11 ĐIỀU CÓ THỂ BẠN CHƯA BIẾT VỀ THÀNH PHỐ SAN JOSE HOA KỲ

 

1. San Jose là khu dân cư lâu đời nhất của tiểu bang California. Thành phố này được thành lập vào năm 1777 với tên gọi  đầu tiên là 'El Pueblo de San José de Guadalupe' câu tiếng Tây Ban Nha có nghĩa là Thành phố của Thánh Guadalupe. TP San Jose được thành lập năm 1777 tức trước cả thành Phố  San Francisco và Los Angeles.

Location: San Jose, California
Architectural Style: Exterior: Queen Anne-Style Victorian; Interior: Aesthetic Movement
Built: 1886 – 1922

2. San Jose có ngôi nhà bí ẩn hay còn gọi là nhà ma Winchester, một trong những  nổi tiếng tò mò nhất của San Jose, có cầu thang dẫn đến hư không và những cánh cửa mở vào tường, kết quả của niềm tin xua đuổi ma quỷ của Sarah Winchester.

🏛️ A short stay

Unfortunately, legislators were not looking at the San Jose that we see today.

Dissatisfied with the town’s lack of development, legislators looked to General Mariano Vallejo who offered 150+ acres and $300,000 in cash to house state offices ~70 miles north. In the fall of 1851, San Jose was de-throned and Vallejo officially became the next state capital in January 1852.

Our reign as the Golden State’s capital may have only lasted ~3 years, but we still shine as the Capital of Silicon Valley.

3. San Jose từng là thủ phủ đầu tiên của tb California nhưng chỉ một giai đoạn ngắn ngủi(1849-1851) sau đó các nhà lập pháp đã chuyển đi về TP Vallejo chỉ sau hai năm dân khiếu nại về quy mô nhỏ bé và cơ sở vật chất không đầy đủ.

                                1943 IBM 

4. Tòa nhà công ty điện toán nổi tiếng IBM (International Business Machines) được xây ở San Jose tức là vào năm 1943, là nơi phát minh ra RAMAC, ổ đĩa cứng (hard disc) đầu tiên trên thế giới, đặt nền móng cho máy tính hiện đại bây giờ.

5. San Jose có nhiều bằng sáng chế tính trên đầu người hơn bất kỳ thành phố nào khác của Hoa Kỳ, khiến San Jose được mệnh danh là "Thủ phủ của Thung lũng Silicon".

Ngôi nhà nhỏ, có hai phòng thấp bé kể câu chuyện của nó thành hai phần, được thể hiện trong hai căn phòng trong đó có những di tích lịch sử. Một phòng liên quan đến quá trình Tây Ban Nha đi chiếm Vùng Vịnh Bay Area tức là vào giữa những năm 1700. Phần thứ hai tức phòng thứ 2 cho chúng ta biết lịch sử những năm đầu thành lập  nước Mexico

6. Peralta Adobe, được xây dựng vào năm 1797, là dãy nhà lâu đời nhất ở San Jose cho chúng ta cái nhìn hình ảnh của quá khứ thuộc địa Tây Ban Nha của San Jose.

                        Chợ Đêm San Jose 

7. San Jose từng tự hào là nơi sinh sống của cộng đồng người Việt lớn nhất bên ngoài Việt Nam. Ước tính có từ 100,000 tới 180,000 người Việt cư ngụ tại thành phố San Jose. Mỗi hàng năm thành phố San Jose từng tổ chức các lễ hội văn hóa sôi động cho người Việt còn gọi là Tết Nguyên đán. Có nhiều trung tâm mua sắm của người VN hải ngoại định cư tại TP San Jose như các khu Lion, Senter, và hiện nay là Grand Century và Saigontown là lớn nhất. TP San Jose có nhiều tiệm ăn người VN đặc biệt nhất là món phở và còn có các món ăn truyền thống khác

 landmark electric light tower arched over Market and Santa Clara streets in San Jose until a series of 1915 storms toppled it. Credit: Mercury News File Photo. 

8. San Jose là một trong số ít thành phố trên thế giới có tháp đèn điện riêng, được xây dựng vào năm 1881 và từng cao hơn Tượng Nữ thần Tự do trước khi sụp đổ trong một cơn bão.

Contact

408-947-3635

1660 Park Avenue
San Jose, CA 95191
Bảo tàng Ai Cập Rosicrucian bắt đầu với một vật nhỏ đó là một bức tượng Sekhmet hay nữ thần sư tử từng được đặt trên bàn làm việc của H. Spencer Lewis, người sáng lập ra Hội Rosicrucian, AMORC. Ngày nay, Bảo tàng có tới hơn 4.000 hiện vật, là nơi lưu giữ bộ sưu tập lớn nhất các hiện vật Ai Cập cổ đại đích thực được trưng bày ở vùng Tây Bắc nước Mỹ. Hàng năm có hơn 100.000 du khách vào thăm nhà bảo tàng này nhất trong đó có 26,000 học sinh cấp nhỏ

9. Bảo tàng Ai Cập Rosicrucian ở San Jose lưu giữ bộ sưu tập hiện vật Ai Cập lớn nhất ở Bờ Tây, bao gồm xác ướp đích thực và bản sao lăng mộ.

Clean Management cung cấp dịch vụ xử lý chất thải nguy hại khắp  toàn tiểu bang California, trong đó có thành phố San Jose. CTy Clean Management lo giải quyết mọi vấn đề quản lý chất thải độc hại ví dụ dầu xe dùng xong, chất hóa công ty. Clean Management lo xử lý và tiêu hủy nhất có sẵn cho chất thải nguy hại cùng it hay không nguy hiểm

10. San Jose là thành phố không xả thải ô nhiễm có nghỉa là 100% nước thải của thành phố được xử lý và tái chế, một thành tích ấn tượng đối với một thành phố có quy mô như vậy.

Japantown của San Jose phát triển từ  lúc có người nhập cư Nhật Bản đầu tiên định cư tại Thung lũng Santa Clara. Hơn một thế kỷ sau, Japantown vẫn là một trong ba khu Japantown có tính lịch sử của người Nhật Bản tại Hoa Kỳ Japantown  tại TP San Jose cho ta hình ảnh kết hợp giữa các cửa hàng thời trang chiết trung, cửa hàng truyền thống, phòng trưng bày nghệ thuật, bảo tàng và các quán ăn chính thống Nhật. Người Nhật tại Japantown thuộc TP San Jose họ sinh hoạt trầm lặng, mở mang buôn bán hình như với nhau với nhiều hình thức tại gia cư từ sửa chữa nhạc cụ tới tiệm ăn truyền thống Nhật.

Cách làm manju truyền thống vẫn được trân trọng tại Japantown tại Cửa hàng Shuei-do Manju. Để mua nông sản tươi, mời bạn hãy ghé thăm chợ nông sản hàng tuần, mở cửa quanh năm. Đối với những người đam mê món sushi, Kazoo và Minato là những món ăn địa phương nay khá đông người Mỹ ưa thích trong đó kể cả khách Việt Nam.

Sundays in Japantown!  The Japantown Farmer’s Market will return!

We have concluded our 2022 Season and will return in May 2023!

The Japantown Farmer’s Market is located at Gordon Biersch Brewery.
357 E. Taylor Street, San Jose, CA 95112

11. San Jose có Japan Town là Khu phố Nhật cổ kính yên tĩnh của thành phố là một trong ba khu phố Nhật Bản lịch sử còn sót lại cuối cùng ở Hoa Kỳ, có các nhà hàng, cửa hàng và lễ hội Nhật Bản đích thực.

ĐHL BIÊN SOẠN 

20/6/2025 SAN JOSE USA 

VIỆT BÁO: Từ George III đến Donald I: Một Triều Đại Không Ngai

17/06/2025

• TÁC GIẢ : Nina Hòa Bình Lê

Một biểu ngữ biểu tình No Kings tại thành phố Tustin, CA ngày thứ Bảy, 14 tháng 6, là một phần của cuộc biểu tình No Kings với 13.14 triệu người biểu tình xuống đường chống chính quyền độc tài Trump trên toàn quốc. Ngày 14 tháng 6 cũng là ngày sinh nhật của TT Trump. Ảnh: VQHN.

Ở những quốc gia bình thường, người ta biểu tình để đòi cơm, đòi nhà, đòi quyền sống. Còn ở nước Mỹ, mùa xuân năm 2025, người ta biểu tình để nhắc nhau một điều nghe có vẻ buồn cười: nước này không có vua. Phải, họ xuống đường, giương biểu ngữ “No Kings,” không phải để chống một thế lực ngoại bang hay giáo chủ nào, mà để nhắc... chính mình rằng Hiến pháp chưa bị đốt, rằng một người đàn ông – dù tóc nhuộm màu cam, dù có máy bay riêng, dù có đài truyền hình riêng – vẫn không được gọi là “bệ hạ.”

Trớ trêu thay, người bị nhắm đến lại không mấy phiền lòng. Ông ấy đang ngồi thoải mái ở Phòng Bầu Dục, ăn burger thịt bò loại đắt tiền và nhấm nháp chiến thắng như thể mình là hậu thân của Julius Caesar – nếu Caesar có tài khoản Truth Social và thích kiện tụng.

Donald Trump không đội vương miện, nhưng ông đã luyện được cách bắt cả một đảng chính trị quỳ gối. Và cũng như các ông vua cổ đại, ông không cần luật – ông chính là luật. Nếu Toà Tối cao chống đối, ông sẽ gọi đó là “phản quốc.” Nếu truyền thông phản biện, ông gọi đó là “tin giả.” Nếu có cuộc bầu cử mà ông thua, ông sẽ bảo đó là “gian lận.” Và nếu có ai dám nói điều gì khác, ông sẽ gửi quân đội tới – như ông đã làm ở Los Angeles, để dạy cho đám biểu tình “hỗn xược” ấy một bài học về dân chủ... bằng đạn cao su và lựu đạn cay.

Adam Serwer gọi đó là “bài trắc nghiệm bạo chúa”: một nhà lãnh đạo sử dụng vũ lực để đàn áp đối lập chính trị thì không còn xứng đáng cầm quyền. Và Trump – theo ông – “đã thất bại ngay từ đầu.”[1]

Đó là bản phác thảo thô thiển của một chế độ độc tài kiểu Mỹ – dành cho người làm biếng suy nghĩ. Trump không cần Machiavelli; chỉ cần xem lại chính mình trên truyền hình và sao chép.[2]

Giữa lúc người dân giương cao biểu ngữ “No Kings,” ông lại tổ chức một cuộc diễu binh mừng sinh nhật 79 tuổi, với xe thiết giáp chạy ngang đại lộ Pennsylvania và máy bay chiến đấu gầm rú qua bầu trời thủ đô. Không phải để tưởng niệm chiến tranh, không phải để vinh danh cựu chiến binh, mà để tự mãn. Những trống kèn phô trương ấy không khác gì những cuộc duyệt binh ở Bình Nhưỡng, ngoại trừ việc khán giả lần này là người Mỹ – và họ phải trả tiền cho buổi biểu diễn ấy bằng chính thuế của mình.

Trump là tổng thống, nhưng hành xử như một diễn viên đóng vai tổng thống quá lâu đến mức quên mất rằng sân khấu đã đóng rèm. Ông phát động “cuộc chiến văn hóa” như thể đang bán vé xem đấu vật. Ông tấn công di dân như thể đó là cách kiếm điểm trên mạng xã hội. Và ông đối xử với quân đội như thể đó là đội vệ binh hoàng gia riêng – mà không cần trả lương.

Simon Tisdall gọi ông là “bạo chúa vô dụng.”[3]  Nhưng đó là điều nguy hiểm nhất. Bởi một bạo chúa hữu dụng biết điểm dừng, biết chơi cờ, biết sợ. Còn Trump thì không. Ông ta chơi bằng xúc xắc, và khi thua, ông lật bàn.

Ông ta đòi hoà bình ở Trung Đông bằng cách ném bom Yemen. Ông rút khỏi hiệp ước khí hậu như thể Trái Đất là căn nhà thuê, sắp dọn đi. Ông mở chiến tranh thuế với cả thế giới, rồi bảo đó là “nghệ thuật đàm phán.” Ông sa thải những người kiểm toán chính phủ – 17 cơ quan – như thể sự minh bạch là một căn bệnh truyền nhiễm. Ông gây áp lực với Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky bằng cách giữ lại viện trợ quân sự, để buộc Kyiv mở cuộc điều tra đối thủ chính trị của ông – một hành vi bị luận tội, nhưng được tha bổng nhờ Thượng viện do cận thần của ông kiểm soát.

Và trong khi dân chúng biểu tình “No Kings,” Trump đứng trên ban công Bạch Ốc, như một Louis XVI thời digital, giơ tay chào đám đông với nụ cười ngạo mạn: “Các ngươi không cần vua – nhưng các ngươi cần ta.”

‘Tyrants fall’ – bạo chúa thì sụp đổ. Đó là câu chuyện an ủi ta kể nhau nghe trước giờ ngủ. Nhưng cũng nên nhớ: trước khi sụp đổ, họ thường được vỗ tay. Họ thường thắng cử. Họ thường được xem là “cần thiết cho trật tự.” Và chỉ khi họ lạm dụng mọi thứ, người ta mới chợt tỉnh và nhận ra: à, hoá ra cái vương miện mà ta cười cợt năm nào – giờ đã chụp trên đầu chính mình.

Trump có thể tự hủy hoại mình – như Simon Tisdall đã chỉ ra – không phải vì ông ta yếu, mà vì ông ta không biết giới hạn. Tham vọng, lòng kiêu hãnh và sự ngu ngạo sẽ dẫn ông ta đến vách đá.[4] Nhưng nếu ta chỉ ngồi đợi, cười thầm và vỗ tay khi ông ta lỡ miệng, thì khác gì những thần dân cũ của Rome – chỉ biết nhìn đế quốc suy tàn trong im lặng.

“No Kings,” người biểu tình hô to. Nhưng lời hô ấy không phải dành cho Trump. Nó là lời nhắc nhở cho chính chúng ta, rằng nếu không can đảm giữ lấy nền cộng hoà, thì ngai vàng sẽ không cần người leo lên – chính ta sẽ tự dựng nó, đánh bóng nó, và trao vương miện cho kẻ đầu tiên hứa sẽ dẹp loạn bằng máu và lệnh hành pháp.

Và khi lịch sử hỏi: “Làm sao một quốc gia được xây dựng để chống lại vua chúa lại ngã gục dưới chân một bạo chúa tầm thường?” – chúng ta chỉ có thể đáp rằng: “Vì chúng tôi tưởng ông ấy chỉ là một vai diễn truyền hình. Chúng tôi tưởng chỉ là mục giải trí.”

Nina HB Lê

Chú thích:

1. Adam Serwer, “The Tyrant Test,” The Atlantic, ngày 16 tháng 6, 2025. https://www.theatlantic.com/ideas/archive/2025/06/donald-trump-military-force-protesters-los-angeles/676412
2. Machiavelli (1469–1527) là tác giả cuốn Il Principe (Quân Vương), một trong những tác phẩm kinh điển về kỹ nghệ quyền lực. Nhắc đến ông ở đây là để đối chiếu sự tinh vi chiến lược của lý thuyết cầm quyền với thứ bản năng sân khấu hóa quyền lực của Donald Trump.
3. Aoife O’Donoghue, “Donald Trump and Tyranny,” London Review of Books, tháng 4, 2025
4. Simon Tisdall, “Tyrants like Trump always fall – and we can already predict how he will be dethroned,” The Guardian, ngày 27 tháng 4, 2025. https://www.theguardian.com/commentisfree/2025/apr/27/donald-trump-us-constitution-president

TUYỂN TẬP AUDIO HỒI KÝ CỦA ĐHL -SECTION 6

HOA KỲ RA SAO NẾU CALIFORNIA LY KHAI KHỎI MỸ

 

Thống Đốc California Gavin Newsom vừa nổi trội như một ngôi sao do "dám chống lại TT Trump"...

Chào bạn đọc

Trước cuộc diễn binh kỷ niệm 250 năm thành lập Lục Quân Hoa Kỳ và thâm ý là nhằm vào kỷ niệm 79 năm SINH NHẬT của TT Trump, chính trường Mỹ lại rối lên tranh chấp giữa chính quyền tiểu bang là Cali và Liên Bang do TT đã qua mặt thống đốc Gavin Newsom trực tiếp ra lệnh điều vệ binh Quốc Gia và Thủy Quân Lục Chiến nhằm trấn áp cuộc biểu tình tại Los Angeles chống lại chính sách bài trừ nhập cư của Lực Lượng Hải Quan và Di Trú Mỹ ICE. Chuyện  này nói cho kỹ rằng trên danh nghĩa xem chừng là cuộc trấn áp nhập cư tại một thành phố có đông đúc người nhập cư nhất. Nhưng đây là thủ đoạn gây kích động nhằm giúp Trump đánh thẳng vào tiểu bang Dân Chủ  bằng cách qua mặt quyền hạn của tiểu bang mà TT Trump đang lộ rõ ý muốn độc tài, quân phiệt coi thường hiến pháp Mỹ.

 

Nếu chuyện tranh chấp này qua con mắt thiên vị phò ông Trump thì đó đang giúp Trump chứng tỏ mình là 'một tổng thống cứng rắn giữ đúng lời hứa" hay "nói là làm" nhưng đây là một hành động lộng quyền bất hợp pháp của TT Trump coi thường Luật Pháp California một tiểu bang có QH có Tòa án Tối Cao có thẩm quyền điều khiển vệ binh theo Hiến Pháp Mỹ quy định.

Chúng ta nhớ lại ngày 4/4/1968 ngày Mục sự Luther King Jr. nhà tranh đấu dân quyền  bị ám sát thì Los Angeles từng bị người da đen nổi loạn cướp bốc tràn lan. Nhưng so với việc Donald Trump trở lại Bạch Ốc, ông đang  tiếp tục cuộc 'đấu đá' dai dẳng với tb California và các nhân vật chính trị của tiểu bang này, nổi bật nhất là Thống đốc Gavin Newsom. Chẳng qua California là tiểu bang của đảng DC nắm ưu thế mà ông Newsom là thống đốc DC.

Ô Trump gọi Newsom với danh từ miệt thị là "Newscum"(Newsom + scum=cặn bã) trong các bài đăng trên mạng xã hội của ông Trump. Hệ quả là TĐ Newsom đã triệu tập một phiên họp đặc biệt của Cơ quan lập pháp California để chi trả cho các bước nhằm ngăn chặn các sắc lệnh chính sách của Trump.

Việc chỉ trích từ Liên bang xuống Tiểu bang này đặt ra một câu hỏi trước đây từng xảy ra: Liệu California có thể ly khai với Hoa Kỳ và một lần nữa trở thành một nhà nước độc lập chăng ?

According to the IMF’s 2024 World Economic Outlook data released yesterday, and BEA data California’s nominal GDP reached $4.1 trillion, surpassing Japan’s $4.02 trillion, and placing California behind only the United States, China, and Germany in global rankings. California’s GDP figure is based on the latest state-level GDP data from the BEA.

Theo IMF, năm 2024California đã qua mặt Nhật Bản đứng hàng thứ 4 so với thế giới khi GDP đạt tới 4.10 trillions 

Independent California Institute is a 501(c)(3) tax-exempt think tank (EIN 83-1377726). We conduct research and educate the public on greater self-governance for California.

Viện California Độc lập (Independent California Institute- ICI) có trụ sở tại Hạt San Diego cho chúng ta biết rằng nó có. Viện này trích dẫn nền kinh tế phát triển so với thế giới của California là vị thế ưu việt là "một tác nhân có ảnh hưởng và nổi tiếng trên trường quốc tế, đặc biệt là trong cuộc chiến chung của nhân loại chống lại biến đổi khí hậu mà California luôn đi tiên phong".

 Viện California Độc Lập vừa báo cáo một cuộc thăm dò mới cho thấy hơn 60% người California đồng ý rằng họ "sẽ sống khá hơn nếu California tách rời khỏi Hoa Kỳ trong hòa bình vào một thời điểm nào đó trong 10 năm tới".

ICI cũng cho biết, đa số người Cali muốn California thành lập một "ủy ban chuyên lo về vấn đề độc lập "- từ đó sử dụng các trạm biên giới tiểu bang để kiểm tra ô tô nhập cảnh nhằm tìm ma túy, súng và các loại hàng lậu... trong vấn đề này phải tìm cách sở hữu lại đất đai do liên bang nắm và áp dụng các chiến thuật cứng rắn tại Quốc Hội ví dụ như không bỏ phiếu về ngân sách liên bang để thúc đẩy độc lập.

Tất nhiên, khó có khả năng nào đó xảy ra, nhưng về lý thuyết, một California độc lập có thể xảy ra nếu chúng ta nhìn qua Canada.

 Dân số California, non 40 triệu người, gần bằng Canada, nhưng GDP của California mạnh hơn Canada hai lần. Nền kinh tế Canada chỉ có trị giá 2,3 nghìn tỷ đô la đứng thứ 9 trên thế giới trong khi nền kinh tế trị giá 4.1 nghìn tỷ đô la của California đứng thứ 4 trên cả Nhật chỉ có 4.02 Trillions (2024 theo IMF).

58 quận hạt (counties) của CALIFORNIA

Ngân sách của Canada là 534,6 tỷ đô la Canada  tương đương 372 tỷ đô la Mỹ, không nhiều hơn nhiều so với ngân sách tiểu bang 322 tỷ đô la của Cali. Tuy nhiên, Cali nhận khoảng 100 tỷ đô la của California đến chính phủ liên bang.

Phần lớn ngân sách của Canada khá giống với California, cụ thể là cung cấp cho giáo dục, chăm sóc sức khỏe, phúc lợi và nhà ở cho người dân. Một điểm khác biệt là Canada do là một nước nên Canada phải chi 40 tỷ đô la cho quốc phòng, chỉ gần 5% so với 825 tỷ đô la  mà Hoa Kỳ chi cho quốc phòng hàng năm?

 Từ so sánh trên chúng ta đi đến một câu hỏi thú vị nếu như California độc lập sẽ tự bảo vệ mình được chăng? Liệu khi California độc lập thì California có thoát được chi tiêu quốc phòng khi rời khỏi Liên Bang chăng ?

California hàng năm đóng 560 tỷ USD thuế liên bang cho Liên Bang. Như vậy khi thoát ra khỏi liên bang thì 560 tỷ USD còn nguyên vẹn để tiểu bang Cali tự lo liệu lấy không những quốc phòng mà còn các chương trình do Liên Bang tài trợ toàn hay bán phần chăng, ví như Medicaid, An Sinh xã hội SSI SSA v...v ? Đây là kịch bản mà chúng ta phải nghĩ đến giá như Cali ly khai khỏi Mỹ?

Liên Bang hiện chi tới 50% chi phí y tế cho dân Cali, ước tính 200 tỷ USD qua Medicare, Medicaid (Medicare & Medi Cal) Obamacare, bảo hiểm cho cựu quân nhân và cựu viên chức liên bang ...An Sinh xã hội Liên Bang tức SSI chi khoảng 100 tỷ USD hàng năm cho hơn 1 triệu người dân Cali gồm người già và tàn tật (SSI, SSDI)

                                    thủ tướng Canada Justin Trudeau từ chức ngày 6.1/ 2025

Viện California Độc Lập (ICI) nói trên hình dung trước một California ly khai đương nhiên sẽ tiếp tục các chính sách trung tả (mid - left) kể cả Canada hiện tại cũng có thể một mô hình như thế vì lo cho mọi tầng lớp trung lưu và nghèo khổ tức là số đông như ta đã biết. Tuy nhiên, chúng ta lưu ý nền kinh tế Canada gần đây không khá hơn do ngân sách của Canada thâm thủng 40 tỷ đô la khiến cho Justin Trudeau, thủ tướng lâu năm phải từ chức.

Nền kinh tế Cali quả là một nền kinh tế vượt trội so với 49 tiểu bang khác của Mỹ. Với số dân đông đảo của Cali khiến chúng ta tự hỏi liệu Cali  có thể ly khai để tự mình vươn lên thành một quốc gia độc lập hay không ? Nhưng liệu một nước "Cộng hòa California" có thực sự tốt đẹp hơn cũ chăng? 

Chúng ta có thể phân tích:

 Mặc dù California có đủ sức mạnh mọi thứ để có khả năng tồn tại như một quốc gia độc lập sau khi ly khai, nhưng những thách thức về kinh tế và nhất là chính trị khi ly khai khỏi Hoa Kỳ có thể sẽ là điều không thể vượt qua đó là không kể đến rào cản Hiến Pháp hiện tại.

Dù sao chúng ta phải nhắc tới điểm mạnh kinh tế đáng kể của California

Tổng sản phẩm tiểu bang (GSP) của Cali thật khổng lồ

California tự hào có tổng sản phẩm tiểu bang (Gross State Production- GSP) khổng lồ sánh ngang với một số nền kinh tế lớn nhất thế giới. Vừa qua Cali đã vượt nhật khi GSP đạt mốc  4.1 Trillion qua mặt nước Nhật (4.02T). Đúng vậy, nếu California là một quốc gia sau khi ly khai, GSP của tiểu bang này sẽ được xếp hạng là nước có nền kinh tế lớn thứ năm trên thế giới, vượt qua các quốc gia như Vương quốc Anh và Pháp.

Ngành công nghệ, nông nghiệp và giải trí toàn cầu

California có một số ngành công nghiệp có ảnh hưởng và sáng tạo nhất trên thế giới, bao gồm công nghệ, nông nghiệp và giải trí. Thung lũng Silicon nổi tiếng là trung tâm công nghệ toàn cầu, thu hút những tài năng hàng đầu và đầu tư từ khắp nơi trên thế giới.

Nông nghiệp của Cali không chỉ cung cấp thực phẩm cho một phần đáng kể của Hoa Kỳ mà còn xuất khẩu sản phẩm của mình ra thế giới. Ngoài ra, ngành công nghiệp giải trí phim ảnh của Hollywood tạo ra hàng tỷ đô la doanh thu hàng năm, biến California trở thành một cường quốc văn hóa và kinh tế.

Tài nguyên thiên nhiên phong phú

California có nguồn tài nguyên thiên nhiên giàu có góp phần tạo nên sức mạnh kinh tế tiểu bang. Địa hình Cali thật đa dạng bao gồm đất nông nghiệp màu mỡ, rừng rộng lớn và bờ biển đẹp dài, tất cả đều mang đến cơ hội tốt cho nông nghiệp cung cấp đủ thứ rau trái củ ..., khai thác gỗ, du lịch cùng năng lượng tái tạo.

TAI HẠI KHI CALIFORNIA  LY KHAI

Mặc dù ý tưởng về việc California ly khai có vẻ hấp dẫn nhất là lúc chính sách chèn ép nhập của TT Trump đã đẩy Thống đốc Newsom phải đứng lên đấu tranh với Tư Pháp Liên Bang nhưng việc ly khai có thể mang bất lợi cho California từ kinh tế tới an ninh chính trị.

Chúng ta phải kể tới: 

Trước hết, Cali sẽ mất đi mối lợi buôn bán giao thương với liên bang.

Bao lâu nay, California hưởng lợi từ mối giao thương kinh tế chặt chẽ với các tiểu bang khác trong nội địa Hoa Kỳ khi hàng hóa và dịch vụ được lưu thông tự do rộng khắp qua các ranh giới tiểu bang. Kết nối đó từng tạo nên một nền kinh tế sôi động khi các doanh nghiệp California có được nguồn cầu to lớn là người tiêu dùng nước Mỹ do Cali từng là nhà cung cấp khắp nước. Nếu California ly khai, tiểu bang Cali sẽ mất quyền tiếp cận thị trường rộng lớn nói trên sẽ đưa đến một sự thiệt hại to lớn cho nền kinh tế của tiểu bang.

Tiếp đến một California ly khai lại bắt đầu cần thiết lập các mối quan hệ thương mại nước ngoài như là một quốc gia độc lập. 

Khi còn là tiểu bang là một phần của Hoa Kỳ, California được hưởng lợi do các hiệp định thương mại và quan hệ đối tác nào đó bao lâu đều do Liên Bang đàm phán và lo liệu. Khi đã ly khai California tức nhiên phải đi đàm phán lại tất cả các thỏa thuận này, một quá trình phức tạp và tốn thời gian có thể phá vỡ các mối quan hệ thương mại hiện có và tạo ra sự bất ổn cho các doanh nghiệp.

Chi phí mới cho quốc phòng và an ninh trong nước

Đây là điều đáng bàn, do việc trở thành một quốc gia riêng biệt sẽ yêu cầu California phải thiết lập hệ thống quốc phòng và an ninh riêng biệt. Hiện tại, Hoa Kỳ cung cấp mức độ bảo vệ quân sự và an ninh đáng kể cho tiểu bang.

Nếu California ly khai, họ sẽ cần phải đầu tư mạnh vào việc xây dựng lực lượng quân sự và cơ sở hạ tầng an ninh của riêng mình. Điều này sẽ gây tốn kém đáng kể cho ngân sách của tiểu bang và có khả năng làm thiệt hại cho các nhu cầu khác của California. 

Liệu California còn có mức thu nhập cao như cũ khi các hợp đồng với Liên Bang biến mất và một số đông dân di cư đi tiểu bang khác do họ muốn ở với liên bang hơn? 

Liệu khi California tự do hơn trong vấn đề nhập cư lại là cơ hội cho rất nhiều băng đảng từ Nam Mỹ vào trú ngụ đóng "hang động" tại tiểu bang này? 

Tất cả các khó khăn nói trên, lợi bất cập hại chúng ta có thể kết luận lại ý tưởng "LY KHAI" CHỈ LÀ GIẢ THUYẾT ĐẦY ẢO VỌNG và một NƯỚC MỸ PHÁP QUYỀN TAM LẬP TOÀN VẸN, ĐOÀN KẾT, DÂN CHỦ LÀ Ý TƯỞNG HAY NHẤT MÀ THÔI./.

Đinh Hoa Lư 

 15/6/2025

TUYỂN TẬP HỒI KÝ MIỀN NAM của Đinh Hoa Lư - giọng đọc Nguyễn Tài SECTION 5

NHỚ HỀ "SẠC-LÔ" cười lộn ruột và MỘT THỜI TUỔI NHỎ

 xin bạn bấm click vào "Watch Youtube" để xem phim 

================== 

Theo Wikipedia, Chaplin sinh năm 1889 tại  Anh. Thời thơ ấu của  Chaplin ở Luân Đôn là một thời thơ ấu nghèo khổ. Cha ông xa nhà để lại mẹ ông phải vật lộn về tiền bạc nuôi ông - Trước khi lên 9, ông từng hai lần phải ở vào trại tế bần. Khi ông  lên 14 tuổi, mẹ ông lại phải vào trại tâm thần.

 Chaplin bắt đầu  kịch nghệ từ nhỏ. Ông từng lưu diễn tại các phòng hòa nhạc và sau đó làm diễn viên sân khấu và diễn viên hài. Năm 19 tuổi, ông ký hợp đồng với công ty Fred Karno, công ty đó đã đưa ông đến Mỹ. Ông được tuyển cho kỹ nghệ điện ảnh Mỹ từ 1914. Hãng Mỹ Keystone Studios là hãng đầu tiên thu nhận sự nghiệp của ông. Tramp là nhân vật đầu tiên cho nhân vật màn ảnh của ông. Với The Tramp (1915) ông đạo diễn cho các bộ phim riêng cho mình. Càng lúc càng thu hút nhiều khán giả và càng thành công tài chính khi ông chuyển đến cho các tập đoàn điện ảnh như Mutual và First National. Vào năm 1918 Chaplin là nhân vật điện ảnh được trả lương cao nhất cùng nổi tiếng trên thế giới nhờ vào việc giúp cho thế nhân được CƯỜI ...

====================== 

MỘT NGÀY XƯA dưới khung trời quê hương Quảng Trị, người thành phố như chúng tôi thú giải trí Thứ Bảy quả thật hiếm hoi. Giải trí Thứ Bảy là một thuật ngữ để nói về giải trí cuối tuần. Những thành phố lớn miền nam chỉ có Sài Gòn có thể gọi là đầy đủ nhất. Chuyện này không lạ do SG là thủ đô của VNCH. Kịch nghệ, cải lương, rạp chiếu bóng còn gọi là rạp xi-nê dĩ nhiên SG không thiếu. Nhưng chỉ SG thôi còn các thành phố miền nam không thể sánh bì với thủ đô được.

rạp xi-nê Đại Chúng vẽ lại theo đồ họa vi tính của Trương Hòa 

Nói gì thì nói, thành phố Quảng Trị tỉnh Địa Đầu không ai quên "chó ăn đá gà ăn muối" phát âm cho đúng với xưa thì "chó ăn đá gà ăn MÓI" làm sao có cải lương kịch nghệ hàng ngày? Nghe các bậc tiền bối kể thành phố QT thời Pháp có một cái nhà Hát Bội nhưng tuyệt tích từ lúc người viết bài này ra đời (1953). Thành Phố QT sau 1960 chỉ có một cái rạp xi-nê duy nhất có cái tên là Đại Chúng mà tác giả đã có lần viết về rạp này.

Thời con nít, người viết là một đứa bé rất mê xem phim. Phim thời đó làm gì có phim màu? Trắng đen thôi. Nhưng có vài đồng vào rạp thì "sướng như tiên" rồi. Dù vé hạng 'chót bẹt' dành cho con nít tức là 3$ và sau này lên 5$, ngồi đầu sát với cái màn ảnh to tướng. Con nít một thời kể ra cũng tội nghiệp, không phải thời này là ưu tiên một? Rạp lại có một hàng kẽm gai 'phân biệt đối xử' ngăn hạng "chót bẹt" với các hạng nhiều tiền hơn tức là ba, nhì, nhất, cùng hạng lầu ở trên nữa.

Hạng chót đồng nghĩa với vấn đề 'kế cận những nơi đi tiểu' khai nồng...??? Thế mà chẳng ai có lời 'ca cẩm, xỏ xiên' nào cả? 

                             phim Ấn Độ 

Ngoài mấy cuốn phim Ấn Độ một thời trắng đen với những tuồng tích thần thoại. Coi phim Ấn Độ thì không ai quên tiếng trống và các vũ điệu, Đàn bà đẹp Ấn lại có cài cái khoen vào lỗ mũi, có cái chấm tròn "giai cấp quý tộc" chính giữa trán. Chuyện trai gái tán nhau lại phải vừa múa vừa hát đuổi theo nhau choán hết thì giờ. Nếu chê phim Ấn thì coi phim gì? Những cuốn phim Pháp đắt tiền thuê có khi nào ra tới "miền Hỏa Tuyến" ngày xưa?

Sạc-Lô= Charlie Chaplin (Anh) = Charlot (Pháp)

Kề cả kể lể người viết phải nhắc tới loại phim hề trắng đen có cái tên là Sạc Lô cũng một thời về đến Quảng Trị. Tuổi nhỏ nghe sao nhớ vậy. Cứ đinh ninh chú hề trong phim là Sạc-Lô té ra đó là phiên âm từ Charlot và nữa chẳng ai viết cho đầy đủ tên họ của chú hề. Viết vậy để thông cảm một thời thiếu thốn mọi thứ làm gì đầy đủ phương tiện tra cứu như bây giờ. Một chú hề chạy lăng quăng trong cuốn phim trắng đen, chẳng bao giờ nói ngoài tiếng nhạc lồng tuy thế mà khán giả cười muốn "lộn ruột"! (nhưng sau này hiểu ra có khi cười ra nước mắt) Thế là thỏa mãn rồi, vui rồi. Người mình thật bình dị, dễ tính, chẳng ai đòi hỏi gì hơn. 

Nhớ chú Sạc-lô ngày đó, cậu bé như tôi nhớ những gì đậm nét nhất cho đến hôm nay? Trước tiên là cái mũ (nón) nỉ độc đáo. Nếu thiếu cái nón thì chưa  ra khuôn mặt Sạc Lô được. Rồi gì nữa? Phải nói là bộ râu? Chuyện này tôi sau này hay thắc mắc không biết Hitler bắt chước chú Sạc hay chú Sạc bắt chước Hitler đây? Người viết làm biếng tra cứu mong bạn đọc giải thích. Cặp mắt chú Sạc có độc đáo chăng? Có đó với cặp mắt chú Sạc nói lên tâm trạng và trạng thái của chú. Sự đau khổ của người thất nghiệp, sự nhạy cảm hay cố tình làm vô hồn đớ đẫn lúc lâm nguy trong phim...cặp mắt chú Sạc liến thoắng và dễ dàng lừa được đối thủ. Nhưng đó là phân tích sau này thôi, còn tuổi nhỏ chỉ biết cười thật tình dù sau này bề sâu ẩn chứa bao nhiêu đau khổ cuộc đời...nào là đời sống giới nghèo khổ, sự phát triển chủ nghĩa tư bản, hay thất nghiệp cùng suy trầm kinh tế...

Phải nói bộ áo quần nhất là cái quần của chú Sạc nói lên một thời phát triển kỹ nghệ và nạn thất nghiệp triền miên. Cái gậy nữa chứ? Không có cái gậy thì chú Sạc làm sao diễn tả hết những ngày 'đói khổ lang thang' xưa kia? Chú Sạc đóng rất nhiều phim, nhiều thể loại. Nhưng nét chính là nói về cuộc đời giới công nhân cùng sự phát triển kinh tế tư bản chủ nghĩa

Phim chú Sạc giúp cho những đứa bé như chúng tôi cười và nhớ chú. Khán giả tây phương và kể cả đông phương cười giải trí và nhớ chú nhiều lắm. Nhưng trong trường thiên phim hài của chú SẠc có lồng vào đó những niềm đau xã hội khi nền kinh tế phát triển cao. '

        "máy ăn" hay bi hài của tự động hóa

Những bộ phim trắng đen cùng chú hề tên Sạc Lô một thời cống hiến mua vui cho đời. Thế mà qua hai thế kỷ nhân loại chẳng hề và không bao giờ quên chú. 

Cám ơn và nhớ về chú Sạc Lô một thời tuổi nhỏ của tôi./.

ĐHL  4/6/2025