Friday, May 1, 2026

50 LỜI DẠY CỦA ĐỨC ĐẠT LAI LẠT MA XIV (4)

 


The Dalai Lama acts surprised and laughs after asking one of the children how old they thought he was during questions, at Costano Elementary School, Wednesday Oct. 13, 2010, in East Palo Alto, Calif. His Holiness answered 10 question from the children.The student answered nineteen to His Holiness question. Lacy Atkins/The Chronicle

Đức Dalai Lama khi thăm Palo Alto ngày 13/10/2010, Ngài bật cười vui lúc trả lời 10 câu hỏi từ người học trò nhỏ và cậu học trò kia đã trả lời được 19 câu hỏi từ Ngài 


151- Quan điểm về cuộc đời chính là HẠNH PHÚC

 "The point of life is happiness." ~ Dalai Lama


152- Mỗi khi bạn nhận ra lỗi lầm, hãy lập tức sửa ngay

"When you realize you've made a mistake, take immediate steps to correct it." ~ Dalai Lama


153- Nếu một ai có được cuộc sống đơn thuần, điều mãn nguyện phải đến với họ

"If one's life is simple, contentment has to come." ~ Dalai Lama


154- Chúng ta phải có trách nhiệm chăm nom hành tinh này. Do đây là mái nhà duy nhất của chúng ta

"We have a responsibility to look after our planet. It is our only home." ~ Dalai Lama


155-- Hôm nay chúng ta đang đối diện với nhiều vấn nạn. Một số do chúng ta tạo ra từ sự chia rẽ về lý tưởng, tôn giáo, chủng tộc, tình trạng kinh tế, hay nhiều nguyên do khác nữa. Do vậy, thời gian dành cho chúng ta suy nghĩ cặn kẽ lại cho sâu hơn, dựa trên mức độ con người, và từ mức độ đó chúng ta nên biết đánh giá cao và tôn trọng điểm tương đồng của tha nhân do họ cũng có tư cách con người

"Today we face many problems. Some are created essentially by ourselves based on divisions due to ideology, religion, race, economic status, or other factors. Therefore, the time has come for us to think on a deeper level, on the human level, and from that level we should appreciate and respect the sameness of others as human beings." ~ Dalai Lama


156- Sự thù ghét, ghen tị và chấp nê thường gây ra điều đau khổ, bi hận. Tôi cảm nhận ra rằng chính lòng từ bi có khả năng giúp chúng ta vượt qua bao xáo trộn này và nó còn giúp chúng ta trở lại sự an nhiên của nội tâm nữa. Lòng từ bi chưa hẳn chỉ biết tử tế riêng với bạn mình. Thứ từ bi đó chỉ đến từ sở cầu của bạn mà thôi. Từ bi thật sự là lòng từ bi khi bạn làm điều thiện nhưng trong lòng không có mong cầu gì cả - nó dựa trên sự nhận thức rằng "Người khác cũng giống y ta"

"Hatred, jealousy and excessive attachment cause suffering and agitation. I feel compassion can help us overcome these disturbances and let us return to a calm state of mind. Compassion is not just being kind to your friend. That involves attachment because it is based on expectation. Compassion is when you do something good without any expectations - based on realizing that "the other person is also just like me"." ~ Dalai Lama


157- Khôn Ngoan là người hướng đạo hay nhất và Chân Thành là kẻ Đồng Hành tốt nhất cho chúng ta

"Wisdom is the best guide and faith is the best companion." ~ Dalai Lama


158- Khi chúng ta coi các môn học căn bản phải có là điều hiển nhiên trong học đường, tôi hi vọng rằng đã đến lúc mọi người nên nghĩ đến sự học hành cần cho các em. Điều này phải bao hàm và không thể thiếu các môn học có giá trị nội tâm như tình yêu thương, lòng trắc ẩn, công lý và biết tha thứ.

"Just as we take for granted the need to acquire proficiency in the basic academic subjects, I am hopeful that a time will come when we can take it for granted that children will learn, as part of the curriculum, the indispensability of inner values: love, compassion, justice, and forgiveness." ~ Dalai Lama


159- Lòng từ bi, tính khoan dung, sự tha thứ tính tự kỷ luật với bản thân chúng ta chính đó là những phẩm chất giúp chúng ta hàng ngày có được tâm trí bình thản

"Compassion, tolerance, forgiveness and a sense of self-discipline are qualities that help us lead our daily lives with a calm mind" ~ Dalai Lama


160-Phẩm chất tuyệt vời của các bạn khi nào cũng rộng lớn vô hạn như đại dương 

"Limitless like the ocean are your excellent qualities." ~ Dalai Lama



San Jose, California, USA, 13 October 2010 - On his second day of program in California, His Holiness spent the morning on October 13, 2010 at the San Jose State University Event Center to bestow the Amitabha Initiation at the request of the Geden Shoeling Center. In the afternoon, His Holiness drove to the nearby town of Palo Alto where he interacted with around 300 students under the Ravenswood school districts and thereafter provided comfort to ailing children housed by the Ronald McDonald House.

source:  The Office of His Holiness The Dalai Lama | The 14th Dalai Lama



161- Hầu hết mọi vấn nạn đều bắt nguồn từ tâm mà ra, do vậy chúng ta phải học cách làm sao để giảm thiểu thứ cảm tính phá hoại từ nội tâm

"Most of our problems are related to the mind, so we have to work to reduce our destructive emotions." ~ Dalai Lama


162- Mỗi khi tâm bạn bình thản, tràn đầy yêu thương, sẽ không có chỗ chứa những ý tưởng hận thù và sợ hãi. Người khác từ đó sẽ tin tưởng bạn do bạn đang có một tâm hồn khoan dung, rộng mở

"Once your mind is calm and full of love, there is no room for hatred or fear. Others will trust you because of your open heart." ~ Dalai Lama


163- Bạn hãy biết tự tích cực lo liệu cho chính mình với bất cứ mọi hoàn cảnh nào

"Always engage yourself positively with situations." ~ Dalai Lama


164- Tình thương và lòng trắc ẩn chính đó là trụ cột cho hòa bình thế giới

"Love and compassion are the pillars of world peace." ~ Dalai Lama


165- Nếu như có được cái cân cho đời sống trong vũ trụ, đời người chỉ là chớp nháy tí hon. Mỗi chúng ta đều là vị khách của hành tinh này, một người khách mời, mà người đó chỉ tạm ở lại đây trong một thời gian quá ít. Quả là quá điên rồ khi ta chỉ dùng thời gian ít ỏi kia để sống trong bất hạnh hay để chống đối lẫn nhau? Chắc hẳn chúng ta phải biết cách sử dụng thời gian ít ỏi đó để sống thật ý nghĩa bằng cách thăng hoa tình kết nối giữa người và người cùng phục vụ giúp đỡ cho họ

"Given the scale of life in the cosmos, one human life is no more than a tiny blip. Each one of us is a just visitor to this planet, a guest, who will only stay for a limited time. What greater folly could there be than to spend this short time alone, unhappy or in conflict with our companions? Far better, surely, to use our short time here in living a meaningful life, enriched by our sense of connection with others and being of service to them." ~ Dalai Lama


166- Chúng ta nên nhớ rằng thời gian chúng ta gặt hái được khôn ngoan cùng sức mạnh nội tâm lớn nhất chính là thời gian chúng ta đối mặt với khó khăn lớn nhất

"It is worth remembering that the time of greatest gain in terms of wisdom and inner strength is often that of greatest difficulty." ~ Dalai Lama


168-Chỉ có lòng thương hay từ bi chưa đủ mà các bạn phải hành động. Có hai quan niệm trong hành động. Một là vượt qua những sai lệch, méo mó trong tâm não ta bằng cách làm dịu và cuối cùng loại trừ cơn giận dữ. Đây là hành động của lòng trắc ẩn. Còn một quan niệm khác có tính xã hội và cộng khai hơn, đó là khi thế giới cần thực hiện điều gì đó để xóa những sai lầm, nếu ta quan tâm đến tha nhân ta cần phải tham gia tức là dấn thân vào 

"It is not enough to be compassionate. You must act. There are two aspects to action. One is to overcome the distortions and afflictions of your own mind, that is, in terms of calming and eventually dispelling anger. This is action out of compassion. The other is more social, more public. When something needs to be done in the world to rectify the wrongs, if one is really concerned with benefitting others, one needs to be engaged, involved.


169- Gốc rễ của lòng tốt nằm trong đất đai nào biết trân trọng cùng nuôi dưỡng lòng tốt

"The roots of all goodness lie in the soil of appreciation for goodness." ~ Dalai Lama


170- Con người ta có thể bị đánh lừa qua ba loại lười biếng: 

Thiếu Ý Chí: cho ai chỉ lo trì hoãn;

 Lười do Mặc Cảm-tự nghi ngờ khả năng của bạn; 

Lười Biếng qua đeo bám vào hành vi tiêu cực khi đặt nhiều nỗ lực to lớn vào những hành vi vô đức

"One can be deceived by three types of laziness: of indolence, which is the wish to procrastinate; the laziness of inferiority, which is doubting your capabilities; and the laziness that is attachment to negative actions, or putting great effort into non-virtue." ~ Dalai Lama'



His Holiness the Dalai Lama is greeted on his arrival in San Jose, California, on October 11th, 2010. Photo/Lobsang Wangdu


171-Ngủ là phương pháp thiền định tốt nhất


"Sleep is the best meditation." ~ Dalai Lama


172- Thực hành tính nhẫn nại sẽ ngăn ngừa chúng ta vấn đề đánh mất sự tỉnh táo. Thực hành kiên nhẫn giúp cho chúng ta luôn giữ bình tĩnh ngay trong hoàn cảnh thực sự khó khăn. Trong chừng mực nào đó, nó sẽ giúp cho chúng ta an bình nội tâm, từ đó sẽ giúp chúng ta tự điều khiển được mình ngõ hầu giúp chúng ta chọn lựa được giải pháp chính xác thích hợp trong cách cư xử nhân ái

"The practice of patience guards us against losing our presence of mind. It enables us to remain undisturbed, even when the situation is really difficult. It gives us a certain amount of inner peace, which allows us some self-control, so that we can choose to respond to situations in an appropriate and compassionate manner, rather than being driven by our disturbing emotions." ~ Dalai Lama


173- Chớ dùng Phật Giáo hầu để trở thành một Phật Tử. Bạn hãy dùng Phật Giáo hầu được tốt hơn trong bất cứ hoàn cảnh cuộc đời mà bạn đang sống đó thôi

"Don't use Buddhism to become a Buddhist. Use Buddhism to become better at whatever else in your life you are doing already." ~ Dalai Lama


174- Mục đích chính yếu nhất của tôn giáo là giúp bạn tự điều khiển lấy bản thân mình, không phải để chỉ trích tha nhân

"The very purpose of religion is to control yourself, not to criticise others." ~ Dalai Lama


175- Bất Bạo Động có nghĩa là ĐỐI THOẠI, hãy dùng ngôn ngữ chúng ta, tiếng nói loài người. Đối thoại cùng nghĩa với thỏa hiệp, tôn trọng quyền người khác; trong tinh thần hòa giải để có một giải pháp thích đáng giải quyết sự xung đột và bất đồng. Sẽ không ai thắng trăm phần trăm, không ai thua trăm phần trăm, ta không chọn giải pháp như vậy nhưng mỗi bên sẽ có một nửa. Đây là giải pháp thực tế nhất, và chỉ có cách này mà thôi

"Non-violence means dialogue, using our language, the human language. Dialogue means compromise; respecting each other’s rights; in the spirit of reconciliation there is a real solution to conflict and disagreement. There is no hundred percent winner, no hundred percent loser—not that way but half-and-half. That is the practical way, the only way." ~ Dalai Lama


176- Tôi tin rằng mọi nỗi đau đến từ vô tâm. Con người gây đau khổ cho kẻ khác do ích kỷ chạy theo hạnh phúc cùng thỏa mãn riêng mình. Thế mà hạnh phúc thực chất nhất đến từ an bình cùng mãn nguyện nội tâm, thứ mà chúng ta lần lượt đạt khi ta cấy được lòng vị tha, tình yêu thương cùng lòng trắc ẩn cùng biết cách loại trừ được sự vô tâm ích kỷ cùng lòng tham

"I believe all suffering is caused by ignorance. People inflict pain on others in the selfish pursuit of their happiness or satisfaction. Yet true happiness comes from a sense of inner peace and contentment, which in turn must be achieved through the cultivation of altruism, of love and compassion and elimination of ignorance, selfishness and greed." ~ Dalai Lama


177- Hạnh phúc là hình thái cao nhất của sức khỏe

"Happiness is the highest form of health." ~ Dalai Lama


178- Càng quan tâm cho sức khỏe tha nhân chừng nào chúng ta càng cảm thấy gần gũi với nhau chừng đó

"The more we are concerned for the well being of others, the closer we will feel to each other." ~ Dalai Lama


179- Hôm nay, hơn lúc nào hết, cuộc sống con người cần phải được định nghĩa từ ý thức bởi trách nhiệm Toàn Cầu, không phải từ quốc gia này đến quốc gia khác hay người tới người, mà từ con người tới các sinh vật khác nữa

"Today, more than ever before, life must be characterized by a sense of Universal responsibility, not only nation to nation and human to human, but also human to other forms of life." ~ Dalai Lama


180- Sự Giác Ngộ không gì khác hơn là tự thân bản chất của chính con người đó ngộ ra mà thôi

"True enlightenment is nothing but the nature of one's own self being fully realized." ~ Dalai Lama


His Holiness the Dalai Lama congratulates Speaker Nancy Pelosi on being re-elected as Speaker of US House January 4, 2021

181- Lòng Từ Bi là ước mong trông thấy tha nhân không còn chịu khổ nạn


"Compassion is the wish to see others free from suffering." ~ Dalai Lama


182- Mỗi khi bạn đạt được một tâm hồn thánh thiện do biết quan hoài tới tha nhân, lòng bạn sẽ không còn nơi tiềm ẩn của lòng gian trá, hành hạ hay bóc lột nữa

"Once you have a genuine sense of concern for others, there’s no room for cheating, bullying or exploitation." ~ Dalai Lama


183- Chúng ta quên rằng dầu cho chúng ta có khác biệt về bề ngoài, nhưng con người vẫn bình đẳng trong mong cầu cốt lõi về hòa bình và hạnh phúc

"We forget that despite the superficial differences between us, people are equal in their basic wish for peace and happiness." ~ Dalai Lama


184- Hãy học cách tha thứ điều đó thật hữu ích hơn là chỉ biết nhặt hòn đá ném vào đối tượng làm ta tức giận; Càng bị khiêu khích cực đoan hơn, ta càng gắng học cách tha thứ nhiều hơn. Do vậy đối thủ ta càng lớn lại tiềm tàng cho ta khả năng làm điều thiện, vừa lợi cho ta và cho họ

"Learning to forgive is much more useful than merely picking up a stone and throwing it at the object of one's anger, the more so when the provocation is extreme. For it is under the greatest adversity that there exists the greatest potential for doing good, both for oneself and others." ~ Dalai Lama


185- Hôm nay lúc chúng ta chúc nhau Năm Mới Hạnh Phúc, hãy cố gắng chân thành hơn, từ bi hơn, nồng ấm tình người hơn, hãy cố sức xây dựng thế giới chúng ta trở nên bình đẳng hơn. Có như thế chúng ta mới có được một năm mới hạnh phúc thực sự

"Today, as we wish each other a Happy New Year, let us determine to be more sincere, compassionate, warm-hearted human beings, trying to make our world a more equal place. That way we'll actually make it a happy year." ~ Dalai Lama


186- Tôi cho rằng cốt lõi của sự rèn luyện tinh thần là thái độ của bạn đối với tha nhân. Khi bạn có được động lực chân thành, trong sáng tức nhiên bạn đang có thái độ đúng đắn đối với tha nhân dựa trên lòng tử tế, từ bi, tình thương cùng sự tôn trọng

"I feel that the essence of spiritual practice is your attitude toward others. When you have a pure, sincere motivation, then you have right attitude toward others based on kindness, compassion, love and respect." ~ Dalai Lama


187- SỰ THAY ĐỔI chỉ thông qua hành động, không hề từ ngồi thiền định hay cầu nguyện mà có

"Change only takes place through action, not through meditation and prayer." ~ Dalai Lama


188- Nếu nước mắt không còn thúc đẩy chúng ta hành động xem như chúng ta đang đánh mất đi điều căn bản nhất của lòng nhân đạo, đó là lòng TRẮC ẨN

"If our tears do not lead us to act then we have lost the reason of our humanity, which is compassion." ~ Dalai Lama



189- Hãy luôn trung thực. Sức mạnh của sự thật không bao giờ suy giảm. Sức mạnh của bạo lực trong tạm thời nó có ảnh hưởng trong một thời gian ngắn, tuy nhiên về lâu dài sự thật cuối cùng sẽ thắng

"Try to remain truthful. The power of truth never declines. Force and violence may be effective in the short term, but in the long run it's truth that prevails." ~ Dalai Lama




Đức Đạt Lai Lạt Ma thăm hỏi một cụ bà Tây Tạng 12/10/2010 tại TP San Jose California 

190- Cũng giống hoa sen từng vươn lên từ bùn, sức mạnh giác ngộ thường nảy nở từ đất đai màu mỡ của cuộc sống hàng ngày 

"Like the lotus which thrives in mud, the potential for realization grows in the rich soil of everyday life" ~ Dalai Lama


191- Ám ảnh và hoang tưởng trong tâm, chính đó là kẻ thù của hạnh phúc...nếu bạn có một trí tuệ đúng đắn, bạn sẽ vượt qua mọi trở ngại- bạn sẽ có hạnh phúc với bất cứ tình huống nào

"The real enemy of happiness is the mind's fixations and delusions... If you have the right mind, you can overcome anything - you can be happy, no matter what." ~ Dalai Lama

192- Nghịch cảnh có lớn đến đâu vẫn có sự hiện hữu của khả năng vĩ đại để thực hành điều thiện, cho bản thân và tha nhân

"It is under the greatest adversity that there exists the greatest potential for doing good, both for oneself and others." ~ Dalai Lama


193- Tôi cho rằng cái tâm từ bi đó là thứ quý báu nhất. Đó là điều tiên khởi cho loài người phát triển. Nếu chúng ta có trái tim nhân ái, trái tim nồng ấm, tư tưởng nồng ấm, chúng ta sẽ tự tìm ra hạnh phúc và lòng mãn nguyện, rồi bạn bè chúng ta đồng thời cũng hưởng được một không khí hòa bình cùng thân hữu đó. Đây cũng là điều tiên khởi cộng đồng này tới với cộng đồng kia, quốc gia này đến quốc gia nọ, châu này tới châu kia

"I feel that compassionate thought is the most precious thing there is. It is something that only we human beings can develop. And if we have a good heart, a warm heart, warm feelings, we will be happy and satisfied ourselves, and our friends will experience a friendly and peaceful atmosphere as well. This can be experienced community to community, country to country, continent to continent." ~ Dalai Lama


194-  Sợ hãi và mất tin tưởng là kẻ phá hoại hòa bình nội tâm chúng ta. Sợ hãi càng làm cho chúng ta thêm thất vọng, rồi chính thất vọng lại làm cho chúng ta thêm giận dữ, cuối cùng chính giận dữ lại phát triển thành bạo động

"The real destroyer of inner peace is fear and distrust. Fear develops frustration, frustration develops anger, anger develops violence." ~ Dalai Lama


195- Mọi người chúng ta đều là con người xã hội. Chúng ta hội nhập vào thế giới này chính nhờ vào hoạt động của tha nhân mà có. Mọi người chúng ta sống còn nhờ phụ thuộc vào người khác. Dù chúng ta có muốn hay không, hầu như không có phút giây nào mà ta không hưởng lợi từ hoạt động của tha nhân cả. Với lý do này,  chúng ta không ngạc nhiên khi cho rằng hầu hết hạnh phúc của ta nảy sinh ra đó là nhờ vào liên hệ với tha nhân mà có

"We human beings are social beings. We come into the world as the result of others’ actions. We survive here in dependence on others. Whether we like it or not, there is hardly a moment of our lives when we do not benefit from others’ activities. For this reason, it is hardly surprising that most of our happiness arises in the context of our relationships with others." ~ Dalai Lama


  • 196- Chúng ta ai cũng vì lợi ích cá nhân, đây là nhu cầu sống còn. Nhưng chúng ta phải làm sao kiếm lợi ích cá nhân một cách thông minh đó là sự rộng rãi và hợp tác với nhau cùng biết đặt trọng lợi ích kẻ khác. Hợp tác đến từ tình thân hữu, tình thân hữu đến từ tín nhiệm, và sự tín nhiệm lại đến từ tấm lòng tử tế. Một khi bạn có được lòng thẳng thắn lúc quan tâm đến kẻ khác, thì sự lường gạt, bắt nạt cùng bóc lột sẽ không còn nữa

"We are driven by self-interest, it’s necessary to survive. But we need wise self-interest that is generous and co-operative, taking others’ interests into account. Co-operation comes from friendship, friendship comes from trust, and trust comes from kind-heartedness. Once you have a genuine sense of concern for others, there’s no room for cheating, bullying or exploitation." ~ Dalai Lama


197- Đức Phật khuyên chúng sanh quán chiếu để tìm hiểu mọi việc- ngài không hề ra lệnh cho chúng sanh phải tin

"Buddha urged people to investigate things - he didn't just command them to believe." ~ Dalai Lama


198- Nếu bạn có được hòa bình trong tâm trí, mỗi khi bạn gặp vấn nạn hay điều khó khăn chúng sẽ không gây được chướng ngại tới an bình nội tâm của bạn. Bạn có khả năng dùng trí thông minh con người hiệu quả hơn nữa. Nhưng, mỗi khi tình trạng tâm não của bạn bị rối loạn, đầy rẫy cảm xúc, thì lúc này thật khó để vượt qua vấn nạn do tâm trí của bạn ngập tràn cảm nghĩ thiên vị, không còn nhận chân ra sự thực. Cứ như thế, bất cứ điều gì bạn làm sẽ không còn thực tế và lẽ tự nhiên là thất bại thôi

"If you have peace of mind, when you meet with problems and difficulties they won’t disturb your inner peace. You’ll be able to employ your human intelligence more effectively. But, if your mental state is disturbed, full of emotion, it is very difficult to cope with problems, because the mind that is full of emotion is biased, unable to see reality. So whatever you do will be unrealistic and naturally fail." ~ Dalai Lama


199- Tự cường điệu khả năng và thành tựu của mình thường đem cho kẻ đó tới đau khổ do họ bị dày vò liên tục trong chán nản, thất vọng cùng giận dữ khi thực tế phũ phàng ập tới cho họ khi thế giới chẳng hề đánh giá cao những quan niệm đầy lý tưởng của họ

"Those who suffer from an exaggerated sense of their own ability and accomplishment are continually subject to frustration, disappointment, and rage when reality intrudes and the world doesn't validate their idealized view of themselves." ~ Dalai Lama


200-  Càng nghĩ tới tha nhân, chúng ta càng nhiều hạnh phúc. Càng nghĩ cho chính mình chúng ta càng nhiều đau khổ

"The more we think of others, the happier we are. The more we think of ourselves, the more suffering we feel." ~ Dalai Lama


dịch thuật 

by Đinh trọng Phúc 

Thursday, April 30, 2026

NHỮNG ĐOẢN VĂN TỔNG HỢP VỀ NGÀY BUỒN THÁNG TƯ 1975

Chào bạn đọc

Tác giả của trang blog Đinh Hoa Lư Hồi Ký và Tạp Bút xin tổng hợp lại những "điệu buồn" của cuộc chiến Tháng Tư, không qua những trang biện luận đầy dấu ấn hận thù dân tộc, không qua những dịch thuật xa gần có tính cách chính trị cùng học thuật cũng không qua những trang viết đầy kỳ thị võ đoán hay ghét hận khôn nguôi...

Tác giả chỉ đơn giản tổng hợp lại những trích đoạn trong suốt thời gian viết lách liên quan đến cuộc chiến vừa qua trên quê hương đất Mẹ mà thôi.

Năm mươi năm nửa thế kỷ quá, hãy bỏ đi bao chuyện thắng bại hơn thua, chúng ta hãy thắp lên nén tâm nhang tưởng niệm cho những người Việt Nam đã nằm xuống trên quê hương ba miền đất nước


Đinh hoa Lư 



LÀNG TRẠCH PHỔ ƯU ĐIỀM BỜ SÔNG Ô LÂU

Ruộng Trạch Phổ mới cấy xong, nhà hoang cửa vắng
Dĩ nhiên khỏi viết hết lên đây thì bạn đọc cũng hiểu rồi; đó sự tan rã đến nhanh. Nhưng trong tiếng súng và làn hơi áp mạnh của B 40 tấn công, tôi nghe có tiếng hét của hạ sĩ Lộc người y tá trung đội:
-Ch úy , ch Úy ! thằng Thành bị đạn rồi, ngay ngực nặng quá!
Thành chẳng chút may mắn, em bị trúng đạn ngay vào loạt đạn đầu của bắc quân vượt sông ngang xã Hải Văn... Càng lúc áp lực của những toán quân chính quy bên kia vừa qua sông càng bắn xối xả mạnh hơn.
Tất cả đại đội 2 chúng tôi bị dồn ra phía cánh đồng trống trải vừa mới cấy xong của Làng Trạch Phổ.
Bên cạnh cái lăng mộ ai đó giữa đồng lúa mới cấy tôi nghe tiếng rên của một người bị đạn, tiếng của Thành. Có thể bạn cho rằng tiếng rên kia phải là to lớn kêu gào hay thống thiết lắm chăng? Không phải thế! Qua bao nhiêu năm tôi không quên được tiếng rên của người lính trẻ. Thành chỉ rên lên tiếng “ i ..;i...” mà thôi. Người bị đạn không còn đủ sức để kêu to do đạn đã xuyên qua ngực, giữa tiếng nổ chát chúa của những tràng đạn tấn công, tiếng B 40 và từng hồi còi 'súp-lê' xung phong của bắc quân nghe lanh lảnh...
.
Âm thanh của người lính trẻ trúng đạn, đó là tiếng rên hay tiếng kêu đau đớn của một thanh niên vừa rời cái roi giữ trâu hay cái cày bên luống ruộng quê nhà. Một làng quê, nơi đó Thành có mẹ già. Những người thân yêu của Thành vĩnh viễn không còn thấy được Thành về. Tôi đoan chắc là Thành đã chết bên cánh đồng Trạch Phổ do người y tá bỏ cuộc và cả đơn vị tôi cũng tan nát thối lui ra giữa cánh đồng và tán loạn rút về rú Ưu Điềm. Tôi bị bắt tù binh từ cái rú càn đó. Có hai người tiểu đội trưởng cũng ngẩng đầu lên lần cuối cùng và gục xuống trên đồng ruộng thôn làng. Trong hình ảnh đau khổ đó, có Hạ Sĩ Hách người tiểu đội trưởng già mà tôi còn nhớ tên.
Làm sao tôi quên được Thành, em là người lính trẻ mới về đơn vị tôi chỉ hai tháng, lại vĩnh viễn ra đi trong ngày tàn cuộc chiến? Tiếng rên “i ..i” của em -một người bị trúng đạn nhưng sao tôi nhớ mãi đến hôm nay? Tiếng kêu đau thương của một người thanh niên hay đúng hơn là một em nhỏ mới lớn. Một lứa xanh chưa có niềm vui nào khi tập tễnh bước vào đời với làn vải kaki, màu áo trận, cùng nòng súng lạnh lùng? Một lứa trai vừa giã từ cuộc sống đơn sơ bên mái tranh nghèo cùng mẹ hiền dưới khóm tre làng. Thành chỉ quen và nhìn đời qua những ngày chân lấm tay bùn bên con trâu, nhánh lúa.
Giờ đây em chỉ còn những làn hơi yếu ớt còn lại. Chút sức lực cuối cùng của một người trai, chới với thảm thương cùng sự tan nát của đơn vị mình giữa cánh đồng chưa xanh lá mạ ...Một tiếng rên đớn đau nhưng quá âm thầm, rời rạc không còn đủ sức để kêu thêm hai tiếng:
-MẸ ƠI!
Đó là tiếng nói cuối cùng người lính trẻ hay là nỗi buồn sót lại của một cuộc chiến ĐANG TÀN trên quê hương đau khổ Việt Nam...





-0-0-0-  

RỪNG VÀ ĐÓT ...

Phố Huế đìu hiu-  u buồn khi khách vắng teo. Chẳng ai màng quét dọn, thì làm sao đót từ rừng về thành phố bán chạy? Vài dãy phố mua bán cầm chừng, tiền bạc hiếm hoi, chuyện "lộc trời" chắc gì khấm khá?


Xưa, tôi có khi tay cầm chổi đót. Tôi còn nhớ hình dạng cái chổi, qua tay nguòi dân quê hay người thợ nào đó bó cho mà dùng. Giờ, tôi đứng đây giữa rừng đót Bastogne ngày xưa "gầm vang' đại pháo, 155, 175 ly? tất cả đã trả lại im lìm muôn thưở cho núi rừng Truờng Sơn. Lòng cảm thấy vui vui, tôi như  như một khám phá "bất ngờ và lý thú" nào đó...
 
Cứ trưa trưa mỗi người mỗi vác đót thật lớn đứng xếp hàng "đếm số" vào lại cổng trại. Cái sân trại giờ đây phơi đầy những hàng đót , chờ khô có xe chở về Huế. Chuyện bán đót là chuyện của cán bộ, đời tù chỉ mong đến giờ nghe kẻng để đi nhận phần ăn là xong. Củ sắn, thìa muối sống buổi sáng , phần "
canh đại dương" kèm theo sắn hay khoai ...thời hái đót ,năm ngày mới được thuởng thức một chén cơm từ khẩu phần 100 gam gạo; gạo là "thuốc bổ" phụ cho thời khoai sắn thay cơm.   Đó là những năm tháng khó quên, những kỷ niệm "rưng rưng " với đót, với  Trường Sơn - Huế,  
với những rừng đót lung lay theo gió. 

Ngày đó từng bó đót được đổi miếng ăn cho tù, là kỷ niệm, là dĩ vãng. Tôi nhớ đót như nhớ (hay thuơng) những mãng rừng no nắng trên vùng biên giới, quê hương.

 Ý niệm hận thù, ghét bỏ, đã qua đi như ngọn gió rừng lao xao lướt qua thảm rừng đầy tràn hoa đót. Giờ đây đót vẫn còn; nhưng là tiền, là gạo,  cho bao lớp tuổi thơ VN, đời sống bấp bênh, nghèo đói so với tuổi thơ thành thị. 

 Qua bao năm, chắc hẳn giờ đây hoa đót vẫn đu đưa, "ru đời" qua đi sau từng cơn gió núi. Đót Trường Sơn vẫn vươn qua bao tàn phá của những bàn tay tham lam mở đất; đót còn nuôi em, nuôi mẹ vùng cao. Xã hội còn nghèo, hay tình nguòi cùng sự công bằng xã hội "còn nghèo"?  Trường Sơn vẫn oằn lưng chịu bao nhát chém của lòng tham; đất Cao nguyên vẫn lở lói cho 'tiền muôn bạc tỷ' của những kẻ ngất ngưởng quyền uy ! Người dân núi vẫn nghèo, tuổi thơ vùng cao vẫn đói ! Bó đót qua thác vượt ghềnh, vẫn chống chọi với cái chết để đổi lấy miếng cơm! những chiếc cầu "công lý" vẫn chưa nối bờ cho đám dân rách rưới xác xơ ? 


   Thôi, biến cố nào cũng qua, sướng khổ nào cũng hết;  xin lắng tâm tư về kỷ niệm , mong sóng lặng gió qua bình yên như nước hồ thu. Trong muôn vàn ký ức của những thế hệ , những lớp người đi trước, bao người dân nước  Việt dù bắc hay nam, dù người lính VNCH hay bộ đội Cụ Hồ, chắc hẳn đã có nhiều người mang nặng trong tiềm thức dấu ấn Trường Sơn. Một dấu ấn khó quên cho những thân phận lính chiến suốt dọc Trường Sơn trong đó có hình ảnh nhiều cánh rừng đót, đến mùa hoa nở trắng phau lung linh dưới nắng. Tôi không ngờ hôm nay những hình ảnh và câu chuyện về đót cũng được nằm trong vùng kỷ niệm...


(trích Rừng và Đó t cùng tác giả ) 

TRANG BLOG ĐINH HOA LƯ: RỪNG VÀ ĐÓT


-0-0-0-


 HAI LẦN MẠ THĂM CON TRONG TÙ 


Sáng lại tôi đinh ninh là không còn gặp được mạ và em tôi để từ  giã. Nhưng một DỊP MAY lại tới:


   Trại 4 sáng đó có công tác đem bán mấy trăm gánh tranh cho Hợp Tác Xã Triệu Long phía ngoài đường 1 hướng Chùa Ái Tử ngó ra. Tức là gần Chợ Hôm và sông Thạch Hãn. Lán 2 của tôi tức lán hồi hôm mạ tôi được vào thăm cũng gánh tranh ra Triệu Long. Cả đoàn tranh lũ lượt gánh ra gặp lúc mạ và em tôi cũng trên đường ra ngoài đó. Quả là một dịp may. Thật vậy hai mẹ con không có gì mừng hơn. Mạ và em tôi bươn bả đi nhanh theo đoàn người. Cả trăm gánh tranh nhấp nhô lên xuống theo con đường đất đỏ của căn cứ Mỹ trước đây, lúp xúp chạy theo là mạ và em tôi cố gắng chạy theo ở giữa đoàn tù đang gánh gồng.


   Tôi thì quen rồi gánh gồng hai năm nay rồi. Được dịp may gánh tranh ra hướng Quốc Lộ để đi với mạ mình một đoạn đường như vậy thì không gì mừng hơn. Nhưng mạ tôi một tay dắt con trai út, vừa bám theo tôi nhưng tôi thoáng thấy trên mặt mạ mình sao quá nhiều ĐAU XÓT. Tôi hiểu từ ngày giã từ thời học sinh cho đến lúc vào lính ra trường ‘lon lá’ đàng hoàng oai phong tề chỉnh, có khi nào mà mạ tôi lại thấy và đây là lần đầu tiên trong đời người mẹ thấy đứa con trong bộ đồ tù rách rưới, gầy gò và gánh hai bó tranh to chạy lúp xúp như thế này đâu? Tôi lại nghĩ chắc mạ tôi đang đau xót cho tôi đang đau vai và mệt lắm chăng? Mạ tôi đâu có biết rằng tôi đã quen rồi với những ngày lao động. Cả cây gỗ nặng, lội trong rừng, ra đến rừng bụng đói còn vác được mười mấy cây số về trại. Huống gì giờ đây là gánh tranh khô khốc, và được gánh chạy bên mẹ và em mình thì chẳng có gì là khổ.

   Đoàn tù gánh tranh đang qua chiếc cầu vượn bắc qua con suối, đoạn này đã đến thôn Ái Tử.

   Chợt mạ tôi lên tiếng:

            -ĐỂ MẠ  GÁNH  CHO  CON ?

           -Thôi mạ,  con không mệt, ăn thua chi mô, con quen rồi mạ đừng lo.


    Nét mặt mạ tôi vẫn không hết âu lo áy náy. Tôi không có thì giờ và thật sự chẳng có điều kiện nào để dừng lại nói cho mạ tôi hiểu, để người bớt lo buồn. Cán bộ dẫn tù cho mạ và em tôi đi bám theo đoàn tù như hôm nay thật sự mà nói họ quá tử tế rồi.  Dỉ nhiên không ai nỡ lòng đành đoạn cản ngăn chuyện này. Mạ tôi và em tôi cũng là hình ảnh gia đình của họ ngoài kia. Và người chiến thắng họ chẳng cần gì làm chuyện khó dễ làm chi.


   Mấy cây số ba mẹ con gần nhau, trên đoạn đường quê hương của một miền rú càn gần chùa Sắc Tử. Ngoài chùa Sắc Tử còn có mộ phần của những người thân, một ngôi chùa thân quen với bà ngoại tôi từng là bà Vãi và tôi với những kỷ niệm ra chùa thăm. Sau lưng tôi là Nại Cửu Phường cũng là bà con làng ngoại lên đó lập nghiệp. Những con đường quê hương đầy mùa sim chín đầu tiên của tháng tám năm 1975 là năm đầu tiên xây trại tù Ái Tử…từ lúc ở Ba Lòng chuyển tù về đây.


   Cho đến hôm đó một lần mạ tôi ra thăm đứa con trai lần đầu. Cũng là lần đầu mạ tôi thấy tôi lam lũ, mồ hôi ướt đẫm bên gánh tranh vẫy nhịp chạy với cả đoàn tù gánh tranh đi bán dài lê thê như thế. 


   Trong niềm sung sướng vô bờ khi biết tin con trai còn sống, còn ở tù ở đây và cũng kèm theo những quặn thắt đau trong lòng mạ tôi khi nhìn hình ảnh tôi tiều tụy thảm não như hôm đó?


   Đoàn tranh đi bán chúng tôi đã ra đến Quốc Lộ 1. Mạ và em tôi đứng lại bên đường chờ xe hàng ngoài hướng Đông Hà vô…Tôi không được phép dừng lại tiễn mạ và tôi vô nam, chẳng được thì giờ dừng lại nhắn nhe điều gì…Tôi phải gánh chạy theo kịp đoàn tù vượt qua bên tê đường vào giao tranh cho Hợp Tác Xã Triệu Long. 


   Tôi cố gắng ngoái lại nhìn hình dáng hai người mạ và em tôi đứng đợi xe chơ vơ bên đường Lộ một. Hình bóng hai mẹ con nhỏ dần và khuất hẳn sau những lùm cây dứa dại, phần tôi tiếp tục lo gánh tranh chạy theo cho kịp  đoàn tù. Vừa chạy, lòng tôi vừa dâng lên nỗi buổn ảo não,  nguyện cầu sao cho mạ và em tôi mau đón được chuyến xe nào đó để vô nam .




1978 LẦN 2- MẠ TÔI RA CHỈ ĐƯỢC 20 PHÚT GẶP CON 



THƯƠNG CHO MẸ GIÀ HƠN 1000 CÂY SỐ ĐƯỜNG XA !


Ngày 7/9/1978 Nghe tôi t Lòng Hồ Sông Mc đã vào lại Ái Tử,  m tôi t Bình tuy ln li ra thăm con cũng ti trm xá   chữa bệnh cho tù. (trong bài viết Tù Đi Thắt Trĩ) tác giả có nhắc lại.

Thương cho mạ tôi, hơn mt ngàn cây s đường xa, phải vay tiền bạc để ra trung thế mà mạ tôi chỉ được phép gp tôi vn vn hai mươi phút ngay trước  mái tranh trạm xá đó. Thương quá mẹ ơi, hình ảnh mẹ ngồi bệt trước cái sân đất, hai giỏ quà trong chẳng có chi...

Người tù không thể quên hình ảnh đôi mắt người mạ mình u ẩn một nét buồn xa vắng làm sao? Nỗi thương nhớ con dâng trào nhưng chỉ trong 20 phút hiếm hoi ngày đó. Năm 1975 vừa thành lập trại 4 Ái Tử như phần trên mạ tôi ra thăm cùng đứa em trai, có thì giờ nhiều chừng nào thì bây giờ eo hẹp chừng đó.  Tôi chng có đủ thì gi dn dò nhng gì mun nói vi Mạ. 

Rồi Mạ  phi vi vô nam sng nhng ngày cực kh nơi vùng kinh tế mi thiếu vng con trai, thiếu sc lao đng. Tội Mạ, chỉ gặp được con trong hai mươi phút đánh đổi một chặng đường xa, một hơn ngàn cây số ngập tràn lao lư khổ nhọc. Tội nhớ làm sao nét mặt buồn bã của mẹ mình. Mẹ chỉ kịp nói nhỏ với tôi có "gửi 20 đồng" nơi o Cai - người bạn thân quen từ thời  con gái. Tôi nhớ O, người bạn mạ nói giọng bắc, o ngày xưa buôn chè tươi rau trái Gio Linh, Nam Đông nay cũng bán chè lá tại Chợ QT mới. Cái chợ mới đó ở ngã tư QL1 và La Vang, vừa mở thì chạy 1972 sau 1975 cũng mở lại cho dân khi thành phố QT cũ vẫn là đống hoang tàn. 

Tôi không còn nhớ mạ có bới cho con thứ gì? Chỉ nhớ thứ còn lại là mớ khoai luộc khi đổi trại chuyển vào Bình Điền ngày 23/11/1978 và trong hồi ký "Con Chuột trong Trại Tù" chính con chuột đó đã "ăn cắp" mớ khoai luộc cỏn con còn lại của người tù binh.

 Mạ vào nam rồi tiếp tục bán mua tảo tần ở cái chợ nghèo nhưng vẫn canh cánh tìm cách ra lại thăm con lần nữa. 
May làm sao, mạ vừa xin GIẤY ĐI LẠI xong thì con đã được Ra Trại.  Thế là mạ khỏi ra trung, đường lên Bình Điền Tây Nam Huế, lạ lẫm gian nan không giống đường ra Quảng Trị lần trước. Con đã ra trại và mạ không đi nữa, thật may làm sao! 

Giờ Mạ và Ba đã ở phương trời miên viễn, thật xa. Tuổi già đang đến với đứa con trai của mạ năm xưa. Những lúc hoàng hôn trời chiều nhạt nắng nơi xứ lạ quê người có lúc ngồi thơ thẩn một mình con nhớ bóng mạ hiền, thương người cha già sáng sắn chiều khoai...con nhớ ba mạ thương về ngày tháng lao lư sau ngày ra tù về với gia đình, thật nhiều...

trích cùng tác giả
HỒI KÝ NGƯỜI TÙ BINH : HAI LẦN MẠ THĂM CON TRONG TÙ
-0-0-0-

KHI NGƯỜI TÙ 'TRẢ THÙ' MỘT CON CHUỘT

 



Có thể bạn nào  không phải là tù cải tạo chỉ nghe chứ chưa tường tận đời sống những người tù binh VNCH sau 1975 ra sao , chuyện kể có thực của tác giả cũng là người trong cuộc, sẽ đưa bạn hình dung thực tế hơn nữa.

trân trọng

ĐHL


 CON CHUỘT hay là 'TÊN ĂN TRỘM'

            Tiếng sột soạt làm tôi tỉnh thức lúc nửa đêm. Những người bạn tù nằm cạnh tôi đều ngủ say sau một ngày chặt rừng don rẫy. Đúng là nó; con chuột mấy đêm nay thường ‘tấn công’ cái bao cát đựng đồ ‘tư trang’ của tôi móc phía trên đầu. Con chuột tinh khôn và thật nhạy bén. Đêm trước tôi đã vùng dậy chụp lấy cái bao quyết bắt nó trả thù nhưng hắn nhanh quá chun ra vọt mất.

Cơn giận lúc nửa đêm chợt bùng lên như ‘sóng cuộn’ trong lòng tôi. Con chuột nó đánh hơi trong cái bao cát treo tòn ten trên đầu nằm tôi có mùi khoai luộc? Đó là mấy lát khoai cuối cùng còn lại  từ món quà thăm nuôi mạ tôi trong nam ra thăm con tại Ái Tử. Khoai luộc, chúng tôi đặt cho cái tên khá ‘đẹp’ là “sâm Cao Ly”. Sao mà không là 'Sâm"? Những lúc nào thật cần thiết tôi mới đem ra nhai một lát...nhai từ từ thôi để thưởng thức chất ngọt của nó hòa trong một cảm giác dẻo dai của lát khoai. Nhưng có sợ hết chi thì giờ nó cũng gần hết. Có cái gì tồn tại lâu dài được với cái bụng tù ‘ngày đêm đòi hỏi’ đâu? Đói! Vâng đúng vậy. Một cảm giác khó lòng diễn tả sao cho đúng khi bạn chưa bao giờ có dịp cảm nhận một lần với đời tù cải tạo.

Thế mà con chuột 'khốn nạn' đó dám tấn công ‘kho báu’ của tôi! Tiếng động nói trên càng dồn dập, khó chịu xen lẫn trong nhiều  tiếng ngáy đều đều của gần cả trăm con người đang say ngủ trong đêm.

Cái lán tù dài có hai dãy sạp nằm đan bằng tre nứa.  Bề rộng chỗ nằm của chúng tôi, một người chỉ khoảng tám tấc bề ngang. Tôi rón rén ngồi dậy; gắng làm sao không làm cho người nằm hai bên thức giấc. Lòng mong muốn trả thù làm tôi tinh tế và cẩn thận hơn bao giờ hết. Nó đã ăn khoai của tôi và thứ hai là đã cắn rách cái bao cát làm ba lô một lỗ quá lớn!  khó đào ra bao cát lúc này, Căn cứ Ái Tử đã bị đào xới không biết bao nhiêu lần?

Khi cái khom mình của tôi vươn thẳng lên một độ cao cần thiết, bao nhiêu sức lực của tôi tập trung vào hai bàn tay và chỉ một lần này:

                      Phụp!

Hai bàn tay tôi đã chụp đích xác, ép chặt khăng vào cái bao cát không dám rời, Một khối động vật nào đó nhúc nhích bên trong cho tôi biết được chắc chắn tôi đã tóm được nó. Sự tức giận của tôi mấy đêm nay chỉ tung ra vào giây phút này. Bàn tay tôi càng lúc càng siết mạnh vào cái khối nhúc nhích kia. Răng nghiến chặt, những luồng thần kinh đi từ lòng căm hận của tôi truyền xuống bắp thịt của hai cánh tay dẫn xuống hai bàn tay...những động tác mạnh bạo từ những nhát rìu, búa, rựa giờ nó biến thành cái siết kinh hồn của mười ngón tay...một sức mạnh đi từ sự thèm thuồng chất ngọt của mấy lát khoai từ miền nam thân yêu ra đến nơi này…

Khối thịt nhúc nhích, âm ấm bên trong cái bao giờ im hẳn. Nó đã tê liệt. Tôi phải chắc chắn con chuột đã chết.

Mấy người bạn đang ngủ ngon nghe động, thức giấc. Biết chuyện, họ nằm xuống ngủ tiếp.

Tôi vẫn để xác chuột nằm bên trong cái bao cát đó, sau khi cuốn cái bao lại vài vòng cho "chắc ăn". Giờ nó là ‘chiến lợi phẩm’ của tôi, con chuột phải trả cho tôi những gì đã mất!

Ngày mai tôi sẽ có món THỊT CHUỘT...


trích cùng tác giả 


TRANG BLOG ĐINH HOA LƯ: TỔNG HỢP- CON CHUỘT TRONG TRẠI TÙ



Mấy Eng về Chị Có Đen Thì Đừng Chê Nghe Mấy Eng 


...Những trảng đồi khai hoang bị đốt cháy nham nhở. Hai bên con đường đất đỏ vài cái quán tranh sơ sài. Phía sau lưng chúng tôi, trong xa kia là mấy trại tù. Những năm xa cách, không ngờ người dân cũng 'đổi đời' như chúng tôi cùng 'đáo sơn tầm thực'. Tù thì trồng sắn, dân cũng chẳng khác gì, tất cả đều lên đây, phá rừng trồng cây lương thực thay cho lúa gạo.

Chúng tôi không ai bảo ai đều sà vào cái quán cơm bình dân bên đường trong lúc chờ xe đò từ Huế lên.
O bán cơm đon đả mời chào:
-Rứa (thế) là sướng quá rồi mấy eng ơi , dưới nhà chắc mừng lắm hỉ!


Mấy anh và tôi 'dạ dạ' luôn miệng, thật lòng cảm tạ lời chúc mừng của O. Lạ gì, thấy chúng tôi, người dân biết ngay tù mới được tha. Nhiều lần như vậy rồi. O nhìn những chiếc áo vằn vện, sọc ngang dọc ai mà chẳng đoán ra. Phải kể mấy cái ba lô nữa, đủ hình dạng, nhưng tất cả đều nhẹ hều. "Gia tài' của tù đều bỏ lại cho bạn. có gì quý đâu ngoại trừ “mang cái mạng” về với gia đình.
- Mấy eng ăn cơm cá dưa kho hỉ?
-Mấy đồng rứa o?

Tôi chỉ hỏi giá, còn chọn lựa thì không. Cơm là 'nhất trên đời" và cũng là thứ hàng 'độc nhất vô nhị' trong cái quán này.
-Hai đồng eng nờ!
"Thế là miềng (mình) còn 29 đồng còn đón xe hàng về Huế nũa," tôi thầm nghĩ.
Gần sáu năm trời, hôm nay tôi mới ăn tô cơm 'ngon nhất' trên đời. Cơm trắng, O đơm khá đầy, cộng thêm hai con cá nục cùng mấy lát dưa huờng kho thấm thía làm sao! Vị giác của tôi lúc này đang 'liên hoan' trong tài kho nấu của O bán hàng người Huế.  Cái bao tử sẵn sàng tiếp nhận những gì từ miệng tôi sau khi 'thuởng thức' và đưa xuống. Tất cả đều thoải mái, không còn những lúc chần chừ lưỡng lự ...hình ảnh mới hôm qua- những củ khoai, khúc sắn phải chia đều trong trại. Củ sắn chia xong, ăn nhanh thì sợ hết! tôi để dành một ít về đêm, ăn dằn bụng trước khi đi ngủ.
Hầu như mọi người đều có lộ phí và ăn tô cơm cá dưa kho của o bán hàng. Những cái đầu gật gù, những lời nói chuyện râm ran, những hẹn hò gặp nhau sau ngày về với gia đình. Chúng tôi không quên nhau- Ái Tử -Thanh Hóa cho tận Bình Điền, biết bao kỷ niệm buồn vui.
O bán cơm bận áo Bà Ba trắng
 nhưng đã ố vàng do bụi đỏ Bình Điền và dãi dầu ngày tháng trên này.  Tuy nước da O sạm đi do nắng nóng đất khai hoang nhưng không che đi cái 'chất Huế' từ dưới thành phố lên đây. Dáng nhanh nhẹn, giọng mời ngọt ngào bao lâu nay O quen mua bán dưới Huế. Giờ lên đây, cũng bán mua, nhưng là hàng cơm và thức ăn bình dân hạp với dân nghèo, lam lủ với rẫy rừng, cuốc rựa.


-Mấy eng về chị có đen thì đừng có chê nghe mấy eng!


Câu nói ra bất ngờ của o bán hàng làm chúng tôi không ai bảo ai đều ngước lên nhìn!


Có thể mấy năm trước o từng chứng kiến cảnh túng bấn của bao người vợ tù gian nan, tất tả ngược xuôi. Những người vợ, người mẹ hay con dâu này bán hết những cái gì bán được trong buổi 'giao thời'. Từ vòng vàng, nhẫn cưới kỷ niệm, cái máy hát, rồi tủ bàn và áo quần nào còn đẹp, tất cả lần lượt “ra đi” do từ thiếu đói của bầy con, sau ngày ba chúng đi tù.
Trong nhóm, tôi là đứa em cấp bậc nhỏ nhất, lại độc thân. Tôi chưa thấm thía những cảm xúc bằng các anh, những người bao đêm quay quắt nhớ vợ thuơng con.
Những tô cơm hôm nay, O xúc đầy hơn, không tính toán. O mừng cho chúng tôi. O nói thật lòng. Năm tháng chịu đựng gian truân, thiếu thốn vật chất lẫn tinh thần, những người vợ tù đáng quý biết bao! Sao mà chê 'đen' được các chị ở nhà ? 'thân cò lặn lội' gần xa, bao dặm đường gian nan tìm ra hạt gạo nuôi con, phần lo bới xách cho chồng trên trại. Hình ảnh đoàn người thăm tù hằng hai tháng, những người đàn bà nay quần thô áo vải, theo bước đi vội vàng, hai cái túi xách đu đưa hai đầu đòn gánh...

trích RA TRẠI cùng tác giả  

TRANG BLOG ĐINH HOA LƯ: RA TRẠI (FULL 2) 


-0-0-0-



Bà con sống trên Dốc Sơn Mỹ (trước là xã Tân Sơn-Hàm Tân) ai mà chẳng biết ông. Ông là người Bắc Di Cư, từng sống tại QT. Nhà ông cũng theo bà con QT vào đây thời Khẩn Hoang Lập Ấp, thập niên 1973 cho đến bấy giờ.
Theo con đường đất đỏ, tức là tỉnh Lộ 23 (giờ là tỉnh lộ 55) Bình Châu-Hàm Tân. Trước khi đổ dốc, xuống chợ Cam Bình để về thi trấn LaGi, người ta thấy căn nhà tôn nho nhỏ của ông bán hàng ẩn mình dưới vài gốc mít. Sinh kế của ông ngoài cái quán nhỏ trước mái hiên nhà, vài thẩu kẹo, vài nải chuối, chẳng có món hàng nào đắt giá. Tôi không biết nhà ông có vào rừng canh tác làm rẫy hay không? Mỗi lúc đi ngang, tôi chỉ thấy ông ngồi giữ quán, tay cầm ống thuốc lào, thỉnh thoảng rít một 'hơi' thuốc dài lê thê cùng buông ra làn khói bay bay...
Thân phận tôi chẳng khác gì hơn? Đó là hình ảnh một gã tiều phu đang khom mình thồ chiếc xe củi nặng. Tôi cố dùng hết sức mình, ghì chiếc xe thồ bắt đầu đổ dốc. Mỗi ngày ngang qua nhà ông, hình ảnh 'đậm nét' làm người viết nhớ mãi là gì? tôi sẽ lần lượt kể lại cho bà con QT mình nghe 'chơi'...



Ông bán hàng đang 'rít' ống thuốc Lào, mắt tôi không thể bỏ qua cái áo ông mặc. Những lớp vá chằng chịt, chồng lên nhau không còn một chỗ trống. Hình như ông chỉ mặc cái áo hơi quái dị đó ? Những miếng vải kaki xanh vuông, hết lớp này chồng lên lớp khác. Hình như càng rách, ông lại càng vá thêm! Tôi không mặc nhưng hình dung chiếc áo kia ắt hẳn phải nặng chình chịch mà thôi!
xin mượn hình ảnh minh họa cho cảnh người dân bán than cùng hình ảnh của người viết đang thồ củi ngày đó. "anh hùng mạt vận" vào rừng đốt than làm củi...bạn đọc hãy tưởng tượng xe củi của người viết đang ngang qua cái quán nghèo trong truyện ...
Tôi thông cảm cho ông, có thể do đây là một hành động âm thầm, ông đang chống lại cái gì đó? Sự nghèo túng, thiếu thốn của một miền đất khổ hay hoàn cảnh chung cho toàn thể bà con lối xóm quanh ông ? Vá- chắp tiếp nối vá- chắp? Chiếc xe thồ củi của tôi chẳng hơn gì thân phận ông ? chiếc ruột xe vá 'chằm vá đụp' đến nỗi mấy thợ vá và sửa xe đạp trên xã Sơn Mỹ như anh Hạ (Thuỷ) gần Chùa Huệ Đức, anh Lợi, anh Oai đều là thợ sửa xe đạp trước chợ Xã từng lắc đầu một cách ái ngại. Chiếc xe tôi cùng 'thân phận vá chắp' do hai chiếc lốp xe không còn chỗ nào để vá? Cái thời: mua cái ruột xe đạp, cái đùm, sợi xích, cái rô líp "Trung Quốc' là cả "một gia tài"?!
Lớp trẻ lớn lên sau này không có cơ hội sống qua "CHẾ ĐỘ TEM PHIẾU". Mỗi năm 'tiêu chuẩn' vài tấc vải, ai không may có thể khác màu. Cái áo ' trường kỳ kháng chiến' của Ông có thể là câu trả lời cụ thể và hình tượng nhất cho sự thiếu thốn này. Cán bô- công nhân viên chức- cách gọi thời đó, có thể khá hơn một ít. Một ít thôi; nghĩa là mỗi năm hơn dân vài ba tấc vải,dăm ba lạng thịt heo (nhưng ai cũng ưa nhiều mỡ , rán để dành), một vài lạng trà đường . v v..
Người viết ngang đây cũng chưa nói hết ý mình. Cái áo cùng cái quán nghèo ven đường ngày đó làm tôi nhớ lại Cụ "Hồng thất Công" trong Võ Lâm Ngũ Bá, đề cập ở đầu bài. Cửu Chỉ Thần Cái mà sống lại, đem áo ra so ư ? cũng thua cái áo của 'cụ bán hàng' mà tôi miêu tả vào thời chúng tôi thôi. Bạn thử tưởng tượng xem: cái quần đùi ka ki bạc phếch, bên trên là cái áo vá chằng chịt, chồng chất lớp lớp thời gian, lưu dân QT sống tại vùng này, rẫy rừng làm bạn.
Ông lão ngày ngày ngồi trước cái quán nghèo, lơ đãng ngó ra từng đoàn xe đạp thồ, những toán phụ nữ gánh gồng ngang qua truớc mắt ông. Những đoàn dân quê lao lực, củi than cùng nông phẩm thi nhau đổ dốc. Dưới kia là phố thị La Gi; đêm về từng hàng ghe tàu ra khơi, hàng vạn ngọn đèn măng -sông câu mực thi nhau lấp lánh...
Quá khứ của Ông, cũng sống cùng người dân QT ngoài kia, đồng cam cộng khổ theo bà con mình vào tận Bình Tuy, khai sơn phá thạch, tạo nên một quê huơng thứ hai nói 'rặc giọng mình'; trừ ông, vẫn cái giọng Bắc rất chuẩn. Quá khứ của ông có gì nổi trội? chẳng ai biết ngoại trừ câu chuyện là ông "nấu thịt chó rất ngon", đơn giản chỉ có thế. Tôi cũng xin nhắc lại chuyện ông nhạc tôi kể lại cho tôi rằng: ông nấu thịt chó 'cừ khôi' đến nổi có ông cố vấn Mỹ thời trước đóng tại Quảng Trị 'từng yêu chó, quý chó' mà phải 'chết mê chết mệt' vì món thịt chó của ông!
Có thể trong bút ký này, Ông hay bà con không bằng lòng về chuyện cái "áo vá" ; nhưng nghĩ lại vào thời này bà con mình và ngay cả người viết đều cùng cảnh ngộ. Một hoàn cảnh của rách rưới, cơ khổ, chắp vá cùng mong cầu ...

trích Ông Uy xã Sơn Mỹ
cùng tác giả



-0-0-0-


...
       - Có chi o nói giúp cho con nghe o? con sắp đi thăm nuôi 'dôn'(chồng) con ngoài Trại Sông Mao o nờ!. 

  O đó dáng tuổi dì hay mẹ của T.  O không hẹp hòi chi. Nghe chồng nàng đang ở tù ngoài Trại Sông Mao, o cũng cảm động. Người làng của O cũng có mấy đứa cháu đi sĩ quan trong này còn đang 'cải tạo' ngoài đó chưa về. 

   T. tiếp tục tính toán trong đầu...nếu sáng đó nàng bị mất bao đậu phụng, thì vốn và lời từ  hai bó mực nàng đang cột sát vào hai đùi nàng sẽ bù vốn. Nàng sẽ huề vốn. Nhưng! cái ngày thăm nuôi định kỳ cho chồng ngoài trại SÔng Mao sẽ không có chi cả? Hoặc giả, nếu nàng dùng số tiền còn lại này mua hàng cho chồng thì khi về lại sẽ không còn vốn nữa!

  Mắt nàng giờ liếc nhanh về người quản lý thị trường, cái que xoi vây vẫy, chợt đảo nhanh qua băng ghế đối diện...
    
     -Bao  gì đây?
      -Dạ... dạ...


   Một cái bao lác đan bằng lá buông, trên để một mớ khoai luộc, lại "làm quà cho bà con " nhưng dưới là lớp mực mới phơi xong, đang tìm đường về ...Thành Phố.

  Cái bao lác kia bị lôi xuống, đem ngay vào trạm. Người chủ bao kia không còn giấu được lật đật chạy theo vừa chỉ trỏ khóc lóc, van xin...

  T. giờ mới dám thở mạnh. Nàng chợt thấy khỏe trong người sau những phút quá sức hồi hộp khiến tim nàng như muốn ngừng đập. Mắt T. chợt nhìn vào mặt người đàn bà kia, một ánh nhìn trìu mến, biết ơn.


  
Chiếc xe rồ máy chạy đi, bỏ người chủ bao mực khô kia lại với cái trạm. Hành khách tiếp tục bàn tán, nói chuyện, oán trách chửi khéo, than thở... ôi! đủ thứ chuyện.

  Bác tài xế và thằng lơ càu nhàu, than thở do chưa thu tiền xe người đàn bà thiếu may mắn vừa rồi. Thằng lơ tiếc bao thuốc JET chưa khui, hắn vào và đặt trên bàn cái trạm Lán Gòn nhưng chẳng kết quả gì. Có thể giá trị bao thuốc không đủ sức để trạm 'bỏ qua' chăng? Cái chính là chiếc xe chưa đóng tiền "hụi" tháng này cho trạm? 

-Hèn chi! 

Hắn nghĩ, cho đó là lý do xe hắn bị làm khó dễ sáng nay.

*

ngã ba 46 ( khoảng thập niên 1990) từ Sài Gòn ra, rẽ phải về thị trấn Lagi Hàm Tân

    Xe ra đến Ngã Ba 46, nó rẽ trái vô huớng Sài Gòn.

 Ngọn gió biển yếu dần khi xe ra đến đây. T. không cảm thấy chật chội hay nực nội chút nào. Thay vào đó, một cảm giác hạnh phúc, yêu đời bất chợt ập đến. Biết bao nhiêu mừng rỡ làm nàng quên luôn cảm giác ngứa ngáy khó chịu từ hai bó mực đang bó sát đùi nàng, gần "chỗ kín".

  "Nhờ vậy mình mới thoát được bàn tay "thằng quản lý" kia" 

 Nàng nghĩ thầm và cho đó là một "sáng kiến thông minh". Tuy vậy, nàng không quên cái lợi thế từ cái quần đen rộng ống của mình.

   Còn vài trạm "đột xuất" trên đường nhưng lơ xe và tài xế đã "lo trước" rồi. Những trạm sắp tới còn "nhân đạo " hơn cái trạm "Láng Cón" trong kia - cái trạm từng tịch thu hay làm đói biết bao gia đình.

   Xe bon bon chạy; thằng lơ thỉnh thoảng "ầm ừ " vài câu vọng cổ mà nó thuộc lòng đâu đó.

    T. lim dim mắt nhớ đến chồng ngoài trại Sông Mao đang ngày đêm mong đợi vợ thăm. Mường tượng khuôn mặt xanh xao và tấm thân gầy gò của chồng trong chuyến ra lần trước, bất giác T. không che giấu được  hai hàng nước mắt nhớ chồng  ứa ra không biết lúc nào .


trích từ cùng tác giả 
Nỗi Buồn Qua Trạm 


TRANG BLOG ĐINH HOA LƯ: CHUYỆN NHỮNG NGƯỜI VỢ TÙ CẢI TẠO-NỖI BUỒN QUA TRẠM


BÌNH LUẬN TỔNG QUÁT- THẢM NẠN MỌI MẶT MÀ TRUMP GIEO CHO NƯỚC MỸ KHÓ BỀ HÀN GẮN

Trước bầu cử 2024 có nhiều nhà phân tích chính trị đã cảnh báo cho nước Mỹ về những biến loạn cho Mỹ và cả thế giới nếu Trump tái đắc cử từ ...