VÕ HOA- NGƯỜI CẬU VỪA LÀ NIÊN TRƯỞNG TRƯỜNG NGUYỄN HOÀNG

 

TƯỞNG NHỚ CẬU VÕ VĂN HOA bút hiệu Trần Giã Viên, Nguyệt Lãng

CỰU HỌC SINH NGUYỄN HOÀNG NIÊN KHÓA 1956--

cái thời từng cuốn sách cũng là một 'gia tài' quý hiếm. Trong trí nhớ nhỏ dại của đứa cháu mấy cậu chuyền tay nhau từng cuốn sách từ  L'Anglai Vivant cho đến cuốn toán.

Rồi các cậu cùng các lớp trai trong thôn xóm lần lượt theo nhau khoác áo chiến y giã từ vùng đất trời quê hương Quảng Trị.

VĂN HOA -Nguời Quảng Trị ra đi cất cao tiếng hát yêu đời

Qua cái dáng ốm, đen, khắc khổ của ông, không ai ngờ bên trong ông tràn trề một tâm hồn văn nghệ. Non ba muơi năm, nguời bên Thác Trị An không ai lạ gì nguời nghệ sĩ đó. Với khả năng điều khiển chuơng trình của một MC trong đám cuới hay lễ hội, ông còn có khả năng trang trí rất đep mắt. Chưa kể đến chữ viết của ông; rất đẹp, những hàng nghiêng nghiêng, fantasie, bay buớm vô cùng.

Cậu Võ Hoa mất 2017

chú Đặng sĩ Tịnh sau 1975 lưu lạc làm thông tin tại  Khánh Hòa và mất 1975

chú Nguyễn hoàng Đoan mất 2015 tại Mỹ trước 1972 có bút danh là Triều Sao Dại người thành phố QT tại ngã tư Quang Trung đều biết chú Đoan 

***

Xuất thân từ Phuờng Đệ Tứ, Cậu lớn lên, cũng như bao lớp thanh niên ngang trang lứa đều từ giã "bút nghiên" khoác áo ka ki, màu xanh lính trận. Ba tay viết duới vùng trời nhỏ bé QT về phuơng diên báo chí văn nghệ v v... Thời trai trẻ, độc thân- tỉnh QT nhỏ bé, tinh danh ba người bạn thân thật tình chưa được biết nhiều.  Một tỉnh "Địa Đầu Giới Tuyến", heo hút xa xôi.

Người viết tuy còn nhỏ tuổi, nhưng trong trí óc non nớt của đứa cháu còn nhớ mãi hình ảnh ba người có môt quá khứ thân thiết, gần gũi sẻ chia. Từng trang thơ, đoạn văn phải nhờ vào in ấn kiểu "stencil". Thật vậy, thời đó làm gì có sẵn máy móc in ấn như thời sau này. Rồi chiến sự một lúc một tăng, hoàn cảnh cuộc đời chia cắt ba người, mỗi kẻ một phuơng trời. 

Ngày còn là một đứa bé nhưng người viết vẫn còn nhớ khuôn mặt chú Đoan lúc chú dắt tay mình đi dạo quanh chợ Mỹ Chánh...  khuôn mặt chú Đoan pha lẫn chút buồn xa xăm và tư lự nào đó. Đó là một ngày chú Đoan muốn vào làm quen với chị người viết, Đinh thị Biên hoa khôi Mỹ Chánh một thời, nhưng rốt cuộc lại ...bất thành. Một thời gian sau, người viết chẳng còn nghe tin về chú Đoan và chú chẳng hề ghé về nhà ngoại cùng liên lạc với cậu Văn Hoa nữa...

Chuyện kể hôm nay, người viết muốn nhắc lại với người thành phố QT năm xưa, ai còn nhớ một thời văn nghệ của Ban Tâm lý Chiến Tiểu Khu có vài tiếng hát hay nhưng lại quálại hiếm hoi như giọng ca ca sĩ Thu Vang sau này là vợ của Đại Úy Thái (Trung Tâm Nhập Ngũ QT nơi này có th -úy Vưu) sau này người viết có gặp cô một lần tại San Jose khoảng 1996 ...Tiếng hát của cô Nguyệt người Hải Lăng. Ban Tâm Lý Chiến TKQT luôn có tay đàn của Văn Hoa. Rồi sau này một Nguyễn Hoàng Đoan trôi dạt vào phuơng Nam cùng Trịnh duy Nhuợng mỗi nguời mỗi nơi. Chú Đặng sĩ Tịnh có bút danh là Trịnh duy Nhượng biệt vô âm tín -  sau 1975 có nghe làm một chân ở ty thông tin văn hóa Khánh Hòa (Nha Trang) bị bệnh và mất tại đó, còn chú Nguyễn hoàng Đoan, sau này là chồng sau của ca sĩ Khánh Ly. Nguyễn hoàng Đoan sau khi qua Mỹ từng là người "trợ thủ" đắc lực cho vợ. Tuy vậy, ông ít xuất hiện song hành với vợ ngoại trừ lần về thăm VN lần cuối 2014 và qua đời đầu năm 2015. 

.Chuyện người viết nhắc lại hôm nay nơi người cậu Văn Hoa  là KHẢ NĂNG VĂN NGHỆ. Cái vốn văn nghệ này phát xuất từ khung trời QT, cậu  Trần Giã Viên cùng hai chú Trịnh duy Nhuợng và Triều Sao Dại ba nguời  bạn văn nghệ - một thời gắn kết, sẽ chia với cuộc sống khiêm tốn khó khăn cùng một thành phố nhỏ bé hiền hòa bên dòng sông Thạch. Người viết chưa quên, có khi hai người bạn Văn Hoa và Nguyễn hoàng Đoan chia sớt nhau từng bữa ăn đạm bạc, thiếu thốn trong nhà ngoại mình. Những ngày lận đận với nghiệp văn thơ thì dĩ nhiên phải thiếu, phải nghèo.

Dấu Ấn Văn Nghệ Vẫn còn Sau cuôc 'Đổi Đời' 1975

Sau tháng Tư đó, anh nông dân 'bất đắc dĩ' đầy  tính văn nghệ thuộc xã Tân Thiện, huyện Hàm Tân từng 'phẩn đấu' làm sao hoạt động cho 'tốt' để được cái gọi là "CẮT KHẨU" và vội giã biệt xứ Động Đền một vùng nay  đất đai quá đổi bạc màu lỡ lói...

Đó là chuyện của năm 1977 sau khi ra khỏi Trại  Sông Mao, cậu được về với gia đình tại Động Đền Xã Tân Thiện Hàm Tân. Nơi đây cậu làm nông cố tạo dựng cuộc sống như bao nhiêu người khác trong thôn. Thế mà lạ thay, người cậu không thể ngưng "tỏa" ra khả năng văn nghệ trong người. Khả năng văn nghệ của Văn Hoa từng hướng dẫn cho những lớp thanh niên thiếu nữ trong xã Tân Mỹ  có được đội văn nghệ  khá nổi tiếng trong huyện Hàm Tân. Những "diễn viên bất đắc dĩ " ra sao?

 Trong thôn dù muốn dù không cũng phải sốt sắng để được cho cắt khẩu đi tìm đất sống. Chữ ký của CA Thôn là một quyền năng cho những ai đã "phấn đấu " để ra đi? Ông đi được vào những vùng đất đai tốt hơn như Căn Cứ, Sùng Nhơn Xuân Sơn sau này là Trị An.

Dấu ấn 'đổi đời' đã xô đẩy bàn tay nghệ sĩ thay đổi một cách lạ lùng. Từ tù đày cho đến hình ảnh lao lư nhất cho bao nhiêu người khác  đó là "anh hùng mạt vận vào rừng đốt than'  nghề than củi rẫy rừng là cuộc sống thực sự cho những ai từng khoác chiến y và đi tù 'cải tạo' sau đó về được với gia đình. Những vùng củi gỗ như Hàm Tân, Căn Cứ, Xuân Sơn Bình Giã, cho đến Thác Trị An nơi nào cũng có những hầm than của Văn Hoa nhả khói. Những sợi khói xám xanh ngày ngày bốc lên bầu trời, Ông cũng như bao con nguời ' lỡ vận' khác đếm tháng ngày dần qua. Nguời nghệ sĩ tạm gác qua tiếng đàn câu thơ vì cuộc sống, vì chén cơm manh áo  như bà con vùng 'kinh tế mới'.

Những Năm Đổi Mới; dần dà đưa Văn Hoa về lai lời ca tiếng đàn

Thay đổi kinh tế, môt thời 'bao cấp' dần dà lột vỏ. Cuộc sống nguời dân bên thác Trị An nay không còn là những hầm than, những khúc gỗ cẩm xe, vàng tâm từng ngày đi lên Thành Phố nữa. Ông có cơ hội về lại cuôc sống hợp với năng khiếu của mình.

Với kinh nghiệm về văn nghệ lâu năm, Văn Hoa có khả năng bố trí giọng hát, lựa giọng cùng phối cảnh cho một truờng khúc, hợp ca v v ..Ngoài khả năng điều phối một ban văn nghê như thế, ít ai biết đuơc ông có tài trang trí đẹp mắt, trang nhã. Bà con bạn bè dần dà mời ông đi làm MC, nhất là nghe lại tiếng hát năm xưa, những bài ca quê huơng của Phạm đình Chuơng. Lê Thuơng, Phạm Duy, Lam Phuơng một thời qua tiếng hát cũng quê huơng là Duy Khánh. Nguời nghe không ngờ Ông tuổi đã cao mà chất giong còn manh mẽ, trầm ấm đến thế. Nguời Tri An cũng không ngờ bài "Tiếng Sông Huơng" Ông còn mãi giữ "phong độ":
"Quê huơng em nghèo lắm ai ơi , mùa đông thiếu áo hè thời thiếu ăn ..."

hay "Hỏi em rằng em ở ngoài ấy ra sao ..."
"Đố ai quét sạch lá rừng..."

Nguời nghe không ngờ với cái tuổi thất thập, mà giọng ca Văn Hoa không yếu đi chút nào; chất giọng trầm ấm của ông qua "Đố Ai", "Thư Về Em Gái Thành Đô"... làm nguời nghe chạnh lòng nhớ Duy Khánh, nhớ sao da diết nguời ca sĩ QT đã ra đi mãi mãi.

Vẫn còn tiếng hát trầm ấm của Văn Hoa, vuơng đọng mãi trong lòng bà con bên Thác Trị An. Người nghê sĩ lão thành này đã một lần lên Sài Thành thi tuyển giong ca (Tiếng Hát Mãi Xanh 2014) ; tiếc rằng, do tuổi cao nên Ông không thể nào sánh vai đuơc với giới trẻ đang lên . Dù sao, đây là môt điểm sáng trên bầu trời văn nghệ của dân Thác Trị An.

Từ ông già bà lão đã đành; giới trẻ rất ai' mộ, tiếng hát, tiếng đàn ghi ta điêu luyện của Ông. Vùng đất mới Tri An, nguời Quảng trị khá đông, thế hệ trẻ QT sinh ra tại Đồng Nai, Trị An ... cả một trời quê cũ Quảng trị đang xúc động sống lại trong Văn Hoa.

Chúc nguời ca sĩ, nghệ sĩ Văn Hoa thân tâm an lạc, vui chơi văn nghệ lâu dài với bà con trên quê huơng mới Đồng Nai.

Tin buồn
Cậu VÕ VĂN HOA MẤT
Xin kính báo với bà con, bạn bè của cậu VÕ VĂN HOA , cậu đã từ giã cõi đời này vì bệnh ngặt nghèo.
Cậu mất lúc 11 giờ 58 phút ngày 23-12-2017 tức ngày mống 6 tháng 11 âm lịch năm Đinh Dậu 2017

Ái hữu CHS Nguyễn Hoàng - SaiGon 

  xin báo tin buồn :

Anh VÕ VĂN HOA, CHS NH niên khoá 1956,

Sinh 1942 tại Quảng Trị

Đã qua đời ngày 24-12-2017 nhằm ngày 7-11 Đinh dậu Tại Trị An, Đồng Nai.

Hưởng thọ 76 tuổi

  

Ngày động quan 9:30 , 26-12-2017

An táng tại nghĩa trang thị trấn Vĩnh An. Trị An, Đồng Nai.

Ngày 25-12, Đại diện Ban LL Nguyễn Hoàng SG đã đến phúng viếng và  chia buồn và cùng chị Hoa và gia đình.

Xin báo tin đến gia đình Nguyễn Hoàng gần xa

p.s: Anh Hoa lúc sinh thời là người tích cực trong các hoạt động nối kết đồng môn và đồng hương. Thời khó khăn, anh Hoa và anh Võ Minh Lạc đã từng đưa ban nhạc từ Trị An về chung vui với họp mặt đầu Xuân của Nguyễn Hoàng SG. Xin Vĩnh biệt một trưởng huynh NH đáng kính. 

Và cuộc đời người nghệ sĩ dần trôi cho đến  ngày cuối cùng 23/12/2017 thời gian người Trị An tất bật đón Mùa Giáng Sinh, Năm Mới 2018, Ông ra đi bên cạnh đầy đủ vợ con và  gia đình hưởng thọ 76 tuổi.  Giờ đây có thể hương linh cậu đã  về thăm  quê cũ, nơi chôn nhau cắt rốn có tên là Nại Cửu QUẢNG TRỊ cùng thôn Đệ Tứ đường Lê văn Duyệt năm xưa  trước khi chu du về vùng miên viễn. 

Thế là từ nay những ngày đón tết Dương Lịch 2018 hay tết Mậu Tuất sắp đến cùng những năm sau, bà con thị trấn Vĩnh An bên cạnh cái thác có tên Trị An những ngày kinh tế mới, sẽ bồi hồi nhớ đến người nghệ sĩ già có tên là Văn Hoa hay nhà thơ tên là Nguyệt Lãng. Cậu đã đi xa theo bóng hạc rời cõi trần gian hay như cánh lục bình vĩnh viển trôi đi không bao giờ trở lại như trong đoạn thơ của cậu viết...

Mặt nước hồ thu lăn tăn trong gió thoảng
Lục bình trôi dạt nhẹ bờ xa 
Trăng nước thẩn thờ bên bờ hư ảo
Đâp vỡ gương xưa tìm bóng dáng ngày nào...

(Trị An tháng Mười năm Mậu Tý / Nguyệt Lãng)

================== 

edition 

cháu ĐHL 15.5.2023 San Jose USA

NHỮNG ĐIỀU CẦN BIẾT TRÊN PHI CƠ ĐẶC BIỆT AIR FORCE ONE CỦA TỔNG THỐNG HOA KỲ

 

1- LÀ TRUNG TÂM CHỈ HUY NẾU CÓ CHIẾN TRANH NGUYÊN TỬ XẢY RA 

AIR FORCE ONE là Phòng Bầu Dục Thứ Hai trên không của Chính phủ Mỹ nếu xảy ra chiến tranh hạt nhân. Từ trên chiếc Phi Cơ này TT Hoa Kỳ có thể ra lệnh đánh trả sự tấn công hạt nhân của đối phương. Chúng ta mong điều này không xảy ra.

2- KHI TỔNG THỐNG HẠ CÁNH CÓ CẦN ĐI THUÊ XE KHÔNG?

KHÔNG CẦN, đã sẵn sàng chiếc QUÁI THÚ (Beast) đó là chiếc Cadillac One được thiết kế đặc biệt và đã bỏ sẵn trong khoang Air Force One rồi, Hình trên hai TT Barack Obama và Đệ Nhất phu nhân trong chiếc The Beast 

3- ĐÃ CÓ MỘT Y VIỆN TRÊN AIR FORCE ONE

Nếu ai đó trở bệnh trên Air Force One, không hề gì do đã có một bệnh viện nhỏ và tân tiến cùng đội ngũ bác sĩ lành nghề luôn luôn túc trực trên Air Force One. Các bác sĩ này còn được gọi là Air Force One Doctors

4- AIR FORCE ONE CÓ THỂ  LÀ TƯ LỆNH CHIẾN TRANH TRÊN KHÔNG CỦA HOA KỲ

Tổng thống Hoa Kỳ dù đang ở trên Air Force One cũng có thể là Tổng Tư Lệnh điều khiển cuộc chiến tranh nếu xảy ra. Với hệ thống kết nối với vệ tinh cùng hệ thống bảo mật hàng đầu không nhưng bảo vệ an ninh cho Phi Cơ trong cuộc chiến, còn chỉ huy sự tấn công đáp trả lại kẻ địch. Đương nhiên đa số chúng ta sẽ không bao giờ được biết các mệnh lệnh truyền đi từ Air Force One.

5- CÓ 2 TIỆM ĂN TRÊN AIR FORCE ONE

Đây là nhà bếp lớn có đầy đủ thức ăn. TT và nhân viên tùy tùng có đầy đủ những gì họ muốn. Đội ngũ nhà bếp đều là bậc nhất được tuyển chọn. Một Tiệm Ăn trong Air Force One có khả năng chứa tới 100 thực khách 

6- HỆ THỐNG ĐIỆN THOẠI HỮU TUYẾN TÚC TRỰC KHẮP NƠI 

Air Force One có 85 điện thoại đặc biệt và bảo mật khắp nơi. Bất cứ nơi nào trên phi cơ, TT Mỹ có thể với tay là có nhưng bảo mật tối đa. Hệ thống Điện Thoại Bảo Mật Trên Không này có đèn báo sẽ có màu đỏ khi được bảo mật. Nhưng cũng có thêm hàng chục điện thoại ít bảo mật hơn dành cho thông tín viên báo chí tháp tùng trên Phi cơ này 

7- AIR FORCE ONE RỘNG NHƯ ĐANG Ở NHÀ

Tổng diện tích trên Air Force One tương đương 4000 square feet, tương đương diện tích căn nhà cỡ lớn. TT Mỹ ở phòng làm việc rộng nhất, có phòng vệ sinh phòng họp báo ... những sofa tiện nghi khác tương tự trong lâu đài hạng sang nào đó 

8- AIR FORCE ONE CHỞ ĐƯỢC BAO NHIÊU NGƯỜI 

Air Force One có khả năng chở hàng trăm người do nó là Boeing 747 nhưng với lý do an ninh nó thường chở 70 người. Do phải có tiện nghi cho tổng thống và gia đình cùng các yếu nhân kể cả mật vụ cùng ký giả hay khách đặc biệt của tổng thống

9- CHUYẾN BAY AIR FORCE ONE TỐN KÉM RA SAO 

Thông thường một giờ bay của Air Force One tốn kém cho nước Mỹ tới 206,000 đô la. Trong lúc một giờ bay của phi cơ thương mại chỉ khoảng 20,000 đô la. Gia đình tổng thống Donald Trump gây tốn kém nhất trong lịch sử bay của AIr Force One. Trong tháng đầu tiên, Tt Trump và gia đình đã dùng Air Force One bay đây đó ngốn hết 10 triệu USD ngân sách nước Mỹ.

10- AIR FORCE ONE CÓ THỂ BIẾN THÀNH "DOOMSDAY PLANE" PHI CƠ CỦA "NGÀY TẬN THẾ "

DO  AIR FORCE ONE CÓ THỂ Ở LẠI TRÊN KHÔNG NHIỀU NGÀY NẾU CHIẾN TRANH HẠT NHÂN XẢY RA NẾU PHI CƠ ĐANG CHỞ TỔNG THỐNG 

Với tiếp nhiên liệu trên không, Air Force One có thể bay VÔ THỜI HẠN trên không trong điều kiện chiến tranh hạt nhân xảy ra 

1 chiếc C 135 đang tiếp nhiên liệu cho Air Force One

11-CHIẾC PHI CƠ ĐẮT GIÁ 

Với sự gia tăng những nhu cầu cần thiết cho Air Force One để duy trì tính hữu hiệu và khả năng an toàn nên Air Force One càng lúc càng tốn thêm tiền để thêm nhiều thứ cần. Từ thời TT Obama đã đặt hai chiếc Air Force One mới chủng Boeing 747-8 trị giá ước tính 3 tỷ USD có thể tới năm 2024 mới đưa vào phục vụ

BÊN TRONG AIR FORCE ONE 

12- AIR FORCE ONE LÀ PHÁO ĐÀI BAY KHỔNG LỒ 

Mỗi và mọi cửa sổ trên đều được bọc thép và  khả năng chống đạn bắn vào. Từ phi cơ còn có pháo sáng bắn ra để làm rối loạn mục tiêu của hỏa tiễn đối phương. Air Force One còn có hai cầu thang thu vào bên trong để khỏi phụ thuộc vào cầu thang sân bay mang tới 

ĐHL BIÊN SOẠN 14.5.2023

CAM LỘ BAO NÉT MỜ PHAI TRONG KÝ ỨC TÔI

 

  Theo bản đồ của Bộ TTM /VNCH một bản đồ có thể gọi là chính danh do nó dùng trong quân sự thì dòng sông Miêu Giang tức là con sông qua thị trấn Đông Hà. Nhưng lạ lắm, vẫn có nhiều người gọi là sông Hiếu Giang? Hiếu giang là sông nào tôi không biết đâu là đúng. Cũng may tra cứu vào Tạp Chí Cửa Việt có viết như sau...

Sông đi qua khu vực của tuần Hiếu Giang nên có tên là Hiếu Giang - sông Hiếu. Khi chảy qua địa bàn vùng trung du Cam Lộ, sông được gọi tên là sông Cam Lộ. Hiếu Giang/sông Hiếu bắt nguồn từ các sông suối trên địa hình núi rừng s­ườn Đông dãy Tr­ường Sơn cao độ trên 1000m của huyện Hướng Hoá." (Sông Hiếu, tiềm năng Du lịch trên tuyến Hành lang kinh tế Đông - Tây (tapchicuaviet.com.vn))

Như vậy Sông Hiếu là phần thượng nguồn của Miêu Giang và Miêu Giang mới chảy qua thị trấn Đông Hà xong nhập vào dòng Thạch Hãn để chảy ra Cửa Việt. 

Chuyện ngày xưa lúc tôi mới bốn năm tuổi đã có một thời gian ngắn ở Cam Lộ.
  Hồi ký của dhl có nhắc đến Ba lòng trong "Đò Lên Ba Lòng " , Gio Linh trong "thầy Cửu Hàm Với Kỷ Niệm Gio Linh " , giờ mà không nhắc đến Cam lộ thì không "công bằng " lắm.

     1959   cái tuổi ĐHL theo cha lên Cam Lộ
                   Thưa bạn đọc,  thuở tôi còn nhỏ tôi hay lẻo đẻo theo ba tôi nên mới có nhiều kỷ niệm ở các quận của tỉnh QT là vậy. Các hình ảnh ngày xưa nay chỉ là chút nào ký ức phai mờ.  Thời gian này tôi nhớ Bác Hanh làm quận phó người ta hay gọi là Ông Phó Hanh còn bác Giáo làm Q trưởng.  Sau này còn có bác Nguyễn tri Kiệt tôi không chắc chắn ai làm trước, ai làm sau. Trên quận chỉ có phương tiện là chiếc Land Rover. Dưới Chi CA, cũng duy nhất một chiếc xe Jeep Willie màu xanh. Hồi này quận Cam Lộ còn đóng ở vị trí cũ. Chi CA còn lợp tranh ván , chỉ có quận là khá hơn . Cái hình tui đính kèm theo là thời tui đi theo ba tui lên quận Cam Lộ đó. Từ tỉnh QT theo Đông Hà lên khoảng 17 cây số là chiếc xe jeep xanh rẽ phải để vào quận. TỨC nhiên chỗ này phải là ngả BA ,tiếp tục lên Khe Sanh và vào CAm Lộ tức là xã Cam Thanh thì phải. 

                loại xe Land Rover hồi đó tương tự chiếc này
 

Tôi có nhiều kỷ niệm với các chú , nhân viên của ba tôi như chú Thúc ba tôi khen bắn súng COLT rất "cừ "  , thân sinh của Cam Thanh tức là bác Toàn (?!), chú Khoai , chú Huấn lái xe cho ba tôi cho đến sau lúc ba tôi đổi vô quận Hải Lăng 1964, chú Lê mậu Để bắn súng Carbine số MỘT.. Bác Mãng hiện còn ở trên dốc Tân SƠN Hàm Tân không biết bác còn không ?nhiều lắm !

                   chiếc Jeep Willy màu xanh da trời , nhưng có bạt che dành cho chi CA
 
    Đến bữa trong Chi ra ăn cơm tháng ngoài nhà mẹ của Cam Thanh nấu ? Tôi là đứa nhỏ chạy lanh quanh , mẹ Cam Thanh nói giọng Bắc , các chú đều đứng dậy mời nhau dùng bữa xong mới ngồi xuống. Trí nhớ của tôi còn đậm nét chuyện này vì tôi làm chuyện rất nghịch rất có lỗi với chú Khoai cho đến giờ hơn 50 năm sau tôi vẫn còn nhớ cái "tội" này . Thưa bạn đọc, có một bữa trưa trong Chi CA ra nhà mẹ Cam Thanh ăn cơm trưa, chờ lúc mọi người đứng dậy mời nhau dùng bữa tôi mới nhè nhẹ "kéo" cái ghế của chú Khoai lui. Khi chú Khoai ngồi xuống chú "ngã chanh chòng" thật tội. Chú xanh mặt , nhưng chú rất thuơng tôi còn nhỏ dại và đứa nhỏ độc nhất trong chi cho các chú bác "cưng"  không nói gì. Chỉ có tôi mang cái lỗi này "tận mấy mươi năm" còn ân hận với chú Khoai. Chú Khoai giờ không biết còn mất . Tuổi chú chỉ thua ba tôi vài tuổi thôi. Người gốc Cam Lộ và sống gần quận hồi đó chắc ai cũng biết chú Khoai. Chú Huấn nghe Đinh thị Hiệp nói giờ vẫn còn. Chỉ có ba của Cam Thanh mất sớm. Hồi đó bác đang bửa củi thì bị đứt mạch máu mà mất. Bác hiền lành lắm, trong Chi ai cũng thuơng và ba tôi thuơng bác lắm. Chuyện bác bị tai nạn thì sau này tôi về QT mới nghe. Ngoài bác Toàn còn bác Mãng sau 1975 sống gần ba tôi ở Tân Sơn, Tân Thiện, chú Lê mậu Để cũng ở vùng này. Bác Thúc bị bắt cóc và ra tận ngoài Bắc sau 1975 mới được tha vô, sau này chú Thúc đi Mỹ nhưng cũng mất rồi...

   Kỷ niệm Cam lộ tôi không có với Cùa do hồi đó không ai dám qua Cùa. Người viết được nghe nói về thứ đất màu đỏ làm đồn điền hợp với cà phê, tiêu. Nghe đâu có đồn điền ông Tây xưa nay không còn nữa.

Ông Nguyễn Thanh Quế (trái trưởng chi thông tin và thân phụ tác giả, phải (trưởng chi CA) 2 người bạn  cuối thập niên 1950s tại Cam Lộ xa xa là chiếc Land Rover có trần che 

Tôi không được may mắn, nói đúng ra do vấn đề an ninh nên chưa bao giờ ra dòng Hiếu Giang tự do thoải mái tắm gội như thời này. Chuyện an ninh thì ai cũng hiểu, đó là lý do chính yếu. Một thời gian lên sống tạm ở quận, tôi chẳng dám đi đâu xa. Hơn nữa tôi luôn sống trong Chi và gần quận để được bảo vệ. Một thời xe cộ là thứ quá hiếm hoi. Tôi chẳng biết người mình có phương tiện gì từ Đông Hà lên Cam Lộ?  Ngoài quân đội ra, hành chánh thì ngoài chiếc Land Rover, và chiếc xe jeep xanh của Chi tôi không thấy chiếc xe 4 bánh nào. Khu thị tứ lèo tèo vài nóc nhà quanh quận. Những xã mang tên Cam Thanh, Cam Hiếu, Cam Hưng... được an ninh, gần quận bảo vệ. Cam Lộ còn nhiều xã nữa tôi không nhớ bằng lúc tôi ở trong chi CA tại quận Hải Lăng năm 1965 thì trí nhớ tôi tốt hơn vì lúc đó tôi đã học lớp Nhất rồi.

Ôi kỷ niệm ngày xưa, nhớ lắm. Tôi sinh ra đời sống và lớn lên trong lòng quê ngoại QT. Nhớ sao những bước chân, một thằng bé lẻo đẻo theo cha. Giờ những bậc cha, chú nay đã về với người thiên cổ. Khi nhớ lại tôi muốn kể lại cho nhau nghe, trong lòng mình chỉ mong đó là những phút nhớ về những người thân mến nay tất cả đang ở tận đâu trong phương trời miên viễn, thật xa./.
 

MẸ GÀ

 tái đăng nhân ngày Mother's Day 2023

     Gần tết, vùng biển Hàm Tân gió chướng thổi mạnh. Gió mùa đông bắc ngoài kia vào đem theo không khí hanh khô. Ngư dân úp thúng ngồi vá lưới chờ trời. Họ mong trời chỉ ngơi gió, sóng bớt mạnh là bơi thúng ra bờ  một đoạn, kiếm vài ba mớ cá vụn chứ không ai dám ra xa trong mùa này. 

   Người làm nông chẳng khá hơn. Trong nam mưa nắng hai mùa. Mùa này là mùa hạn. Người ta chỉ thấy ngọn gió quái ác, quất quần quật vào mái lá, cát trắng bay rào rạt, chẳng có gì khác. Những vồng khoai trồng trên cát trắng bới xong mùa rồi đã lâu, đất cát khô rang nóng bỏng một cọng cỏ cũng không mọc nổi trong mùa này.  Lác đác vài bụi cỏ cháy khô, vài gốc sắn thu hoạch xong, nằm ngổn ngang trơ rễ.

   Mái tranh nhà tôi với cái chái bếp thấp lè tè, nơi nấu ăn vừa là "CƠ NGƠI" cho cái chuồng gà. Dĩ nhiên phải cho bầy gà mẹ ấp ở đây do chúng là vốn liếng, là nguồn lợi lớn nhất cho gia đình. Mùa khô hạn bầy gà nhà tôi chẳng còn bao nhiêu. Đáng kể là con gà mái đẻ tuy già những vẫn còn đẻ trứng, ấp con lấy giống chăn nuôi phát triển bầy gà cho năm sau. Vợ chồng tôi thuờng gọi con gà mẹ đó là giống gà 'Shia' (yorkshire)- cho trứng nhiều và trứng lại lớn, quả là giống tốt. Thật thế, con gà mái Shia mấy năm nay tạo cho nhà tôi không biết bao nhiêu "thế hệ gà"? Tôi nuôi chúng lớn, bán đi cũng giúp được cơm gạo, áo tiền...

Mấy hôm nay tôi hay săm soi bế con gà mái này qua bên, xong đếm xem nó ấp bao nhiêu trứng kỳ này:

    - Cũng được hơn mười trứng - không tệ quá!

 Bầy gà hơn mười con khi chúng lớn, trừ hao hụt,  tệ lắm nhà tôi cũng bán được năm sáu con cũng được mớ tiền.  Con gà mẹ đang ấp trứng, thấy tôi nó "gừ rù", lông hơi dựng lông lên lấy lệ. Nó cũng quen khi tôi săm soi đếm trứng như vậy. Thật tội cho thân nó. Càng ấp già ngày , thân gà mẹ nhẹ bấc do nó chẳng chịu đi kiếm ăn. Tôi có cảm giác con gà mẹ nay chỉ còn 'lông và bộ xương' .

*

   Qua bao mùa, tôi từng chống cuốc đứng ngắm con gà mẹ với bộ lông vàng mơ từng dẫn  bầy  chíu chít kiếm ăn quanh vườn .  Chỉ ít lâu thôi, từng bầy gà con như vậy, lớn  nhanh. Mỗi lần cho gà ăn,  chúng chạy lại, tụ đầy trước sân...

 Những tính toán, những ước mong của tôi, đối với con gà mái đẻ quen thuộc, hình như tôi xem nó  là một sản nghiệp không bằng? Từ cái sản nghiệp nho nhỏ đó, tôi lại ái ngại hay thương cho con gà mái đẻ "nhịn ăn -siêng ấp" nhẹ hẩng trơ lông!

   Gió chướng càng gần tết càng mạnh; gà trong xóm đã có hiện tượng dịch. Chợ thôn quê gà bệnh càng "rẻ như bèo"! Vườn nhà tôi hay vườn bên cạnh, thỉnh thoảng có vài con chết khô, bầy chó đói trong xóm thi nhau giành xác.

   Bầy gà con đã đến ngày nở, những cái mỏ nhỏ xíu cố moi lớn cái lỗ nhỏ trên thành vỏ trứng, chúng đang cố thoát ra ngoài. Tôi vừa phụ gở mấy mảnh vỏ trứng trắng trắng quanh mấy con gà con, vừa phủi mấy con mạt đang bám vào tay tôi nhồn nhột ngứa ngáy. Bầy mạt gà, đông vô số ngày đêm chui rúc hút máu trong thời ba tuần gà ấp. Bầy mạt ký sinh quái ác, sống bám trên cái thân còm cõi của con gà mẹ siêng năng , chịu ấp. Mạt gà sinh sôi nảy nở thật khó chịu trong nhà. Cảm giác nhồn nhột trên mặt và trên tay mỗi lần tôi gần chuồng.

   Vài hôm sau, những con gà con tròn như những viên bông xinh xinh lục tục chạy theo mẹ nó. Tôi lại có dịp tính toán -mong đợi- cho bầy gà giống sang năm; khi mùa mưa đến- cây cỏ xanh tươi - côn trùng nhiều, bầy gà sẽ mau lớn. Không chừng, tôi phải gầy thêm vài ba con gà giống 'Shia' này khi con gà mẹ quá già, không còn cho trứng.

   Thật đáng lo, dịch gà trong xóm đang lan dần. Tôi lo lắng mua ít thuốc trụ sinh trộn vào thức ăn cho bầy gà, phòng dịch đang lan.

   Con gà mẹ chăm con  thật tuyệt vời. Gã diều mới vần vũ trên cao, hắn ngày nào cũng chao lượn tìm mồi. Gà mẹ  đã vội xù lông, nghểnh cổ lên quyết liệt chống lại. Có diều là bầy gà con vội núp hết vào cánh mẹ. Con vện- chú chó hàng xóm chạy rong mới gần bầy gà con thôi, gà mẹ đã trương cánh, vươn cổ, hai bộ vuốt của nó tung lên cao mổ  vào con vện, tiếng nghe "bành bạch" ... Ban đêm tôi còn cho chúng vào trong cái lồng sắt, phòng con chuột cống ác hiểm- một thứ chuột lớn sống cô độc,  người trong làng gọi là con "cù lúi ". Con này từng giết nhiều gà con? Hang nó nằm sâu ngay dưới chuồng heo, tôi không biết cách nào giết được nó?

                                                 *

    Chợt một hôm, tôi phát giác con gà mẹ vừa ấp con dưới tàng cây, mắt nó như thiu thiu ngủ. Tôi quan sát thật kỹ, thấy khác lạ vì đầu nó vừa chúc xuống- gật gật... 

Thôi rồi gà bệnh!

 điếng hồn, tôi buộc miệng than thầm. Gà mẹ này vướng dịch đang lúc nuôi con, làm sao đây? Tôi vội tới gần muốn quan sát rõ hơn. Như một phản ứng tự vệ , con mẹ giật phắt mình , vươn cổ "gù rù" làm dữ  và dẫn đàn con đi nơi khác. Hôm sau, biểu hiện bệnh càng rõ.  Nó vừa bươi đống rác kiếm mồi cho con, nhưng thỉnh thoảng đứng lại như thiu thiu ngủ, đầu càng chúi xuống thấp hơn. Bầy con vẫn chạy nhởn nhơ, chẳng biết rằng mẹ nó đang vướng vào bệnh dịch tai quái. Tôi quay quắt, thất vọng. Con mái này thuộc loại "miễn dịch ".  Qua bao mùa, nhiều trận dịch gà đã qua, nhưng nó vẫn vượt qua.

     -Ôi, thế mà năm nay?!

Tôi than thầm. 

  Còn cố cầu chút may mắn cuối cùng nào đó,  tôi  vội chạy ra tận cuối thôn, năn nỉ anh bạn bán thuốc thú y heo gà ký cóp số tiền mặt trong nhà mua cho được một số thuốc. Tôi vừa bỏ vào thức ăn vừa đợi đêm về chích vào đùi gà mẹ...

    Những cái đầu gà con đang nhô ra khỏi cánh mẹ ngó láo liên.  Con mẹ đầu chúi xuống mắt nhắm nghiền, cùng lúc nước dải trong mỏ nhểu ra. Hôm nay  lúc tôi tới gần, con mẹ không còn phản ứng gì nổi. Sức nó thực sự đã kiệt. Thứ vi trùng quái ác đang rúc ráy trong cái thân còm cõi cho đến ngày cuối cùng. Bầy gà con - đếm chẵn chục- là niềm hi vọng của tôi. Chúng đang cần con mẹ dẫn đi kiếm ăn đến khi cứng cáp.  Tôi cay đắng nhìn gà mẹ đang rũ cả thân mình  cố che chở cho bầy con mà xót xa không biết tính sao?

   Chợt con gà mẹ vươn mình dậy! một cánh bên xệ xuống, nghiêng hẳn qua một bên.  Mắt nó chợt long lên như  ánh lửa, tiếng kêu khản đặc. Bao nhiêu sức lực còn lại của một đời làm mẹ- đẻ trứng -ấp con, nó chỉ còn lần này ...Gà Mẹ  đang vùng lên một lần cuối cùng, rồi vĩnh viễn gục xuống hẳn ./.

ĐHL

edit 15.5.2023