện nay; chúng ta có một ý thức bi quan cho hậu quả Toàn Cầu Hóa đem lại cho thế giới hiện nay.

Thế Giới hiện tại người giàu càng lúc càng giàu thêm nhưng thế giới hiện nay càng lúc càng chia rẽ sâu sắc, mầm mống chiến tranh càng nhiều hơn, thế lực ác đạo độc tài, bá quyền, xâm  lăng càng thêm móng vuốt. Những quốc gia nhược tiểu sẽ có một thành phần giàu có hơn nhưng hố  phân chia giàu nghèo càng sâu và càng mất đi độc lập tự chủ hay sống trong nợ nần quốc tế...Một điều lo ngại chung cho nhân loại đó là Trái đất càng bị 'bộc lột' tàn khốc cùng lúc sức mạnh Liên Hiệp Quốc càng bị yếu đi theo thời gian.

Những thiển ý này sẽ làm cho số người giàu có hay sự nghiệp 'phất lên' nhanh chóng trong thời cơ mới KHÔNG BẰNG LÒNG nhưng đây là CÁI NHÌN KHÁCH QUAN ĐỨNG TỪ BÊN NGOÀI để xét đoán mà thôi.

XIN LẤY TRÍCH ĐOẠN CỦA BÁO PHÁP RFI SAU ĐÂY  TẠM THAY PHẦN KẾT...

"Nhà văn kiêm triết gia Bernard-Henri Lévy trong bài « Người Duy Ngô Nhĩ bị lãng quên » chỉ trích Thế vận hội Bắc Kinh 2022 diễn ra trên nỗi đau của người biểu tình Hồng Kông bị bịt miệng, những nhà sư tự thiêu ở Tây Tạng, và tội phạm chống nhân loại đánh vào thiểu số Duy Ngô Nhĩ ở Tân Cương. Liệu họ sẽ bị hiến sinh trên bàn thờ đế quốc Trung Hoa, trở thành nạn nhân của toàn cầu hóa giai đoạn cuối ? Cần phải tránh cho được viễn cảnh này... " (RFI 12/2/2022)


ĐHL edition 

nguồn tham khảo

EFFECTS OF GLOBALIZATION


GLOBALIZATION OF MULTINATIONAL COMPANIES


WHAT IS GLOBALIZATION MEANING AND IMPORTANCES

Tuesday, February 28, 2023

TẠI SAO TT BIDEN DO DỰ CHƯA MUỐN GIÚP UKRAINE CHIẾN ĐẤU CƠ F-16?




Fred Kaplan

Fred Kaplan sinh 4/7/1954 tại Hutchinson, Kansas. Ông đậu bằng thạc sĩ khoa học năm 1978 và Tiến Sĩ Khoa học Chính trị (Political Science) từ Viện Đại học Công Nghệ MIT vào năm 1983. Ông là cây viết xuất sắc và phóng viên có tiếng Hoa Kỳ.  “Câu Chuyện Chiến Tranh” là ấn phẩm hàng tuần của ông trên tạp chí SLATE  về Bang Giao Quốc Tế cùng CHÍNH SÁCH ĐỐI NGOẠI.

Slate là một tạp chí online đưa tin về các vấn đề thời sự, chính trị và văn hóa tại Mỹ. Báo SLATE  hoạt động vào năm 1996 bởi cựu biên tập viên của Tờ báo New Republic có tên là Michael Kinsley, ban đầu thuộc quyền sở hữu của Microsoft như một phần của MSN. Năm 2004, nó được Cty The Washington Post mua lại sau đổi tên thành Graham Holdings Company. Từ năm 2008, Slate Group quản lý. SLATE là một tổ chức ấn bản online do  Graham Holdings thành lập. SLATE  có trụ sở đóng tại New York, cùng một văn phòng phụ tại Washington, D.C.


*

F-16 FIGHTING FALCON


     Tổng Thống Ukraine là Volodymyr Zelensky rất khát khao máy bay chiến đấu F-16 của Mỹ. Nhưng TT Joe Biden hiện chưa muốn giúp cho TT Zelensky. Ai có lập luận hay lý do đúng cho vấn đề này hơn? Chúng ta sẽ thấy điều lợi và hại nếu Ukraine có được Chiến Ưng F-16 (F-16 Fighting Falcon). Cung cấp chiến đấu cơ này cho Ukraine theo yêu cầu của TT Zelensky sẽ mang lại chuyện lợi hại ra sao?


    Lý do đầu tiên của TT Biden không  muốn cung cấp F 16 cho Ukraine do quân đội Ukraine chưa có khả năng sẵn sàng sử dụng dòng chiến đấu cơ của phương tây này. Thẳng thắn mà nói, ngay cả người Ukraine cũng thừa nhận một thực tế các phi công Ukraine dù muốn dù không cũng mất ít nhất 6 tháng để học cách bay và chiến đấu với F-16.


    Chiến Ưng F-16—là chiến đấu cơ  phản lực đa năng, khả năng chiến đấu của nó là không đối khôngkhông đối Địa — F-16 còn có cần đường băng cất cánh và hạ cánh ổn định. F-16  không giống như các máy bay dòng Liên Xô chế tạo, được thiết kế nhằm hoạt động từ các căn cứ khắc nghiệt, tồi tàn, 'ổ gà ổ vịt'…


     F-16 (và nhiều máy bay khác của Hoa Kỳ) có thể xem như là “phi cơ nhà giàu”  dễ bị hư hại do các vụn vặt bị hút vào động cơ. F-16 lại cần được kiểm tra và bảo trì gần như hàng ngày. Ukraine có rất ít sân bay hoàn hảo do liên tục hứng phi pháo của Nga nên phi trường buộc phải sửa chữa liên tục.


    Nhưng Tyler Rogoway, biên tập viên của tờ web The War Zone, tuy thừa nhận những điểm trên là đúng nhưng ông ta cũng yêu cầu Hoa Kỳ ít nhất là phải chuẩn bị gửi chiến đấu cơ F-16 cho Ukraine. Tyler lập luận dù Ukraine chưa sẵn sàng sử dụng F-16 trong tháng tới nhưng không biết cuộc chiến này biến chuyển ra sao trong lúc Ukraine rất cần phải tự bảo vệ mình. Hoa Kỳ nên giúp ngay Ukraine đào tạo phi công và củng cố sân bay của Ukraine ngay bây giờ là điều tốt nhất. Tyler cho rằng Hoa Kỳ sẽ tốn ít chi phí và không gây nguy hiểm cho không quân Ukraine nều như họ được dùng căn cứ không quân của NATO, chẳng hạn như ở Tây Âu, nơi có rất nhiều máy bay F-16 để huấn luyện pilot F-16 của Ukraine. Ông nói thêm: “Số pilot của Ukraine còn nhiều hơn số lượng phi cơ hiện tại”


    Có một mối lo ngại khác của TT Biden về việc gửi F-16 cho Ukraine chính là ông e sợ sẽ vượt qua lằn ranh đỏ mà Putin có thể coi là một hành động khiêu khích, rồi Putin có thể đáp trả bằng cách leo thang chiến tranh?  Hoa Kỳ thừa biết một chiếc F-16 được vũ trang đầy đủ có tầm hoạt động 500 dặm (800km) như thế F-16 có thể tấn công vào lảnh thổ Nga.  Tuy nhiên, TT Biden có thể bắt TT Zelensky hứa rằng các phi công của Ukraine không được vượt qua biên giới Nga. Người ta có thể tin tưởng vào Tt Ukraine sẽ tuân thủ cam kết này. Trước đây, Ukraine từng tấn công các mục tiêu bên trong Nga nhưng bằng vũ khí của Ukraine. Việc đó khiến Putin ra lệnh ném bom dữ dội hơn vào các thành phố Ukraine vừa qua. Nếu như lần này Ukraine dùng vũ khí của Mỹ hay NATO, Putin có thể tấn công lại các nước cung ứng vũ khí đó cho Ukraine không?


    Thủ tướng Đức là Olaf Scholz hình như có suy nghĩ điều đó. Ông ta thận trọng chưa quyết định ngay việc cung ứng xe tăng Leopard của Đức cho đến khi TT Biden quyết định gửi xe tăng Abrams của Mỹ thi Đức mới chịu chấp thuận gửi Leopard cho Ukraine. Rõ ràng thủ tướng Đức không muốn tự mình mạo hiểm với Putin. Lịch sử chiến tranh Lạnh của Đức làm ông Scholz đặc biệt tế nhị với những gì xa lánh Mạc tư Khoa. Tại cuộc họp báo chung với Tt Zelensky vào tháng 12/2022 người ta hỏi tại sao các đồng minh NATO không cung ứng tất cả thứ vũ khí mà Ukraine đang cần thiết. Ukraine muốn có ngay bao gồm máy bay tầm xa và hỏa tiễn. TT Biden có trả lời do NATO không muốn gây chiến với Nga, họ không muốn bắt đầu Thế Chiến III. Có một điều gì đó chúng ta thấy ý nghĩa đó không công bằng. Nga đã tấn công các mục tiêu dân sự và quân sự bên trong Ukraine, nhưng lại cấm xử dụng vũ khí phương Tây  tấn công các mục tiêu xuất phát từ bên trong Nga lại chẳng được? Tuy nhiên đây là bản chất của răn đe hạt nhân là vậy. Sở hữu vũ khí hạt nhân lại có quyền ngăn chận đối phương tiến hành một loạt tấn công dù không phải là tấn công hạt nhân nào cả? Đối với Ukraine, rõ ràng là cả một sự hi sinh từ sự bất công đó.


    Trong ngắn hạn không có lợi ích khi cung ứng cho Ukraine F-16 do các phi công Ukraine chưa có khả năng sử dụng chúng. Nhưng trong dài hạn thì sao? Hoa Kỳ đã bán và viện trợ cho hơn hai mươi nước trong và ngoài NATO chiến đấu cơ F-16 số lượng còn vượt trội hơn máy bay Liên Xô cũ còn lại của các nước đó. F-16 có radar tốt hơn, cơ động tốt hơn và có khả năng mang nhiều hỏa tiễn cùng sức công phá mạnh hơn cùng tầm bắn xa hơn.


F-16 đang thả một quả bom tinh khôn JDAM 2000 pound TNTs

    Chính phủ Biden vẫn ưu tiên viện trợ cho Ukraine hỏa tiễn rocket, hàng triệu viên đạn, bom đường kính nhỏ (SDB) vũ khí chính xác tầm bắn tới 90 dặm dài gấp đôi so với các loại trước. Tuy vậy, Tyler Rogoway lập luận rằng, các loại bom hỏa tiễn đường kính nhỏ (SDB) không làm cho F-16 thừa thãi và không cần thiết. F-16 có tính năng tầm xa để bắn hạ chiến đấu cơ Nga. Radar của F-16 quá tốt có thể xác định và theo dõi mục tiêu xa cùng độ chính xác cao. Các khoang vũ khí có thể chứa bom JDAM, loại bom chính xác với lực công phá mang 2000 pound TNTcó thể phá hủy một trung tâm chỉ huy kiên cố của Putin từ khoảng cách tới 35 dặm. Ukraine hiện chưa có khả năng này khi không có F-16. Rõ ràng nó mạnh hơn hỏa tiễn tầm xa HIMARS hay bom hỏa tiễn đường kính nhỏ (SDB) Hoa Kỳ vừa viện trợ cho Ukraine…




Bom JDAM (Joint Direct Attack Munition) dẫn đường bằng hệ thống dẫn đường quán tính tích hợp kết nối với máy thu Hệ  Định vị Toàn cầu (GPS), giúp bom có tầm xa chính thức lên tới 15 hải lý (28 km).


    TT Ukraine có lý do để tin tưởng dù bị trù trừ nhưng bất kỳ loại vũ khí nào Ukraine yêu cầu trước sau gì cũng được Hoa Kỳ chấp thuận. Thí dụ việc cung cấp loại Patriot lúc đầu TT Biden do dự cũng như các lãnh đạo NATO khác nhưng rồi cũng có. Tiếp đến xe bọc thép xe tăng Abrams—từng thứ lúc đầu do dự rồi cuối cùng TT Biden cũng bật đèn xanh. Vào một thời điểm nào đó, TT Biden cũng sẽ cho Ukraine sở hữu chiến đấu cơ hiện đại như F-16 chẳng hạn


    Chúng ta nhớ lại toàn bộ tranh cãi cũng như việc tranh chấp từ Đức qua Mỹ có nên cung cấp xe tăng hiện đại như Leopard hay Abrams cho Ukraine chăng? Rồi các thứ đó cũng được gửi cho Ukraine.TT Biden đã đi trước làm gương cho Đức khi bằng lòng gửi 31 tăng Abrams, đó là cái vỏ bọc cho thủ tướng Đức Scholz gửi tăng Leopards cho Ukraine.


    Khoảng thời gian này, TT Biden gì cuối cùng cũng đồng ý gửi khoảng 24 chiếc F-16, đó là việc tiên phong thúc đẩy NATO gửi F-16, MiG hay ngay cả Mirage của Pháp tới cho Ukraine. Giám độc điều hành Mayak IntelligenceMark Galeotti cũng là tác giả cuốn sách Putin’s Wars: From Chechnya to Ukraine, trong một emai có đoạn ông viết như sau:


-Tôi không thể không đặt cho mình một câu thắc mắc, liệu đây là nước cờ cao của Kiev hay chăng? Khi ông Zelensky hay đưa ra một lô đòi hỏi THẬT DÀI, TUY LÚC ĐẦU ÔNG BIẾT SẼ BỊ TỪ CHỐI HAY DO DỰ NHƯNG CUỐI CÙNG ÔNG LẠI CÓ ĐƯỢC ĐẦY ĐỦ NHƯ ĐỂ ‘BỒI THƯỜNG’ CHO CHUYỆN BỊ TỪ CHỐI LÚC ĐẦU  HAY CHĂNG?



FRED KAPLAN


ĐHL lược dịch 1/3/2023

 nguồn 

https://slate.com/news-and-politics/2023/02/biden-ukraine-f16-fighter-planes.html

Monday, February 27, 2023

THÀNH CỔ XA XƯA - HAI BÊN CON ĐƯỜNG NGỰ


...Khi tôi về nghẹn ngào trong nắng
Tưởng rằng mẹ tôi rưng rưng đứng đón con về
Nào ngờ mẹ tôi ra đi bên kia cuộc đời
Không lời từ ly cuối cùng trước khi phân kỳ...
 (Đường xưa Lối Cũ)

  bài viết này xin gửi về bà con Phường Đệ Tứ QT xa xưa... ĐHL


NHỮNG NGƯỜI PHƯỜNG ĐỆ TỨ THA  HƯƠNG  (nam California 2015)

 *

   CON ĐƯỜNG NGỰ là đường nào?Nó bắt đầu từ đường Lê v Duyệt rẽ thẳng góc đâm về huớng An Tiêm .  Khởi đầu là cái quán của mạ tôi . Cái quán trước đường Cửa Hậu là cái quán nhỏ từ đời mệ ngoại sang qua lại cho mạ tôi bán ở đây . Quán sát cái giếng nằm lọt vào đất ông Xạ Lịch tức là anh chú bác với mệ ngoại tôi. Quán nhỏ mà đắt khách vì trong xóm cần gì là có ngay. Từ cái kẹo, chai bia, ly rượu, kim chỉ , giấy tiền vàng bạc, vở sách bút chì ...thuốc hút, đá lạnh nước chanh , mỳ xíu ban sáng ...tôi kể không hết.  Quán trước cửa Lao Xá nên hay có lính coi thành ra mua. Những lần thăm nuôi tù nhân trong thành quán mạ tôi cũng bán được một mớ.

 Người kể chuyện nhớ lại, chú Vân mỗi khi lái xe về là ghé quán uống ly rượu thuốc trước khi về nhà. Nhà Chú thím Vân ở xa, sau xóm nơi ngó ra cánh đồng lúa An Tiêm và hạnh Hoa. Nhà chú ở một bên đường Ngự, đối diện với nhà Ông Lâm tức là ba chú Tùng và chị Dao ...
 Sau lưng là trường Ấp tân Sinh mới được xây một dãy dài.
XÓm Cửa Hậu càng lúc càng đông. Đồng bào tản cư tránh chiến tranh, vợ con lính càng lên nhiều và xây liên tục nối xa tận ngoài đồng kể không hết .

    Sau năm 1967 có thêm Đại Đội Chiêu Hồi đóng gần nhà Ông Nguyễn tri Duyến, ông thân của các chị Đoàn, chị Liễu nên càng vui thêm.
Qua vài bài viết từ trước tới nay, người viết cố 'moi tìm' trong tim óc những gì mình nhớ lại thôn xóm năm xưa để bà con "những người còn lại" đôi lúc được thả hồn về "đường xưa lối cũ"...
Giờ để tiếp nối, mời bạn đọc và những người quen biết cũ 'đi chuyến tàu kỷ niệm', hình dung lại xóm Cửa Hậu xa xưa  trong  bài HAI BÊN CON ĐƯỜNG NGỰ...
                                       
 ***

  TRÊN TRANG BLOG  tôi viết đến đây chắc bạn đọc ít ai biết. Đó là con đường gắn liền với tôi lúc sinh ra lớn dần lên một thời niên thiếu trước Cửa Lao Xá mà nay đã thực sự mất tên, và bị lấp mất bởi nhà cửa người ta xây lên trên. Đã thế con đường Lê văn Duyệt cũng vô cớ bị xóa tên. Theo sử thì tả quân Lê văn Duyệt cũng là một võ tướng thời xưa công tội là chuyện của nhà Nguyễn , đến đời Thiệu Trị cũng được phục danh và cái Lăng Ông to lớn ai ở Sài Gòn mà chẳng ghé một lần trong đời.
Đường Phan đình Phùng đã có trong lịch sử thành phố QT xa xưa ròi, việc tréo ngoe chồng lên con đường Lê v Duyệt thì không hay chút nào. 

hình người viết chụp cho cậu Võ Cư năm 1969, ông đang đứng chính ngả ba Lê văn Duyệt và lối vô Cổng Thành Cửa Hậu (đã bị lấp sau 1967)- ngó thẳng ra con ĐƯỜNG NGỰ--trên cổng thành phía cánh phải  chúng ta thấy có một mái che tồn nhô lên, mấy chú bảo an đêm nào cũng gác đó , lâu lâu đánh kẻng đổi gác, vài ba tiếng rời rạc trong đêm trường ...
 

*
    Bây giờ tôi lại kể về con ĐƯỜNG NGỰ. Con đường này chính ngay Cửa Hậu ngó ra thẳng về An Tiêm. Lúc tôi còn nhỏ, mệ tôi thuờng kể là con đường vua Ngự nên gọi là thế nhưng trong nhà Ngoại tôi không biết vua nào. Chẳng qua là truyền miệng cho nhau. Cho đến gần đây, ông Nguyễn lý Tưởng có giải thích thêm thời vua Hàm Nghi chạy ra Tân SỞ 1884 đặt tên để ghi nhớ vua Hàm Nghi khi thất thủ kinh thành 1884 có di chuyển qua đây.  Dân quân ở đây đắp thành một con đường đất lớn để quan quân di chuyển. Như vậy về thời gian cho đến 1972  lớn lên cạnh con đường lịch sử hơn cả trăm năm...

   Ngày đó, bắt đầu con đường này là cái giếng lớn được xây từ thời Pháp. Cái giếng này thoạt đầu có xây nắp đậy đàng hoàng , một nửa mở ra hình bán nguyệt. Nước dùng cho cả xóm. Dì tôi, tên Thừa hay Lý  ngày nào cũng đem hai anh em tôi , xin lỗi "ở truồng" kỳ cọ tắm cho cháu. Cậu Võ Bình (trung úy Biệt Kích chồng của mợ Trần thị Kim  Thược Gio Linh)  thời đó là lứa cùng anh Liệu anh Thăng a Sỏ con ô Cai Ngữ, khi nào cũng thi gan lấy hai tay chống vào thành giếng thả cả người xuống và đu lên. Đến khi dân đông, giếng cũng không đủ nước, nhất là mùa tháng hạ phải vét. Mùa khác khi nước sâu, thả móc tìm gàu bị đứt lại được luôn "gàu người khác " mừng như thể tìm được 'tàu Titanic" bị chìm tôi đem về "làm của" luôn. Cả xóm nước uống phải gánh tận thôn Hạnh Hoa. Nơi đó có cái giếng nước uống trong veo, thơm tho. Nhắc đến nước uống dưới giếng Hạnh Hoa tôi nhớ hình ảnh anh Báu. Anh ở tận xóm ông Đội Lạp (tức là ông thân của hai anh Tùng anh Dũng và Ngô thị Sáu gần xóm Tống thị Nhạn phía trên), ngày nào cũng đi tận dưới xa gánh nước cho mẹ. Đàn ông con trai mà anh gánh "dẻo queo".


   Cạnh cái giếng là cái quán tạp hóa của mạ tôi. Quán này mệ ngoại tôi đi tu giao lại cho mạ tôi. Lính và nhân viên coi tù trong Cửa Lao Xá (hay Cửa Hậu) hay ra mua hàng. Người tù khi đi làm tạp dịch về cũng được du di cho ghé nhanh quán mạ tôi mua vài thứ. Nhờ mấy chú coi tù hay ra mua hàng ở quán mạ tôi nên nhà tôi bán hàng khá đắt. Có chú Tạc nói giọng Sài gòn làm trong Lao Xá rất lâu rất thân với nhà ngoại tôi. Chú rảnh là ra quán mạ tôi uống rượu thuốc hay nhậu lai rai. Mấy chú Bảo An trong thành ít khi ra quán ngoại trừ mấy chú mang súng dẫn đoàn tù đi làm tạp dịch ngoài tỉnh về. Cái quán này là đầu đường Ngự nằm vào đất của nhà ông Xạ Lịch (Lê ái Lịch), bà ngoại tôi kêu là anh (con chú bác). Ông  Lịch theo công giáo với vợ. Ông có mấy cậu là Lê ái Phương và anh cả là Lê ái Long ở xa, còn có dì Cúc...Nhà ông Lịch thời này tuy không giàu bằng nhà ông Lê ái Thanh, anh của ông Lịch có nhà cạnh bên. Nhà ông Lê ái Thanh ông thân của cậu Lê ái Minh có xe đò chạy QT- Huế (tên là Thiện Thành). Cậu Long con ông Lịch tuy là công chức nhưng cũng "tậu" được một chiếc xe Gobel , '"còm măng" từ bên Ý gửi qua. Ngày chiếc gobel về tới, cả xóm chạy tới coi. Chiếc xe mới được đựng trong một cái thùng gỗ bằng ván to lớn. Sau khi dùng 'xà beng' cạy ván ra, chiếc xe GOBEL mới toanh sừng sững dứng ở trong trông thật "hách". Thời gian đó chưa có honda, ngoài trừ  mobilette, lambretta, hay velo solex.


Đầu hết của đường Ngự phía bên kia là nhà của chú Huỳnh Chốn, ông thân sinh của Huỳnh Rô, và Huỳnh Toàn,  số nhà là 65 Lê v Duyệt. Nhà của chú Huỳnh Chốn là chủ xe Phước Toàn tên của hai đứa em của Rô. Hình như Huỳnh Rô có đúa em gái tên Liên nữa. Trước khi nhà Huỳnh Rô ở, đây là nhà của chú Nguyễn văn Ba, cha của đứa bạn thân Nguyễn văn BỐn. Thời này nhà bạn tôi đã có xe đò chạy Qt -Huế. có cho chú Kỳ thuê làm quán may. Cái quán ngó ra là cái cống thông ra hồ của Thành CỔ. TÔi nhớ  chú Kỳ rất vui tính và nghịch. Chú ngồi may vậy mà lấy tờ bạc cột một đầu kéo ra giữa con đường nhựa, còn đầu kia tôi còn nhớ buộc vào cái máy may singer. Sau khi "ngụy trang" sợi chỉ khách đi ngoài đường cúi xuống lượm bị chú Kỳ đạp lẹ cái máy may, sợi chỉ kéo phăng tờ bạc lui làm người khách "tiu nghỉu" , trong quán chú Kỳ và tụi tôi cười sướng cái bụng. Người lượm bạc "trật" chỉ biết cúi đầu đi nhanh , chẳng dám cự nự một lời !Đêm về ngay đầu đường Ngự này, tức là cái cống và cái cột đèn của con đường Lê v Duyệt trước cổng Thành, tụi tôi chơi đá lon,' hô la manh' với nhau.

  Bắt đầu đi sâu vào là nhà bà ngoại tôi hay nhà tôi lớn lên bên các cậu tôi là Võ Cư ,Bé , Phương , Hoa , Ba , Bình...lớn lên các cậu tôi đi Trường Thiếu sinh Quân hay binh nghiệp khác. Cậu đầu Võ Cư trước là trung đoàn 95 VM , sau này về lại bên Cộng Hòa là công an. Có thời bên VM cho người đàn bà về lại 'móc nôi' nhưng bất thành. 1968 nhà sập một nửa nhà dưới cái nhà ngói trên hư hại ít ỏi. Tôi tuy là đứa cháu ngoại nhưng là thắp huơng khói sớm tối trong nhà ngoại tôi. Ông ngoại tôi mất sớm từ 1949, sau này bà ngoại tôi lại làm bà vải tận chùa SẮC TỨ bên Ái Tử thỉnh thoảng có việc gì tôi mới qua chở bà về. Đối diện nhà Ngoại tôi tức là bên kia con đuòng là nhà Ôn Vui và mệ Dịu. Nhà Ôn Vui có hai cây khế, một cây chua một cây ngọt. Cây khế ngọt yếu ớt ít trái hơn. Cây khế chua to lớn rậm rạp phủ một nhánh qua sân nhà Ông Nguyễn trọng Thệ. Nhà mệ Dịu làm nghề thợ may trong nhà. O Lài là con gái đầu. Ôn mệ Vui có người con trai tên Hiền đi ăn học đâu xa thỉnh thoảng mới về. O Lài là chị lớn đi tu đạo sau về nhà, em o Lài tên Diệm xấp xỉ tuổi tôi.  Bên lưng nhà mệ Dịu là nhà O Hoài mẹ chị Huờng và Hoàn. Còn người con gái nữa là Hòa cũng. xấp xỉ tuổi tôi. Tội nghiệp 2 con trai o Hoài, thằng Gioan thằng Huởng bị VC pháo vô thành, lạc ra ngoài khoảng 1967 chết oan mất thằng Gioan. Tuổi nhỏ anh em chúng tôi trong nhà ngoại cùng trang lứa như mấy nàng hồi đó là Diệm, Hòa bốc chẵn lẽ ăn thua sợi thun (địu) hay 'cò cò' tức còn gọi là "chơi thiên trời" vui vẻ hồn nhiên đúng là thời con nít ...

     Theo con đuòng này tiếp nhà ôn Vui mệ Dịu là nhà Ông Nguyễn trọng Thệ như vừa nói. Ông Thệ là ông thân của các chú Nguyễn trọng  Kỳ- Khôi -Tống -Toàn.  Anh Nguyễn trọng Toàn sau này là chồng của chị Thí. Ông Thệ có cái tính rất sạch. Sáng chiều chi cũng thấy ông cầm cái chủi cán dài quét quét trước cươi (sân). Ông Thệ hình như là người Ngô Xá. Rảnh là ông thay áo quần lên phố thăm ông Thầy Thoàn trên phố(thân sinh tướng Hoàng xuân Lãm). Nhà ông Thệ trước đây mua lại của chú Võ Vọng. chú Vọng hay đi chiếc mobilette chạy lẹt đẹt. Sau này chú VỌng về ở gần nhà mệ Cửu Mình là mệ cậu Hiếu ở kế bên trụ sở phuòng Đệ Tứ - hay gần kiệt xuống nhà bạn Nguyễn Văn (nay ở Nam Cali) và Nguyễn Kiệt (mất tại Đông Hà).


    Sau 1967, nhà này 
ông Thệ bán cho chú Huỳnh Chốn, ba của Huỳnh văn Rô. Còn nhà Huỳnh Rô số 65 trước đường thì lại bán cho mẹ và dì tôi . Nhưng nhà tôi số 65 trước đường ở một năm thì bị cháy vì vụ Mậu Thân 1968. Sau đó nhà tôi phải lên thôn Đệ Nhất làm ăn.

      Tiếp tục con đường Ngự, nối tiếp 
nhà Ngoại tôi là nhà của bác Hà công Kinh tức là ông thân của Hà thị bích Huờng (nay ở Đà Nẵng). Thời tôi còn nhỏ, đây là nhà của ông Lâm, thân sinh của võ sĩ Bách Tùng Lâm; tức chú Tùng lấy tên ba người:  ông Lâm, Bách là anh của chú Tùng. Ông Lâm có võ gia truyền, sau này chú Tùng mới là võ sĩ nổi tiếng. Chú Tùng chú Bách cùng lứa với hai cậu Võ Phương và Võ Hoa tôi. Một thời 1960 nhà của ông Lâm còn là nhà tranh, có đụn rơm và buị tre. Tôi còn nhớ trong Sài gòn, ra làm một cuốn phim , đóng cảnh thanh niên chiến đấu. Có thể vào thời Ấp chiến Lược thịnh hành. Đêm đó thật vui, có cả anh Nguyễn Bích( anh rễ Mỹ tín , chồng chị Lợi ) cùng với các thanh niên trong thôn được dựng cảnh thanh niên chiến đấu , bận đồ đen cầm đuốc lập lòe chạy cạnh đống rơm trước máy quay phim thật vui. Sau này nhà ông Lâm bán lại cho nhà  Hà thị bích Huờng. Ba của Huờng là bác Kinh làm kiều lộ hay là công chánh tỉnh QT. Bên kia nhà ông Thệ thì bán cho nhà chú Huỳnh Chốn. Cả hai ông Lâm và ông Thệ không đi đâu xa mà ra mua đất phía sau ruộng tức là tiếp tục con đường Ngự để lập vườn vui thú điền viên.


ĐƯỜNG NGỰ HÔM NAY CHỈ CÒN DẤU TÍCH PHAI MỜ 


Bức hình này người viết xin đánh dấu hôm nay là ngày năm 2022  Lấy từ cái mốc thời gian là năm 1972 tức đã tròn 50  năm hay đúng nửa thế kỷ lạnh lùng qua đi, nay con Đường Ngự chỉ còn là gờ đất mỏng manh giữa cảnh đồng lúa lên xanh tốt.

 Ôi thời gian, chỉ là kỷ niệm xa dần cho những ai ra đi nhưng còn thương về quá khứ 
Bao nhiêu hình ảnh chợt ập về cho người viết bài này. Chính đây là đoạn đường mà người viết thời còn bé bỏng hay men theo con con đường này đi về tận bờ sông Vĩnh Định rồi phanh mấy vạt dưa quả của người làng An Tiêm trồng ven bờ để tìm ra năm ba con rế trong mùa hè nghỉ học. Thuở đó gờ đất này là một con bờ đất cao chia cánh đồng lúa ra hai. Thỉnh thoảng mới có một cái cống đất thông nước ruộng cho cánh đồng. Giờ đây đoạn đường phía khởi đầu con đường đã không còn. May thay phía cuối cùng là ruộng không ai giành đất xây dựng mới còn một ít dấu vết.
 
Có còn hơn không; cám ơn bạn đọc Kim Nguyễn một lần nữa,  đã hào sảng thời gian không ngại khó đi ra ruộng tìm và chụp cho một tấm hình minh chứng cho một dấu vết lịch sử của thành phố Quảng Trị năm xưa.


*
bạn bè Cửa Hậu về lại Thành Xưa nay chỉ còn rêu phong tàn tích


***
  Con Đường Ngự ngày đó dài lắm, chạy thẳng về tận bờ sông Vĩnh Định có làng An Tiêm. Như người viết đã trình bày, lúc sinh ra thì đã thấy nó rồi. Thời trước 1963, từ đường Lê v Duyệt đi ra khỏi nhà ông Lâm là gần hết nhà, hai bên toàn ruộng.  Hồi đó, mùa mới cấy lúa tôi hay cùng chị Dao con Ông Lâm ra bắt cua đồng tức con đam, ốc bưu (bươu) đi vài giờ là có cả gàu đầy. 

  Mùa khô thì cậu cháu chúng tôi ra cánh đồng khô gốc rạ thả diều chơi. Diều các cậu tôi chơi là diều 'người lớn'. Nó có hai cánh rộng, mang cả 3 ống sáo trên lưng. Cột dây lèo rất khó. Cánh ruộng phải rộng để căng dây , đợi gió là phóng lên . Con diều không phải có cái đuôi như con nít chơi, mà nó đựng gió bằng hai cánh rộng và bung lên trời. Dây diều bằng dây gai chắc và to mua từng cuộn lớn trên tiệm Ông Kỳ trên phố mới có. TÔi không cầm dây nổi, chỉ có người lớn mạnh tay mới kéo được con diều ăn gió lên cao. Diều này bay cao hơn trăm mét.  Cuộn dây gai cứ buông ra mãi, nghiêng nghiêng cao lên trời, diều chao qua lại văng vẳng tiếng sáo o o nghe thật thích. Tuy là dây gai đi mua nhưng cũng lúc diều quá no gió nên đứt dây. Mỗi lần đứt dây, nó bay về tận thôn Hạnh Hoa, cả nhà phải tất tả chạy đi kiếm lại. Cậu Võ Cư tôi từng mang mấy ống sáo diều từ Gio Linh vào do ô cậu làm CA ngoài đó. Mấy ống sáo đó, cậu tôi kể phải mua từ môt người làm sáo diều mới có. Tiện thể tôi kể luôn hình dáng nó là cái ống lồ ô vừa, vót sạch cật, hai đầu có bít lại , mỗi đầu có đường rãnh thông gió theo kiểu lưỡi gà . Ba ống sáo , hết cật thì nhẹ gắn chồng lên nhau cùng được nằm trên lưng con diều lớn . Lên không trung gió hút vào miệng phễu hai đầu sáo , thế là tạo thành âm thanh kêu "o..o " mãi không thôi.


  TÔi  lại lan man nữa ! tiếp theo nhà của Hà thị bích Huờng là nhà ông Nguyễn tri Duyến. Ông Duyến là ông thân của chị Đoàn, chị Liễu và đúa em trai cùng một em gái nữa. Nhà chị Liễu có hai con chó trắng và đen làm tôi khi nào đi ngang cũng "ngán". Con chó đen nuôi sau to lớn hơn , sủa vang nhưng không "độc" bằng con chó trắng. Con chó trắng chờ tụi tôi đi ngang qua là im lặng chạy vụt ra không sủa tiếng nào để cho mình đề phòng mới đáng sợ. Phía bên tê đường , sau cái nhà ngói của Rô là nhà của chú Phan Hưu cũng cảnh sát như cậu Cư tôi. Đất nhà chú Hưu đang ở là cái hồ rộng quá đến sau nương của nhà bác Dô bên xóm kia. Phía bên kia hồ thì xe kéo của MACV từ trường NH về đổ rác. Phía cạnh hồ sát con đường Ngự này thì người ta lấy đất cày đổ thêm tạm làm cái nền cho nhà chú Hưu. Trước khi có nhà Chú, ngang đây có bụi tre càn không cao không rậm nhưng mỗi khi trời tối có việc đi sau xóm về nhà ngang đây tôi đều 'ngán' vì sợ "ma". Nhắc lại bụi tre này, tôi lại nhớ Mệ Thuần tức là mẹ của ông Thuần mệ mắc bệnh lẫn đêm đêm mệ cứ cầm cái đèn dầu lò mò đi ra tận bụi tre này. Thời này tôi và mấy đứa bạn cứ cho là mệ bị "ma nhập ". Trước kia tôi hay câu cặm ở cái hồ này. Những buị tre gần hồ chiều chiều có tiếng con chim chài màu xanh đậu chờ mồi. Đất đai phủ dần hồ thay vào đó là nền nhà chú Hưu Trong xóm chỉ có nhà chú Hưu là khổ nhất. Vợ chú sinh xong đứa trai cuối thì thím bị tâm thần. Cúc là con gái đầu , ngang tuổi tôi , thay mặt mẹ tảo tần phụ ba nuôi bầy em. Trưa hè, lúc lúc tôi lại nghe tiếng thím nói và la mắng những gì không ai hiểu nổi? Tuy thế, thím không làm phiền ai, chỉ cái bệnh là nói những lời độc thoại đầy vẻ bất mãn. Hai đứa trai đầu của chú Trung và Phùng hay bên phía nhà Hà thị Bích Huờng có mấy em trai- tôi xin lỗi- hồi này đặt cái tên là... "Chó Nậy... Chó Con". Nhà chú Chốn, thì có Cu Rô...thời này mấy đứa con nít hay có cái tên "cu ..." nằm đầu mới kỳ. Tỷ như em trai thằng Nguyễn v Bốn, bạn tôi có thằng "cu Đen" bạn thằng Đen có Cu Vân tức con Chú Vân vậy!

Con trai có tục danh, tên "cu " đi trước
      -Ê mi đi mô rứa Cu...?


Gọi mãi như rứa có lúc cái tên thật của mình cũng bị quên luôn? Tôi không biết sao trong xóm tôi lại nhiều "tên Cu " lắm vậy? 

 Thành Cổ còn đâu trơ vách đá
lối xưa ngơ ngác dọ lối về ? 

          Trước hiên nhà ngoại tôi sau 1968 có một bàn ping pong khá lớn. Cho thuê giờ kiếm thêm "mắm muối". Khách trong xóm ngoài các bậc cha chú như chú Hưu ,đánh rất hay là đối thủ với cậu tôi.  Khách chơi PingPong sau này đa phần là con nít như mấy "thằng cu" tôi kể trên. Giờ hỏi lại, mấy  em này chắc khó quên hình ảnh cái bàn ping- pong ngày đó.

    Tên tôi thì gặp may, ngoài chữ "sù sựa" do chú Trương Đá đặt cho tôi vào năm 1960, nên tôi thoát nạn phải mang tên "Cu Phúc". Tại sao chú Trương Đá đặt tôi cái tên "sù sựa"?  Tôi nhớ rất rõ, khoảng đầu 1960 lúc mẹ tôi cho em gái tôi là Đinh thị Hiệp bú, chú Đá lúc đó tới nhà thăm bạn là cậu Võ Hoa. Khi chú thấy Đinh thị Hiệp khoảng chưa đầy năm tuổi đang bị ngợp sữa, chú hỏi "cái chi rứa phúc ? Tôi lúc nhỏ nói chớt nổi tiếng trong xóm vì hai cái răng cửa bị sún hai ba năm không mọc, trả lời lắp bắp , "dạ dạ ...cái sù sựa" tức là sữa! Từ đó chú Trương Đá đặt cái biệt danh "Sù Sựa" đó cho tôi. Suốt thòi kỳ "sún răng" này mấy đứa bạn như Trương SỪng, Trần Tài, nhất là Nguyễn văn Bốn (còn gọi là thằng Vạy) gọi riết tên tôi là "sù sựa ". Chúng gọi mãi cái tên đó đến nổi tụi nó quên mất tên thật của tôi luôn.  Sau này tôi cũng quen, không cự nự gì cả; cứ cho là tên mình cũng chẳng sao.

===================== 
Theo bác Hoàng Long Hải người P Đệ Tứ viết trong bài Phường Đệ Tứ  ....Trong cuộc Hành Quân Lam Sơn 719, Trương Đá là bạn từ thơ ấu của Hùng. (Hùng Móm Nhảy Dù về tái chiếm thành cổ sau này)  Nhiệm vụ chung của trung úy Đá là lo “tiếp vận cho các đơn vị sư đoàn Dù” ở Lào, “nhiệm vụ riêng” là “tiếp vận rượu Mỹ” cho Hùng Móm. Hùng khoe với tôi: “Chưa bao giờ hành quân uống rượu đã như lần nầy”. Hồi ấy quân Mỹ còn đóng ở Ái Tử, rượu Mỹ khá rẻ. Dân cùng xóm, bà con, anh chị em gia đình tôi, ai ai cũng thương Hùng, lo gởi cho Hùng “vài chai”

    ============ 
`Tiếp theo nhà chú Phan Hưu là nhà ông Phương có người con trai đi lính không quân . Anh hay lái nguyên bộ đồ bay ghé tạt thăm ông bà.  Ông Bà Phương có chị con gái đi nữ tu nhà dòng sau lại về.  Chị ấy trắng trẻo đẹp gái và quá hiền lành . Kế là nhà vườn mới của ông Thệ( sau khi bán nhà cũ cho nhà Huỳnh Rô, ông Thệ xây nhà mới ở lô đất mới này). Sân trước trồng mấy cây trứng gà , ông không bỏ thói quen quét cái sân đổ bằng đất cày ngoài ruộng gánh vô "láng xì cón " . Cũng là cái chỗi cán dài , bộ Bà Ba trắng, và cái dáng của ông. Tôi rất thân với nhà Ông, cứ ra nhà ông chơi. Sáng sáng là ông dậy sớm chế ly cà phê sữa rồi. Tôi còn nhớ như in ba ông - ông Thệ, ông Kinh cùng cậu Cư tôi sao mà mê "tài bàn " tức là tổ tôm đến thế.  Khi nhà này, mai nhà khác ... cái thú vui của ba người là tài bàn. Có khi ba ông đánh cho đến sáng mới về. 

*
      Từ lúc có phong trào "di dân" phía ruộng. Có nghĩa người ta bán mặt tiền ngoài đường Lê v Duyệt ra tậu đất ngoài này. Cái ranh giới cuối cùng mở rộng ra ; ví dụ phía nhà ông Nguyễn tri Duyến thì có Đại Đội Vũ Trang Chiêu Hồi được thành lập. Lịch sử 
Trung Tâm  chiêu Hồi này phải trước 1967 chắc chắn có Mỹ trợ giúp. Do sao tôi biết rõ? Nhưng giữa Trung tâm chiêu Hồi và nhà Ông Duyến, có hai nhà lên ngụ cư tạm thời nên đấp đổi đất đai tạm thời làm mái tranh tôn qua ngày tháng. Đó có nhà o Hảo cũng là quả phụ hình như trong nhà có đứa bé tật nguyền chỉ nằm bất động không đi đứng được rất khổ. Những mái nhà này nền thấp nên mỗi khi nước lụt về là tràn ngập gần nửa nhà.

     Năm 1967 là năm cổng Thành Cửa Hậu bị đánh để giải thoát tù chính trị . Phía 'bên kia' cũng giả dạng "chiêu hồi ", xong hay ra chơi phía quán truóc đường nhắm địa thế cổng thành và sau đêm đánh xong họ cũng "biến mất "? Hồi này tôi quen một anh lính chính quy người Hà Nội tên Sơn , đẹp trai , giọng Hà Nội rất hay. Sơn hay la cà từ ty Chiêu Hồi qua chơi nhà ngoại tôi , vào phòng học tôi ở mái sau.  Thấy tôi chăm học , Sơn rất thích. Anh còn mở bóp lấy tấm ảnh kỷ niệm một quán nuóc ơ Hà Nội trước ngày anh đi lính vô nam và sau đó "chiêu hồi". Sau khi cổng lao xá Cửa Hậu bị đánh (1967) , Sơn ,người bạn chiêu hồi mới quen cũng biến luôn? Hồi này còn có mấy anh CHiêu Hồi lính chính quy khác nữa mà tôi quên tên mất. Lính Mỹ có công nhiều trong việc xây dựng Trung tâm Chiêu hồi này . Xe chở đất liên tục ngày tháng để lấp đầy vạt ruộng rộng thì phải biết là bao nhiều thuớc khối đất chở từ xa về. Xe Mỹ chạy ra vô suốt ngày , đến nỗi tôi học được vài ba tiếng Anh cũng đề đầu đường vô, cạnh cái cột đèn dòng chữ trên tấm giấy carton "Children, slow down" , tôi không biết  thêm chữ please cho lịch sự như bây giờ .  Mấy ông Mỹ lái xe chở đất xong đi ra ngo ngó vào tấm bảng.

      Quân đội  Hoa Kỳ thời đó còn đem về đại đội Chiêu Hồi này ban nhạc hợp tấu giúp vui cho mấy anh VC. Bữa đó, cả xóm chạy ra nghe đội hòa nhạc Mỹ hòa tấu bản "ĐÊM ĐÔNG" nghe hay đáo để. Cậu Võ Hoa tôi lò dò lấy cái máy Cassette ra thu tiếng, làm như là phóng viên , tôi không nhớ có thu được không?

  `Từ sau thời gian thành lập Đại đội Võ trang Chiêu Hồi sau cánh đồng xóm Hậu thì phong trào xây nhà ra xa hơn. Nhưng theo hai bên con Đường Ngự mà tiến ra sau đồng ruộng. Căn bản những người cố cựu trước đường ra "lập nghiệp" ngoài này như nhà ông Thê, nhà Ông Nguyễn v Ba tức là ông thân thằng bạn tôi Nguyễn văn Bốn. Nhà ông Lâm tức là võ sĩ Bách tùng Lâm , nhà chú Vân lái xe trácion QT- Huế ,,, còn thêm người dưới làng vì tình trạng chiến tranh lên đây lấn ruộng ở hai bên con đường thật nhiều. 

 chủ những chiếc xe chở khách hiệu RENAULT giống trong hình trong xóm tôi gồm nhà Chú Thanh, chú Chốn, Chú Ba, ông Khóa Thanh ...

    Nhưng tôi phải nhắc đến nhà chú Xứng ỡ kế nhà ông Thệ . Nhà chú Xứng mới ở sau này. Có cái tôi nhớ là chú làm nghề cắt dép bằng lốp xe hơi mà đầu tiên trong đời tôi thấy. Chú làm nghể dép lốp này bán trên chợ Tỉnh . Tuy là cắt dép lốp , nhưng không có hình dáng dép lốp như bộ đội sau này, mà hình dép nó đẹp hơn, tuy cũng có những quai dép bằng ruột xe. Hết nhà chú Xứng làm nghề guốc dép mới tới nhà chú Nguyễn văn Ba tức là ba thằng Bốn bạn tôi , có nhắc trước ở phần trên . Chú Ba bán căn nhà 65 Lê văn Duyệt ngoài đường cho chú Huỳnh Chốn xong ra đây vừa có đất xây cái nhà ngói "to đùng" vừa có chỗ đậu xe và còn dư đất xây thêm nhà trên nữa. Đất đai tại sao mà rẻ? Thời này có phong trào di dân lập nghiệp trong Long Khánh. KHông phải di dân lập ấp 1973 đâu , thưa bạn đọc. Phong trào này có từ lâu. Nhà cậu tôi cũng treo bảng bán , may mà không ai mua. Nhưng cũng vì lưu luyến nên chần chừ. Do đó vì phong trào vô nam này mà đất ngoài ruộng này rẻ như bèo. THời buổi chiến tranh ai ở càng gần đường phố thì cái bụng lai yên tâm hơn. Kế cái "gia trang " của thằng Bốn là nhà của ông Lâm , thấn sinh chú Tùng ,tức là võ sĩ Bách Tùng Lâm như tôi vừa nói đoạn trên. Ông Lâm bán nhà cạnh nhà cậu tôi cho ba mẹ Hà thị Bích Huờng xong thì ra đồng. Cũng nhà gỗ nhà tranh và làm ruộng thôi. Nhà ông Lâm hay gọi cho đúng là nhà chú Tùng(làm trưởng nhóm lính gì của Mỹ gọi là xi ti gì đó?)có cái đụn rơm và mấy cây mít , um tùm cái ao rau muống. 

 chú Vân tài xế lái thuê xe tac xi  chạy Huế Quảng trị ,xe này chở 12 người khách là chật cứng

    Ngó qua đường Ngự là nhà chú Vân ba của Nguyễn thị Ba , Nguyễn thị Bốn , có một "thằng Cu " nữa hay em trai mà tôi hay gọi là Cu Vân. Giấy tờ là Quyền nhưng tôi có khi nào nghe đâu, cứ con trai là "cu" xong lắp thêm tên cha là "yên chuyện". Cái lối gọi này như một cái "luật bất thành văn " tự nhiên cho tất cả bà con trong thôn xóm. Chú Vân lái xe tắc xi thuê cho chủ , nghèo hơn . Đi về là chú không quên ghé quán mạ tôi đầu đường NGự uống một hai cốc rượu thuốc mới vô nhà. Chú làm tài xế cho người ta nên nghèo. Cái nền nhà xây xong , chỉ trơ mấy hàng táp lô năm này qua năm khác. Cũng phía này kế nhà chú là dảy trường ấp tân sinh khá dài gồm mấy lớp. QUa lại bên này đường là nhà chú Thí em rễ Chú BA. Lạ là bà nội của thằng Bốn tức mẹ của chú Ba lại thích ở với o Gái vợ chú Thí thôi. Chú Thí cũng là tài xế lái thuê nên nghèo hơn nhiều. Sát nhà chú Thí là nhà chú Ngụng làm lính trong thành. Nhà chú cũng lên ngụ cư sau này. Tôi nhớ chú Ngụng là nhớ chiếc xe Dodge Cartge khi nào chú về nhà cũng kéo một cái xe rơ -móc (remorque) đầy nước về cho nhà xài , khỏi gánh. Nhà chú Ngụng ở đằng trước , phía sau là một cái xóm  dưới các làng mới lên đây tạm cư,  người ở chen chúc.  Vì chiến tranh mà họ tạm cư lên đây. Ruộng vườn bỏ lại dưới làng , ăn theo đồng lương "lính tráng" chắc là khó khăn nhiều.  Phía cạnh xóm này là bãi tha ma lâu đời tiếp giáp với hai thôn CỔ Thành và Hạnh Hoa. Hồi này có làng Cổ Thành gần Trí Bưu và Hạnh Hoa còn Thành Cổ người ta còn gọi là Thành chứ không phải Cổ Thành như bây giờ hay gọi. Ví dụ ngày đó người dân hay nói ...lính trong Thành , có pháo kích trong Thành , khu gia binh trong Thành , Tiểu Khu sau này đóng trong Thành...

   Ra lại con đường Ngự, tiếp tuc bên phải là cái vườn ông bà Tám. Cái vườn rất rộng của bác Tám tức là ông bà thân của chị nguyễn thị Hoa , Nguyễn v Lành , Nguyễn thị Thêm (Quỳnh Ni sau này). Nhà bác Tám tôi còn nhớ trước đó, nhà bác bán tiệm tạp hóa duói Góc Bầu gần tiệm Bác Kỳ. Tiệm bác Kỳ sát bên nhà chú  Đặng Sỹ Tịnh có bút danh là Trịnh duy Nhượng. Chú Tịnh từng là bạn văn thơ với cậu tôi là Võ Hoa có bút danh là Trần giã Viên. Sau này bác Tám cũng theo phong trào "di dân" ra con đường Ngự này "khai hoang lập ấp ". Cái vườn cuối cùng trước khi chạy 1972 mới đáng nói vì bác Tám ông đã tạo dựng một vườn ổi xá- lị rất rộng. Trước cửa ngõ nhà bác là cái quán bán hàng lặt vặt, kiếm thêm lợi tức trong nhà.

      Đối với vườn bác Tám là khu vườn cuối cùng, ngó qua bên kia con đường ngự là cả chục gia đình từ dưới Triệu Phong, mấy  làng chạy lên do chiến tranh. Xóm này là hình ảnh cuối cùng tôi ghi nhận được cho đến cái mút thời gian 1972.

    Con đường NGỰ CÒN DÀI lắm, nó phải chạy mãi đến khi giáp với bờ sông Vĩnh Định giáp với thôn An Tiêm. Một thời tuổi nhỏ tôi có những "chuyền phiêu lưu" đi theo con đường đất rộng cao như con đê này về các vườn dưa gần An Tiêm kiếm rế . Tôi không quên được những cây mắm xôi , những bụi chứa dại và mấy con châu chấu voi to lớn. Hai bên là cánh ruộng loáng nước mùa cấy , cho đến lúc nước lụt với cảnh nước đục ngầu mêng mông , hay mùa khô cánh đồng trơ gốc rạ...

Tuổi dại lớn lên bên con ĐƯỜNG NGỰ cùng tình bà con làng xóm , tôi cứ nhớ mãi suốt đời. 

cây bông cợi (nàng nàng)
                                                      bông cỏ hôi
  Nỗi nhớ da diết đó vẫn mãi theo tôi cho đến hôm nay, nhất là những ngày hè nghỉ học tôi hay lang thang đi chơi dọc theo con con đường thân quen đó. Tôi không quên  những khóm hoa ngũ sắc, mấy bụi mâm xôi, bụi dứa dại, cây lá ngái mọc dại  bên đường;  lạ thật, qua xứ người, mỗi khi ngắm những chậu hoa ngũ sắc người ta bày bán trong mấy tiệm Home Depot  năng nhắc tôi nhớ về '
đường xưa lối cũ' , cái thời 'đuổi hoa bắt bướm' ...


bông ngũ sắc

Rồi tất cả cùng chung số phận, cái tên đường Lê văn Duyệt  cùng thành phố đó mất rồi . Cũng như con ĐƯỜNG NGỰ, nó theo nhau về miền dĩ vãng. Nỗi cảm hoài u uẩn cho những gì thuộc chuyện xưa tích cũ đến khi viết lại cho thế hệ mai sau là góp nhặt cát đá dựng xây lại hình ảnh xa xưa giờ đã mất.


 

Đinh hoa Lư 17/3/2014
edition 28/2/2023

CHỞ CON ĐI THI

 kỷ niệm của người cha, ngày đầu qua Mỹ Đinh trọng Phúc Chiếc xe wagon buick 'cà tàng' của tôi theo Freeway 101 đi quá phi trường Sa...