ĂN SAO ĐỂ KÉO DÀI TUỔI THỌ

DINH DƯỠNG LOÀI NGƯỜI QUA THỂ TẠNG ĐÍCH THỰC CÓ THIÊN HƯỚNG VỀ RAU QUẢ VÀ NGŨ CỐC HƠN LÀ THỊT

    Các nghiên cứu gia Na Uy đã tạo được mô hình về công thức ăn uống có thể kéo dài tuổi thọ cho con người trên dữ liệu theo dõi 286  nguyên nhân tử vong, 369 bệnh tật cùng thương tích và 87 yếu tố gây nguy cơ tử vong trên 204 nước cùng lãnh thổ trên thế giới. Thật vậy theo dõi hệ tiêu hóa con người chẳng khác gì hệ tiêu hóa loài khỉ, độ dài của ruột và các nội tiết tố cho tiêu hóa có thiên hướng về rau quả hơn là thịt. Người ta có thể nói khác đi con người không giống động vật ăn thịt (predator).

    Trên tạp chí PLOS Medicine, nghiên cứu cho biết nếu một phụ nữ từ 20 tuổi ăn uống đúng có thể kéo dài tuổi thọ thêm 10 năm. Đối với đàn ông từ 20 tuổi ăn uống đúng có thể kéo dài tuổi thọ thêm 13 năm. Cũng theo nghiên cứu đó; đối với người cao tuổi, từ 60 tuổi nếu ăn uống đúng công thức có thể kéo dài tuổi thọ thêm 8 năm đối với đàn bà và 9 năm đối với đàn ông.

Cách ăn nhiều đậu, đậu Hà Lan, ngũ cốc nguyên hạt, các loại hạt như óc chó, hạnh nhân, hồ đào ... để thêm nhiều thực vật vào bữa ăn cho chúng ta, là phương cách tốt cho sức khỏe. Nói thì đơn giản, nhưng người Mỹ lại phải ‘vật lộn’ để thay đổi do họ ăn thịt nhiều đã trở thành "quán tính".

mô hình thực phẩm Địa Trung Hải giàu rau trái và hạt 

 Theo CDC Trung Tâm Kiểm Soát và Phòng Ngừa Dịch Bệnh Hoa Kỳ thì QUÁ ÍT người Mỹ ăn nhiều trái cây và rau quả theo khuyến khích của họ. Cũng theo CDC, chỉ có 12% người lớn Hoa Kỳ chịu nghe họ dùng 1 ly rưỡi trái cây xay một ngày mà thôi. Lại chỉ có 10% người Mỹ chịu ăn 2 đến 3 chén rau một ngày theo lời khuyên và 95% người Mỹ không chịu nghe lời khuyên của CDC có nghĩa 50% lượng ngũ cốc tiêu thụ phải là NGUYÊN HẠT? Lý do người ta khuyên thế do ngũ cốc qua chế biến sẽ bị mất đi hạt, cám, chất dinh dưỡng kể cả chất xơ. Thế mà hơn 50% người Mỹ không ăn nổi một thìa chất hạt các loại khoảng 5 gam mỗi ngày. Theo CDC hạt, ngũ cốc rau quả không những chứa protein mà còn nhiều vitamin, chất béo lành mạnh, khoáng chất…mà còn có phytochemical tức là hóa chất thiên nhiên đề kháng oxy hóa giúp giảm nguy cơ mắc các bệnh mãn tính.

THỊT ĐỎ và THỊT QUA CHẾ BIẾN ĐỀU CÓ HẠI CHO CHÚNG TA

hình trên:  thịt chế biến và nguy hại của nó tới con người

    Thịt đỏ và thịt qua chế biến như thịt hun khói, xúc -xích các loại thịt nguội đều phải được bảo quản để kéo dài thời gian bán. Thịt đỏ và thịt qua chế biến  đa phần đều nguy hại do nó có khả năng dẫn đến nguy cơ cho tim mạch (cơ vành tim) cùng ung thư ruột. Tim Key nhà dịch tễ học của Đại Học Oxford, ông cũng là thành viên trong Ủy Ban Cố Vấn Khoa Học Dinh Dưỡng thuộc Bộ Y Tế Anh có cho đài CNN hay rằng, kể từ năm 2015 Tổ Chức Y Tế Thế Giới –WHO đã phân biệt loại thịt này gây ra ung thư ruột.

Chúng ta hãy từ bỏ thịt đỏ và thịt qua chế biến bán trong hộp và gói bằng cách ăn nhiều thịt trắng như thịt gà, cá và protein thực vật là cách cải thiện công thức ăn uống nhanh nhất. Nói về protein thực vật; nó bao gồm đậu nành, đậu xanh, đậu lăng các loại hạt, ngũ cốc nguyên hạt, một số rau, như bông cải xanh (brocolli) rau xà lách. 

    Một nghiên cứu vào năm 2020 theo dõi 37,000 người Mỹ trung niên cho thấy những ai ăn nhiều protein thực vật ít nguy cơ tử vong về tim mạch ít hơn 29% so với người không ăn. TS Frank Hu, chủ nhiệm khoa dinh dưỡng tại Đại Học Harvard, cũng đồng ý như vậy với CNN trong một phỏng vấn.

 ĐHL biên soạn

 

PHỞ!!!

 

    Trời khá khuya, tiếng chơi đùa của lũ con nít ngoài ngả ba xóm Cửa Hậu trước thành vắng dần. Vài anh học sinh lứa tuổi thanh niên đang ngồi trên bờ cống nước chảy vào hồ thành. Ánh sáng ngọn đèn đường đang giúp mấy anh đang ôn bài học luyện thi. Nghe thật xa, đâu đó thỉnh thoảng có vài tiếng đại bác vọng về thành phố.

    Hơn mười giờ đêm rồi, con đường Lê văn Duyệt nép theo bờ hồ càng lúc càng vắng người. Rất lâu mới có tiếng honda chạy vội qua. Thỉnh thoảng có tiếng chim cuốc dưới hồ vọng lên nghe khá rõ. Tiếng quốc kêu đêm, tôi nghe đã quen tai, nhất là những đêm có trăng, tiếng cuốc kêu rộn rã hơn. 

Bỗng có tiếng rao phá tan trời đêm tĩnh lặng...

     -PHỞ!!!

    Khoảng giờ này là xe phở của bác đi ngang qua ngả ba trước Cửa Hậu. Có ai đó đang cầm tô tất tả chạy ra. Đêm nào cũng vậy, dù có khách hay không chiếc xe phở đi ngang ngả ba xóm chúng tôi thì dừng lại. Bác bán phở vừa đợi khách vừa nghỉ mệt một lát.

***

CHUYỆN PHỞ GÁNH 

            hình xưa: phở gánh Hà Nội và lính Pháp

      Trước khi có xe phở đẩy trên thì người thành phố Quảng Trị có hàng phở gánh bán dạo từ lâu. Nghề phở gánh chỉ dành cho mấy bác. Mấy o mấy mệ thường gánh những triêng hàng bún xáo, cháo lòng hay đậu hũ chẳng thấy mấy bác đàn ông nào gánh bún xáo, bánh bèo đi bán dạo cả. Nói về phở gánh "ngày trước của ngày xưa", người viết còn nhớ người mình hồi đó chẳng ai phân biệt phở Bắc hay phở Nam gì cả. Phở là phở, khác với bún bò, cơm cháo... vậy thôi. Nhưng về tiếng để kêu thì ít ai nói "đọi phở" mà là "tô phở" do người mình biết nó là món ăn từ bắc vào. Ngược lại bà con mình lại kêu bình dân hơn là "đọi bún bò" hay "đọi bún xáo". Tiếng kêu "tô bún bò" khi chúng ta vào tiệm hay quán đó thôi.

     Tôi lại không muốn nhắc hay tả lại tô phở trong tiệm, nó lủ khủ đủ thứ; nào rau, ớt, chanh, hành, hay ngò gai, húng quế. Người viết chỉ muốn kể lại với bạn đọc trước tiên là HÀNG PHỞ GÁNH của một bác bán phở năm xửa năm xưa lúc tác giả mới vài tuổi. Trong trí nhớ mù mờ đó, người kể chuyện mường tượng một bác dáng người lam lủ và gánh phở  ám khói ngày đó. Gánh phở đó cũng ngang qua xóm chúng tôi, cũng bờ hồ thanh vắng và con đường thân yêu tưởng chừng là muôn thuở. Có thể khách ăn đêm như thế phải hòa mình trong không khí vắng vẻ cùng một cảm giác se se lạnh ở góc đường hay cuối kiệt nào đó như trước xóm tôi.

hình ảnh hai quày đựng phở trong hình này giống phở gánh Quảng Trị nhưng người bán phở (miền bắc) gánh này có phần khác 

PHỞ GÁNH 

   Từ xửa, từ xưa... không biết ai tạo ra gánh phở cho bác bán dạo về đêm quanh thành phố QT? Mỗi khi bầu trời thực sự tối, bác bắt đầu cuộc hành trình quanh thành cổ thân quen. Bác luôn mặc quần đùi,  và hình như đời bác không biết quần dài là chi nữa. Người viết còn nhớ hình ảnh chiếc áo ka -ki bạc màu.  Hai vai áo vá  nhiều lớp do gánh phở hằn nặng lên đôi vai bác không biết bao năm.

    Tả về gánh phở- nó được tạo từ hai thùng gỗ vuông, hình khối chữ nhật đứng, có 4 chân nhỏ. Trên mỗi thùng, bện hai sợi thừng chắc chắn để móc đòn gánh. Thùng sau được thiết kế làm sao để bác đặt gọn được nồi nước súp. Bên dưới nồi súp, có một bếp củi thật gọn, lửa cháy leo lét để giữ nồi súp luôn nóng. Thùng gỗ phía trước bác chia ra nhiều tầng, đủ thứ như tô, đũa, rau ,hành và thịt. Phía trên là một mặt bằng nhỏ , bác dành chỗ để làm phở cho khách. Thấy thì đủ thứ, nhưng bác sắp đặt thật khéo léo nên chẳng thiếu món gì. Đã thế, phía ngoài bác không quên móc theo cái đèn bão có 4 mặt kính chắn gió. Chiếc nón lá sờn rách theo năm tháng, bác không quên móc theo ở thùng gỗ sau, phòng mưa.

    "Giang sơn" của bác chỉ có thế. Cái đòn gánh cong cong quằn nặng theo hai đầu gánh phở. Bác thường tìm một ngả ba hay trước mấy con hẻm lớn, cũng như mấy con đường kiệt.

           -PH.. Ơ… Ở….

    Bác cất tiếng rao, tiếng ngân vang sâu vào trong mấy xóm vắng ngoại ô.

    Người viết có dịp so sánh khi vào nam.Trong nam, tiếng rao phở ban đêm được thế bằng tiếng gõ lóc cóc của hai thanh gỗ. Như vậy tôi có dịp so sánh với tiếng rao của gánh phở QTrị xưa nghe sao lanh lảnh, âm sau cùng khi nào cũng cao vút lên:

                 -ph…ơ…Ở……

SỬA SOẠN BÁN TÔ PHỞ GÁNH RA SAO

Ánh điện đường như biết 'cảm thông' giúp bác bán phở, đêm đêm tỏa xuống dù chỉ là thứ ánh sáng vàng vọt mờ mờ. Có khách mua phở, bác ngưng rao.  Bác xem chừng thận trọng đặt cái tô nho nhỏ lên mặt trên chiếc thùng gỗ. Sau khi nhúng lại nắm phở tươi mềm mại, bác cắt nhanh thật mỏng từng lát thịt bò, không quên gia thêm một chút vị tinh (bột ngọt) hiệu Thái sơn từ cái hộp sắt Tây luôn đặt gần bên.  Xong, bác quay lưng dở nắp nồi xúp đàng sau. Dưới ánh đèn đêm tôi thấy rõ nồi xúp đang bốc hơi, lan tỏa lên một làn khói trắng mờ.

về đêm ăn một tô phở bên đường bao giờ cũng ngon

     Chẳng đòi hỏi chi, khách cứ tự nhiên tìm nơi nào thuận tiện bên vệ đường rồi ngồi xuống xì- xụp thưởng thức tô phở bình dân đó. Trời càng khuya con đường ngoại ô càng trở nên vắng vẻ.  Hình như nhờ thế, khách ăn đêm cảm thấy tô phở ngon hơn và ấm áp lạ thường. Do chỉ là phở gánh, vì vậy phần đông khách mua hay đem tô (đọi) mang về nhà. 

Sau khi đẩy lại mấy que củi, rảnh tay, bác lại cất tiếng rao mà giọng nghe không thay đổi

            -PH...Ở!!!….

    Có thêm khách rồi đây, ai đó trong xóm đang tất tả cầm tô chạy ra  vừa lúc bác đang sửa soạn gánh đi nơi khác.

    Thời gian tiếp tục trôi qua lặng lẽ . Chiếc đòn gánh cong cong, đen trùi trũi mãi kẻo kẹt trên vai bác. Tuy vậy, với cuộc đời cần cù chịu khó bác vẫn kiên trì đếm bước theo gánh phở thân yêu và là nguồn sống bao lâu nay của gia đình bác.

    Đời người ai cũng có lúc thay đổi, triêng hàng phở cũng thế. Những năm sau này phở gánh dần dần biến mất không còn thấy nữa.

Có thể cũng là bác bán phở gánh năm trước nhưng nay bác đã có được chiếc xe phở đàng hoàng. Chiếc Xe hình khối, phía dưới có những bánh xe tự chế . Ngọn đèn  giờ đã được thay bằng ngọn đèn đốt bằng khí đá hẳn hoi. Hai bên thành xe bác còn cẩn thận móc thêm hai cái ghế đòn bằng gỗ có chân cao cho khách ngồi. Giờ đây nồi xúp được làm lớn hơn, chồng tô trên thành xe trở nên cao hơn. Khách ăn đêm ngồi ăn phở vừa nghe tiếng lì- xì phát ra từ ngọn đèn carbur đó. Dù sau này xe phở có trang bị bằng đèn măng sông, tôi vẫn thích ngọn đèn các- buya hơn tiếng đèn các-buya nghe thật vui tai.  Dạo này tiếng rao nghe to lắm. Người bán phở, hai tay chắp đằng sau hướng mặt vào trong mấy đường kiệt:

      -Ph..ở…ơ..

    Có ngọn gió nào trong đêm làm trời khuya lạnh thêm  Trong sự yên tĩnh của góc ngoại ô quanh thành cổ, tôi vẫn còn nghe tiếng con chim quốc hằng đêm từ bờ hồ bên kia kêu bầy vọng qua. Hương phở dịu dàng tỏa ra bốn phía. Mùi thơm lan xa, quyến rũ khứu giác khiến ai cũng thèm ăn. Một ông khách đi đâu trên phố về khuya, ngang xe phở ông chợt dừng lại. Dựng chiếc xe đạp qua một bên đường, ông sà vào cái  "quán khuya" lưu động đó ăn một tô cho "ấm bụng" trước khi về nhà.

     Tiếp tục trên đường về nhà, chiếc xe được đẩy đến đầu con hẻm hay ngã ba đường cho đến khi nồi phở của bác không còn gì nữa. Nói thế, nhưng mớ xương xúp sau cùng, bác cũng bán được cho một ông khách "chuyên ưa men rượu" hay nhậu về đêm.

 Thế là bác bán phở chấm dứt một ngày miệt mài, lam lũ./.

edit by

ĐHL 2.4.2023

NÓI VỚI NHỮNG NGƯỜI HÈN TRONG ĐẢNG CỘNG HÒA

 

XIN ĐỪNG CÓ DONALD TRUMP THÊM  LẦN NỮA

(Hay NÓI VỚI NHỮNG ĐỨA HÈN TRONG  ĐẢNG CỘNG HÒA)

By  DAVID FORUM

The  ATLANTIC

ĐHL dịch

David Frum là một biên tập viên của tờ The Atlantic. Một nhà biên khảo và luận thuyết gia.

Ông tốt nghiệp BA, MA tại Đại Học Yale và TS luật (JD) tại Đại Học Harvard 

ông có song tịch Canada và Hoa Kỳ

Ông là tác giả của 10 cuốn sách, mới nhất là Trumpocracy (2018) và Trumpocalypse (2020). Năm 2001 và 2002, David là người viết diễn văn cho Tổng thống George W. Bush. Từ năm 2014 đến 2017, ông chủ trì tổ chức tư vấn chính sách trung hữu nổi tiếng cho Vương quốc Anh. Đối với tờ The Atlantic, David Forum viết nhiều về các chủ đề bao gồm chính trị, chính sách, nghệ thuật, văn học và lịch sử

***

    Mọi thứ xem chừng không êm ả đối với thống đốc Florida Ron DeSantis ngay cả trước khi cựu tổng thống Donald Trump bị truy tố. So với ông Trump trong cuộc thăm dò ý kiến ​​trước khi có cáo trạng cuối cùng của các đảng viên Cộng hòa và những người nghiêng về đảng Cộng hòa, thống đốc DeSantis lại thua  ông Trump tới 30%. Trong lúc so với thời gian giữa tháng Hai 2023, một cuộc thăm dò lớn đã cho thấy DeSantis có số điểm  gần bằng Trump trong một cuộc tranh cử sơ bộ giả định.

Bạn đọc thể  dự đoán  lý do tại sao thống đốc Florida DeSantis sa sút thảm hại như thế. Ông ta trốn tránh và đảo ngược sự thật về cuộc chiến của Nga ở Ukraine? Trump đánh trúng tâm điểm của dư luận bất mãn thống đốc  DeSantis do ông  chống lại trợ cấp hưu trí. Và chúng ta phải lưu ý số tiền lên tới cao điểm 7 con số của một siêu PAC (Political Action committee- Ủy ban Hành động Chính Trị) của Trump trong chiến dịch quảng cáo chống DeSantis?  Có một nhân tố X  nào đó của tính cách con người  hoặc sự lôi cuốn của dư luận —Hay dư luận đang nhìn sai hướng? Có thể không phải DeSantis đã hết hơi mà là Trump, người đã gặp thời trỗi dậy — kích động dư luận qua những tin tức  ông Trump báo trước về bản cáo trạng sắp xảy ra của Trump. Dù lý do là gì chăng nữa, chúng ta nhận ra sự quan tâm của Đảng Cộng hòa đối với ‘con gà’ DeSantis đang giảm.

Chính trị của đảng Cộng hòa trong thời đại Trump là một bài tập huấn hay một tấm gương về lãnh đạo đất nước. Donald Trump từng hành xử như một người hay ưa bắt nạt lạm dụng. Các đối thủ tiềm năng ngoan ngoãn phục tùng. Ông ta trông giống một thủ lĩnh của bầy đàn; và bầy đàn dưới tay Trump chẳng khác chi là những con người yếu đuối.

DeSantis  từng tìm cách thể hiện mình là một người cứng rắn không sợ hãi ai. Ví dụ trong quảng cáo tái tranh cử này từ năm 2022, có cái chủ đề “ Chính phủ Ưu Việt”. De Santis trong  bộ đồ phi công cùng một loạt chiến đấu cơ phản lực, DeSantis từng thề: “Không bao giờ, không bao giờ lùi bước trước cuộc chiến.”

Thế mà khi Donald Trump bắt đầu gây sự với vị thống đốc này, DeSantis luôn lùi bước. Khi Donald Trump quảng cáo và cáo buộc DeSantis chuốc rượu các cô gái tuổi teen, DeSantis hầu như im lìm chẳng hề chống chế. Khi  ông Trump tố cáo một trong những dự luật Bail Out của các công ty được vị thống đốc này chuộng nhất, thì DeSantis chẳng dám hề hé môi bảo vệ biện pháp của mình trước tấn công của ông Trump.

NIỀM TIN GIẢ DỐI CHO NHỮNG ĐỨA HÈN

    Chiến dịch DeSantis  được xây dựng trên mâu thuẫn không đáng có. Thông điệp của ông thống đốc này với đảng CH là nên tin vào phong cách của Trump dù bê bối nào có tồi tệ vừa qua. Nhưng khi có vụ  bê bối mới nào của Donald Trump nổ ra trước công luận,  DeSantis ngay lập tức phủ nhận hoặc bảo vệ cho Trump.

    Cú sốc đầu tiên về cuộc tấn công vào Quốc hội vào ngày 6 tháng 1, DeSantis đã từng lên án bạo lực – nhưng DeSantis  cẩn thận tránh nhắc đến tên Donald Trump- nhân vật chính đã kích động bạo loạn. Tuy nhiên, đến ngày kỷ niệm một năm ngày Bạo Loạn Capitol DeSantis đã thay đổi quan điểm.  Ông ta nói trong một cuộc họp báo: “Họ sẽ lấy chuyện đó và tận dụng chuyện đó cho bất cứ giá nào để cố bôi nhọ bất kỳ ai từng ủng hộ Donald Trump…Khi họ cố gắng hành động giống như vụ 11 tháng 9,  đó là một sự xúc phạm đối với những ai từng phục vụ trong tòa nhà QH. Đó là một sự xúc phạm đối khi nói đó là một 'cuộc nổi dậy' và sau đó một năm, không ai bị buộc tội về chuyện nổi dậy đó."

   Tiếp theo, sau vụ FBI đột kích Tư Dinh Trump là  Mar-a-Lago  vào tháng 8 năm 2022 vừa qua để thu lại toàn bộ các tài liệu của Chính Phủ, DeSantis lại ‘tố cáo’ hành động  thi hành pháp luật của FBI tại một cuộc biểu tình ở Arizona, cùng với hai ứng cử viên cực đoan nhất của năm 2022, Kari Lake và Blake Masters: “ DeSantis cho rằng các cơ quan đó đã ‘VŨ KHÍ HÓA’ vấn đề để đó nhằm chống lại những người mà chính phủ của Biden không thích.”

    Giờ chuyện mới nhất là BẢN CÁO TRẠNG, DeSantis một lần nữa ĐỨNG về phía Trump. ÔNG ta xem bản cáo trạng là ‘Không Phải Là Mỹ’(unamerican) và lặp lại ngôn ngữ ‘vũ khí hóa’ thêm lần nữa? Nhưng nếu tất cả những điều này là đúng, thì trường hợp tranh cử với Donald Trump sẽ ra sao?

    Trường hợp duy nhất đối với DeSantis — là có sự thay thế hay điền chỗ mà người xứng đáng thay DeSantis có thể cựu đại sứ Mỹ tại LHQ là Nikki Haley hoặc thống đốc Virginia là Glenn Youngkin hoặc cựu Bộ Trưởng Ngoại Giao Mike Pompeo hoặc cựu Phó TT Mike Pence —  khi tổng thống tiền nhiệm bị buộc tội hình sự; hay khi DeSantis phải thừa nhận rằng Donald Trump không phải là nạn nhân, mà rắc rối pháp lý này chính là do tự Trump gây ra.

    Nhiều đảng viên Cộng Hòa (CH) nổi tiếng rất muốn Trump ra đi. Nhưng số này bị mắc vào cái bẫy của chính họ là SỰ THIẾU NHUỆ CHÍ. Trong lòng số đảng viên CH này muốn các công tố viên làm thay họ công việc mà do họ quá sợ hãi và suy sụp tinh thần để có thể tự làm. Nhưng số chính khách này do thứ lợi ích chính trị  tầm thường của mình nên ngoài mặt  giả vờ đứng về phía  Donald Trump trong quá trình truy tố — trong khi lòng họ thực ra lại yêu thích CỔ VŨ CÁC CÔNG TỐ VIÊN.

NIỀM TIN GIẢ DỐI là phương pháp của kẻ hèn nhát và những đảng viên Cộng hòa có đức tin XẤU XA đó chỉ mong kiếm được phần thưởng còn lại cho kẻ hèn nhát. Số chính khách đó  hy vọng hệ thống pháp luật sẽ giải cứu họ khỏi sự khuất phục nhục nhã của chính họ, nhưng họ lại hành động để trao đề cử của Đảng Cộng hòa cho Trump lần thứ ba. Nếu Donald Trump giành được đề cử lần này, họ sẽ bám víu vào niềm tin giả dối kia thêm lần nữa.

    Vào thời gian Donald Trump tranh cử tổng thống năm 2016, ít nhất ông Trump cũng nói suông về các vấn đề cử tri Đảng Cộng hòa quan tâm như nhập cư, nghiện thuốc phiện, chênh lệch thương mại, v.v. Tất nhiên, nạn tham nhũng, độc đoán và kích động bạo lực đã xuất hiện ngay lúc đó. Vào năm 2020, ABC News đã tính được 54 trường hợp trong đó những người thực hiện hay có âm mưu bạo lực đã dựa vào lời nói của Donald Trump từ đó làm động cơ hoặc sự biện minh hành động cực đoan của họ.

    Tuy nhiên lần này, Donald Trump không không còn cơ hội chính thống để phóng ra những thuyết âm mưu qua cửa miệng. Trên mạng xã hội của Trump và trong bài phát biểu khai mạc cuộc biểu tình ủng hộ Trump tại Waco, Texas, vào ngày 25 tháng 3, 2023 vừa qua Trump đã chào mừng và biện minh cho bạo loạn chết chóc vào ngày 6 tháng 1 năm 2021. Trên mạng Truth Social, ông ta đã dự tính và đe dọa rằng nước Mỹ sẽ đầy 'chết chóc và hủy diệt'  nếu truy tố ông ta.

    Những người CH lại gật đầu đồng ý khi Paul Ryan, cựu chủ tịch Hạ viện CH dám đoan quyết với Jake Tapper của CNN rằng Trump đang tự mình hại mình. Họ cảm thấy an ủi khi Tỷ Phú chủ đài Fox Corp Rupert Murdoch ban hành “lệnh tẩy chay mềm” đối với Trump trên đài truyền hình của ông, thay vào đó mạng này lại ca ngợi DeSantis là lãnh đạo mới của đảng.

    Tất cả điều đó đang tính sai. Trump đang chiến thắng  trong tư cách là con người cầm đầu nổi dậy do ông ta  không bị trừng phạt do hành vi vi phạm pháp luật của chính Trump và sự lạm dụng quyền ân xá của tổng thống dành cho những người từng ủng hộ Trump.

    Những ai là Cộng Hòa từng chống Donald Trump trong nội tâm, họ tự trấn an rằng Trump sẽ không thể nào đắc cử tổng thống một lần nữa. Có thể số người này sẽ phải cắn răng chịu đựng Trump thêm vài tháng nữa—nhưng dù sao tháng 11 năm 2024 sẽ đến nhanh thôi, và sau đó nhóm người chống Trump sẽ coi chuyện Trump là xong. Thật ra, đây quả là sự thoải mái giả tạo. Nếu Trump giành được đề cử của Đảng Cộng hòa trong kỳ này, tất nhiên ông ấy có thể thắng cử. Có thể do thành tích tệ hại và cái tôi đáng ghét của ông Trump sẽ mất đi một chút so với cơ hội 50–50 thắng cử thông thường, nhưng không ít hơn nhiều.

     Tổng thống đương nhiệm (Joe Biden)  và phó tổng thống cũng có những lỗ hổng bầu cử. Và có thể có những cú sốc đối với người đương nhiệm — suy thoái kinh tế, thảm họa thiên nhiên, khủng hoảng biên giới — từ nay đến Ngày bầu cử 2024. Có thể Trump không thể chiến thắng bằng chính năng lực của mình, nhưng Biden có thể trở thành nạn nhân của các sự kiện.

    Chris Christie là cựu thống đốc bang New Jersey hiện mô tả sự ủng hộ trong quá khứ của ông dành cho Donald Trump là một “sai lầm chiến lược”... Chúng ta giả sử rằng vào năm 2016 chúng tacó đủ số đảng viên Cộng hòa để bỏ rơi Trump và đã biến sự thiếu hụt số phiếu phổ thông của Trump thành một thất bại trong Đại cử tri đoàn. Điều gì sẽ xảy ra tiếp theo? Hillary Clinton lẽ ra đã thắng cử tổng thống, và tất nhiên những người Cộng hòa sẽ không thích điều đó. Nhưng sẽ có Hạ viện và Thượng viện do Đảng Cộng hòa kiểm soát để từ đó khống chế lại bà Hillary — Lợi Thế chắc chắn sẽ tăng lên trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ năm 2018. Đảng Cộng hòa cũng sẽ đạt được những thành tựu quan trọng của bang trong năm đó. Sau đó, đại dịch coronavirus sẽ xảy ra và cuộc bầu cử năm 2020 có thể sẽ dẫn đến một cuộc đổ bộ phủ đầu của  GOP thực sự rồi.

    Những trở ngại trong việc sửa chữa sai lầm chiến lược  năm 2016 còn gây khó khăn cho những chính khách CH uy tín. Chúng ta phải nói lại những ai bất đồng chính kiến chống Donald Trump trong giới tinh hoa của đảng CH không phải tất cả đều là những người có tư cách chính trị. Tuy nhiên, cái giá của việc lặp lại sai lầm sẽ rất nặng nề - nặng nề đối với các đảng viên Cộng hòa nếu Trump một lần nữa khiến họ mất cái ghế tổng thống của đảng CH, hay nặng nề bi thảm nhất đối với Hoa Kỳ và ngay cả thế giới nếu Trump bằng cách nào đó giành chiến thắng lần thứ hai trong năm 2024.

    Có một câu tục ngữ nói rằng “con giun xéo lắm cũng quằn”(even a worm will turn) . Giới tinh hoa kiểm soát trong Đảng Cộng hòa đã từ chối “Không bao giờ có Trump” vào năm 2016. Giờ đây, họ có cơ hội thứ hai để đặt đất nước lên trước đảng: “Không bao giờ là Trump lần nữa”. Hãy để cờ Hoa Kỳ trịnh trọng lên ve áo cho nó thực sự có ý nghĩa gì đó. Xin quý vị đừng bỏ cuộc. Hãy trở lại tìm một giải pháp thay thế Donald Trump và giành chiến thắng nếu quý vị có thể. Nhưng nếu quý vị không thể giành chiến thắng với ứng cử viên của mình, hãy tiếp tục chiến đấu với Trump. Lần này, không đầu hàng./.

David Forum

The Atlantic 2.4.2-23

dịch thuật by Đinh Hoa Lư

Never Again Trump (msn.com)

AI ĂN TRỨNG LỘN!!!

 

                     cái trứng lộn độ ngon nhất

KÝ ỨC về ăn hàng trứng lộn tui đăng hoài nhiều lần. THế mà lạ cứ nhớ QT là nhớ đến thúng trứng lộn ngày xưa o bán hàng hàng đêm đi dọc theo con đường Lê V Duyệt . Có bạn nào còn ở đường Lê văn Duyệt nay là Phan Đình Phùng chăng...có thể đêm về chờ lúc thanh vắng khi không còn chiếc xe hơi hào nhoáng nào vút qua nữa, mặt hồ vẫn còn dưới ánh trăng lên bạn đọc của ĐHL sẽ tưởng tượng ra hình ảnh O Bán trứng Lộn một cái thúng nách bên hông một cây đèn dầu lù mù đi dưới ánh trăng

Ảo huyền nhân ảnh, hình ảnh đó hơn nửa thế kỷ rồi với trí tưởng tượng phong phú nào đó mong bạn thả hồn về với ... TIỀN NHÂN

        Nói về chuyện ăn hàng vặt cái thuở xa xưa đó, chúng ta hay nhớ nhiều triêng hàng của mấy o bán vào ban ngày như bún xáo, bánh canh, bánh bèo, đậu hũ... về đêm, đặc biệt lại có chè gánh như người viết đã kể cùng bạn đọc. Trong các thứ hàng ban đêm đó, có một loại hàng mấy o Quảng Trị quê mình chỉ mang một bên nách thôi. Thứ hàng đó không nhiều đến nổi o phải gánh, đó là TRỨNG LỘN. Thật thế, tuy là cái thúng nách một bên hông, nhưng loại hàng đó không phải là thứ rẻ tiền. 

    Những năm sau này vào nam tôi mới có dịp nghe cái tên “hột vịt lôn” nói cho đúng âm thì là “hột zịch lộn”.  Người QT mình hồi đó cứ kêu là trứng lộn thế thôi vì không ai làm nghề bán trứng gà lộn cả. Thời này trong nam có cả cút lộn, gà lộn tùy theo nhu cầu thị trường. Ngày xưa rất khác. Món ăn truyền thống thì bà con mình hay giữ gìn, ít hề pha trộn cải biến lung tung.

    Nghề ấp trứng lộn tại quê mình ngày đó chỉ làm theo kiểu thủ công, gia đình. Làc đác đâu đó tôi mới thấy vài bầy vịt nuôi rong trên mấy cánh đồng giáp giới Trí Bưu về hướng gần cầu Ba Bến. Trong Diên sanh thì có mấy bầy ở đồng Cu Hoan hay gần cua Hà Lộc giáp giới Mỹ chánh. Đất ruộng QT hiếm hoi làm sao bì được trong nam nơi ruộng đồng cò bay thẳng cánh, bởi vậy vịt bầy ở QT hiếm là đúng.

vịt chạy đồng (vịt bầy) cắt lúa xong chủ ruộng cho vịt chạy đồng này ăn với một số tiền nào đó

    Nhưng bù lại, trứng lộn QT mình thật ngon. Có lẽ do làm thủ công, ít ỏi nên trứng lộn được chăm sóc kỹ lưỡng từng cái một, nên trứng  mới ngon như thế. Tôi lại suy rằng: bầy vịt QT ăn kham khổ hơn nên trứng và thịt nó mới đậm đà chăng? Một điều quan trọng nữa, nghề ấp trứng lộn họ dấu kỹ lắm, chỉ “cha truyền con nối” mà thôi. Ấp trứng lộn không có bí quyết thì chỉ ra trứng hư, mà trứng hư rồi thì khách làm sao ăn?
Thôi, người viết xin trở về chuyện “Đồ Nghề” của o bán trứng lộn hơn là chuyện ấp trứng. Nói thì đồ nghề; nhưng có gì đâu?  Những thứ cần cho một đêm đi bán của o nhìn gọn gàng hơn o bán chè gánh nhiều. Trứng luộc xong, o bỏ hết vào trong một cái thúng có đựng trấu (hay trú tức là vỏ lúa xay xong.). Vỏ trấu có công dụng rất hay là giữ trứng được nóng lâu. Lại thêm một cái ‘trẹt’ (hay mẹt) nhỏ đậy vừa vặn chiếc thúng.  O chỉ đem theo đơn giản cái chai muối tiêu, thêm vài ba cái dĩa đất nhỏ cùng một mớ rau răm được vình trong lá chuối.

 Màn đêm vừa buông xuống; từ mấy xóm trong thôn Hạnh Hoa hay Trí Bưu hay dọc theo đường Duy Tân Thạch Hãn, mấy o bán trứng một bên nách thúng còn tay kia cầm chiếc đèn dầu treohướng về mấy con đường phố quanh Thành Cổ:

     -Ai… trớn (trứng) lộn !?
Có khách, O ngồi xuống một bên đường.
-Trớn mấy một cấy (cái)  ri.. O…?
-Ba cấy mười đồng.
  Khách ăn trứng lộn cũng ngồi xuống bên lề đường. Cái trẹt nhỏ bây giờ trở thành cái mâm. O nhẹ nhàng đặt 3 quả trứng xuống cái dĩa nhỏ, một dĩa kia o đặt môt nhúm rau răm và tiêu muối.
   Ông khách chưa vội ăn ngay. Một tay cầm cái trứng, tay kia ông che che nheo mắt soi cái trứng lên ngọn đèn điện đường

    - Răng trớn ..tra (già) ri o !?
    
   -Trớn rứa mà eng chê tra tề...

     Nói rứa nhưng o cũng chiều lòng khách. O săm soi, lựa sâu trong lớp trấu cho đến khi có được cái trứng nào vừa ý khách mới thôi.

    Sau khi húp hết nước của cái trứng, ông khách chỉ bóp một cái là cả cái trứng tuôn "tuốt tuồn tuột " vào miệng ,chỉ còn lại cái vỏ đã bẹp dí trên tay. Ông khách vừa nhai nhồm- nhoàm,  ghém thêm một nhúm rau răm, cùng một tí muối tiêu vào miệng, thế là xong ! Tôi là một thằng bé đứng gần đó, thán phục tài ăn của ông khách lắm. Tôi thì ăn vài lần mới hết cái trứng. Cứ nhớ mãi, có khi tôi bắt chước cách ăn của ông ...bóp một lần... rủi thay! miệng tôi thì nhỏ, trứng bên trong còn nóng hổi, nhổ ra thì tiếc của, báo hại thân tôi nước mắt ràn rụa,  chút nữa là phỏng cả miệng!

      Cũng có lúc, khách mua trứng mang về nhà. Vài cái trứng o ưu tiên bỏ vào cái túi nylon. Lúc này o kèm muối tiêu gói sẵn trong mấy gói giấy nhỏ xíu, còn nhúm rau răm thì được đựng trong một miếng lá chuối, thế thôi đơn giản lắm. Công bằng mà nói, trong mấy thứ hàng ban đêm, thúng trứng lộn của o xem thế mà thuộc loại đắt tiền khi so với đời sống của người dân bình thường hay so với giá trị đồng bạc cùng thời.

 trứng lộn trong nam ăn kèm lỉnh kỉnh đủ thứ  rau chua ớt tỏi 

    Những năm di cư vô nam rồi, người viết mới thấy cách ăn trứng lộn trong nam khác hẳn tại quê mình. Có dịp ăn trứng lộn tại Phan Thiết hay Sài Gòn về đêm, tôi thấy khách ăn trứng họ đặt lên cái tách nhỏ cho khỏi nóng tay. Xong, họ lại dùng cái muỗng nhỏ từ từ múc trứng ra ăn. Đó là chưa kể vài thứ lỉnh kỉnh kèm theo... nào rau nào đồ chua nào ớt tỏi. Khách ăn trong nam hay có thêm xị rượu hay bia bán kèm nữa chứ. Trong nam, chẳng có khi nào tôi thấy trứng lộn người ta đi bán trong cái thúng nách một bên hông giống Quảng Trị ngày đó cả. 
    Đồng ruộng hiếm hoi như đã nói đoạn trên thì cái trứng vịt QT ngày đó cũng có cái giá trị của nó huống gì trứng lộn? Dù mang tiếng là ‘thằng nhỏ ăn hàng’ nhưng trong lòng người viết sau này lại cảm thấy vui vui khi có dịp kể lể chuyện trò so sánh trứng quê mình quê người...

    Bao tiếng rao hàng khi màn đêm buông xuống nơi vùng ngoại ô tỉnh Quảng. Những cái nghề sinh nhai giúp cho đời sống của người lao động ngày xưa trong thời bom nổ đạn reo. Giờ đây chúng ta ngồi thương nhớ về xóm cũ phố xưa mà kể lại cho nhau nghe qua vài món hàng ăn dân dã. Một ngày nào có ai đó ngồi ăn hàng bên con phổ lạ, chợt chạnh lòng nhớ lại một chút gì đó tạm gọi là  HƯƠNG XƯA./.

 

 edition 

ĐHL  2/4/2023

 

 

KHÁC NHAU GIỮA BOM A VÀ BOM H

quả bom H do Mỹ thử nghiệm đầu tiên vào ngày 1.11.1952 tại quần đảo vắng Marshall cách phía tây của Hạ uy Di 3000 dặm 

2 năm sau Hoa kỳ cũng thử nghiệm thêm 1 lần H bom nữa tại đây cho đến nay đã 70 năm qua nhưng ở đây vẫn không thể ở được ?

Chào bạn đọc,

Thế chiến Thứ Hai kết thúc bằng hai quả BOM NGUYÊN TỬ (Atomic Bombs) thả xuống hai thành phố Hiroshima và Nagasaki khiến chính phủ quân phiệt Nhật phải đầu hàng đồng minh. Đó là lúc thế giới bắt đầu nghe đến Bom Nguyên Tử hay A- Bomb hay vũ khí nguyên tử. (Atomic Weapons)

  Nhưng từ lúc Hoa Kỳ  thí nghiệm thành công Bom H còn gọi là H Bomb hay bom khinh khí thì cái từ Bom Nguyên tử không còn dùng nữa mà là Bom Hạt Nhân hay Nuclear Bomb

KHOA HỌC VẬT LÝ PHÂN BIỆT SỰ KHÁC NHAU TỪ A BOMB VÀ NUCLEAR BOMB 

A-BOMB hay bom nguyên tử chỉ ứng dụng một phản ứng duy nhất là PHẢN ỨNG HẠCH TÂM (fission) hay nói cách khác bắn phá một nguyên tử thành nhiều nguyên tử khác nhỏ hơn

Phản ứng Hạch Tâm LÀ PHẢN ỨNG DÙNG TRONG BOM NGUYÊN TỬ -A- BOMB nguyên tố chính là URANIUM 

NUCLEAR BOMB THÌ KHÁC DO NÓ CÓ THỂ LÀ BOM A HAY BOM H. CÓ NGHĨA VŨ KHÍ NÀY CÓ THỂ ỨNG DỤNG PHẢN ỨNG HẠCH TÂM NHƯ A BOMB VÀ PHẢN ỨNG TỔNG HỢP HẠT NHÂN (fusion)  NHƯ H- BOMB

Phản ứng hạch tâm -nuclear fission -

I- FISSION REACTION TRONG BOM NGUYÊN TỬ (A BOM)

Nhân (nuclei) của những đồng vị của những nguyên tố nặng như Uranium và Plutonium có thể bị bắn phá ra làm 2 (split) khi bị bắn bởi từ một trung hoà tử (neutron). Sự bắn phá ra 2 này (splitting) gọi là phản ứng phân hạch nguyên tử NUCLEAR FISSION hay còn gọi là phản ứng HẠCH TÂM





  Cứ mỗi trung hòa tử (neutron) bắn phá một nhân U 235 (nuclei) thành 2, kèm các neutrons khác + năng lượng và phóng xạ và mỗi neutron mới này lại bắn phá một nhân U 235 khác và tiếp tục mãi...

   Trong phản ứng phân hạch nó sẽ phóng thích ra một năng lượng khổng lồ nhiệt năng (heat) và phóng xạ (radiation). 

Tiếp tục như thế nó tách ly được các trung hòa tử của một nhân và các trung hoà tử này lại bắn vào các nhân khác với một tốc độ 9000 km/ giây; rồi các nhân khác cũng bị tách đôi (splitting) và đồng thời tiếp tục phóng thích ra năng lượng khổng lồ khác và tiếp tục như thế mãi... cho đến khi không còn nguyên liệu Uranium nữa. Phản ứng dây chuyền này gọi là fission chain reaction.

II-   FUSION REACTION --PHẢN ỨNG TỔNG HỢP HẠT NHÂN TRONG BOM H (H BOMB)

 Phản ứng tổng hợp hạt nhân (nuclear fusion) khác với phản ứng phân hạch (nuclear fission).

sơ đồ phản ứng tổng hợp hạt nhân:

 ²H  + ³H     =   ⁴H + năng lượng hạt nhân

Trong phản ứng tổng hợp hạt nhân, tạo ra từ sự tổng hợp (fussion) bởi 2 đồng vị (isotope) nhẹ hơn của hydrogen là Deuteron 

²H và Triton ³H

 và tạo ra một nguyên tố nặng hơn là Helium ⁴H

 cùng phân ly 1 Neutron kèm năng lượng. Cũng từ chuyện cần một nhiệt độ cực kỳ lớn (hàng chục triệu độ C ) có được từ phản ứng phân hạch bên trong (A Bomb) để đủ năng lượng hàng chục triệu độ nhằm kích hoạt  cho phản ứng tổng hợp này nên phản ứng này còn gọi là phản ứng NHIỆT HẠCH  (thermonuclear  reaction)

CHÚNG TA CÓ THỂ TÓM TẮT NHƯ SAU 

- Hydro Bom (H Bomb) hay bom khinh khí là sự nâng cấp của Bom Nguyên Tử  (A Bomb)

-A Bomb tạo nổ từ phản ứng phân hạch hạt nhân (nuclear fission) trong khi H Bomb tạo nổ từ phản ứng tổng hợp hạt nhân (nuclear fusion)

- H Bomb có chứa một  (hay hai) A Bomb bên trong, mục đích khởi đầu một vụ nổ Nguyên Tử bên trong nhằm tạo năng lượng khởi động gồm nhiệt độ hàng chục triệu độ C mới gây ra phản ứng tiếp theo là phản ứng TỔNG HỢP HẠT NHÂN (fusion reaction)  mới tạo thành vụ nổ H-bomb

quả bom H do Mỹ thử nghiệm đầu tiên vào ngày 1.11.1952 tại quần đảo vắng Marshall cách phía tây của Hạ uy Di 3000 dặm 

2 năm sau Hoa kỳ cũng thử nghiệm thêm 1 lần H bom nữa tại đây cho đến nay đã 70 năm qua nhưng ở đây vẫn không thể ở được ?

-Sức mạnh của H Bomb gấp hơn 1000 lần sức mạnh của A Bomb

Đối với 2 quả bom Nguyên Tử lần đầu tiên thả xuống Nagasaki và Hiroshima chỉ có sức mạnh tương đương 10 tới 15 kiloton TNT tấn TNT nhưng sức mạnh của H Bom ví dụ quả H bom thử nghiệm của Hoa Kỳ vào 1.11.1952 có sức mạnh tới  10 NGÀN kiloton TNT 

    Theo một số chuyên gia hạt nhân, một quả bom H có khả năng mạnh gấp 1.000 lần so với bom nguyên tử. Mỹ đã chứng kiến sức mạnh của một quả bom khinh khí khi thử nghiệm một quả trong nước vào năm 1952.

 Edward Morse, là một giáo sư kỹ thuật hạt nhân tại Đại học UC, Berkeley ông cho rằng bom khinh khí gây ra vụ nổ lớn hơn, nghĩa là sóng xung kích, vụ nổ, nhiệt và bức xạ đều có tầm quá lớn so với bom nguyên tử (A bomb).

Kể từ Thế Chiến HAI mặc dù chưa có quốc gia nào dám sử dụng vũ khí hủy diệt hàng loạt như vậy, nhưng các thế giới hiện ý thức rằng H bomb sẽ còn QUÁ thảm khốc hơn nếu nó dùng H Bom thay cho A bomb

Theo GS Morse, quả A bom thả xuống NAGASAKI đã giết hết mọi người trong bán kính một dặm, nhưng bom H sẽ giết hết con người trong bán kính từ 5 tới 10 dặm, một thảm họa ghê khiếp…

Hall, là giám đốc Viện An Ninh Hạt Nhân của Đại học Tennessee, gọi H bom là “sát thủ đô thị” do nó sẽ hủy diệt số ngưới gấp 100 hay 1.000 lần so với  A bom.

./.

Đinh hoa Lư biên soạn