TOÀN CẦU HÓA KINH TẾ THẾ GIỚI- SỰ THAY ĐỔI SÁCH LƯỢC HOA KỲ LỚN NHẤT GIẢI THÍCH CHO SỰ THUA CUỘC CỦA VNCH

 

Chào bạn đọc

Nếu chúng ta cùng hồi tưởng lại không gian và hoàn cảnh trong thời CHIẾN TRANH LẠNH  (Cold War) thì hình ảnh những đại công ty các nước Tư Bản ồ ạt làm ăn tại các nước theo chế độ Xã Hội Chủ Nghĩa hay các nước trong Khối Thứ Ba là những hình ảnh ‘lạ lùng không thể tin được’ vào thời đó. Một thời gian Tư Bản và Cộng Sản xem nhau như  “nước và lửa”, thù địch, đối kháng cùng chiến tranh một mất một còn. Thế mà những điều ta không thể tin nay đã thành sự thật. Tư bản đã bắt tay với CS mà những chuyến công du ‘con thoi’ của Henry Kissinger cựu ngoại trưởng Hoa Kỳ vào đầu năm 1971 tới Bắc Kinh là dấu hiệu cho một cuộc cách mạng về kinh tế chính trị hoàn cầu.

                 Henry Kissinger và Chu ân Lai năm 1971 

 Một sự thật rất đắng cay cho những con người từng phục vụ và bảo vệ VNCH, một mảnh đất thân yêu từng ươm mầm tự do dân chủ và chế độ Cộng Hòa nhưng đã bị bức tử trong sự thay đổi thời thế và hoạch định từ bàn cờ chính trị quốc tế.  Bàn cờ chính trị kinh tế thế giới đã lật qua một trang mới đó là TOÀN CẦU HÓA KINH TẾ THẾ GIỚI còn gọi tắt là TOÀN CẦU HÓA. Đáng thương cho VNCH là một nước nạn nhân cho Toàn Cầu Hóa này do hoàn cảnh đặc biệt về cuộc chiến QUốc Cộng mà bước rút lui của quân đội Hoa Kỳ về nước được đánh đổi bằng cái chết của VNCH và mở màn cho Toàn Cầu Hóa mà sự vững mạnh của nền kinh tế thứ hai thế giới của Trung Hoa là thí dụ điển hình nhất.

Sự thật của TOÀN CẦU HÓA kinh tế thế giới đã cho ta thấy rất nhiều nhà TỶ PHÚ ĐỎ mọc lên từ vùng đất CS như Trung Cộng và Việt Nam hiện tại. Một sự thật không chối bỏ đó là cuộc sống sung túc hơn, đầy đủ hơn, thay đổi màu da sắc áo từ những nước có thu nhập đầu người thấp nhất thế giới như VN và ngay cả Trung Hoa và giờ đây lợi tức đầu người đang lên cao một cách nhanh chóng.

Nhưng dù sao trong sự thay đổi tích cực của Toàn Cầu Hóa vẫn có những nhược điểm của nó. Các chính trị  gia thế giới, các kinh tế gia, các nhà xã hội học, các nhà đấu tranh cho công bằng xã hội họ vẫn có người bênh, kẻ chống.

TOÀN CẦU HÓA KINH TẾ THẾ GIỚI NHỮNG ĐIỀU BÊNH VÀ CHỐNG

CÁCH NHÌN TỔNG THỂ VỀ TOÀN CẦU HÓA

Thế giới của chúng ta đang trở thành gần gũi hơn. Phương tiện dồi dào. Sự giao lưu du lịch càng lúc càng tăng bắt nguồn từ lợi tức kinh tế cá nhân khấm khá hơn từ lúc có Toàn Cầu Hóa. Cuộc thương mãi điện tử và điện toán càng làm còn người tiếp cận và làm ăn càng lúc càng nhanh, tầm mức càng ngày càng lớn hơn. Một ví dụ rất rõ ràng Hoa Kỳ càng ngày càng nhập hàng của VN càng nhiều lên hàng trăm tỷ đô la. Còn Bắc Kinh có mức độ thặng dư mậu dịch với nội địa Hoa Kỳ trên cả ba ngàn tỷ USD...

Ưu điểm của Toàn cầu hóa là gì?

1. TỰ DO THƯƠNG MẠI

Toàn cầu hóa xóa bỏ biên giới từ rào cản thuế quan cùng cấm đoán sự trợ giá hay bảo hộ giá của nhà nước. Không có biên giới thuế, người tiêu dùng có thể mua các mặt hàng từ mọi nơi trên thế giới với giá rẻ hơn. Từ năm 2008 tới 2015 các nước trong khối G20 (20 cường quốc kỹ nghệ) đã xóa đi 1200 rào cản để tự do hóa thương mại và được thực thi đầy đủ và được khuyến khích thêm. Không có thuế nhập khẩu các mặt hàng các nước đối tác được khuyến khích tiêu dùng do giá rẻ hơn so với thuế nhập như trong thời ‘bảo hộ mậu dịch’.

 

2. THƯƠNG MẠI ĐƯỢC KHUYẾN KHÍCH DO TIÊU THỤ GIA TĂNG SẼ GIA TĂNG VIỆC LÀM

Khi có ít rào cản thuế quan người tiêu dùng nói chung sẽ mua nhiều thứ hơn do giá hạ. Điều này tạo ra nền tảng mà các doanh nghiệp các nước sản xuất ra mặt hàng đó sẽ tạo ra nhiều việc làm hơn. Toàn cầu hóa với thương mại tự do cũng làm tăng cạnh tranh, có nghĩa các nơi sản xuất mặt hàng phải làm sao có mặt hàng tốt và rẻ để gia tăng tiêu thụ.  Hiện nay tại VN việc làm càng lúc càng cần nhân công; lương hướng càng lúc càng tăng. Đầu tư ngoại quốc đổ vào ào ạt. VN nhập cảng vào Mỹ và Mỹ cũng xuất hàng qua VN là bước tiếp nối của Toàn Cầu Hóa khi nền kinh tế Trung Hoa đã quá nóng.

3. TOÀN CẦU HÓA SẼ LOẠI BỎ ĐƯỢC THAO TÚNG TIỀN TỆ

Trong nền kinh tế toàn cầu hóa các quốc gia không có quyền thao túng tiền tệ để làm lợi cho mặt hàng của mình. Có nghĩa trong buôn bán qua lại không nước nào có quyền làm cho đồng bạc mình rẻ hơn nhập hàng nhiều hơn vào nước khác và để nước khác phải chịu thiệt hại do hàng của họ nhập vào nước đó bị đắt đỏ hơn. WTO (Tổ Chức Mậu Dịch Thế Giới)  cũng là một nhà trọng tài cho các vụ khiếu nại này. Với toàn cầu hóa, các quốc gia không còn nhu cầu thao túng tiền tệ của họ để đạt được lợi thế về giá, do đó, người tiêu dùng có thể được hưởng lợi từ kết quả trên do mua với giá đúng của nó nhập vào.

4. BIÊN GIỚI MỞ RỘNG trong Toàn Cầu Hóa các nước nghèo khổ thu nhập thấp sẽ có cơ hội thăng tiến khá giả hơn.

Rõ ràng hiện nay đời sống của các nước trước đây nghèo khổ hiện nay bộ mặt đã thay đổi hoàn toàn trong chính sách giao lưu kinh tế trong Toàn Cầu Hóa. Các quốc gia nghèo trước đây như Trung Hoa, VN và nhiều nước khác đều trong danh sách các nước Đang Phát Triển (developing countries)

 

5-  SỰ GIAO THOA THẾ GIỚI PHONG PHÚ ĐA DẠNG HƠN

Khi các biên giới giao thương được xóa bỏ, mọi người có khả năng giao tiếp với nhau một cách tự do hơn. Từ đó gián tiếp tạo ra nhiều sự giao thoa giữa các nền văn hóa, cho phép mọi người có cái nhìn sâu sắc hơn về thế giới. Khi người dân tiếp cận với nhiều thông tin hơn, họ sẽ có khả năng đưa ra quyết định tốt hơn.  Chúng ta sẽ có nhiều hiểu biết nhiều về người nước ngoài, tất cả quan niệm sẽ cởi mở bao dung hơn ngày xưa.  

7.   SỰ BỐC LỘT LAO ĐỘNG SẼ KHÓ XẢY RA TRONG TOÀN CẦU HÓA

Một trong những cách mà hàng hóa được sản xuất với giá rẻ trên thế giới ngày nay là do sự bóc lột sức lao động mà có. Điển hình là Trung Cộng đang bốc lột sức lao động của tù nhân nhất là người Duy Ngô Nhĩ đang bị thế giới lên án. Chính quyền Hoa Kỳ cũng hạn chế nhập các loại hàng do Trung Cộng bốc lột tù nhân. Sự kiện này do Toàn Cầu Hóa cấm chỉ bốc lột lao động trẻ em, lao động tù nhân và buôn người.

 

Ý TƯỞNG CHỐNG TOÀN CẦU HÓA (nhược điểm)

1. CÔNG ĂN VIỆC LÀM BỊ CHUYỂN TỚI CÁC NƯỚC CÓ CHI PHÍ SẢN XUẤT RẺ HƠN

Toàn cầu hóa tạo ra nhiều công việc làm; nhưng chúng có xu hướng được tạo ra nhiều ở những nơi có chi phí lao động rẻ nhất. Ngay cả trong một nước,  chi phí kinh doanh ở một số khu vực hay tiểu bang, quận hạt… rẻ hơn các khu vực khác sẽ hấp thụ các doanh nghiệp tới làm ăn hơn. Ví dụ hàng triệu công việc tại Mỹ bị mất đi do hãng đầu tư tại Trung Hoa trong mấy thập niên qua

2 .  TOÀN CẦU HÓA TẠO RA VĂN HÓA LO ÂU

Bạn đọc có thể thắc mắc với ý tưởng này. Thực sự, chủ công ty doanh nghiệp có thể dùng ý tưởng  “dời công ty” sang các nước có công lao động rẻ hơn để dọa dẩm kỹ sư hay công nhân trong nước họ. Mặc dù, họ sẽ không di chuyển. Từ đó không có ai dám đòi hỏi tăng lương hay các quyền lợi khác do sợ bị mất việc. Có khi do tình trạng đóng cửa của các công ty, lương bị cắt giảm liên tục nhưng các hãng phải đóng cửa ra đi…ví dụ qua mở tại Trung Cộng hay các nước Á Châu để duy trì lợi tức hay duy trì khả năng cạnh tranh.

3. Nó tạo ra một hệ thống chính trị nơi những người lớn nhất và giàu nhất có ảnh hưởng.

Rõ ràng các tập đoàn đa quốc hiện nay bao gồm các công ty lớn những giới vận động hành lang và các ông chủ lớn đã tham gia vào chính trị để có những quy định và luật pháp thuận lợi cho việc làm ăn của họ. Ngay trong nội tình các nước đang phát triển các tỷ phú và tập đoàn thi nhau xuất hiện. Các đại gia đỏ từng bước khuynh loát chính phủ do họ có nhiều tiền nhất.

4- CÁC KHU VỰC GIÀU CÓ LUÔN TIÊU THỤ NHIỀU TÀI NGUYÊN ĐỊA CẦU NHẤT VÀ GIA TĂNG NHANH MỨC ĐỘ Ô NHIỄM ĐỊA CẦU 

Không chỉ những tập đoàn đa quốc lớn nhất và những đại tỷ phú thế giới mới hưởng lợi từ toàn cầu hóa. Các khu vực giàu có trên thế giới luôn tiêu thụ tài nguyên địa cầu nhiều nhất. Họ dùng chiêu bài rằng sản xuất cho phần còn lại của thế giới. Theo Chương Trình Phát Triển Liên Hiệp Quốc các nước thuộc G20 tiêu thụ hết 86% tài nguyên địa cầu trong lúc 80% nước nghèo còn lại chỉ còn tiêu thụ 14% tài nguyên còn lại của địa cầu này mà thôi.

Phát triển kinh tế thế giới đang làm gia tăng tình trạng Hâm Nóng Địa Cầu là mối đe dọa thảm họa trong tương lai cho thế giới.

5- TOÀN CẦU HÓA GIÁN TIẾP ĐƯA DỊCH BỆNH LAN TRUYỀN NHANH HƠN

Đại dịch COVID-19 là thí dụ điển hình. Biên giới mở và kinh doanh trong toàn cầu hóa đưa dịch bệnh lan nhanh chưa đầy 14 ngày. Dịch bệnh có thể tới bất cứ vùng xa xôi hẻo lánh nào trong thời đại toàn cầu hóa.

 

6. Các chương trình xã hội hoạt động như mạng lưới an sinh xã hội có thể bị loại bỏ.

Toàn cầu Hóa can thiệp vào chính sách các nước nghèo qua chương trình cho vay từ World Bank hay Quỹ Tiền Tệ Thế Giới tới các nước nghèo này. Nhưng các quốc gia này lại không được dùng tiền này đài thọ cho chương trình an sinh xã hội của họ đối với số đông nghèo khổ. Nhiều quốc gia trước đây từng cung cấp cho những người nghèo nhất của họ một mạng lưới an toàn để tồn tại. Điều này bao gồm phiếu thực phẩm, cung cấp nhà ở và các lợi ích khác có thể biến mất trong một thế giới đã toàn cầu hóa. Khi gia nhập vào toàn cầu hóa WTO là một điển hình. Một quốc gia nếu sống biệt lập, đơn lẻ thường có thể tự lo cho dân qua hệ thống thuế, phúc lợi xã hội và chăm sóc sức khỏe

7. SỰ BIẾN MẤT DANH TÍNH CỦA DÂN TỘC VÀ VĂN HÓA ĐẤT NƯỚC BỊ XÂM THỰC VÀ BIẾN MẤT DẦN HỒI

ảnh hưởng như vũ bão của văn hóa Hàn tới trẻ VN

Giao thoa kinh tế và xã hội cũng như văn hóa lai căng sẽ dần hồi đánh mất bản sắc dân tộc và ngay cả danh tính của dân tộc trong nền kinh tế thị trường. Sự tiếp nhận ào ạt các nguồn đầu tư cũng như nhập nội các thứ hàng hóa cũng như trao đổi kinh tế và văn hóa mở rộng trong toàn cầu hóa sẽ dần hồi đưa tới tình trạng không có quốc gia nào giữ được hoàn toàn đặc trưng văn hóa dân tộc riêng lẽ nữa. Lấy ví dụ VN hiện nay du nhập quá nhiều phim ảnh và văn hóa nước ngoài. Giới trẻ hiện tại đang sống trong tình trạng chạy theo mốt ngoại từ Đài sang Hàn và qua kiểu Mỹ dần hồi trong xã hội dần dà mất dần bản sắc dân tộc theo thời gian lâu dài sau này.

 8- CÁC NƯỚC NHƯỢC TIỂU VẪN LÀ NẠN NHÂN CỦA TOÀN CẦU HÓA HƠN LÀ SỰ BÌNH ĐẲNG 

Trong nền kinh tế Thị Trường và Toàn Cầu Hóa nhưng đòn độc của Trung Cộng ngày giáp tết Nhâm Dần: hàng ngàn xe tải chở nông phẩm VN bị chận tại cửa khẩu Việt-Trung với lý do Covid-19

Thí dụ rõ ràng nhất là sự thông thương buôn bán giữa Trung Hoa và VN. Việt Nam luôn là nạn nhân của sự chèn ép bất công giữa thông thương buôn bán giữa cửa khẩu Trung -Việt. Trung CỘng luôn ỷ vào nước lớn làm tổn hại hàng năm đối với hàng hóa nông phẩm VN khiến nông dân VN điêu đứng quá nhiều lần nhưng chẳng có ai can thiệp? Hoa Kỳ luôn  bảo vệ giới nuôi cá da trơn trong nước họ và đánh thuế vào hàng cá da trơn của VN. 

9- TOÀN CẦU HÓA CÀNG GIA TĂNG THỂ CHẾ ĐỘC TÀI TOÀN TRỊ TRÊN THẾ GIỚI

Toàn Cầu Hóa càng gia tăng sự bắt bớ chèn ép và tù đày: một số tượng trưng hình ảnh các nhà tranh đấu cho Nhân QUyền VN bị CSVN bắt vào vòng tù tội con số càng lúc càng tăng.

Thực chất của Toàn Cầu Hóa chỉ là sự hợp tác trá hình giữa LỢI NHUẬN & QUYỀN LỰC. Vì quyền lợi các nước giàu có các tổ chức kinh tế đa quốc (Tây Phương) đã làm ngơ cho sự đàn áp nhân quyền của các chế độ độc tài. CS Trung Hoa và CS Hà Nội là những thí dụ rõ ràng nhất cho sự đàn áp nhân quyền tại các nước độc tài toàn trị. Nga cũng là thí dụ cho sự củng cố thế lực độc tài cá nhân mà Putin là điển hình. Những lý thuyết 'đổi mới kinh tế sẽ đổi mới dân chủ' càng lúc càng sai lầm do trước mắt thế giới của nhân quyền các chế độ độc tài càng bắt tay với chính sách Toàn Cầu Hóa họ càng giàu có và vững mạnh hơn trước đây rất nhiều.

10- TOÀN CẦU HÓA CÀNG GIA TĂNG NẠN BUÔN NGƯỜI TRÊN THẾ GIỚI 

Vụ 39 người Việt chết trong container ở Essex, Anh Quốc xảy ra khi cảnh sát phát hiện thi thể của 39 công dân Việt Nam đã tử vong trong thùng của một chiếc container đông lạnh ở Grays, hạt Essex, Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland,^[4] không lâu sau 01 giờ 40 phút (giờ địa phương) ngày 23 tháng 10 năm 2019 (wikipedia)

39 nạn nhân VN trong đường dây buôn người xuyên quốc gia xuất phát từ VN

Với lý thuyết "Không còn Biên Giới" lồng trong "tự do mậu dịch" các tổ chức buôn người, hay buôn bán nô lệ trá hình càng lúc càng gia tăng trên thế giới. Phụ nữ và lao động nô lệ được buôn từ các nước nghèo sang các nơi giàu có cung phụng cho các tổ chức mại dâm, nô lệ tình dục, nô lệ lao động. Mặc dù Liên Hiệp Quốc càng lên tiếng, tổ chức giải thoát phụ nữ quốc tế càng làm việc tệ nạn này càng lúc càng gia tăng. 

Tại VN tệ nạn buôn người dưới nhiều hình thức hợp pháp, bán hợp pháp, cũng như ẩn nấp dưới nhiều 'chiêu bài đội lốt' khác nhau vẫn không dấu được tội ác của nhà nước CSVN là kẻ thủ đắc lớn nhất đứng sau các tổ chức này để thu lấy lợi nhuận sau cùng. 

 VỤ 39 nạn nhân chết ngạt tại Anh quốc là một mặt nổi của "tảng băng buôn người" vận hành do nhiều tổ chức buôn người chuyên cung ứng nhân lực từ VN sang các nước Âu Châu. Nhìn qua Đông Nam Á; có quá nhiều vụ mua bán cô dâu VN ngay trên mạng tại các nước giàu có Đông Nam Á như Singapore, Đài Loan, Nam Hàn và cả trăm ngàn phụ nữ VN mấy chục năm nay cung ứng cho Trung Cộng những vùng thôn quê xa mịt mù hàng vạn dặm để làm những cái 'máy đẻ hay tình dục' trong thế kỷ 21 này ...là những ví dụ điển hình và vô nhân đạo nhất trong thời đại này.

THAY CHO PHẦN KẾT

Sau những thập niên phát triển, tuy thế giới không lấy đâu là thời điểm cụ thể để xác định khởi điểm của Toàn Cầu Hóa nhưng hiện nay chúng ta có thể có nhìn ra hệ quả của Toàn Cầu Hóa Kinh Tế Thế Giới ra sao. 

Qua những mặt tốt xấu khái quát trình bày trên cùng so lại thực trạng thế giới hiện nay; chúng ta có một ý thức bi quan cho hậu quả Toàn Cầu Hóa đem lại cho thế giới hiện nay.

Thế Giới hiện tại người giàu càng lúc càng giàu thêm nhưng thế giới hiện nay càng lúc càng chia rẽ sâu sắc, mầm mống chiến tranh càng nhiều hơn, thế lực ác đạo độc tài, bá quyền, xâm  lăng càng thêm móng vuốt. Những quốc gia nhược tiểu sẽ có một thành phần giàu có hơn nhưng hố  phân chia giàu nghèo càng sâu và càng mất đi độc lập tự chủ hay sống trong nợ nần quốc tế...Một điều lo ngại chung cho nhân loại đó là Trái đất càng bị 'bộc lột' tàn khốc cùng lúc sức mạnh Liên Hiệp Quốc càng bị yếu đi theo thời gian.

Những thiển ý này sẽ làm cho số người giàu có hay sự nghiệp 'phất lên' nhanh chóng trong thời cơ mới KHÔNG BẰNG LÒNG nhưng đây là CÁI NHÌN KHÁCH QUAN ĐỨNG TỪ BÊN NGOÀI để xét đoán mà thôi.

XIN LẤY TRÍCH ĐOẠN CỦA BÁO PHÁP RFI SAU ĐÂY  TẠM THAY PHẦN KẾT...

"Nhà văn kiêm triết gia Bernard-Henri Lévy trong bài « Người Duy Ngô Nhĩ bị lãng quên » chỉ trích Thế vận hội Bắc Kinh 2022 diễn ra trên nỗi đau của người biểu tình Hồng Kông bị bịt miệng, những nhà sư tự thiêu ở Tây Tạng, và tội phạm chống nhân loại đánh vào thiểu số Duy Ngô Nhĩ ở Tân Cương. Liệu họ sẽ bị hiến sinh trên bàn thờ đế quốc Trung Hoa, trở thành nạn nhân của toàn cầu hóa giai đoạn cuối ? Cần phải tránh cho được viễn cảnh này... " (RFI 12/2/2022)

Đinh Hoa Lư 

edited by ĐHL  8/2/2022

EDIT 10/2/2022

CÀNH HOA BẰNG LĂNG CÒN LẠI

 

ký ức

***

Những đóm lửa cuối cùng của một ngày dọn rẫy của tôi còn leo lét cháy.  Mặt trời từ từ lặn dần sau ngọn Núi Bể và rặng Mây Tào phía tây. Tôi vội vàng gom cuốc, rựa cùng rìu ra về.  Chẳng khi nào tôi quên cái cái bon nhựa bới nước, đồ dùng bới cơm hàng ngày, vài ba thứ trong cái chòi nho nhỏ. Giờ tôi mới kéo chiếc xe đạp thồ từ trong lùm cây rậm ra. Chiếc xe thồ này khá đa dụng- đi lại, vào rừng, thồ củi... Mùa này, nó là phương tiện giúp tôi đạp vào rừng.

Trước khi rời rẫy, tôi chẳng bao giờ quên cột những thứ lặt vặt thật kỹ vào cái "bót ba ga". 

CHIẾC XE ĐẠP THỒ

 
đốt rẫy làm nương

   

Chiếc xe thồ quả là một "gia tài" cho những người lao động, nghèo,  nhất là những ai "đầu tắt mặt tối"  sống nhờ vào rẫy- rừng. Tránh cho xe khỏi bị cây đâm lủng lốp, tôi phải dắt nó đi qua mấy đám rẫy bạn trong làng. Mấy đám rẫy chưa đốt dọn hết còn nham nhở, lởm chởm, quá nhiều gốc nhỏ, nhọn hoắc, chẳng khác chi hàng ngàn "mũi chông" đen đúa chỉa mũi lên trời. Vài ánh lửa còn leo lét cháy, còn bốc những làn khói yếu ớt cuối cùng. Bạn làm rẫy về trước tôi khá lâu. Quanh tôi giờ đó quả  thật quá vắng lặng. Lũ chim rừng trốn đâu hết; không còn ồn ào huyên náo như buổi sáng mai. Vừa đi, tôi vừa hú gọi xem còn ai về cùng, nhưng chẳng còn ai.

 Tôi dắt xe thêm một đoạn thì vừa tới Khe Lớn. Dong suối đó chảy về Xã TÂN THẮNG,  qua Cầu Kiều, trước khi đổ ra vịnh Hàm Tân. 

    Năm đó ít có nạn "rẫy luộc". Rẫy luộc là một khổ nạn hay nói đúng ra là cơn 'ác mộng' cho người làm rẫy. Rẫy bị cháy bất ngờ khi cây còn nhôn nhốt, chưa khô hẳn. Hậu quả gây cho người làm rừng phải bỏ công sức ra gấp mấy lần để  đốt dọn lại cho xong đám rừng cháy dang dở. Cả một đám đất rừng còn nhiều cây cành lỏng chỏng trơ vó lên trời như 'oán như than' nhưng "bỏ thì thương vương thì tội" biết bao nhiêu sức lực phát rừng, chặt gốc mới có đám đất này. Đã tốn công dọn lại nhiều lần, lại thêm phại chịu thêm một điều đáng buồn.  Rẫy đã "LUỘC"  thì không cháy hết- cháy không hết thì ít mun tro. Hậu quả quá ít mun tro thì đất tuy mới nhưng không tốt bằng rẫy người ta. Một ký ức cay đắng khi tôi gặp khổ nạn 'rẫy luộc' một lần. Cái rẫy đó đã 'hành' tôi "mất ăn, bỏ ngủ" làm mãi chẳng xong.  Đốt dọn nhọc công gấp ba lần, nhưng thu hoạch chẳng đáng bao nhiêu. Rõ ràng hao công tốn sức.

 

***

  Tôi đã tới Khe Lớn.  Bên kia khe, có đường rộng hơn. Qua bên đó, tôi sẽ thong dong đạp chiếc xe thồ về nhà. Giờ đây, mấy đám rẫy vừa dọn đốt gần xong nằm lại sau lưng, chờ qua một đêm thanh vắng để ngày mai vang dội tiếng rìu rựa. Một cánh rừng, non nửa năm trước còn rậm rịt, nay chỉ còn những khoảng trống, toang hoác, khó coi?

Bạn làm rẫy thực sự về trước tôi lúc nào? Tôi tiếp tục nhìn quanh xem còn ai, nhưng chỉ còn lại một không gian vắng vẻ, rờn rợn. Những liếp rừng dày đặc phía xa sau lưng tôi, giờ đen xẩm lại.  Những tia nắng cuối cùng của buổi chiều tàn còn thoi thóp hắt lên vài tầng mây lảng đảng cuối trời.  Mấy cánh rừng phía xa đó, chúng đang chờ đợi cho mùa rẫy sang năm. Một vùng đất  hẹp núi lấn sát biển của Hàm Tân  nơi người  Quảng Trị sinh sống, đang tìm mọi cách mưu sinh qua ngày. Người dân làm tất cả mọi cách, từ đốt rẫy, làm than, cưa cây đẳn gỗ, hay ra khơi làm cá. Mọi công việc nặng nhọc chỉ lo thỏa mãn cho sự đòi hỏi của 'cái ăn' trước mắt.  "Miệng ăn núi lở", thực tế trước mắt tôi sao quá rõ ràng, hậu quả của chuyện "phá rừng tầm thực" - quanh năm suốt tháng "quần thô áo vải",  lưng đẫm mồ hôi nhưng nghèo đói lại hoàn đói nghèo?

    

Mùa khô nước cạn, tôi chỉ cần lội qua con suối. Dựa chiếc xe thồ bên bờ suối,  tôi xuống khe mài lại rìu rựa cho đỡ thì giờ sáng mai. Tảng đá mài thiên nhiên này người dân làng kể cả tôi hàng ngày đi qua khe dùng mài dụng cụ nên nó càng lúc càng nhẳn thín. Nơi này cũng là "trạm nghỉ chân " cho dân làm rẫy. Thuờng là những khi vác gỗ trong rừng ra, hay cho những toán thợ rừng ngồi chờ nhau tại đây.

 Trời còn đủ sáng  cho tôi vừa mài rựa vừa ngắm giòng nước trong vắt chảy qua làm chân tôi mát lạnh. Vài chiếc lá khô đang trôi theo dòng nước. những chiếc lá này sẽ vĩnh viễn xa rừng trôi mãi về duói kia, một vùng đất lạ lẫm, có người, và cuối cùng có sóng biển vỗ mãi ngàn năm. Chúng sẽ đi mãi về dưới kia đi qua vài ba thôn mới , mang tên Đội 1, Đội 2... dân làng sẽ sống nhờ  rừng.  Những chiếc lá khô này sẽ ngang qua  Cầu Kiều trước khi thăm biển và mãi mãi ra đi không còn về lại cánh rừng đã mất. 

 Vừa mài rựa  tôi vừa suy nghĩ mông lung.  Hình ảnh những ngày phát dọn, bao âm thanh 'chan chát' từ những nhát rìu- tiếng 'răng rắc' chuyển mình từ những thân cây sắp đổ-  tiếng thở phào nhẹ nhỏm khi cây đổ theo ý mình. Tiếp đến những ngày đốt dọn, mặt mày tôi lem luốc, sức nóng hừng hực của lửa và bụi tro. Làm sao tôi quên những phút giây thoải mái giải lao trong cái chòi nhỏ. Điếu thuốc rê 'to tướng' vấn trong tay, xong  phì phèo nhả khói, tôi lặng ngồi ngắm về biển Hàm Tân một màu xanh biếc...

  

Chợt mắt tôi dừng lại khi bắt gặp một nhành hoa tim tím  lấp ló bên  lùm cây dưới con khe.

       - Ồ  Hoa bằng lăng!

 Từ nhánh chồi của một gốc bằng lăng bị đốn từ lâu, chùm hoa bằng lăng hiếm hoi của môt cánh rừng đang bị đốt phá gần hết, như e ấp nép mình bên những lùm cây dại và dây leo vướng mắc xung quanh . Chùm hoa lẻ loi này như muốn khoe màu hồng tím 'nhàn nhạt' bên con suối lặng lờ trôi,  bên những khoảng tối do những lùm cây sót lại bên bờ khe.  Một cánh rừng trong cơn "hấp hối" - trống trải từng ngày cùng bao lùm cây còn lùm cây dại, bao khúc gỗ mục gãy đổ nằm vắt vẻo đó đây. Tôi từng đốn hạ bao cây bằng lằng nhưng chưa bao giờ gặp mùa hoa bằng lăng nở. Cho đến khi đốt cây xong rồi thì tôi chẳng biết sắc hoa bằng lăng đẹp đẽ ra sao. Tôi chưa được phút sung sướng, tận mắt chứng kiến màu tím bàng bạc hồng của loài hoa này. Chùm hoa bằng lăng đơn độc hôm đó, đã ban cho tôi một cảm giác thích thú, có thể tạm gọi là "chiêm ngưỡng" bên dòng suối vắng trong một buổi chiều tàn.

   Nhánh hoa 'đơn côi' nép mình bên dòng khe vắngnhư muốn vươn mình lên khoảng trời cao để tìm về với rừng  xanh, muôn ngàn cây cao vòi vọi. Nó chỉ nứt mầm từ một gốc bằng lăng mẹ còn sót lại bên kha, không biết rằng rừng và cây cao nay đã không còn. Nhánh hoa bằng lăng như đang  muốn sống, muốn cống hiến vẻ đẹp của mình với thiên nhiên - tạo vật. Gốc cây bằng lăng mẹ từng sống chung với cánh rừng trùng điệp, một quá khứ phong phú biết bao. Tất cả giờ đã  cùng nhau ra đi, trôi vào dĩ vãng thật xa. Rừng thiêng nay hình ảnh chỉ còn là khói, sương- huyễn hoặc... những sợi khói còn 'thoi thóp thở' và chẳng còn gì là "trăng trối" ngoài hình ảnh những đống cây rừng leo lét cháy xa xa. 

  Đám rẫy về chiều, chỉ còn tôi và khóm hoa bằng lăng lấp ló.  Chỉ một mình tôi khám phá cùng chiêm ngưỡng khóm hoa còn sót lại. Tôi chợt tiếc cho thân phận nó, cũng như một rừng sắc tím bằng lăng giờ đã mất. Một sắc hoa rừng cạnh con suối đơn côi; và có thể cùng bao cành cây khô gãy đổ... đang "chứng kiến" cảnh biển dâu thay đổi cuộc đời.  

 Giòng suối vẫn nhè nhẹ trôi; róc rách qua vài hẻm đá hay thân cành gục ngã. Từ bụi lách đầu ghềnh, tiếng chim bìm bịp kêu lên vài ba hồi như cùng nhau tấu lên bản nhạc chiều tàn.

Tôi ngắm cành hoa thêm lần nữa,  rồi vội vàng bó lại rìu, rựa  rồi đẩy chiếc xe đạp lên dốc suối. 

  -Ngày mai về, mình sẽ không quên ngắm nhành bằng lăng này lần nữa trước khi nó tàn.

      Đường về đã quá chiều. Tôi vội đạp xe nhanh qua mấy đoạn quanh co, gập ghềnh của vài cái rẫy cũ, bỏ hoang. Hôm nay bỗng nhiên tôi cảm thấy hứng khởi, yêu đời.  Con đường làng hôm đó sao nên thơ và đáng yêu một cách khác lạ ./.

hoa bằng lăng hôm nay đang khoe mình trên nhiều phố thị tại VN

ĐHL

4/1/ 2013

EDIT  23/6/2022

NHỮNG ĐỨA CON MỸ LAI CÒN LẠI

 

        
 PHẦN MỘT

  THẰNG ĐEN THỨ NHẤT -XẤU SỐ

     Vừa lên khỏi con dốc Sơn Mỹ một đoạn là quán chè mụ Mít. Cái quán đơn sơ. Một cái bàn gỗ ọp ẹp, hai tấm ván bìa làm thành hai cái ghế dài, nửa tấm ván lớn làm bàn. Chỉ vậy, mà quán chè mụ Mít khá đông khách. Khách phần đông là đàn bà, con gái, những người đi bán than dưới chợ tỉnh La Gi về. Nhà họ quanh quất quán này, không xa lắm.

Quán mụ bán vài loại chè bình thuờng như đậu đen, đậu đỏ, đậu xanh ... không màu mè như chè đô thị, tuy vậy mà đông Khách. Tầng lớp lao động, rẫy rừng, ly chè, mụ Mít đập cho vài cục đá lạnh thế là họ 'thỏa mãn' rồi. Mụ nhớ, thì mụ rắc cho một giọt dầu chuối cho thơm ly chè, nhưng mụ quên thì thôi, không ai phiền hà.

  quán nước bên đường 1995 (dốc Sơn Mỹ xuống chợ Cam Bình , hinh cua ĐHL  )

Trời xế chiều. Mấy o bán than, mấy ôn đạp xe buôn heo con, coi bộ cũng hết. Hơn nữa, mụ chỉ còn một ly chè cho thằng con út. Con trai mụ đi rẫy, chiều nào hắn cũng về sớm. 

***

 

Mụ Mít giờ đang ngồi thừ người ra; dáng thư giãn sau một ngày bán buôn mệt nhọc. Ngó vậy mà trong lòng mụ mấy hôm nay như "sóng cồn, lửa cháy". Mụ ghen tức với mụ Hồng bán cá trên chợ xã Sơn Mỹ: 

  -Con mệ Hồng bựa ni oai dữ rứa? cả nhà con mệ sắp đi Mỹ rồi mà, răng mà không oai?!

 Mụ Hồng có đứa con lai Mỹ nhưng không là con nuôi mà là con ruột. Bởi nó lai mẹ nên pha hai dòng máu thành ra là đứa con lai đẹp trai là đằng khác. Có cái may mắn, con mụ Hồng là con lính Mỹ trắng nên chẳng hề có màu da đen như mấy đứa Mỹ đen khác. Mấy hôm nay cả nhà mụ Hồng đang rục rịch chuẩn bị đi Mỹ. Phái đoàn phỏng vấn xong trước tết. Nghe đâu giấy mời xuất cảnh cũng gởi về rồi. Gần cả tháng này mụ Hồng  đã nghỉ bán cá ngoài chợ. Trong chợ, ai cũng trầm trồ "chỉ chọt" mụ Hồng. Tuy chưa đi Mỹ mà mụ coi bộ "trắng da dài tóc", huống chi qua bên nớ- xứ Mỹ giàu có ngất trời. Thằng con trai của mụ Hồng đã xin nghỉ học cấp ba dưới thị xã La Gi, chuẩn bị đi cùng gia đình.

Trong lòng mụ Mít vừa buồn vừa đau ghê gớm. Mụ quay quắt trong người, ăn không còn biết ngon, ngủ thì hết còn thẳng giấc như bữa trước. Không biết chuyện đau của mụ từ "tiếc của" hay "sám hối ăn năn". Hoàn cảnh mụ Hồng khác với mụ Mít; do mụ Mít chỉ tình cờ "lượm" mấy đứa con lai Mỹ đen tận ngoài Đà nẵng. Sau đó mấy đứa con lai này cũng theo ba mạ nuôi vào Bình Tuy theo diện KHẨN HOANG LẬP ẤP 1973 đi từ Đà Nẵng nên chúng đã có tên trong sổ gia đình rồi.
Con lai Mỹ trắng dĩ nhiên thì làm sao vào tay mấy mụ được chỉ còn lại mấy đứa con rơi Mỹ đen "quỷ tha ma bắt ", ngoài Đà Nẵng không ai thèm nuôi mà họ  còn ghê là đằng khác. Trước tiên do Mụ Mít nuôi để làm phước, sau là có cơ hội kê khai thêm vào sổ gia đình. Thời chạy giặc 1972 ngoài Đà Nẵng,  có thêm nhân khẩu tức thêm gạo, thêm mỳ không thiệt thòi chi. Tiếp đến, vào Bình Tuy có một khẩu lại thêm gạo và tôn lợp nhà nên còn lợi thêm.

Thằng Đen như mụ Mít hay gọi cũng giống như những đứa con lai da đen khác, đa số chúng đều được gọi là " thằng đen" cả. Sau 1975, hết trợ cấp, mấy đứa con nuôi này trở thành những tay lao động CHÍNH trong nhà. Chúng làm than, củi cùng phá núi, san rừng chi chúng đều rành rọt. Chúng là con lai nên vóc dáng to lớn, lao động mạnh nên chẳng ai cảm thấy thiệt thòi; trái lại, sau 1975 tại các vùng rẫy rừng người ta còn mừng là đằng khác.
Chỉ có mụ Mít hôm nay quả là thiệt thòi nhất trong xã. Có thể là "quả báo" hay chăng?  Chuyện do Mụ bắt thằng Đen làm việc quần quật ngày này qua tháng nọ.  Mọi ngày nó phải vào rừng rất sớm, tối mịt mới về. Con trai mụ làm rừng chỉ đôi ba bữa lại 'than đau-van mệt' ; đã biếng thế, nhưng mà mụ Mít bới cho con trai mình toàn cơm trắng cá kho khô. 

Còn thằng Đen? 

Nó, quanh năm suốt tháng mịt mù trong rừng. Hết phát rẫy, đợi khô xong đốt dọn. Xong, mụ bắt làm than kiếm thêm tiền. Mụ bắt chước do thấy thiên hạ đi bán than, mấy chiếc xe đạp thồ nghểu nghện mấy bao than cao ngất, có tệ chi "cũng hơn trăm bạc!" mụ Mít chắt lưỡi  thèm thuồng.

Đen làm trong rừng cật lực thế mà Mụ cho thằng Đen ăn ít quá! bới vào rừng chỉ toàn là sắn lát dính vài hột cơm trắng cho có; ruốc kho khô mặn chát, không có chi tươi cả.

Mấy bữa nó đau. Cực quá, nó xin mụ cho nghỉ ở nhà một ngày cho khỏe nó gắng làm bù. Nó coi bộ sốt thiệt. Muỗi trong rừng cắn nó bao lâu nay sao mà không sốt rét cho được? Thế mà mụ chửi, mụ la. Mụ Mít bảo nó làm biếng, không biết công ơn mụ lượm nó từ Đà Nẵng vô; nuôi nó lên vóc dáng như hôm nay.

Thế là Đen tuy đau trong người, nhưng hắn vẫn phải tiếp tục lủi thủi vác rìu rựa vô rừng.

 dốc Sơn Mỹ xuống chợ Cam Bình , hình 1995 của tác giả

Một bữa trong làng xôn xao, thằng Đen con mụ Mít chết rồi, chết vì sốt rét! Nhà mụ cũng võng nó về trạm xá dưới huyện Hàm Tân lo cứu nó, nhưng nó chết giữa đường.

Tội nghiệp, Thằng Đen chết thật lặng lẽ. Trong làng chẳng có mấy người đi đưa đám nó. Cái mả nó sơ sài, nằm bên cồn đất xấu rìa làng. Nơi này là đất bỏ hoang, không ai canh tác.

                 *

Thời thế đổi dời.
Mấy hôm nay mụ nghe thiên hạ đồn 'nhà giàu' mô từ Sài Gòn về tận thôn lùng sục mua con lai. Nghe đâu giá mỗi đứa con lai tới "MƯỜI MẤY CÂY VÀNG"- sau khi hoàn tất 'thủ tục' giấy tờ xong.

Ôi! "cả đống vàng " trong tay, mà mụ nỡ lòng vứt đi. 

Mụ Mít mấy hôm nay như kẻ mất hồn. Người mụ trông 'như ngây như dại', ăn không ngon, ngủ chẳng yên. Mấy đứa con mụ Hồng đi lo thủ tục "cắt khẩu" trên huyện về, khi lái honda qua nhà mụ, chúng còn ngó vô nhà mụ như an ủi mà lại muốn khoe khoang, làm mụ Mít tức muốn sôi gan, lộn ruột.

Đêm nằm mụ trăn trở do không ngủ được. Trong giấc ngủ chập chờn, mụ thấy hình ảnh thằng Đen đang thất thểu bước vào rừng. Dáng nó ốm, cao lêu nghêu. Cái quần đùi cụt, chiếc áo ka-ki bạc màu, vá mấy nơi...

Ánh sáng phía rừng chợt lóe lên; những tia sét lóa cả mắt, kèm theo tiếng nổ ầm ầm của sấm làm mụ Mít giật thót mình. Những giọt mưa đầu mùa bắt đầu rơi mạnh, nghe "rào rào" trên hai mái tôn xi măng. Nỗi sợ mơ hồ ập đến, làm mụ co rúm cả thân người vào tận góc giường như muốn trốn chạy một ám ảnh nào.

PHẦN HAI

 THẰNG ĐEN THỨ HAI - TỐT SỐ  

 từ ba thôn Hà -Mỹ- Lễ  (viết tắt từ Gio Hà, Gio Mỹ và Gio Lễ) xã Sơn Mỹ ngó lên ngọn núi Bể và ngọn Mây Tào cao hơn hình của tác giả tháng 7/1995 

Thời gian tiếp theo, cả nhà mụ Mít không biết đổi đi đâu, không còn ở vùng Sơn Mỹ này nữa. Cái quán, người chủ khác bán. Khách ăn chè đôi khi rảnh rang bàn tán chuyện nhà mụ Mít. Ít người thuơng cho hoàn cảnh của mụ còn nói "đáng đời!"
Nhà mụ bỏ đi do chẳng còn ai đảm trách việc nặng trong rừng sau khi thằng Đen chết, lại còn cái miệng đời "thị phi, to nhỏ" là một chuyện khác. 
Chuyện đi Mỹ càng ngày càng rầm rộ trong một vùng quê "chó ăn đá gà ăn muối" này. Dĩ nhiên không ngoài cái chuyện "mua bán, gán ghép" những đứa con lai còn sót lại sau cuộc chiến tranh. Nói đúng ra khi những cặp mắt "lùng sục" tìm ra những đứa con lai còn sót lại nơi "khỉ ho cò gáy"- một vùng quê sắn khoai còn thiếu, huống gì cơm.

Thời gian đó, khi những đứa con lai tại đô thành đã ra đi hết, thì những đứa con lai tại đây dù da đen cũng quý "hơn vàng". Suy cho cùng, da chúng 'càng đen' càng đúng "nai vàng chính hiệu" đó thôi.          

Thằng Đen (lại một thằng đen khác) lúc mấy tuổi còn đi giữ bò làm rẫy hắn có tên là Cu Đen. Hắn con mụ T. chịu vừa nghe tin chịu "làm chồng" con gái ông thầy thuốc thú y miệt dưới, tức là vùng Tân Thiện, để con ông được đi Mỹ theo diện con lai.

Đen coi như bắt đầu "đổi đời". Hắn đương nhiên bỏ nghề làm rẫy để bắt đầu "tập tành" nếp sống quá mới lạ đối với hắn. Thật vậy, từ lúc hắn sinh ra cho đến tuổi trưởng thành, hoàn toàn là những ngày cơ cực. Mười mấy năm, rẫy rừng làm bạn, hết cái roi giữ bò thì những ngày mót sắn, lượm chai trong rẫy.  Mẹ hắn do cái tình mẫu tử- "rứt ruột" sinh ra hắn nên cũng không quá bỏ bê hay hành hạ "núm ruột" của mình. Có những ngày mạ hắn đem Đen đi xin học, dù đã quá tuổi, từ lớp một cho đến lớp năm trường làng. Để bù lại, Đen lao động rất siêng năng để bù lại thời gian đi học. Rồi phải được ăn diện "ra phết" cho giống "rể nhà giàu" mới được con mắt. Giai đoạn này chuyện kiếm con lai để đi Mỹ chẳng ai dấu giếm nữa do những gia đình con lai đi Mỹ 'ào ào' ngày nào mà chẳng nghe trên mặt báo hay mấy câu chuyện ở quán cà phê cũng như ngoài chợ. Có một điều đặc biệt, Đen là "rể" trên giấy tờ thôi nên Đen  không bao giờ được "léng phéng" với con gái ông. Chuyện bàn soạn hai bên là chuyện giữa cha mẹ mà thôi.  

Người viết có một chút biết về Đen do hắn có học lớp ba do vợ người viết đi dạy ở vùng này. Nó cao nhất lớp; chuyện này không ai ngạc nhiên do nó là con lai; hơn nữa lại đi học trễ. Bởi cao nhất lớp nên lúc nào cũng ngồi sau cùng để khỏi che mắt bạn bè. Tội cho hắn, do tai nó điếc nhiều vợ tôi kêu lên bảng phải nhìn thẳng vào nó ra dấu, nó mới hiểu.

Trời bù cho, Đen viết chữ rất đẹp ai cũng khen. Mạ nó một thời chịu khổ, kỳ thị, khi đẻ ra nó; nhất là sau khi "thời thế đổi dời"(1975), nói sao hết truân chuyên đắng cay của một người đàn bà có con lai Mỹ?

Trời cũng bù lại cho mạ thằng Đen này. Sau đó Đen làm rẫy giỏi và học hành cũng "bò" lên được lớp năm trường cấp I. Hình ảnh cái trường rách nát tả tơi, một thằng con lai da lại đen nổi bật trong đám học trò nghèo. Ai cũng nghèo, không rừng thì rẫy. Nói chung người trong làng, ai cũng thân phận giống nhau, chẳng thấy "phân biệt kỳ thị" gì nó cả. 

Dù sao, Thằng Đen này tốt số hơn Thằng Đen trong phần đầu truyện. Sau này nghe đâu qua Mỹ, Đen cũng đàng hoàng "giữ lời", trả lại đời độc thân cho người vợ con nhà giàu đó và đường ai nấy đi.

Mạ Đen sau này nghe đâu có về thăm lại xã xưa Sơn Mỹ một lần duy nhất.  Mạ hắn không quên chuyện quà cáp biếu bà con quanh xóm, không sót một ai. Người viết còn biết, người mẹ này còn biếu cho Xã một cái T.V. thật to. Từ đó, không ai còn nghe tin Đen nữa. Bà con bên "vợ" nó cũng chẳng biết gì tăm hơi thằng Đen nơi quê huơng của cha hắn- một đất nước quá mênh mông xa lạ. May mắn thay, sau này tác giả bài này được tin Đen khá thành công, an phận nơi quê hương mới.

                                        ***
Chuyện hai Thằng Đen, hai cuộc đời nơi vùng đất cao khô cằn sỏi đá, là những mẫu chuyện buồn của những đứa trẻ lai bất hạnh, lạc loài. Chuyện chiến tranh tuy dài lê thê, nhưng ít ai kết vào Thiên Bi Hùng Sử Chiến Tranh của đất nước chúng ta vài mẫu chuyện nho nhỏ- chuyện buồn của những đứa trẻ lai mang hai dòng máu Mỹ - Việt sau ngày tàn cuộc chiến ./.

Đinh hoa Lư  EDITION

2/7/2022

ghi chú: tên của các nhân vật đã được thay đổi 

NHỮNG BUỔI CHIỀU XƯA

 

Có những lần đi bộ, ngắm ánh chiều dần buông trên triền núi phía xa, tôi chạnh nhớ về những buổi chiều vàng trên quê hương xa thẳm.

Đối với tôi, hai tiếng quê hương giờ trở nên trừu tượng. Quê hương có thể là những ngày thơ dại nơi chôn nhau cắt rốn; cũng có thể là đất mới phương nam, lưu dân Quảng Trị đã chọn sau ngày ly tán. Trong tôi, quê hương còn là hình ảnh những buổi chiều vàng khi ánh nắng thoi thóp của một ngày tàn còn vương đọng trên những mãng đồi sim. Chiều tàn như thôi thúc người tù mau chân vác cây về trại khi trời kịp tối...

Có rất nhiều những buổi chiều vàng trong dĩ vãng. Chúng lưu dấu cho nhiều hoài niệm khác nhau. Thời gian cuồn cuộn trôi nhanh, xô đẩy dòng đời vào nhiều lối rẽ.

***

Tôi nhớ làm sao những buổi chiều, một thời con nít, tuổi bé thơ hồn nhiên vui thú đó là những ngày rong chơi đá dế, thả diều.

Trời trở nồm vài ngọn gió từ mạn biển thổi lên, khi ánh nắng Nam Lào bớt gay gắt là lúc những cánh diều bọn tôi tha hồ bay bổng trên cánh đồng còn trơ gốc rạ.

Từ Cửa Lao Xá, Thành Cổ theo con Đường Ngự ra cánh đồng Hạnh Hoa là nơi bọn trẻ trong xóm chúng tôi làm nơi thả diều thi tài cao thấp. Cánh đồng giáp giới con đường Lê Văn Duyệt, ba tháng mùa hè trống không nhìn thẳng về bờ tre Xóm Tiêu, An Tiêm hay Ba Bến Trí Bưu còn rõ nét. Ruộng này chờ cày đất, đập bằng vồ, sau đó chờ nước từ sông Vĩnh Định lên cho vụ lúa. Nhưng bấy giờ cánh đồng là lãnh thổ của trẻ con chúng tôi làm bãi thả diều.

Ngày xưa chỉ ngần ấy thú chơi, nhưng lứa chúng tôi sao thương yêu nó đến thế? Những cọng tre chuốt mỏng, công phu mềm mại. Những đồng bạc nhịn ăn hàng, tôi mua cho được giấy bóng màu hồng hay xanh cùng cuộn dây gai, lọ hồ, lên tận Chợ Tỉnh mới có. Con diều dán bằng giấy vở, hồ bằng cơm nguội thì thuộc loại thô sơ hay "hết thời" không ai chơi? Những con diều màu mè, bay cao hơn, chắc chắn, có dây gai. Chúng đã tiến hay khá hơn nhiều, là niềm kiêu hãnh cho ai làm chủ nó, trong đó có tôi.

***

DIỀU NGƯỜI LỚN

Tôi không thể nào quên được thứ diều của người lớn, nếu không muốn nói của các cậu tôi. Diều người lớn cũng được thả trên cánh đồng này. Cánh đồng rộng lớn từ xóm Tiêu trải dài tận Hạnh Hoa. Con diều người lớn phải có đồng rộng để làm bãi phóng nó lên. Diều còn mang trên lưng tới ba ống sáo, bay cao 'tận mây'. Thật quá thích, mỗi lần tai tôi nghe được tiếng sáo diều. Tiếng kêu o o như từ trên mây vọng xuống,

Tiếng sáo diều sẽ kêu suốt buổi những khi trời no gió. Ngắm con diều người lớn làm, lòng tôi ước ao thán phục. Cuộn dây gai to lớn đã tuôn ra hết cỡ, sợi dây cong cong cao lên tận con diều đang căng gió phất phơ. Chỉ có các cậu tôi mới cẩm nỗi con diều này. Con nít chúng tôi chỉ có chạy theo, không đứa nào được cầm. Nếu có muốn , chẳng ai cho?

Diều đã lên cao bình yên, thỉnh thoảng lại chao chạnh qua lại theo hướng gió. Yên tâm, cậu tôi kéo diều về nhà. Buộc một đầu dây vào cột hiên, mặc cho con diều đu đưa mãi trên cao với tiếng sáo văng vẳng vọng xuống. Có con diều này, các cậu tôi xem chừng hãnh diện. Có khi các cậu để vậy suốt đêm. Nếu muốn ngưng chơi, con diều sẽ từ từ bị thu ngắn dây lại. Sợi dây ngắn dần, con diều mỗi lúc một to. Tôi cảm thấy chút nào hồi hộp khi Diều trở xuống. Diều đã về nhà, sau một buổi chiều bay bỗng trên đám mây cao. Đối với tôi, nó y như trở về 'từ chốn thần tiên' vậy.

***

Theo lưu dân Quảng Trị xa lìa quê cũ. Từ Mùa Hè đó ra đi, người Quảng Trị trong đó có tôi vĩnh viễn chia tay những buổi chiều vàng quê hương. Người đi không bao giờ còn có cơ hội thấy ánh tà dương được từ từ chìm hẳn dưới rặng Trường Sơn để lại những vệt sáng vàng vọt mờ dần trên nền trời phía tây.

Rồi một miền nam mưa nắng hai mùa. Người quê tôi sẽ dần dà yêu thương quê hương thứ hai này.

Miền nam trở thành hai tiếng thân yêu không biết lúc nào? Quê hưong mới chở che cho người dân mất đất. Nơi đây lại có những buổi chiều vàng. Người làm ruộng về nhà, để lại phía sau rơi rớt vài vạt nắng cuối ngày trên đồng lúa vừa cắt. Người tiều phu nhanh chân vác rìu ra khỏi rẫy. Rừng còn buông lơi bao làn khói xám, nhẹ bay trên cánh rẫy cuối ngày. Lũ mục đồng vội lùa bò về làng, trả lại cảnh rừng tối thẩm phía sau. Buôn bán tảo tần đường xa, có anh thương nhân đang gò lưng đạp nhanh xe mong sớm về nhà khi ánh chiều dần dà tắt hẳn trên dặm đường gió bụi...

***

Thời gian mãi trôi với bao buổi chiều vàng như thế. Bao kỷ niệm, bao mảnh đời cùng sánh vai nhau lùi lại phía sau. Có lúc nào ta dừng chân nhìn lại phía sau để đếm được cuộc đời đã qua mấy buổi chiều vàng? Từng vạt nắng 'thi ân' lên ngàn cây nội cỏ trước khi bóng tối phủ trở về rồi lại có ánh dương rực rỡ của bình minh.

Riêng trong tôi vẫn thương mãi những buổi chiều vàng ngày xưa khi nhiều cánh diều bè bạn bay cao. Tuổi nhỏ mãi rong chơi cho đến khi có tiếng mạ gọi con vang vang trong xóm. Trên cao tiếng sáo của con diều cậu tôi vẫn mãi ngân nga ./.