Ho là chuyện bình thường của chúng ta. Ho một hai ngày thường ít được để ý. Nhưng mỗi khi chúng ta ho một tuần trở lên chúng ta bắt đầu để ý đến nó. Thời Covid khi ho hơn vài ngày chúng ta bắt đầu thử test Covid nhưng nếu không phải bị dính Covid và cơn ho kéo dài hai ba tuần trở lên chúng ta đoán là viêm phế quản chẳng hạn. Chúng ta bắt đầu lo lắng chuyện thuốc men do cơn ho cứ kéo dài bắt chúng ta tìm hiểu nguyên nhân và phải đi khám bác sĩ.
TRƯỚC HẾT CHÚNG TA NÊN GIẢI THÍCH TRIỆU CHỨNG HO LÀ GÌ?
Ho thật ra là phản ứng tự nhiên của cơ thể đó là phản ứng lại một "dị ứng" nào đó khi có những yếu tố nào đó đụng chạm đến hệ thống thở của chúng ta nhất là khí quản. Phản ứng này hay là phản xạ này giúp hành động hay phản xạ tự nhiên HO tống khứ chất nhầy, dị vật, vi sinh vật nào đó bắt đầu vào hệ hô hấp chúng ta để phổi khỏi bị nguy cơ viêm nhiễm.
Phản xạ tự nhiên hay hành động cố ý HO bắt đầu bằng sự đưa không khí vào sâu trong buồng phổi rồi thanh môn (voice gate) đóng kín khí quản. Tiếp đến các cơ lồng ngực cơ bụng cơ hoành co thắt nhanh và mạnh
Ho có thể là một hành động có chủ ý hay một phản xạ hoàn toàn tự động. Phản xạ ho do dây thần kinh bị tại thanh quản bị dị ứng có thể do nhiễm trùng hay không khí lạnh bất ngờ, khối u, chất hóa nào đó, khói bụi dị vật cũng như các dịch tiết tự nhiên như nước mũi hay acit dạ dày...chúng ta thấy rất nhiều yếu tố gây ho phản xạ.
ĐÁNG LO KHI HO LÂU DÀI, TẠI SAO?
Y học gọi là Ho Mãn Tính (chronic cough). Từ ho khô do cảm lạnh thông thường cho đến lúc viêm phế quản viêm phổ đều làm cơn ho đi kèm với các bệnh cấp tính có thể tự khỏi sau vài tuần. Nhưng ho mãn tính có thể dai dẳng tơi tám tuần, hàng tháng hay cả năm trời... đến lúc này chúng ta phải đi bác sĩ. Bên cạnh nỗi lo lắng về nguyên nhân gây HO, người bệnh còn cảm thấy bất an kéo theo bực dọc đó là lúc quá trình chẩn đoán rồi điều trị kéo dài nhiều tuần liền? Ho như thế làm gián đoạn giấc ngủ, lâu dài dẫn đến mệt mỏi kém tập trung không còn làm việc tốt như cũ? Có khi có những hậu quả cho thể chất như són tiểu hay ngất xỉu có khi ho rạn cả xương sườn?
NHỮNG NGUYÊN NHÂN GÂY HO MÃN TÍNH?
Những thứ bệnh gây ho mãn tính đó là hen suyễn, trào ngược dạ dày, thực quản, viêm phế quản mãn tính, giãn phế quản, chạy dịch mũi sau
Nhưng lại còn những nguyên nhân khác làm bệnh nhân ho mãn tính:
-các chất trong môi trường lan qua không khí
-chứng sặc nghẹn khi nuốt
-suy tim
-phổi nhiễm trùng
-bị ho gà
-bị ung thư phổi
-các thứ bệnh phổi khác
-rối loạn tâm lý
NGƯỜI NGHIỆN THUỐC LÁ BỊ HỌ LÀ DO KHÓI, DO UNG THƯ HAY NHIỄM TRÙNG PHỔI
Hút thuốc là nguyên nhân hàng đầu cho HO MÃN TÍNH. Dù sớm hay muộn người hút thuốc là đều sẽ bị ho mãn tính. Những chất kích thích những hóa chất trong thuốc là sẽ dẫn đến các thứ bệnh nguy hại hơn như viêm phế quản, phế thủng, viêm phổi và UNG THƯ PHỔI. Ho mãn tính đối với người hút thuốc là mối lo ngại thực sự. Người nghiện thuốc lâu năm ít ai mà không ho mãn tính cả?!
Tuy thế đối với ai không hút thuốc khi ho dai dẳng cũng là mối lo lắng thực sự. Tuy không hút thuốc nhưng ho dai đối với ai không hề hút thuốc thì có 5 nguyên cớ chính yếu:
- Chảy dịch mũi sau
-Bệnh hen suyễn
-Bệnh trào ngược dạ dày (Gastroesophageal Reflux Disease GERD)
-Viêm phế quản mãn tính
Thiết tưởng ngang đây chúng ta bàn qua bệnh Chảy Dịch Mũi Sau (postnasal drip) là gì?
Mũi trước dĩ nhiên mũi chảy dịch ra thì đơn giản đó là trước mũi có gây khó chịu. Tuy vậy khi dịch mũi chảy ngược phía sau lại hay gây kích động thần kinh vùng mũi và họng từ đó phản xạ ho phải xảy ra. Trong vài trường hợp viêm mũi gây ra tuy nhiên để kéo dài sẽ tạo cho ta nhiễm trùng đường hô hấp đó là HO NHIỄM TRÙNG.
HO DO SUYỄN
HEN SUYỄN là hệ quả của co thắt phế quản làm không khí tạo tiếng rít khò khè do đường dẫn co hẹp. Hen suyễn tạo nhiều chất nhầy khiến khó thở và ho đó là triệu chứng kinh niên làm mỗi lần lên cơn bệnh nhân phải ngồi do không thở được. Người hen suyễn ho khan dai dẳng suốt ngày đêm nhưng hay vào đêm. Chớ tiếp xúc với chất dị ứng, bụi không khí lạnh thường gây hen ho. Nếu hen suyễn là nguyên nhân ho mãn tính của bạn thì bs có thể cho toa thuốc corticosteroid dạng hít vd như fluticasone (Flovent), triamiciolone ( Azmacort) hay budesonide (Pulmicort)
CHỨNG TRÀO NGƯỢC DẠ DÀY (Gastroesophageal Reflux Disease GERD) GÂY HO KINH NIÊN
CÓ khi trào ngược dạ dày gây ho mà không cần phải có cảm giác ợ chua ợ nóng? Acit gây kích thích thần kinh nằm trong ống thực quản, thần kinh này cứ hay kích hoạt phản xạ ho. Tránh xa chuyện ăn uống tạo bệnh trào ngược dạ dày để tránh trường hợp ho kinh niên do GERD
VIÊM PHẾ QUẢN MÃN TÍNH GÂY HO MÃN TÍNH
Viêm phế quản mãn tính là viêm dai dẳng tại các ống phế quản, hẹp đường thở và tăng dịch nhầy quá nhiều. Hút thuốc kinh niên hay tiếp xúc kinh niên các nơi ô nhiễm môi trường công nghiệp có thể gây ra viêm phế quản mãn tính.
PHẢI TÌM HIỂU NGUYÊN NHÂN HO MÃN TÍNH
Đừng nên coi thường ho dai dẳng tức là mãn tính nhưng cũng không nên quá hoảng hốt khi cơn kéo dài nhiều tuần. thường tình nguyên nhân ho có thể tìm ra mà không cần xét nghiệm quá phức tạp. Ho mãn tính có thể khắc phục bằng những phương pháp điều trị đơn giản.
Tuy vậy khi cơn ho đi kèm đờm và máu, sốt, sụt cân đổ mồ hôi trộm về đêm, khó thở mệt quá mức tức ngực thì đi bác sĩ ngay do có thể là HO LAO
Đinh trọng Phúc biên soạn
28/4/2026
- NGUỒN THAM KHẢO
- THAT NAGGING COUGH. HARVARD HEALTH PUBLISHING
No comments:
Post a Comment