Friday, May 29, 2026

BAN NHẠC THE PLATTERS VÀ bài hát bất hũ ONLY YOU, And You Alone

 

 

The Platters, từ thập niên 1950 tại Hoa Kỳ là một nhóm nhạc giọng (vocal) mà mỗi giọng ca là một vocalist, là một trong những nhóm hát hàng đầu trong những ngày đầu thịnh hành của dòng nhạc rock and roll  thường được gắn liền với phong cách doo-wop dòng nhạc khởi nguồn từ các cộng đồng người Mỹ gốc Phi (African Americans) là thể loại mang âm hưởng của blues từ thập niên 1940-1950. Doo-wop phát triển mạnh từ các thành phố lớn New York, Philadelphia, Chicago, Baltimore, Detroit, Washington D. C. và Los Angeles dĩ nhiên do người Mỹ da đen đông đúc. Thể loại đó khẳng định vị trí ban đầu cho dòng nhạc rock and roll cùng motown. Sức ảnh hưởng của nhạc đó trong các dòng nhạc pop, soul hiện tại. 

Herb Reed tay trống bass và sáng lập the Platters 


BUCK RAM NGƯỜI QUẢN LÝ NHẠC SĨ GIÚP CHO THE PLATTERS



Ảnh hưởng của Ram đối với nhóm The Platters không chỉ dừng lại ở chuyện quán xuyến giúp cho ban The Platters còn có thể xem là người quản lý; Ram còn trở thành nhạc sĩ kiêm người sản xuất chủ chốt của nhóm, sáng tác nên hàng loạt ca khúc nổi tiếng một thời đó là  sự hòa quyện trong giọng hát cũng như sức lay động cảm xúc của nhóm. Vào năm 1955, Ram đã viết ca khúc "Only You (And You Alone)" riêng cho The Platters—Only You là bài hát từng trở thành Top Hit cho The Platters cả nửa thế kỷ sau hay nói cho đúng ra là sang thế kỷ 21 the Only You  vẫn được xem là một trong những nhạc phẩm mang tính biểu tượng nhất của ban nhạc. Thành công của "Only You" đã mở đường cho một chuỗi các bản hit nối tiếp nhau của nhóm, trong đó Ram tiếp tục hăng say chắp bút cho nhiều bản nhạc nổi trội khác có thể kể là  "The Great Pretender"—ca khúc từng vươn lên vị trí dẫn đầu trên các bảng xếp hạng Billboard và trở thành một bản "thánh ca" của thời đại đó qua tiếng ca của thần tượng Marylin Monroe. 


 Ban nhạc Platters, được nhạc sĩ Buck Ram (1907-1991) (hình trên) làm trưởng ban do ông đã bị cuốn hút bởi chất giọng cao vút đầy huyền thoại của Tony Williams và ông từng đề nghị nam ca sĩ này thành lập một nhóm nhạc giúp cho hào quang quanh ông vào năm 1953 tại Los Angeles





Tony Williams (1928-1992) – Giọng nam cao chủ đạo trong ban hợp ca, nổi tiếng với chất giọng cao vút; là thành viên trong giai đoạn thành công rực rỡ nhất của nhóm .



David Lynch (1929-1981) – Giọng nam cao; đồng sáng tác nhiều ca khúc ăn khách cùng  Buck Ram.




Paul Robi (1931-1989) – Giọng nam trung; gia nhập nhóm vào năm 1954 sau khi Alex Hodge rời đi.



Herb Reed (1928-2012) – Giọng nam trầm; là tay trống bass khi gia nhập nhóm vào năm 1953; sau này trở thành nhân vật chủ chốt trong việc gìn giữ di sản của nhóm bằng cách lập ra Nhóm Ca Vocal là the Platters



Zola Taylor (1943 -2007)– Giọng nữ trầm, cô được bổ sung vào năm 1954 tức mới 11 tuổi nhằm tạo âm hưởng mềm của nữ giới cho nhóm Platter




the Platters 



Buck Ram đã sáng tác hoặc đồng sáng tác một số bản hit lớn nhất cho The Platters, bao gồm "Only You (and You Alone)" (1955), "The Great Pretender" (bản nhạc từng đứng đầu các bảng xếp hạng nhạc pop và rhythm-and-blues vào năm 1956), và "(You've Got) The Magic Touch" (1956).


The Platters duy trì sự nghiệp của mình bằng cách chuyên thể hiện lại theo phong cách rock-and-roll các bản hit cũ của dòng nhạc big-band, đáng chú ý nhất là "My Prayer" (1956), cùng với "Twilight Time" và "Smoke Gets in Your Eyes" cả hai đều trình diễn vào năm 1958. The Platters cũng xuất hiện trong hai bộ phim điện ảnh thuộc dòng nhạc rock-and-roll tức là phim The Girl Can't Help It và Rock Around the Clock, cả hai đều phát hành năm 1956.


phóng dịch lời Việt bản nhạc The Only You, and You Alone


CHỈ EM THÔI

Và Chỉ một mình em

Mới làm thế giới trở thành thánh thiện

Chỉ mình em thôi

Mới thắp sáng bóng tối triền miên

Chỉ mình em và một mình em

Mới cho anh muôn ngàn nghị lực giống em

Mới cho tim anh sức mạnh tình yêu dành riêng cho em

Chỉ mình em thôi 

Mới làm anh đổi thay tất cả

Đó là sự thật

Do em đã trao anh số phận

Anh hiểu, đó là lúc em nắm lấy tay anh

Như là chuyện nhiệm mầu

Do anh từng mơ và giờ đây là sự thật

Người anh mơ đã đến, chỉ em mà thôi

Chỉ mình em thôi 

Mới làm anh đổi thay tất cả

Đó là sự thật

Do em đã trao anh số phận

Anh hiểu, đó là lúc em nắm lấy tay anh

Như là chuyện nhiệm mầu

Do anh từng mơ và giờ đây là sự thật

Người anh mơ đã đến, chỉ mình em thôi...


Đinh trọng Phúc phóng dịch



Only you
Can make all this world seem right
Only you
Can make the darkness bright
Only you and you alone
Can thrill me like you do
And fill my heart with love for only you
O-only you
Can make all this change in me
For it's true
You are my destiny
When you hold my hand, I understand
The magic that you do
You're my dream come true
My one and only you
O-o-only you
Can make all this change in me
For it's true
You are my destiny
When you hold my hand,
I understand
The magic that you do
You're my dream come true
My one and only you
(One and only you)
Songwriters: Buck Ram, Ande Rand. For non-commercial use only.


nguồn tham khảo





Wednesday, May 27, 2026

LỐI VỀ ĐẤT MẸ



Người Quảng Trị tha hương không phải đợi đến Mùa Hè Đỏ Lửa 1972, lúc khói lửa chiến tranh điêu tàn phủ chụp lên quê hương bản quán khiến hàng vạn người phải ly hương thất sở. Đó là dấu ấn u buồn đau khổ khó ai quên. Có những thế hệ trưởng bối đã "khăn gói" lên đường xa rời Quảng Trị từ trước. Những lớp trai nuôi mộng tương lai, xây dựng sự nghiệp từng ra đi với bao hoài bão trong đời.
Những ngôi trường bề thế, những đại học tiếng tăm từ Cố Đô Huế cho đến Sài Thành hay những thành phố to lớn khác đều có những lớp thanh niên Quảng Trị ra đi từ độ đó. Có những lớp chọn đường binh nghiệp họ xa rời quê mẹ từ thuở thiếu thời, khi ra đi để lại đằng sau lớp sương mù kỷ niệm chập chùng một thuở xa xăm.
Ngày qua giã từ đất mẹ mà đi
Vì nghe tình quê tình nước đôi bề
Nước chia hai đường nước chưa về
Trót thương cho người lỡ câu thề
Lên đường từ ly, hỏi rằng lòng lưu luyến gì...
Hạnh phúc cho ai công thành danh toại, nhưng nay tuổi đã bát cửu thập hay đang bước vào lớp người "bách niên giai lão". Lớp người ra đi ngày xưa đó có thể đã tản mạn khắp nơi từ Sài Thành hoa lệ cho đến nam kỳ lục tỉnh và còn ra tận hải ngoại. Một phương nam xa vời hay tận chân trời góc bể, cho đến một ngày người tha hương ngồi nhớ quê xưa...
Ngày xưa ra đi tìm công danh mẹ tần ngần tiễn con ra tận cuối con đường làng. Lối quê mờ nhạt, người đi còn ngoái lại như muốn lưu giữ hình ảnh mẹ già. Con đường sự nghiệp nơi phương xa như chờ đón thôi thúc bước chân chàng trai háo hức tiến về phía trước. Rồi bao nhiêu nghiệt ngã cam go, từng bước đường đời mò mẫm hay từng chặng đường thăng tiến công danh...đều là lớp lụa là nhung gấm trải bậc cho những người con ra đi tìm sự nghiệp.
Thời gian trôi qua sao nhanh quá! đến khi ta giật mình nhìn lại đời mình thì nay tóc bạc lưng còng! Ngoài song cửa, ngọn gió chiều hiu hắt làm xao xuyến lòng người. Lòng ai trở nên lạnh buốt khi tâm tư như theo đám mây chiều trôi về cố hương thăm thẳm. Bao người thương nhớ nay nằm trong dĩ vãng mịt mù. Nhớ ngày đi, mẹ tiễn đưa con với nắm cơm thơm mẹ nấu. Đôi tay run run sờ nắn bờ vai đứa con yêu. Bầy em nhỏ mắt rưng rưng ngấn lệ, nhìn theo anh lên đường cho đến khi bóng người anh thân yêu khuất dạng trước lũy tre làng...
ngựa Hồ hí gió Bắc, chim Việt đậu cành nam
Chiều nay, lối về đất mẹ là đây
Đường xưa còn ấp ủ bóng trăng gầy
Có nghe đêm trường tiếng ru hời
có nghe đêm trường tiếng ai cười
suối lệ đoàn viên giữa lòng đất mẹ triền miên
Ngọn gió thu phong làm lòng người thấy lạnh. Có những tâm hồn trở nên hiu quạnh trong bao năm tháng xa quê. Ai ngồi tưởng nhớ đến bóng người xưa nơi quê cũ? Đường xa cố lý nay đà hư ảnh do tất cả chắc đã không còn. Có về, dù chỉ một lần thì đường xưa lối cũ và bóng mẹ cha nay trôi xa về miền quá khứ xa xôi.
./.

ĐINH TRỌNG PHÚC

Saturday, May 23, 2026

BỆNH GHIỀN "LƯỢM ĐỒ"



rất may nhờ lúc vắng chủ, người viết chụp hình được chiếc xe chở cả "núi đồ" của bà lão trong câu chuyện



 Chào bạn đọc

Trên đời có vài thứ bệnh tâm lí khó giải thích. Ngay trong các nước đầy đủ vật chất người ta nhận thấy có thứ bệnh "ưa mua sắm". Người ta nói chung thiếu hay đang cần mới mua sắm nhưng trái lại có kẻ không thiếu không cần lại mua sắm tứ tung, đồ bỏ đầy trong nhà không biết để đâu cho hết?

Người viết có biết một người có thứ bệnh rất lạ? Bà chỉ hàng ngày ngồi theo dõi chờ đợi tìm kiếm trên mạng xem có cái gì on sales hay thậm chí cho không thì bà gõ mạng mua...Trong nhà không còn chỗ chứa? Đồ của bà đủ mọi thứ lung tung trong lúc bà không dùng không cần gì cả?

Trong xóm người viết lại có một bà lão, thời gian hơn mười năm sống tại xóm mới này người viết thấy bà có một chứng bệnh tâm lí lạ hơn đó là 

ĐI THU GOM ĐỒ HÀNG XÓM KHÔNG DÙNG BỎ CHO NGOÀI NGÕ 

THEO THỜI GIAN ĐỒ BÀ LƯỢM CAO NHƯ CÁI ,,,NÚI NHỎ ?



BÀ LÃO XÓM TÔI 


Mới đó mà gia đình tôi về đây đã quá mười năm rồi. Ngày xưa còn trẻ chuyện mười năm quả là một thời gian dài đăng đẳng, người viết tưởng chừng chỉ đọc ở tiểu thuyết nào đó mà thôi. Chớp nhoáng mà mười một năm hơn ở vùng này lúc tuổi đã về chiều và lại cứ đi bộ cứ mỗi chiều về hay sáng sớm lúc nắng vừa lên.


Mỗi lần đi bộ quanh xóm người viết để ý có một bà lão đi chiếc xe dành cho người khuyết tật. Chiếc xe 4 bánh chạy điện xem chừng là loại lớn và mạnh. Tôi đoán bà lão này có được chiếc xe này phải lâu lắm rồi. Hiện nay ngân sách chính phủ yếu kém làm gì có được chiếc xe cỡ đó?



Vấn đề không phải chuyện chiếc xe, chuyện bà lão khuyết tật đi xe lăn mà hình ảnh rất lạ đối với con mắt người viết do chiếc xe của bà khi nào cũng treo lủng lẳng không biết cơ man nào là đồ bà lượm quanh mấy xóm,,,những thứ không ai dùng, người ta bỏ ra hai bên đường với chữ FREE to tướng.


Cái thùng không, cái hộp đẹp, cái giỏ xinh màu mè ...kể không hết những thứ bà lão này lượm lặt. Những túi ni lon to nhỏ đủ cỡ bà treo tòn teng quanh xe không còn một chỗ trống. Phía sau chiếc xe bà còn cắm một cái cờ màu cho người ta để ý mà tránh. 



HÌNH MINH HỌA ...không ai dám chay xe của người khuyết tật do sợ tai nạn 



Không ai dại gì lái xe gần bà lão đi xe lăn điện trong xóm tôi. Họ tránh cho xa kẻo rắc rối to! Chuyện kể ra khó ai tin do bạn đọc có thể cho người viết cố nói cho có. Nhưng đây là câu chuyện thật cả mười năm nay tôi để ý mới viết ra đây. 


Có một buổi trưa người viết đi bộ tình cờ biết được nhà bà lão. Bà về nhà rồi, về cửa sau. Vẫn chiếc xe đó. Nó còn treo đầy nhóc đồ đạc bà lượm nhưng xe chưa chạy vào vườn sau được. Tấm cửa gỗ vườn sau vừa mở ra tôi mới giật mình! Một cảnh tượng hơi quái lạ, tôi không tin vào mắt mình? Hình ảnh một cái vườn sau, không trồng hoa bông rau cỏ... mà chất từng đống đồ hàng ngày bà lượm được, chất từng đống ngỗn ngang mọi góc. Ôi phải nói từng cái núi nhỏ đồ đạc linh tinh... đồ lượm nhiều đến nổi bà đem treo quanh cái gốc cây lớn giữa vườn! những túi, những bao, đủ màu sắc; rồi  những đống đồ nào thùng, nào hộp nào dụng cụ quanh xóm không dùng, còn tốt... thật không thiếu thứ chi?!


Bà dồn bà tích trữ Để bán lấy đô la ư? ai mua? 


Ở đây đồ không dùng bỏ ngoài ngõ chủ nhà không quên dán thêm vài chữ...

-FREE, STILL WORK! (TỰ DO LẤY DÙNG ĐỒ CÒN TỐT)

ai đi bộ ngang hay lái xe ngang dừng lại lấy giùm thì chủ nhà mừng "húm"!


mua gom phế liệu đồ không dùng là một nghề kiếm ăn tại quê nhà VN


Đây đâu phải là Việt Nam nơi có cái nghề thu lượm ve chai phế liệu tái chế là một nghề. Nghề ve chai mua phế liệu giúp người mình tại quê nhà kiếm chút tiền sống qua ngày?

Còn bà lão xóm tôi là một bà lão khuyết tật đi xe lăn điện ở xứ Mỹ!


Do Ở đây là xứ Mỹ. Người khuyết tật như bà có trợ cấp hàng tháng và thuốc men người phục vụ ăn theo bà. 


 Nội chiếc xe chạy điện 4 bánh loại lớn kia tôi cũng đoán bà thuộc thành phần khuyết tật lâu đời hay khi về già không tự đi lại được. 


Bạn đọc có thể hiểu đây là một thứ bệnh hay hội chứng tâm lí?


Đọc trên báo chí chắc bạn đọc hẳn nhớ có câu chuyện bà Mỹ vào siêu thị lại bị bắt do cái trộm "trộm vặt" trong lúc cảnh sát cho hay bà Mỹ đó nhà khá giả không phải là thiếu tiền nghèo đói. Đó là cái bệnh tâm lí, bệnh "tham vặt" (petty greediness) mà con người dù có đầy đủ không cần gì cả nhưng vẫn thích gom lại những thứ dù nhỏ mọn vặt vãnh!? 


Bà lão đi xe lăn như người viết nói có cái thú ghiền "gom đồ" chứ không phải cần tiền gom đồ "đi bán ve chai" kiếm thêm như ở quê nhà?

 

Thật thế, đứng bên này đường nhìn qua vườn nhà của bà, một núi đồ lượm của bà lão vẫn mãi cao lên... nếu nay mai bà qua đời, chắc hẳn người nhà chỉ tốn tiền thuê xe đổ rác thôi.



TÔI PHẢI NHÌN RA NHÀ BÀ PHẢI CÓ(hay những) NGƯỜI CON CÓ HIẾU


Tôi lại có một nhận xét liên quan đến gia đình bà lão. Đó là sự ăn ở có hiếu có tình đối với bà Lão có thể là người Mẹ trong gia đình. Người viết quá hiểu tình trạng bà có nhà ở hẳn hoi không thể thiếu nơi nương tựa. Nếu bà ở nhà thuê một phòng nào đó thì chủ nhà không ai cho bà một "cơ ngơi" là cái vườn sau rộng như để cho bà hàng ngày đi "gom phế liệu" như thế được?


 Cái nhà có vườn sau như thế phải là của con cái bà mới tạo điều kiện cho bà đi đi về về hàng ngày tự do như thế. Phải đúng vậy thôi khi con cái bà còn ưu tiên cho một khu vườn trống rộng phía sau, cùng một cái cửa hông cho bà đi chiếc xe lăn chạy điện kiếm đồ hàng ngày...


Người con hay người chủ nhà không cằn nhằn cấm đoán mẹ nhưng vẫn cho bà thỏa mãn một thú vui trong ngày già xế bóng. Bà lão không có cái thú nào hơn ngoại trừ cái thú lạ đời đó ...chạy xe tốn điện lượm đồ về chất đống không biết làm gì? Chuyện là hàng ngày bà vẫn giữ cái thú tiêu khiển như vậy. Nhiều năm nay người viết là chứng nhân tận mắt nhìn thấy.


Dù không có ai mua, dù lâu lâu người nhà phải thuê xe đi đổ nhưng có thể mấy người con nghĩ rằng MẸ MÌNH VUI THÍCH thế là họ sung sướng rồi. Không ai cằn nhằn không ai chống đối? Rồi người viết chưa hề thấy ông cảnh sát nào chận chiếc xe của bà lại với lý do KHÔNG AN TOÀN và NGUY HIỂM cả? Cảnh sát họ cũng cảm thông và thương người già nên có thấy họ cũng cố mà "lơ" đi chăng?


Việc của vợ chồng chúng tôi là lo đi bộ giữ sức khỏe tuổi già, việc của bà lão đi xe lăn điện kia là lặng lẽ đi lượm đồ quanh xóm. Thế thôi không ai hỏi hay nhòm ngó đến ai? Những chiếc xe trong xóm chúng tôi khi chạy qua vội lo giảm tốc độ. Có mấy ông Mỹ đi dạo xe đạp cũng vội lãng xa chiếc xe bà lão xung quanh móc đầy nhóc bao bì đủ màu, đủ cỡ đang lúc lắc qua lại. Những cái túi nhiều đến nổi, chúng che luôn hình dáng chiếc xe! 


CHIẾC XE NAY GẮN THÊM RỜ- MÓC PHÍA SAU

Thời gian gia đình người viết qua Mỹ vào năm 1995, lúc đó hàng hóa từ Made in China qua còn ít hơn bây giờ thì đồ dùng còn thiếu. Sau năm 2000 trở lên, chuỗi cung ứng hàng tiêu dùng càng nhiều. Thị trường tiêu thụ của Mỹ càng lúc càng dùng hàng từ các nước đang phát triển càng nhiều. Khi dùng càng nhiều thì loại thải càng lắm. Ngày trước chiếc nệm cũ ọp ẹp cũng ít người vứt, chiếc TV hư cũng hiếm khi bỏ đi. Giờ đây thì đồ còn đẹp và tốt nhưng cần thay mới, người ta cho free bỏ bên lề đường càng lúc càng nhiều! Họ không vứt rác do chủ nhân cũng tiếc do còn dùng tốt...


Chuyện kể dông dài như vậy để độc giả thấy công việc của bà lão "ghiền lượm đồ" nói trên càng lúc càng bận bịu thêm hơn. 

Chiếc xe dành cho người khuyết tật nay càng mau đầy, không còn nơi nào để móc thêm nữa? Ai có sáng kiến móc thêm cho bà cái re-móc (móc hậu) khá khéo để bà lấy thêm đồ? có thể là con của bà chăng? Ôi kể sao hết như hình chụp dưới đây cho bạn đọc tường. Dĩ nhiên như đã nói bà không thiếu đồ dùng bà chỉ "tiếc của" đó thôi. Mà bà đâu bán được cho ai để lấy tiền làm của? Người ta vứt không hết kia mà? Cái móc hậu phía sau như ta thấy có những bao "to đùng". Chiếc xe đang đậu vườn sau của bà, và may cho người viết là bà đã vào trong nghỉ ban trưa nên người viết có cơ hội chụp hình minh chứng cho câu chuyện.




MỘT NGƯỜI CẢNH SÁT TỐT BỤNG THẾ KIA


Cách đây ít hôm, cũng bữa trưa như hôm nay tôi đi bộ ngang đây. Chợt để ý tôi thấy có vài ba đống đồ nho nhỏ đang để sát lòng lề đường. Người viết đoán không lầm đồ bà lão kia lượm về và đang bỏ đó do quá đầy. Cùng lúc có chiếc xe cảnh sát San Jose đi tuần chậm rãi lái ngang. Trên xe viên cảnh sát da đen thấy tôi đi bộ liền vẫy tay chào tôi một cách thân thiện. 

Chợt tôi ngoái lại do thấy chiếc xe cảnh sát dừng lại cạnh đống đồ nói trên. 

Có chuyện gì rồi đây?

Tôi đoán có thể do viên cảnh sát kia thấy đống đồ kia bỏ ngay sát lòng đường một cách trái luật lệ nên dừng lại? Một thoáng giây vừa lúc bà lão nói trên từ trong vườn sau vừa bước ra...có thể bà bưng vào chưa hết đồ.

Người cảnh sát kia thấy bà lão già khệ nệ liền vui vẻ bưng vào giúp bà còn cười nói gì đó?

Cảnh sát đâu phải khi nào cũng bắt và phạt dân đâu? Hình ảnh nói trên minh chứng điều đó.

Tôi nhẹ lòng và mừng cho bà.


KẾT 


    Có những thứ bệnh tâm lí cho người già trong đó trầm cảm (depression) do cô đơn là thứ bệnh đáng thương nhất. Hình ảnh một bà lão lái xe lăn, chạy phom phom trước mắt tôi hàng ngày thì bà quả có nhiều may mắn hơn bao người già khác nhiều. Trong điều may mắn đó, theo người viết bà nên vui mừng do mình có một gia đình hiếu để cảm thông cùng nhẫn nại./.


ĐINH TRỌNG PHÚC

Từ câu chuyện có thật tại xóm tôi 


edit 23/5/2026

Friday, May 22, 2026

PHỞ GÁNH PHỞ XE NGÀY XƯA VÀ PHỞ HÔM NAY

 Thưa bạn đọc

Nói chuyện PHỞ có thể có bạn đọc có thể cho là đề tài nhàm chán. Xưa nay chi đi đâu cũng thấy phở. Ra hải ngoại tiệm phở cũng chẳng hiếm hoi gì nhất là nơi cộng đồng bà con VN tập trung ở đông. Tại Mỹ này cũng thế, các tiểu bang ít người Việt thì lái xe rất lâu mới tìm ra tiệm phở nhưng tại các thành phố có người Việt định cư đông đúc thì tha hồ lựa chọn tiệm Phở.

Càng về sau này phở càng đa dạng phong phú hơn nhiều.

Thế nhưng tiêu đề chính trong bài này người viết không nói đến chuyện ăn phở mà nhắc lại một hình ảnh đặc biệt của Triêng Phở Gánh ngày xưa lúc tác giả còn nhỏ...một hình thức bán hàng phở mà sau này không còn nữa chỉ là dấu tích phai mờ trong dĩ vãng của một thành phố ngày xưa...



CHUYỆN PHỞ GÁNH NGÀY XỬA NGÀY XƯA...

      hình xưa: phở gánh Hà Nội và lính Pháp


      Trước khi có xe phở đẩy trên thì người thành phố Quảng Trị có hàng phở gánh bán dạo từ lâu. Nghề phở gánh chỉ dành cho mấy bác. Mấy o mấy mệ thường gánh những triêng hàng bún xáo, cháo lòng hay đậu hũ chẳng thấy mấy bác đàn ông nào gánh bún xáo, bánh bèo đi bán dạo cả. Nói về phở gánh "ngày trước của ngày xưa", người viết còn nhớ người mình hồi đó chẳng ai phân biệt phở Bắc hay phở Nam gì cả. Phở là phở, khác với bún bò, cơm cháo... vậy thôi. Nhưng về tiếng để kêu thì ít ai nói "đọi phở" mà là "tô phở" do người mình biết nó là món ăn từ bắc vào. Ngược lại bà con mình lại kêu bình dân hơn là "đọi bún bò" hay "đọi bún xáo". Tiếng kêu "tô bún bò" khi chúng ta vào tiệm hay quán đó thôi.

     Tôi lại không muốn nhắc hay tả lại tô phở trong tiệm, nó lủ khủ đủ thứ; nào rau, ớt, chanh, hành, hay ngò gai, húng quế. Người viết chỉ muốn kể lại với bạn đọc trước tiên là HÀNG PHỞ GÁNH của một bác bán phở năm xửa năm xưa lúc tác giả mới vài tuổi. Trong trí nhớ mù mờ đó, người kể chuyện mường tượng một bác dáng người lam lủ và gánh phở  ám khói ngày đó. Gánh phở đó cũng ngang qua xóm chúng tôi, cũng bờ hồ thanh vắng và con đường thân yêu tưởng chừng là muôn thuở. Có thể khách ăn đêm như thế phải hòa mình trong không khí vắng vẻ cùng một cảm giác se se lạnh ở góc đường hay cuối kiệt nào đó.

hình ảnh phở gánh miền bắc thời còn Pháp 


 Từ xửa, từ xưa... người viết kể như thế cũng không đúng chuyện phở đâu là chuyện cổ tích ngàn năm? nhưng thuật ngữ này chẳng qua để nói lên một nỗi lòng thương về những gì thực sự "đã mất" đã bị hoàn cảnh nào đó dập vùi không còn trở lại được nữa...Không biết ai tạo ra gánh phở cho bác bán dạo về đêm quanh thành phố Quảng Trị. Ngày xưa ngoại ô thành phố QT có thể bác bán phở gánh còn gọi là phở triêng nữa. Tiếng "triêng" có thể người Quảng Trị hay Huế thường nói, nơi khác chẳng hề nghe?

 Khi bầu trời thực sự tối hẳn, bác bắt đầu cuộc hành trình quanh thành cổ thân quen. Hình ảnh người viết còn nhớ, bác luôn mặc quần đùi. Có thể đời bác chẳng biết quần dài là chi nữa. Chiếc áo ka-ki bạc màu, vàng ố. Hai vai áo vá  nhiều lớp do gánh phở hằn nặng lên đôi vai bác không biết bao năm? Người kể cũng muốn nhắc lại như trên khi tả về triêng hay gánh phở xưa thì chỉ có đàn ông đi bán thôi. Còn triêng hàng gánh dành cho đàn bà thì có ban ngày triêng bún xáo, triêng cháo lòng...của các o các mệ đi bán ban ngày. Người viết phải phân biệt cho rạch ròi như vậy hầu bạn đọc có thể tưởng tượng ra cho đúng hình ảnh đó thôi.


phở gánh Nam Kỳ Chợ Lớn thời Pháp Thuộc

    Tả về gánh phở- nó được tạo từ hai thùng gỗ vuông, hình khối chữ nhật đứng, có 4 chân nhỏ. Trên mỗi thùng, bện hai sợi thừng chắc chắn để móc đòn gánh. Thùng sau được thiết kế làm sao để bác đặt gọn được nồi nước súp. Bên dưới nồi súp, có một bếp củi thật gọn, lửa cháy leo lét để giữ nồi súp luôn nóng. Thùng gỗ phía trước bác chia ra nhiều tầng, đủ thứ như tô, đũa, rau ,hành và thịt. Phía trên là một mặt bằng nhỏ , bác dành chỗ để làm phở cho khách. Thấy thì đủ thứ, nhưng bác sắp đặt thật khéo léo nên chẳng thiếu món gì. Đã thế, phía ngoài bác không quên móc theo cái đèn bão có 4 mặt kính chắn gió. Chiếc nón lá sờn rách theo năm tháng, bác không quên móc theo ở thùng gỗ sau, phòng mưa.

    "Giang sơn" của bác chỉ có thế. Cái đòn gánh cong cong quằn nặng theo hai đầu gánh phở. Bác thường tìm một ngả ba hay trước mấy con hẻm lớn, cũng như mấy con đường kiệt.

           -PH.. Ơ… Ở….

    Bác cất tiếng rao, tiếng ngân vang sâu vào trong mấy xóm vắng ngoại ô.

    Người viết có dịp so sánh khi vào nam.Trong nam, tiếng rao phở ban đêm được thế bằng tiếng gõ lóc cóc của hai thanh gỗ. Như vậy tôi có dịp so sánh với tiếng rao của gánh phở QTrị xưa nghe sao lanh lảnh, âm sau cùng khi nào cũng cao vút lên:

                 -ph…ơ…Ở……

SỬA SOẠN BÁN TÔ PHỞ GÁNH RA SAO

Ánh điện đường như biết 'cảm thông' giúp bác bán phở, đêm đêm tỏa xuống dù chỉ là thứ ánh sáng vàng vọt mờ mờ. Có khách mua phở, bác ngưng rao.  Bác xem chừng thận trọng đặt cái tô nho nhỏ lên mặt trên chiếc thùng gỗ. Sau khi nhúng lại nắm phở tươi mềm mại, bác cắt nhanh thật mỏng từng lát thịt bò, không quên gia thêm một chút vị tinh (bột ngọt) hiệu Thái sơn từ cái hộp sắt Tây luôn đặt gần bên.  Xong, bác quay lưng dở nắp nồi xúp đàng sau. Dưới ánh đèn đêm tôi thấy rõ nồi xúp đang bốc hơi, lan tỏa lên một làn khói trắng mờ.



về đêm ăn một tô phở bên đường bao giờ cũng ngon

     Chẳng đòi hỏi chi, khách cứ tự nhiên tìm nơi nào thuận tiện bên vệ đường rồi ngồi xuống xì- xụp thưởng thức tô phở bình dân đó.
Trời càng khuya con đường ngoại ô càng trở nên vắng vẻ.  Hình như nhờ thế, khách ăn đêm cảm thấy tô phở ngon hơn và ấm áp lạ thường. Do chỉ là phở gánh, vì vậy phần đông khách mua hay đem tô (đọi) mang về nhà. 

Sau khi đẩy lại mấy que củi, rảnh tay, bác lại cất tiếng rao mà giọng nghe không thay đổi

            -PH...Ở!!!….

    Có thêm khách rồi đây, ai đó trong xóm đang tất tả cầm tô chạy ra  vừa lúc bác đang sửa soạn gánh đi nơi khác.

    Thời gian tiếp tục trôi qua
lặng lẽ . Chiếc đòn gánh cong cong, đen trùi trũi mãi kẻo kẹt trên vai bác. Tuy vậy, với cuộc đời cần cù chịu khó bác vẫn kiên trì đếm bước theo gánh phở thân yêu và là nguồn sống bao lâu nay của gia đình bác.

PHỞ   XE

 



    Trời khá khuya, tiếng chơi đùa của lũ con nít ngoài ngả ba xóm Cửa Hậu trước thành vắng dần. Vài anh học sinh lứa tuổi thanh niên đang ngồi trên bờ cống nước chảy vào hồ thành. Ánh sáng ngọn đèn đường đang giúp mấy anh đang ôn bài học luyện thi. Nghe thật xa, đâu đó thỉnh thoảng có vài tiếng đại bác vọng về thành phố.

    Hơn mười giờ đêm rồi, con đường Lê văn Duyệt nép theo bờ hồ càng lúc càng vắng người. Rất lâu mới có tiếng honda chạy vội qua. Thỉnh thoảng có tiếng chim cuốc dưới hồ vọng lên nghe khá rõ. Tiếng quốc kêu đêm, tôi nghe đã quen tai, nhất là những đêm có trăng, tiếng cuốc kêu rộn rã hơn. 

Bỗng có tiếng rao phá tan trời đêm tĩnh lặng...

     -PHỞ!!!


    Khoảng giờ này là xe phở của bác đi ngang qua ngả ba trước Cửa Hậu. Có ai đó đang cầm tô tất tả chạy ra. Đêm nào cũng vậy, dù có khách hay không chiếc xe phở đi ngang ngả ba xóm chúng tôi thì dừng lại. Bác bán phở vừa đợi khách vừa nghỉ mệt một lát.

    Đời người ai cũng có lúc thay đổi, triêng hàng phở cũng thế. Những năm sau này phở gánh dần dần biến mất không còn thấy nữa.

hình minh họa xe phở 

Có thể cũng là bác bán phở gánh năm trước nhưng nay bác đã có được chiếc xe phở đàng hoàng. Chiếc Xe hình khối, phía dưới có những bánh xe tự chế . Ngọn đèn  giờ đã được thay bằng ngọn đèn đốt bằng khí đá hẳn hoi. Hai bên thành xe bác còn cẩn thận móc thêm hai cái ghế đòn bằng gỗ có chân cao cho khách ngồi. Giờ đây nồi xúp được làm lớn hơn, chồng tô trên thành xe trở nên cao hơn. Khách ăn đêm ngồi ăn phở vừa nghe tiếng lì- xì phát ra từ ngọn đèn carbur đó. Dù sau này xe phở có trang bị bằng đèn măng sông, tôi vẫn thích ngọn đèn các- buya hơn tiếng đèn các-buya nghe thật vui tai.  Dạo này tiếng rao nghe to lắm. Người bán phở, hai tay chắp đằng sau hướng mặt vào trong mấy đường kiệt:

      -Ph..ở…ơ..

    Có ngọn gió nào trong đêm làm trời khuya lạnh thêm  Trong sự yên tĩnh của góc ngoại ô quanh thành cổ, tôi vẫn còn nghe tiếng con chim quốc hằng đêm từ bờ hồ bên kia kêu bầy vọng qua. Hương phở dịu dàng tỏa ra bốn phía. Mùi thơm lan xa, quyến rũ khứu giác khiến ai cũng thèm ăn. Một ông khách đi đâu trên phố về khuya, ngang xe phở ông chợt dừng lại. Dựng chiếc xe đạp qua một bên đường,
ông sà vào cái  "quán khuya" lưu động đó ăn một tô cho "ấm bụng" trước khi về nhà.

     Tiếp tục trên đường về nhà, chiếc xe được đẩy đến đầu con hẻm hay ngã ba đường cho đến khi nồi phở của bác không còn gì nữa. Nói thế, nhưng mớ xương xúp sau cùng, bác cũng bán được cho một vài người khách nào đó đang cần "men rượu" hay nhậu trong đêm. Mớ xương hầm cuối cùng cũng giúp cho bác bán phở kiếm thêm được chút tiền cùng 
chấm dứt một ngày miệt mài mệt nhọc. 

Không ai để ý người bán phở đẩy chiếc xe lăn bánh trở về do trời đã thật khuya, ngoại trừ tiếng những con chim quốc dưới hồ Thành Cổ vẫn kêu mãi trong đêm trường tĩnh mịch. Tiếng bốn chiếc bánh nhỏ lăn còng cọc nghe nhỏ dần. Hình ảnh ngọn đèn cháy bằng khí car-bur đang cạn hơi cháy leo lét treo bên chiếc xe phở cũng xa dần, khuất hẳn tận ngã ba Góc Bầu. Từ ngã ba đó, chiếc xe phở sẽ theo con đường Duy Tân về Cửa Tả, đó là con đường về nhà của bác. Phở Ông Vọi, bác sống bên con đường hướng về Quy Thiện...tuổi cao sức yếu, chiếc xe phở đặt trước hiên nhà làm cái quán cố định do bác không còn sức đẩy xe đi hàng đêm như vậy nữa?!


PHỞ HÔM NAY RA SAO?

tiếng Phở đã được đăng vào tu từ hàng năm trong cuốn Tự Điển Oxford 

Trước đây và hiện nay phở cũng hân hạnh sánh vai với các món ăn thịnh hành cùng phổ thông tại Hoa kỳ hay các nước Âu tây khác.



tác giả ĐHL từng đi làm nghề bưng phở từ 1995 tới 1997 tại Milpitas California (hình trên)
































sau năm 1975 khi người Việt tỵ nạn hay không tỵ nạn ra nước ngoài đông dần, người ta thấy các tiệm

 phở đều có mặt 

tại các thành phố 

đông người Việt nhất là tại 

Hoa kỳ, Úc, Âu 

châu .. người 

ngoại quốc họ 

bắt đầu ghiền ăn PHỞ.

Có khách Mỹ hay Âu châu đa số đều cho biết họ có cảm giác ăn 

xong tô phở là thấy khỏe và khoan khoái trong

 người! 

phở 54 nổi tiếng tại nam California

Nếu nói Ẩm Thưc cũng là loại hình văn hóa nằm trong "Văn hóa ẩm thực" thì dân tộc nào khi ra nước ngoài cũng mang theo hình ảnh quê hương trong tiềm thức. Thứ nhìn thấy cụ thể đó là món ăn. Hiện nay nếu khách du lịch về Little Saigon tại nam California thì càng tha hồ lựa chọn món ăn đặc biệt nhất là món PHỞ. Tại bắc California nhất là thành phố San Jose, khách tha hồ lựa chọn tiệm phở. Các thành phố lân cận như Fremont, Mountain View, Santa Clara đều có tiệm phở VN thi nhau mọc lên để đáp ứng nhu cầu ăn phở cho giới thực khách nhất là vùng Silicon Valley cái "nôi điện tử" khách ăn là giới có tiền lương cao nhất nhì nước Mỹ! 


MC Việt Thảo đang giới thiệu cho tiệm Phở 90 tại khu Saigon Town TP San Jose


 Xét cho cùng, nhiều hương vị ngon lành, cám dỗ từ những thứ thức ăn đặc sản đó là những loại hình văn hóa ẩm thực đậm nét nhất, là sắc thái cụ thể cho chúng ta dễ dàng phân biệt sự khác nhau trong món ăn của từng dân tộc.

Lên đến San Francisco theo AI thì có tới 200 tiệm phở tại thành phố to lớn đó. Nhưng có thể hương vị Phở tại SFO có thể du di pha trộn cho hợp khẩu vị người Mỹ và người Trung hoa ...nhiều hơn. Khác với các nơi đông người VN như San Jose hay Garden Grove, Westminster hay Huston mùi vị phở không khác gì Sài Gòn, Hà nội. Tại các thành phố đông người nhưng ít người Việt, tìm tiệm phở đã khó nhưng hương vị và phụ phẩm ăn phở có thể khác đi./.



Tiệm phở 2000 tại San Francisco





Đinh trọng Phúc 
tái edit 22/5/2026

BÌNH LUẬN TỔNG QUÁT- THẢM NẠN MỌI MẶT MÀ TRUMP GIEO CHO NƯỚC MỸ KHÓ BỀ HÀN GẮN

thưa bạn đọc Trước bầu cử 2024 có nhiều nhà phân tích chính trị đã cảnh báo cho nước Mỹ về những biến loạn cho Mỹ và cả thế giới nếu Tru...