NÚI NỢ GHÊ HỒN NƯỚC MỸ - 38 NGÀN TỶ ĐÔ LA? VIỂN CẢNH CHÍNH PHỦ MỸ TUYÊN BỐ ….XÙ NỢ CÓ TỚI CHĂNG?

chào bạn đọc,

Trong lúc Hoa Kỳ đang viện lý do Nợ Nần hay Giảm chi luôn cúp cơm nhà nghèo, con nít, người già thì không biết do sao Nước Mỹ với áp lực của giới tư bản quân sự đang “tung hê” với màn tăng chi phí quốc phòng vô tội vạ. Một tổng thống vẫn chủ trương “miễn thuế” cho giới giàu?

Với núi NỢ QUỐC GIA 38 trillion, nước Mỹ phải mất hay chạy cho có ngót nghét 1000 tỷ USD tiền lời nội trả lãi cho của núi nợ quốc gia 38 nghìn tỷ đô la kia? Chắc Không ai quên vấn đề, trong nhiệm kỳ đầu của TT Trump, lợi tức quốc gia của Mỹ đã mất thu nhập hơn 1400 tỷ USD do vấn đề giảm thuế cho giới giàu có? và hiện nay ngay Elon Musk đang trở thành nhà trillionaire đầu tiên trên thế giới? 

Sự khoe khoang về doanh thu về thuế đánh vào hàng nhập của TT Trump mang lại 300 cho tới 400 tỷ USD nhưng chính các khoản hoàn thuế hay giảm thuế cho giới chủ giàu có lại mất tới 600 tỷ USD trong khoảng thời gian này thì rõ ràng vô tác dụng. Trong lúc này, phản ứng ngược của tăng thuế tariff lại bắt dân Mỹ phải mua hàng cao do thiếu hàng nhập lại đẩy lạm phát tăng thêm?

Thâm hụt dự kiến ​​sẽ đạt 6,7% vào năm 2026. Lấy tiền đâu mà TT Trump phát cho dân 2000 USD mỗi người dân Mỹ? Trong hai ngày qua 6/12/2025 giới MAGA hay phe cuồng Trump phao một nguồn tin “sặc mùi mì dân” rằng TT Trump sẽ đầu tư cho tất cả trẻ em nước Mỹ (với lợi tức gia đình chỉ định) có thể mấy chục triệu em dưới 10 tuổi một khoản 1000 USD/ 1 em từ nay cho tới 18 tuổi để “Mua Nhà”?!

Một năm mới 2026  đang đến với một vị TT hàng ngày “ngủ gà ngủ vịt’ bên cạnh những màn áp thuế ghê gớm hầu lấy thật nhiều tiền từ nước ngoài mà bao lâu nay các ông Biden, Obama, Bush bỏ qua? Sao các chính phủ tiền nhiệm "ngu dại" đến thế?

 Nhưng hành động này chẳng khác gì móc hầu bao người dân Mỹ do TT Trump say sưa với chính sách làm gia tăng giá cả, thiếu nguồn hàng làm người dân Mỹ lo toan bóp bụng đến cùng cực. Rồi  giới giàu có vẫn tà tà cất tiền vào túi nhờ chính sách giảm thuế?

 

 Bộ Tài chính đã chi trả một khoản tiền lên đến 12 con số tức là hàng trăm tỷ USD để trả nợ quốc gia. Khác với Ngân Sách Liên Bang hay Lịch Thu Thuế,  lịch trình tài chính của chính phủ kéo dài đến cuối tháng 9 vừa qua. Nội từ cuối tháng 9/2025 Theo dữ liệu của Bộ Tài chính, trong chín tuần lễ này, Bộ này đã chi 104 tỷ đô la tiền lời cho khoản vay 38 nghìn tỷ USD như đã nói. Nói như thế, Hoa kỳ đã trả tiền lời 11 tỷ USD/ tuần. Con số đó đã ngốn hết 15% chi tiêu liên bang trong năm tài chính hiện nay.

THUẾ QUAN PHẢI CHĂNG LÀ KHO BÁU MÀ CHÍNH PHỦ TIỀN NHIỆM 'mù lòa' BỎ QUA?

một loạt thuế quan cao đánh vào mọi nước trên thế giới ngày đầu nhiệm sở của TT Trump

 

Đối với TT Trump ông cho rằng thuế quan đánh vào hàng nhập (tariff) là một nguồn lợi rất lớn. Con số này ông Trump dùng để trả nợ quốc gia, vừa "phát cho dân xài" như vụ 2000 USD/ đầu người dân có thu nhập trung bình, rồi đầu tư cho hàng chục triệu trẻ em Mỹ dưới 10 tuổi mỗi em 1000 USD và thị trường chứng khoán cho đến lúc 18 tuổi ...vân vân

Thật là một bức tranh màu hồng!?

Chúng ta hỏi ngược lại thế thì tất cả chính phủ tiền nhiệm từ ông Joe Biden trở về trước đều "ngu ngốc" đến thế vậy ư?

Họ không hề "ngu ngốc" như ông Trump nghĩ. Trong chính sách toàn cầu hóa kinh tế thế giới, khi tư bản Mỹ đang cầm chịch chỉ huy, các nước chưa phát triển và đang phát triển chính là quỹ đạo cung ứng hành tiêu dụng giá rẻ và nguồn nguyên liệu thô cho tư bản Hoa Kỳ hay Tây Phương nói chung. Người dân Mỹ bao thập niên nay họ tha hồ xài hàng rẻ, vừa làm các nước cung ứng có cơ hội thăng hoa kinh tế và mua lại hàng công nghệ cao của Mỹ. Tất cả đều có lợi nếu chúng ta nhìn vào túi tiền của dân sẽ mất như thế nào khi Trump gia tăng tariff để lấy tiền nhưng cách đó càng làm cho dân Mỹ đều thắt lưng buộc bụng. Theo các chuyên gia thì mỗi gia đình bình quân nước Mỹ sẽ mất hàng ngàn USD gia tăng do phải dùng hàng giá cao hơn...như thế chẳng khác chi lại gián tiếp móc tay vào "hầu bao" dân Mỹ lại được tiếng là một "tổng thống phát tiền cho dân xài" hay chăng?

Hậu quả càng lớn khi lạm phát gia tăng, và chính sách thuế quan sẽ phá tan nền kinh tế thị trường tự do một cốt lõi kinh điển của toàn cầu hóa kinh tế thế giới mà tư bản Tây Phương đứng đầu là Mỹ.

Khi TT Trump say sưa với chính sách thuế quan, gián tiếp đẩy nước Mỹ vào "ốc đảo bảo hộ" xem chừng số tiền thuế ông thu vào có bù lại nổi những gì mà người dân Mỹ nói chung đang nghèo dần đi và lạm phát sẽ gia tăng khi nguồn hàng thiếu và giá cả gia tăng phi mã?

Trong kinh nghiệm vào nhiệm kỳ 1 của TT Trump, nước Mỹ đã mất tới hàng ngàn tỷ USD do giảm thuế cho giới chủ sản xuất. Nhưng hàng ngàn tỷ USD đó giới giàu có tà tà cất vào túi còn tung hê ra đầu tư nước ngoài như Trung Quốc và Ấn, Á Châu...

Nói cho cùng, với chứng vĩ cuồng, vị tổng thống này luôn luôn cho mình là thông minh nhất trần đời, còn ai khác cũng dốt hơn ông cả.

Thật ra với nhiệm kỳ 2 này, nước Mỹ đang bước vào giai đoạn hỗn loạn mọi thứ.

Donald Trump highlighted rising costs during his campaign to return to the White House.

Jeenah Moon/Reuters

trong thời gian tranh cử 2024, Trump tha hồ thóa mạ TT Joe Biden về hàng hóa cao? thử hỏi bây giờ ra sao?

Lui vào vị trí cá nhân và gia đình, từ ngày ông Trump tái đắc cử đến nay, chúng ta có lợi gì trong đi chợ và tiêu dùng hay hàng hóa, món ăn càng lúc càng cao và mối sợ thất nghiệp càng lúc càng tăng? 

Nếu ai bình tâm đang thấy mọi chuyện đang rối bời và hỗn loạn thêm từng ngày với nhiệm kỳ này. Nhìn cho sâu, chiến thuật chính trị của vị tổng thống này là "chia để trị" gây "sức ép và dọa nạt" để chiến thắng và hơn bao giờ hết chúng ta sẽ thấy 

chiến thuật MỊ DÂN là chiến thuật hàng đầu của Ông và ê kip chính trị đi theo ông Trump luôn luôn tung hô ủng hộ để thủ lợi?

theo statista nhà giàu thế giới vẫn giữ tới gần 62% sự giàu có thế giới so sánh với các đồng bạc mạnh hiện nay. 

Hoa Kỳ với lý do đang "cầm chịch" trong vấn đề in ấn USD, khi nhà giàu thế giới nói chung còn giữ tới khối lượng 66% USD làm của và chưa có ngoại tệ nào đủ sức "hất" USD thì Mỹ vẫn bình chân trước núi nợ gia tăng "không cần thuốc chữa" này?! Bạch Ốc vẫn hô hào gia tăng chi phí quốc phòng lên hàng ngàn tỷ USD/ năm? Vẫn mượn nợ thêm hàng năm? và chẳng hề lo giảm nợ quốc gia làm gì?

Chẳng hề lo Mỹ "xù nợ"?! và nhà giàu thế giới vẫn lo "vỗ béo" con heo nợ Mỹ?!

Do sao vậy?

Lý Do dễ hiểu nhất: chẳng ông nhà giàu nào dám để Mỹ bị bankruptcy do sau một đêm số đô la khổng lồ của họ trở thành "tờ giấy vô giá trị" cả?

tái edit by Đinh trọng Phúc 23/7/2026

./. 

TRẢ LẠI THỜI GIAN

Xin trả lại những kỷ niệm buồn vui

Ngày xanh đã theo thời gian qua mất rồi...

(Trả Lại Thời Gian / NS Thanh Sơn)

BẠN MẾN,

THỜI GIAN VẪN LẠNH LÙNG TRÔI chẳng đợi chờ một ai dù bạn và tôi hằng mong muốn xin nó hãy qua thật chậm. Thế giới nhân sinh trong thời kỳ kỹ thuật mạng và số nên vì đó tin buồn càng đến nhanh hơn, nhiều hơn là tin vui. Thế hệ chúng ta, cứ sớm mai thức dậy ngồi trước máy tính hay nhấp điện thoại cầm tay chúng ta thường nhận nhiều tin chẳng lành, càng lúc càng có nhiều người bạn đi trước. Thế hệ chúng ta lần lượt vẫy tay chào nhau...

    Chúng ta vẫn còn may mắn do còn diễm phúc còn lại trên chuyến tàu viễn hành của nhân thế, tâm tư cùng ý thức còn minh mẫn để nghiệm ra rằng thời gian qua mau thật cùng lúc có một cảm giác cái sân ga của mình sắp xuống đang đến càng gần.

Có ai đó thường than thở, "cái vốn thời gian còn lại của chúng ta chẳng còn là bao nhiêu, nó đã vơi đi quá nhiều!"

THỜI GIAN CHẲNG CHỜ ĐỢI AI

(Time waits for no man) Ngạn Ngữ

Thế nhân thường than thở hay van xin "thời gian ơi! xin ngừng trôi hãy chậm lại với?" nhưng xưa nay có ai xin được? Ngay đức Phật hay đức Chúa cũng phải tuân theo định luật của Tạo Hóa.

Rồi Có một lúc nào đó chúng ta chợt buông tiếng thở dài. Có chút gì ray rứt buồn bã trong những ngày tháng về chiều đó chăng? Từng sân ga lấp ló xa xa ... Con tàu thời gian vẫn miệt mài chạy về hướng trước. Tàu sẽ lần lượt bỏ chúng ta lại trên những sân ga buồn tênh, hiu hắt bên đường... từng người khách bước xuống và ngoái lại vẫy tay chào trước khi đi vào bóng tối nhạt nhòa, hư ảo.

Tâm hồn hoài cố hay nhắc lại chuyện xưa. Ai đó sẽ nâng niu, trìu mến những hình ảnh, nhiều mẫu chuyện tưởng như vụn vặt xa xăm nay được ta cho chúng 'hồi sinh'. Có người sẽ cho là vô ích và hoài phí thời gian. Người hoài cổ hay nhớ nhung những gì đã mất, chuyện đã rồi âu sẽ hoài phí cái "vốn thời gian" eo hẹp còn lại chăng? Chúng ta chưa chấp nhận thế. Giá như thời gian còn lại, cái vốn eo hẹp kia còn đậm nét cho ta sưởi ấm tâm hồn héo úa, đó là thời gian ta sống lại với quá khứ mến yêu. Có ích gì chăng mỗi khi những lớp tuổi già, bỗng dưng hoang phí chặng cuối của chuyến viễn hành này với những mộng mị hảo huyền, phi thực.

Hôm nay ngó lại mình, ừ ta nay "tóc bạc da nhăn" rồi thì làm sao có một "Hằng Nga" trong mộng? Tình yêu nào tương hợp như thuở thanh xuân để còn chút gì rung động cho trái tim già cỗi?

Có ai đó sống với hoài niệm quá khứ, nay được tô bồi, vun xới để trở về sống cùng hồn người, lúc đối diện với chất thật của chính mình? Thời khắc ta đang trở về, tâm tưởng quy hồi, nâng niu kỷ niệm.

Có khoảnh khắc nào đó của thực tại, dù đôi vai gánh nặng thời gian nhưng bạn và ta sẽ sống lại với cái ta đầy hoài niệm đầy tố chất của tâm linh. Giá trị của thời gian, do những gì đã qua đi vĩnh viễn chẳng quy hồi, những tố chất của sự thật do chúng ta từng mộng mơ rất thật. Cái thuở ban đầu cho bao đứa học trò, biết bao hoài bão cho tương lai chưa tới. Thật vậy, quá khứ là dưỡng chất của ngày qua 'nuôi sống' cái ta già cỗi hôm nay.

Jules Beaulac sinh năm 1933 mất năm 2010, là nhà truyền đạo thuộc giáo hội Quebec, cũng là một nhà văn nhà thơ Gia Nã Đại. Nhà truyền giáo Jules Beaulac có viết:

Hiện tại hôm nay chẳng khác chi gốc cây tỏa bóng che chở cho ta nhưng chính gốc cây này đã bám sâu vào lớp đất quá khứ, một quá khứ của mộng mơ nhưng cũng đầy trải nghiệm để cho cây đời Hiện Tại của chúng ta vươn lên, vui sống...

Thế thì chúng ta làm sao quay lưng, chối bỏ cùng dập vùi quá khứ trong bóng tối của lãng quên?

    Con tàu thời gian tiếp tục gom góp bao nhiêu tiếc nuối quay quắt nhớ ngày tháng cũ. Những hình bóng mỹ nhân, những làn mi cong vút và những bờ môi mọng ướt đa tình và biết bao đôi mắt đắm đuối si mê ...

Nói sao hết, nhớ sao vừa? nhưng hình ảnh đó đã trôi giạt về cuối chân trời kỷ niệm, nhạt nhòa, thật xa.

Bạn và tôi hôm nay hãy cám ơn đời, cám ơn người đã cho chúng ta cơ hội ngồi đây mà trầm tư hay viết nhiều dòng suy niệm.

Dầu sao chăng nữa, bạn và tôi hãy nhớ cho rằng con tàu thời gian chẳng bao giờ chờ đợi một ai. Chúng ta sẽ lần lượt bước xuống ở mỗi sân ga, vẫy tay chào thời gian đi tới.

Chuyến tàu thời gian sẽ đi về vô tận, hướng đến tương lai chỉ có chúng ta là những người ở lại từng mỗi ga đời./.

Đinh trọng Phúc 

Ở NHÀ NGHỈ ĐI RỪNG MỘT NGÀY RU CON GÁI

 

MỘT VÙNG QUÊ NGHÈO

 hồi ký 

TẶNG BÀ XÃ TÚY HUỆ 

viết cho con gái đầu Đinh thị Lâm Ân

lời mở:

Con gái tôi tên là Lâm Ân? Tại sao người viết đặt cháu là Lâm Ân nhỉ?

Sau khi vợ tôi sinh con trai đầu lòng, hai vợ chồng liền bồng bế con lên xã Sơn Mỹ để tiện bề cho vợ tôi dạy học. Kiếp tù "cải tạo" về lấy vợ nhưng cũng không phải là đổi đời mà nhiệm vụ cái cuốc cái rìu còn nặng nề thêm để lo cho cuộc sống. Nhà cửa chưa có, may mắn được tá túc trong ngôi trường của xã. Ngoài ra tôi còn được trường cho phép trồng trọt đám đất pha cát quanh trường nữa. Đứa con trai đầu được gần hai tuổi thì vợ chồng có thêm đứa con gái đầu lòng nữa. Ngày sinh bé gái nhờ có bà ngoại lên chăm sóc cho hai mẹ con nên người viết mới qua ngày thứ hai ở bên vợ con đã vội vào rừng tiếp tục làm nghề thồ củi đi bán... Như bạn đọc từng hay qua các bài hồi ký khác, nghề chính của kẻ này chính là "tiều phu" kiếm tiền độ nhật giúp đỡ thêm gia đình. Vợ làm nghề giáo viên, lương tháng vài chục thêm mười ba ký gạo chẳng đắp đổi vào đâu? Đó là một ngày đáng nhớ cho kẻ làm rừng! Sáng sớm vừa ra khỏi nhà, dắt chiếc xe đạp thồ theo con đường kiệt trong thôn thì được ngay "cái búa đi rừng". Tôi khá mừng do cái búa đi rừng của mình đã hao mòn hư đến nơi!

Ôi không được tiền được bạc mà lại cái "búa" mới trớ trêu thay! 

Dù sao có còn hơn không đó cũng cái may nhỏ dù cái của trời cho đó chẳng đáng bao nhiêu?

Nghề đi củi nếu không nói là tiều phu, được cái búa đi rừng trong ngày con ra đời, đó là lý do cho tôi đặt tên cho con gái là Lâm Ân. 

Sao tôi đặt tên cho con là Lâm Ân?

Lâm Ân, có nghĩa nôm là "ơn rừng" cái búa là một phương tiện, dụng cụ để bửa củi trong rừng kiếm ra một trăm đồng bạc cho một xe thồ củi đầy thời đó. Đó là ơn rừng cho hay là cái tên cho con gái của hai vợ chồng.

VÀO BÀI 

Đường về đêm nay vắng tanh
Dạt dào hạt mưa rớt nhanh
Lạnh lùng mưa xuyên áo tơi
Mưa chẳng yêu kiếp sống mong manh...

(Kiếp Nghèo NS Lam Phương)

    

Phân hiệu trường xã Sơn Mỹ huyện Hàm Tân   thời gian này còn mang tên tỉnh Thuận Hải là một trong những trường quê vùng đồi dốc cao ngó ra vịnh Hàm tân biển xanh bát ngát bốn mùa gió lộng. Các thầy cô giáo ở đây có được một niềm an ủi khi phải làm việc trong chật vật khó khăn của thời bao cấp đó là những ngày hè thầy cô cùng học trò ra tận biển để tận hưởng luồng không khí mát rượi không tốn tiền mua từ biển thổi vào hay những con còng con cua núp dưới lớp cát khi sóng đánh vô. Tiếp nối xã Sơn Mỹ, xã Tân Thắng nhờ kế cận bờ biển nối dài về Bình Châu , Bưng Riềng cũng có được "kho trời đât" vô tận ngày đó.

    Những đêm mùa câu mực, một vùng biển lấp lánh muôn vàn ánh đèn thắp sáng từ hàng ngàn con thuyền và thúng. Tôi đứng trên đồi cao nhìn về biển - cả một vũ trụ của sao đèn không thể nào đếm xuể.

    Đó là ký ức của tôi về biển cùng ngư dân vùng này. Riêng trên các đồi đất cao vùng gia đình tôi sống dành cho nông dân cùng tiều phu những gia đình gắn liền mạch sống với đất rẫy cùng cây rừng . Từ hai bàn tay, cái cuốc cây rìu người dân đã tạo ra vô số luống khoai nương sắn. Rừng xanh dần dần biến mất theo miếng ăn của con người khi đất ruộng hiếm hoi. Thay vào đó các đồi trồng cây hoa màu phụ chạy dần về núi Đất hay núi Bể. Rừng còn bị bị san bằng- đốt phá cho những gánh than hay những thớ gỗ xây nhà dựng cửa. Trẻ con sau những giờ phụ mẹ cha vào rừng nhặt than, trỉa bắp các em cũng có những giờ hạnh phúc học hành với các thầy cô bên cạnh mái trường đổ nát xiêu vẹo có khi loang lỗ dấu đạn chiến tranh.

    Vợ tôi và các cô thầy giáo khác từng có cơ hội gần gũi với người dân bên nương khoai rẫy bắp, cùng đói- cùng no với trẻ con vùng kinh tế mới, dấu ấn một thời gọi là bao cấp. Tôi không quên hình ảnh các thầy cô hàng tháng phải đạp xe về tận huyên xếp hàng từ sáng đến chiều chờ "dài cổ" mới mua được tiêu chuẩn mỗi ngừoi hai lít dầu hôi cùng vài lạng (trăm gam) thịt heo. Chuyện mới kỳ vì ai cũng thích thịt heo loại "nhiều mỡ", thì ra các cô thầy ưa mỡ để rán ăn dần trọn tháng.

    Đời sống thấy cô tuy khổ nhưng dù sao cũng còn khá hơn các em vì các em có khi phải thắp đèn bằng dầu "mù - u" kiếm trong rừng vì dầu là những thứ gì thuộc loại "hiếm quý". Những đêm tôi đi rẫy về trễ nghe tiếng 'ê - a' các em học bài vọng ra từ các mái tranh làm lòng tôi xao xuyến. Ánh đèn lù mù le lói chiếu ra từ các mái tranh nghèo . Tiếng học bài của các em nhỏ tôi nghe như phần nào giảm đi nỗi hoang sơ nơi thôn dã. Ngày mai các em còn tới lớp cũng 'ê a' tiếng đọc bài theo nhịp thước của thầy- của cô tại ngôi trường mà gia đình tôi đang trú ngụ.


Hình trắng đen chụp năm 1986, học trò lớp 3 chụp chung với cô giáo tức là vợ tôi cạnh ngôi trường cũ, vách hông trường đã đổ nát trong chiến tranh, nên qua cửa sổ chúng ta thấy một khoảng sáng trắng 

 đèn dầu mù u cho người dân quê xã Sơn Mỹ Huyện Hàm Tân một thời nghèo khổ



    Nghèo là nghèo chung , khổ là khổ chung tất cả đều chia sẻ nhau những cơ cực. Ngày TẾT THẦY CÔ hàng năm học trò nghèo không có chi có khi lại xách luôn cả xâu cá mới câu được đem biếu cô. Có em lại đem những lon bắp hay nhũng gì trong vườn các em có được đem tới thầy cô lấy thảo. Giờ nhớ lại tôi không quên được nét ngây ngô chất phác của các em học trò vùng quê thuở ấy.

   Cô Pho được đổi về dạy gần nhà tại xã Sơn Mỹ Hàm tân và cùng dạy học với vợ tôi tại phân hiệu trường Sơn Mỹ này khá lâu. Thời bao cấp lưong cô thầy vài ba chục đồng, chủ yếu nhờ vào tem phiếu. Cô Ph cũng không ngoại lệ. Ngày tháng chắt chiu nưôi con heo đen, gầy dựng hạnh phúc cho cô đó là ngày cô đám cưới. Ngày cưới của cô gần kề, con heo cô nuôi cũng vừa lớn là chủ lực chính cho buổi liên hoan trong vùng thôn dã, là tất cả hi vọng cô đặt vào gần một năm trời chăm sóc cho nó miếng cám ngọn rau. Con heo đen ăn ròng cám chuối, vùng gần biển đôi khi cô cũng thêm cho nó một ít cá vụn . Xóm làng ai cũng xuýt xoa khen con heo mau lớn, thịt con heo này chắc là ngon lắm !

    Ngày hạnh phúc tức là ngày cưới của cô Pho đã đến. Giáo viên cùng trường như vợ tôi phải tới dự thôi. Vậy là tôi có được một ngày tạm dừng rìu rựa, ở nhà ru con cho vợ tôi đi dự đám cưới. Thời gian này nhà tôi đang tạm trú tại ngôi trường đổ nát mà vợ tôi vừa dạy học vừa ở với gia đình. Còn tôi dĩ nhiên là phu trường tự nguyện không có trợ cấp, dù sao gia đình tôi có một nơi che mưa đụt nắng là may mắn lắm rồi .

    Đứa con gái sinh năm 1985 của người viết đang nằm vẫy đạp trong nôi. Nhờ trời tuy khoai sắn nhiều hơn cơm nhưng con tôi lớn nhanh "như bù", trong thôn ai cũng yêu mến, các cô thầy đi ngang đều ưa nựng bé. Hai bàn tay thô ráp của một người cha hàng ngày hết cầm cuốc đến rựa rìu bỗng nhiên hôm nay có được cơ hội nhưng cũng biết ru con cho thật êm ả kẻo con khóc. Trong lòng người cha vừa sung sướng vừa hồi hộp do sợ con khóc đòi sữa mẹ?! Hình như con gái tôi biết thương cha, nên ngày đó ngoan lắm hết ngủ thì lại "múa may" hai tay trong cái nôi cùng "tri trô" gì đó với cha nó... Tôi vừa ru con vừa ngóng tai nghe tiếng pháo đám cưới của cô giáo ngay thôn kế cận nhưng hoàn toàn im lặng?! Tôi chợt hiểu ra làm gì thời đó mà có pháo? nhất là ở vùng thôn quê sống nhờ vào nương rẫy như vùng nhà tôi ở?

    Cái nôi tre méo mó chốc chốc rung rinh theo nhịp chân của con gái. Con tôi lại thức dậy chơi nữa? Hình như bé mừng do nó đang có "một dịp hiếm hoi" khi hình ảnh qua tao nôi bé nhận ra là người cha thân yêu hàng ngày vắng bóng do mịt mùng trong rừng. Tôi vừa ru con tôi vừa ngó lại vách tường vôi cũ của cái trường cũ loang lổ vết đạn. Mái trường nhà tôi được tạm trú mấy năm nay, một vách phòng cuối đã sụp đổ từ trận chiến 1975, tạm thay bằng những liếp lá buông cùng ván rừng. Qua khung cửa sổ tôi còn thấy được biển Hàm tân xanh ngắt ẩn hiện sau những hàng cây bạch đàn . Thấp thoáng vài con thuyền chài nhấp nhô trên sóng biển. Cứ mùa mực về trời càng chiều càng nhiều thuyền ra khơi . Khi màn đêm vừa buông xuống là muôn ngàn ánh đèn câu mực sẽ thi nhau lấp lánh trên vịnh Hàm tân . Mực là nguồn kinh tế là tiền là vàng cho ngư dân vùng thị xã La Gi. Người dân quê vùng cao tôi đang ở đây an phận với gánh than bó củi , hay thúng khoai " triêng" sắn , ngày ngày mịt mù trong nương rẫy cho đến lúc về nhà thì đã lên đèn , những ngọn đèn dầu mù u tỏa những làn khói xám xịt.

đèn biển mùa câu mực hàm tân 

    Hôm đó dù mất một ngày đi rẫy nhưng tôi đã sống một ngày có ý nghĩa vì vợ tôi có một ngày thoải mái cùng vui vẻ với đồng nghiệp bạn bè, bà con trong thôn xóm. Riêng người cha như tôi thì được một ngày gần con. Người viết làm sao quên hình ảnh vợ tôi phải bỏ một ngày may bằng tay mấy tấc vải thun tiêu chuẩn, nhờ khéo tay nên cuối cùng cũng có cái áo mới để đi ăn đám cưới. Hình ảnh ngày trước, những chiếc áo dài trang trọng trong ngày cưới, thực sự biến mất vào năm đó. Áo quần đi ăn cưới được thế  bằng  những chiếc áo bà ba hay sơ mi kiểu nữ...

    Lòng tôi còn ghi đậm mớ thịt heo, vợ tôi nhịn đi trong bữa tiệc cưới nhằm bới về cho chồng ở nhà. Đó là những lát thịt heo tôi ăn "ngon nhất trong đời" và sau đó cứ suýt xoa khen mãi. Con heo đen đó là cả một gia tài của một cô giáo vùng quê chắt chiu nuôi mập. Cả một ước mơ của dân áo vải quần thô, sắn khoai thay gạo. Những lát thịt heo ngày đó còn mang nặng tình nghĩa vợ chồng. Đó cũng là kỷ niệm không quên về một vùng kinh tế mới - nơi có mái trường rách nát tả tơi cùng đám học trò nghèo ngây thơ, thiếu thốn đến tội nghiệp!

    Kỷ niệm một vùng quê nghèo tính thời gian bằng tuổi con gái tôi hôm nay. Thời gian trôi mau thật thấp thoáng mà đã ba mươi mấy năm qua! Hôm nay nhìn vào tủ lạnh trong nhà tôi, nó đầy ắp thức ăn! nhưng thực lòng tôi chẳng tha thiết ăn gì? Chợt nghiệm ra rằng khi qua được xứ Mỹ tôi chưa lần nào có được cái "cảm giác ngon lành" năm xưa từ mấy lát thịt heo trong ngày cưới cô Pho năm đó? Bao nhiêu hình ảnh cũ lần lượt hiện về...

 người tiều phu có một ngày được dịp ru con bên cái nôi tre méo mó, rồi vợ tôi tất tả ra về, những miếng thịt heo đùm trong chiếc mũ vải. Ngày cưới cô giáo làng không áo dài không tiếng pháo, đám học trò lem luốc củi than nơi một vùng quê nghèo, hình ảnh nhiều gánh than cùng mấy rẫy sắn trải dài bất tận…

    Đóng lại cánh cửa tủ lạnh, không hiểu tại sao tôi lại buông tiếng thở dài?! Tôi thở dài cũng phải do tôi nghĩ giá như ngày đó nhà tôi chỉ có một phần nhỏ mạch sống như hiện nay thì đó quả thật là một "phép nhiệm mầu"!

 Hôm nay, mỗi lần mở tủ lạnh hay nấu ăn chúng tôi chẳng còn thèm muốn thứ gì? ngoại trừ nấu ăn chiếu lệ.

 Chẳng ai đi ngược được thời gian? nhưng từ hoài niệm về một vùng đất khổ, tôi lại nghĩ: biết đâu nhờ đó mà chúng tôi mới có một sức bật vươn lên từ quê hương mới cũng nên./.

Đinh trọng Phúc

edition 21/7/2026

NHỚ NGÀY 20 THÁNG 7 VÀ LỊCH SỬ CẬN ĐẠI VIỆT NAM QUA LĂNG KÍNH KHÁCH QUAN HƠN

 

 

ĐÔI BỜ HIỀN LƯƠNG VÀ KỶ NIỆM THĂM CẦU BẾN HẢI 20/7/1964

hình ảnh sưu tầm được cho thấy đồng bào QT ra thăm cầu Bến Hải (1964) đang tụ tập bên kia cầu ngó qua và đội quân nhạc miền bắc sẽ tấu lên lúc đồng bào đang làm lễ đông đúc nhìn qua phía bờ bắc . Chính tác giả bài viết năm đó tận mắt thấy đoàn quân nhạc miền bắc trong hình này nhưng nhìn theo hướng từ bờ nam . Nhờ vào hình này, tác giả biết được năm 1964 tức mình mới 11 tuổi.

                            hình báo LIFE của Hoa Kỳ 

    

    Ngày 20 tháng 7 năm 1954 đất nước VN bị chia đôi- miền bắc sống dưới chế độ Cộng Sản và miền nam xây dựng chế độ cộng hòa. Cũng từ ngày đó giòng sông Bến Hải trở thành một địa danh lịch sử, phân chia ranh giới hai miền đất nước với chế độ chính trị hoàn toàn khác nhau.

Người viết sinh ra và lớn lên tại tỉnh Địa Đầu Giới Tuyến đúng 10 năm khi chỉ là một cậu bé 10 tuổi nói khác đi ngày 20/7/1964 may mắn  có cơ hội đi theo gia đình và đồng bào Quảng Trị ra dự mít tinh kỷ niệm ngày ký kết Hiệp Định Geneva.

Quá khứ tiếp nối quá khứ như từng dãy núi  chập chùng đưa tôi về lại hinh ảnh ngày xưa, những ngày còn bé, một thuở tạm thanh bình dưới thời Đệ nhất  Cộng Hòa của Cố TT Ngô Đình Diệm. Dịp kỷ niệm 20 tháng 7, 1964 tôi là một  đứa bé được cả nhà cho theo ra quận Trung Lương cùng đồng bào Quảng Trị làm lễ Mit ting kỷ niệm ngày chia đôi đất nước.

  
  Hồi đó muốn ra tới Cầu Bến Hải xe phải qua Đèo Ba Dốc. Đèo này không cao nhưng muốn xuống đèo xe phải lái rất cẩn thận, xuống được 3 cái dốc rất ngặt nên cũng rất nguy hiểm . Hết đèo là xe có thể ‘bon bon’ chạy trên một đoạn đường thẳng trên một đồng bằng hiếm hoi của quận Trung Lương để đến chân cầu Bến Hải, nơi này có trụ sở Kiểm Soát đình Chiến kết hợp cảnh sát Trung Lương làm việc ở đây.

   Tôi nhớ rõ nhất là hai lá cờ to lớn có thể là ‘vĩ đại’ nhất trong trí nhớ. Dĩ nhiên cờ vàng ba sọc đỏ bên ‘miềng’ (tiếng gọi MÌNH của dân Quảng Trị chúng tôi) và cờ đỏ sao vàng bên “tê” (kia). Hai là cờ to lớn theo tôi nó có thể phủ kín một cái nhà một cách dễ dàng. Cái cầu cũng bị chia đôi, mỗi bên mỗi màu và sơn đúng một nửa bên mình thì màu xanh . Nhân viên 2 phía đi lui đi tới trên cầu thỉnh thoảng đi qua mặt nhau cũng đôi lúc cả 2 cùng nói gì đó và cùng ngó xuống mặt nước sông Hiền lương. Bề mặt của chiếc cầu rất hẹp và nó chẳng cần chi cho chuyện xe cộ, mà để trao đổi nhân viên 2 miền qua lại làm việc hàng ngày. Gia đình tôi kể rằng: mỗi ngày cảnh sát quận Trung Lương cũng qua làm việc bên kia, đổi lại bên kia cũng có một người qua ‘làm việc’ bên mình. Văn phòng làm việc của mỗi bên đều gần sát cầu, kế cột cờ.

   Đến giờ hành lễ, đồng bào tới sát cầu, mặt hướng về bờ sông bên kia, tai thì nghe ban tổ chức đọc diễn văn và cáo trạng Cộng Sản miền Bắc đang đày đọa đồng bào ruột thịt miền Bắc, khi họ cố tâm xây dựng cho được Chủ nghĩa Xã hội áp đặt lý thuyết Cộng sản lên đầu dân chúng miền Bắc. Xen kẽ còn có những bài hát đề cao tự do no ấm của miền Nam như "Khúc hát thanh bình - Chuyến đò vĩ tuyến - Nắng đẹp miền Nam…"

Lúc này phía bên kia đâu có chịu yên, họ đem một đội quân nhạc bận complet trắng, cùng hướng về bờ nam hợp tấu những bài gì đó nhưng phía bên mình ồn quá làm sao nghe được? hơn nữa phía miền bắc chỉ muốn phá hay quấy rồi bằng tiếng nhạc của họ để cho buổi lễ của đồng bào phía mình bị xáo trộn mà thôi.

Hôm nay, phương tiện nhờ Internet, tôi TÌM ra được đội QUÂN NHẠC miền bắc trong bài viết và ngày tháng đồng bào QT ra thăm cầu Hiền Lương là dịp 20/7/1964 

(trong hình, đồng bào phía bên tê sông chắc có tôi trong đó do trí nhớ tôi còn nhớ ttoan quân nhạc miền bắc bận toàn complet màu trắng như trong hình nhưng tôi thấy theo chiều ngược lại)

https://vanhoavaphattrien.vn/nhung-tran-chien-khong-tieng-sung-ben-cau-hien-luong-a14312.html

theo trang web của CSVN hiện nay tôi có được hình ảnh đội quân nhạc của miền bắc trong bài viết

*

LỘN XỘN NHƯNG MAY...
    Bỗng có tiếng la hét và một đám đông đồng bào hốt hoảng chạy ngược lùi lại phía sau, Những hoảng loạn đó lan  rất nhanh làm tôi cũng chạy mất luôn đôi dép "nhựa" (hồi đó ít ai có giày). Sau đó mới vỡ lẽ là một "ông cán bộ" đang trực trên cầu vô ý vứt tàn thuốc xuống một đám cỏ khô bên cầu, có gió nó bắt lửa lên khói làm đồng bào hoảng sợ. Những đám đông khác thấy chạy thì cứ chạy nên hoảng loạn mới lan nhanh như thế.

Tội nghiệp mấy chú cảnh sát Trung Lương vất vả giải thích một hồi lâu, thì đồng bào mình mới yên tâm. Hết lễ, bà con chia thành từng tốp nhỏ đi theo men sông để ngắm phía "bên tê".

Trí nhớ của tôi còn ghi lại một giòng sông nhỏ bé, nước lặng lờ trôi. Bên tê sông hình dáng những người dân miền Bắc kham khổ chịu đựng, những cánh áo nâu khom khom người "lùng sục" dưới đáy sông kiếm từng con cá; hay những chiếc thuyền nan bé tí teo, những chiếc nón lá chỉ biết im lăng, câm nín cúi đầu với công việc kiếm ăn. Họ im lìm tuyệt đối không có một cử chỉ tò mò gì khi bên này sông, đồng bào mình đang đi như trẩy hội. Bên kia sông chỉ một khoảng cách ngắn ngủi mà thôi, thế mà đồng bào bờ Bắc như không thấy không nghe, không dám ngẫng đầu nhìn. Một sức mạnh vô hình đang bắt họ phải điếc, phải mù?

   Men theo bờ Hiền Lương, cách chừng một cây số theo bờ đều có những hình ảnh cổ động tuyên truyền hay trụ phát thanh, mỗi trụ gắn khoảng gần 20 cái loa đều mở hết "volume" hướng về bờ kia để phát thanh cùng ca nhạc tuyên truyền. Bên nào cũng mở hết cỡ âm thanh làm huyên náo cả một vùng, khiến tôi quên cả sợ hãi phập phồng.

Qua năm sau, cũng dịp này lần này tôi có dịp đi ra phía Cửa Tùng, cửa sông Hiền Lương. Cửa Tùng dáng vẻ đìu hiu buồn bả vô cùng . Bên “tê” chỉ lác đác vài ba cái thúng của dân đánh cá miền Bắc, không có dân. Còn phía bờ Nam cửa Tùng thì tuyệt đối đồng bào không có làm ăn ở đây.

ĐỊNH CƯ CAM LỘ 

    Chiến sự leo thang, cường độ cuộc chiến càng ngày càng ác liệt. Những năm sau 1965, Trung Lương càng ngày càng hoang vắng.  1967 toàn bộ dân Gio Linh di tản hết lên Cam Lộ, vào Nam tái định cư. Tuyến MacNamara ra đời. Chiến tranh không tập miền Bắc gia tăng mức độ. Và chuyện đi chơi dự mít - ting ở cầu Bến Hải đã thực sự nằm trong dĩ vãng./.

Đinh trọng Phúc edit 

20/7?2026