DISEASE? DISORDER ? SYNDROME?
chào bạn đọc,
Trong y khoa, giới chuyên môn thường phân biệt ba trường hợp khác nhau của bệnh nhân để tìm cách phân biệt và chữa trị đó là
-BỆNH disease
-RỐI LOẠN (disorder)
-HỘI CHỨNG (syndrome)
1 *I BỆNH (disease)
Bệnh là tình trạng suy
yếu chức năng bình thường của cơ thể hoặc thần kinh (tâm trí). Có nhiều yếu tố gây ra bệnh, ví dụ nhiễm trùng, bất thường di truyền, do các vấn đề môi trường hoặc cách sống. Bệnh có các triệu chứng rõ ràng, cụ thể bao gồm nguyên nhân dễ nhận biết ví như vi trùng, virus sạn trong thận, cao đường cao mỡ...những nguyên nhân cụ thể đó giúp y khoa có thể xác định và điều trị. Một tập hợp các dấu hiệu và triệu chứng đặc trưng cho bệnh và thứ bệnh đó có khả năng ảnh hưởng đến một cơ quan hoặc hệ thống cụ thể trong cơ thể bệnh nhân.
Ví dụ chúng ta nói, bệnh tiểu đường là thứ bệnh ảnh hưởng đến khả năng điều hòa lượng đường trong máu trong cơ thể. Bệnh
có triệu chứng rõ rệt như khát nước quá mức, đi tiểu thường
xuyên và mệt mỏi, và bệnh nhân được chẩn đoán thông qua xét nghiệm máu cho thấy lượng đường
trong máu tăng cao...
Trong thuật ngữ y khoa, bệnh (disease) đề cập đến một tình trạng bệnh lý với nguyên nhân, hậu quả và kết
quả có thể xác định được.
2 * 2 RỐI LOẠN (disorder)
Rối loạn là sự bất thường chức năng cơ thể hay thần kinh (tâm trí) bệnh nhân. Không giống như bệnh, chứng rối loạn không phải lúc nào cũng có nguyên
nhân xác định được và không nhất thiết phải bao gồm một loạt các triệu
chứng rõ ràng cụ thể. Trong một số trường hợp, rối loạn mang tính chức năng (function) nghĩa là
chúng ảnh hưởng đến cách thức hoạt động của cơ thể hoặc tâm trí nhưng không do bị tổn thương cấu trúc hoặc nhiễm trùng.
ví dụ chứng Rối Loạn Tự Kỷ (autism) còn gọi là Autism Spectrum Disorder (ASD)
là một tình trạng rối loạn về thần kinh ảnh hưởng vào cách người bệnh tương tác, giao tiếp, học hành và hành xử. Những người mắc chứng autism có những khác biệt về não bộ chi phối đến hành vi và các tương tác xã hội.
Ví dụ 2, rối loạn tăng động giảm chú ý (ADHD) là một tình
trạng thần kinh làm mất khả năng tập trung hay điều chỉnh hành vi của bệnh nhân. Đây cũng là một rối loạn (disorder) do nó gây gián đoạn hoạt động hàng
ngày nhưng có thể không có nguyên nhân khác với bệnh, do bệnh xác định được như nhiễm trùng
hoặc chấn thương. Rối loạn còn mang tính tâm lý, chẳng hạn như lo âu vô cớ hoặc trầm cảm (depression).
Sự khác biệt chính giữa rối loạn và bệnh là rối loạn có liên quan đến chức năng cơ thể hoặc tinh thần, trong khi đó như đã nêu trên, bệnh có liên quan đến nguyên nhân cụ thể như vi trùng virus hay nguyên do cụ thể khác như hư thận hư gan, môi trường cách sống...
3 3- HỘI CHỨNG (syndrome)
Hội chứng là gì?
Hội chứng là tập hợp nhiều triệu chứng (symptom) hoặc dấu hiệu thường
xuất hiện cùng nhau, đặc trưng cho một tình trạng cụ thể.
Không giống như bệnh và rối loạn, hội chứng có thể không có nguyên nhân hoặc sinh lý về bệnh rõ
ràng, nhưng nó được nhận biết nhờ các triệu chứng cụ thể có xu hướng tập trung
lại với nhau.
- Ví dụ nêu trên trong hội chứng Down Syndrome là một rối loạn di truyền do thừa một nhiễm sắc thể (chromosome) 21. Khuyết tật trí tuệ, một số đặc điểm thể chất và chậm phát triển là những đặc điểm đặc trưng của hội chứng này. Mặc dù những triệu chứng này phổ biến ở những người mắc Hội Chứng Down, nhưng bản thân hội chứng này không phải lúc nào cũng có nguyên nhân rõ ràng ngoài sự bất thường nhiễm sắc thể như vừa nói.
Chúng ta lưu ý, Di truyền là nguyên nhân của Hội Chứng Down Syndrome khác với Autism là Rối Loạn Tự Kỷ đó là do sự bất thường của hệ thần kinh (neurological disorder)
Mặc dù 3 thuật ngữ bệnh, rối loạn và hội chứng thường
được sử dụng thay thế cho nhau, nhưng mỗi thuật ngữ đều đề cập đến các khía cạnh
khác nhau. Một tác nhân gây bệnh hoặc vấn đề thể chất cụ thể thường
gây ra bệnh. Về rối loạn (disorder) là một bất thường nào đó về chức năng nhiệm vụ của cơ thể có thể không có nguyên
nhân rõ ràng, và cuối hết hội chứng (syndrome) là tập hợp các triệu chứng (symptoms) thường xuất hiện cùng
nhau một lúc.
Dù sao, việc hiểu rõ sự khác biệt giữa các thuật ngữ này là điều
cần thiết và bổn phận của bác sĩ hay chuyên viên y tế để chẩn đoán, điều trị và quản lý chính xác các tình trạng bệnh lý của người bệnh./.
ĐHL
biên soạn 4/10/2025
Nguồn
https://share.upmc.com/2025/04/disease-disorder-syndrome/
No comments:
Post a Comment