Monday, July 27, 2026

NÓI VỚI ANH NHỮNG NGƯỜI CÒN LẠI

Ca Sĩ Trúc Mai (trước 1975)


Anh sẽ trở về nghe gió đùn quanh mây trắng
Hoa nắng rộn ràng hôn tóc rũ bờ vai.
Còn lại những ai con đường mòn trên tay.
Ai về cho nhắn lời hỏi thăm lũ bạn bè
...


Tác giả: Lời Ru Tiếng Nhớ / Nhạc Sĩ Anh Việt Thu


   LẠI MỘT THÁNG TƯ  đưa tôi trở lại với bao kỷ niệm và hình ảnh ngày xưa. Nhưng hôm nay tôi nhớ về các anh, những chiến sĩ bao năm ở lại sống với những hoàn cảnh éo le bên quê nhà. Tôi là một trong những người đã đi thật xa. Nhưng xứ người là một nơi có nhiều cơ hội để thăng tiến, để đổi đời, được bù đắp xứng đáng nhất là được bảo vệ chở che. 

TÔI LÀM SAO SO ĐƯỢC VỚI CÁC ANH, NHỮNG NGƯỜI Ở LẠI?

Tôi không có chút gì là can trường chịu đựng nào so với các anh. Chính các anh mới là những chiến sĩ già còn lại trên quê hương một ngày tháng Tư bao nỗi nhục nhằn. 

Hôm nay, non nửa thế kỷ qua các anh vẫn sống, vẫn chịu đựng lê lết quảng đời còn lại trong bao đắng cay, bao thiệt thòi không hề than oán.




Các anh, những người còn lại mới chính là những anh hùng. 

Cứ đến tháng Tư, dù tôi có khoác lại những chiến y ngày cũ, dù huy chương lấp lánh, lon lá um sùm hay ngay cả cờ xí rợp trời nhưng tôi vẫn là kẻ núp bóng trong sự chở che của xứ người. Tôi vẫn luôn sống trong sáo ngữ, khẩu hiệu, ý chí rụt rè. 

Thật hổ thẹn, khi So với các anh? Có vinh quang chăng khi so với các anh- những mảnh đời lưu lạc, dọc phố thị quê hương hơn bốn thập niên từ ngày "gãy súng". Các anh thách đố với đói khổ, nhọc nhằn hay đắng cay nhục nhã. Bao mảnh chiến y bạc màu, vá víu qua ngày tháng che chở thân anh  để lết lê dọc đường gió bụi. Từng đêm dài, các anh đếm vinh quang qua đau khổ hao gầy!?



TÔI CHẲNG LÀ GÌ SO VỚI CÁC ANH, 

Những chiến sĩ già còn lại trên quê hương họ còn chút gì trãi lòng ra trước cuộc "ra đi" cuối cùng? Đó là bận lại bộ quân phục năm xưa một thời trai trẻ! 


một bộ rằn ri xuất hiện trong đám cưới tại Đức Linh Bình Thuận tháng 8/2018

Một màu xanh ô liu làm sống lại trong huyết quản héo úa cạn kiệt một niềm tin một sức sống một niềm tự hào đúng nghĩa và chân lý cuối cùng rằng:

CÁC ANH KHÔNG CÓ GÌ SAI, CÁC ANH ĐÃ CHỌN ĐÚNG CON ĐƯỜNG ĐÃ CHỌN.

Các anh không còn gì để mất và không còn gì để sợ. Một màu áo trận lẻ loi trong một lễ hội trong những gì còn lại của quê hương sau bao năm tháng âm thầm; nhưng trong màu áo kia, tâm hồn các anh chẳng bao giờ cô đơn do có những tấm lòng những tâm tình hòa điệu và nghĩ về anh. Đó là nhiều ý nghĩa ân tình mang an ủi cuối cùng cho những đời lính từng một thời hi sinh và cống hiến.




Đúng vậy, từ bên này bờ Thái Bình Dương tôi viết lên đây niềm cảm phục sự quả cảm của các anh với sự chân thành tự đáy lòng rằng các anh thật can đảm. Trong Hang Hùm Miệng Sói các anh vẫn nói lên tiếng nói gói ghém bao lâu tận đáy lòng: các anh đã hi sinh và đã làm đúng những gì trong trách nhiệm người trai thời loạn. 

Trong những tiệc hội linh đình, trên những con phố đông người tại các thành phố lớn, nay thấp thoáng các màu áo chiến binh xưa.

Các anh đã âm thầm đơm mầm hi vọng trong ánh mắt người dân, các anh đã mặc khải chính  nghĩa năm xưa trả lời cho bao lời dối trá thoá mạ trước đây.

Các anh mong được khoác lại màu áo năm nào để làm sống lại những niềm tin, cùng nhau khơi lại lòng tự hào ngày đó. Bên đường quê hương, hay từ phương trời xứ lạ, càng lúc càng  có nhiều tấm lòng ngưỡng mộ giúp sưởi ấm lại những mảnh đời băng giá sau nhiều thập niên trầm mặc trong giá băng và nỗi niềm đơn côi do nhân thế hững hờ... 

Bên này bờ đại dương, tôi thán phục và ngưỡng mộ các anh. Rất trân trọng những ý muốn sau cùng của những người chiến sĩ già nhưng can trường một thời son trẻ.

Các anh không có chút quyền lợi dù đã hi sinh. Các anh âm thầm chịu đựng buổi xế chiều rơi rớt lại của cuộc đời chiến sĩ. Chính các anh mới là những chàng trai thời loạn, non năm thập niên âm thầm chịu đựng khổ đau từ thể xác tới tinh thần. Đối với tôi, các anh thật sự là những anh hùng, dù sa cơ thất thế nhưng vẫn tràn trề tấm lòng vị tha, uy dũng./.

Đinh trọng Phúc 
edition 


Sunday, July 26, 2026

CAM LỘ BAO NÉT MỜ PHAI TRONG KÝ ỨC XƯA



Quận Cam Lộ thập niên 1950s, Ông Nguyễn Thanh Quế (trái trưởng chi Thông Tin) và thân phụ tác giả, phải (trưởng chi CA) phía sau lưng hai người là bụi trúc hay trồng do Bụi Trúc là biểu tượng của thời Cụ Diệm sau nữa là chiếc xe của Quận có trần che


      





Theo bản đồ của Bộ TTM /VNCH một bản đồ có thể gọi là chính danh do nó dùng trong quân sự thì dòng sông Miêu Giang tức là con sông qua thị trấn Đông Hà. Nhưng lạ lắm, vẫn có nhiều người gọi là 

sông Hiếu Giang? Hiếu giang là sông nào tôi không biết đâu là đúng. 

Nhờ tra cứu Tạp Chí Cửa Việt có viết như sau...

CAM LỘ thời gian quân đội Hoa Kỳ đóng quân Khe Sanh và làm lại đường số 9  

Sông đi qua khu vực của tuần Hiếu Giang nên có tên là Hiếu Giang - sông Hiếu. Khi chảy qua địa bàn vùng trung du Cam Lộ, sông được gọi tên là sông Cam Lộ. Hiếu Giang/sông Hiếu bắt nguồn từ các sông suối trên địa hình núi rừng sườn Đông dãy Trường Sơn cao độ trên 1000m của huyện Hướng Hoá."


hình by VSTreech Hoa Kỳ 

Như thế, Sông Hiếu là phần thượng nguồn của Miêu Giang và Miêu Giang mới là đoạn chảy qua thị trấn Đông Hà xong nhập vào dòng Thạch Hãn để chảy ra Cửa Việt.  Chuyện ngày xưa lúc tôi mới bốn năm tuổi đã có một thời gian ngắn ở Cam Lộ.


  Hồi ký của tác giả có nhắc đến Ba lòng trong "Đò Lên Ba Lòng ", Gio Linh trong "thầy Cửu Hàm Với Kỷ Niệm Gio Linh ", giờ ngồi nhớ đến Cam Lộ thì cũng liền đến những nơi đứa bé như tôi ngày đó được tới thì là điều đáng viết.

 


Đó là khoảng thời gian khoảng 1958- 1959 lúc người viết mới sáu tuổi hay được thân phụ dắt theo lên các quận Ba Lòng, Cam Lộ nên mới có nhiều kỷ niệm ở các quận của tỉnh Quảng Trị là thế. Năm 1959, em gái tôi ra đời, do mẹ bận bịu con nhỏ nên cũng là dịp cho tôi lên Cam Lộ với cha. Hình ảnh ngày xưa lúc tôi còn nhỏ quá, nay chỉ là ký ức phai mờ theo ngày tháng.  Nhưng mà nghĩ lại, nếu chúng ta không viết lại bây giờ thì mai sau chẳng còn gì nữa.

 

   65 năm sau tại nhà bạn cũ Lê xuân Hùng ngày 2.7.2023  vào dịp Hội Ngộ Đồng Hương Quảng Trị anh Trần chí Hiếu (áo sơ mi trắng) chụp tấm hình kỷ niệm tại nhà bạn Hùng; không ngờ lại là lần cuối cùng gặp nhau, anh Hiếu đã mất vào ngày 9.10.2023 tại tư gia -nam California USA


 Hôm nay tác giả có dịp đính chính lại, theo lời nhắc nhở của một bậc đàn anh là anh vừa quá vãng (2023) là anh Trần Chí Hiếu. Thời gian này Bác Thái Hanh làm quận phó người ta hay gọi là Ông Phó Hanh còn bác Giáo làm Quận trưởng.  Sau này tôi còn nhớ còn có bác Nguyễn tri Kiệt (bà con với ô Nguyễn Diệp phó tỉnh QT 1974) nhưng tôi không chắc chắn ai làm trước, ai làm sau. Trên quận chỉ có phương tiện là chiếc Land Rover. Dưới Chi CA, cũng duy nhất một chiếc xe Jeep Willy màu xanh. Hồi này quận Cam Lộ còn đóng ở vị trí cũ. Chi CA còn lợp tranh ván , chỉ có quận là khá hơn . Cái hình tác giả đính kèm theo là thời còn đi theo thân phụ lên quận Cam Lộ. Từ tỉnh QT theo Đông Hà lên khoảng 17 cây số là chiếc xe jeep xanh rẽ phải để vào quận. Tất nhiên chỗ này phải là ngã ba ,tiếp tục lên Khe Sanh và vào Cam Lộ tức là xã Cam Thái thì phải. 


thập niên đó, quận Cam Lộ chỉ có chiếc Land Rover của ô quận trưởng và Willi Jeep của phía CA (hình minh họa)


Người viết nhớ nhiều kỷ niệm với các chú, nhân viên ba như ba thường kể, chú Thúc  bắn súng COLT rất "cừ ", thân sinh của Cam Thanh người y tá tại Sơn Mỹ Hàm Tân, ngày đó tức là bác Toàn. Còn có chú Khoai, tôi còn nhớ người cao tóc lúc nào cũng chải láng mượt, cái vỏ đựng kiếng mát luôn gắn đằng trước nịt. Còn chú Huấn lái xe cho ba tôi cho đến sau lúc ba tôi đổi vô quận Hải Lăng 1964. Có chú Lê mậu Để bắn súng Carbine số MỘT!  Bác Mãng sau 1975 còn ở trên dốc Tân SƠN Hàm Tân thời điểm 1995...

 

Toàn bộ Chi ngày đó đều ra ăn cơm tháng ngoài nhà bác Toàn, nhân viên của ba tôi. Nhớ làm sao, trước khi  dùng bữa, các chú trong Chi đều đứng dậy quang cái bàn dài, mời nhau xong mới ngồi xuống. Tôi lúc đó chỉ là đứa nhỏ lanh quanh, đùa nghịch mà thôi...Trí nhớ của tôi còn đậm nét chuyện này vì tôi làm chuyện rất nghịch rất có lỗi với chú Khoai cho đến giờ hơn 50 năm sau tôi vẫn còn nhớ cái "tội"?! Thưa bạn đọc, có một bữa trưa trong Chi CA ra nhà mẹ Cam Thanh ăn cơm trưa, chờ lúc mọi người đứng dậy mời nhau dùng bữa tôi mới nhè nhẹ "kéo" cái ghế của chú Khoai lui. Khi chú Khoai ngồi xuống chú "ngã chanh chòng" thật tội. Chú xanh mặt , nhưng chú rất thương tôi còn nhỏ dại và đứa nhỏ độc nhất trong chi cho các chú bác "cưng"  không nói gì. Chỉ có tôi mang cái lỗi này "tận mấy mươi năm" còn ân hận với chú Khoai. Chú Khoai giờ không biết còn mất . Tuổi chú chỉ thua ba tôi vài tuổi thôi. Người gốc Cam Lộ và sống gần quận hồi đó chắc ai cũng biết chú Khoai. Chú Huấn nghe Đinh thị Hiệp nói giờ vẫn còn. Chỉ có bác Toàn mất sớm. Bác hiền lành lắm, trong Chi ai cũng thương và ba tôi thương bác lắm. Lâu năm rồi, tuy còn bé nhưng người viết vẫn nhớ khuôn mặt hồng hào, hiền lành và tươi cười của bác Toàn. Chuyện bác bị tai nạn (sau này gọi là stroke lúc đang bữa củi) thì sau này tôi về QT mới nghe tin. Ngoài bác Toàn còn bác Mãng sau 1975 sinh sống gần nhà ba tôi ở Tân Sơn, Tân Thiện, chú Lê mậu Để cũng ở vùng đó. Chuyện Bác Thúc bị bên kia bắt cóc và ra tận ngoài bắc sau 1975 mới được tha vô, sau này chú Thúc đi Mỹ nhưng cũng mất lâu rồi...Ngày đó phía CA thân phụ tôi có quyền tuyển mộ nhân viên làm việc trong Chi nên người viết còn nhớ khuôn mặt nhiều người...


 Kỷ niệm Cam lộ tôi không có với Cùa do hồi đó không ai dám qua vùng Cùa. Người viết được nghe nói về thứ đất màu đỏ làm đồn điền hợp với cà phê, tiêu... Nghe đâu có đồn điền ông Tây xưa nay không còn nữa.


Sông Hiếu 1968 hình VSTreech Mỹ


Đứa bé xưa không được may mắn, nói đúng ra do vấn đề an ninh nên chưa bao giờ ra dòng Hiếu Giang tự do thoải mái tắm gội như thời này. Chuyện an ninh thì ai cũng hiểu, đó là lý do chính yếu. Một thời gian lên sống tạm ở quận, tôi chẳng dám đi đâu xa. Hơn nữa tôi luôn sống trong Chi và gần quận để được bảo vệ. Một thời xe cộ là thứ quá hiếm hoi. Tôi chẳng biết người mình có phương tiện gì từ Đông Hà lên Cam Lộ?  Ngoài quân đội ra, hành chánh thì ngoài chiếc Land Rover, và chiếc xe jeep xanh của Chi tôi không thấy chiếc xe 4 bánh nào. Khu thị tứ lèo tèo vài nóc nhà quanh quận. Những xã mang tên Cam Thái, Cam Hiếu, Cam Hưng... được an ninh, gần quận bảo vệ. Cam Lộ còn nhiều xã nữa tôi không nhớ bằng lúc tôi ở trong chi CA tại quận Hải Lăng năm 1964,1965 thì trí nhớ tôi tốt hơn vì lúc đó tôi đã học lớp nhì, lớp nhất rồi.



Một đám cưới tại Cam Lộ do quân nhân Mỹ chụp thời chiến tranh Khe Sanh 1967-1968 Hình by VSTreech Mỹ




Người viết hay thương nhớ về kỷ niệm ngày xưa đó là do được sinh cùng lớn lên từ quê ngoại. Một ngày xưa, bước chân đứa bé cứ lẽo đẽo theo cha. Giờ bao người thân yêu đã về với trời thiên cổ. Thời gian qua nhanh quá lại từ một tấm lòng hoài cổ nên muốn kể lại cho nhau những gì trong lòng còn ghi lại. Cuối hết, tác giả chỉ mong đó là dư ảnh còn lại từ quá khứ xa xưa , bao người thân mến nay tất cả đang ở tận đâu trong phương trời miên viễn, ./.
 

 Đinh trọng Phúc 

Edit và tái đăng 

26/7/2026

 

Friday, July 24, 2026

BÊN CÂY "CƠ NIA"


Còn đâu nữa! còn đâu nữa! tiếng hát ca dao ru tôi vào đời
Còn đâu nữa! còn đâu nữa! tiếng hót chim non cây đa trường cũ,
với bóng tre xanh đong đưa nhịp võng,
biết không em? biết không em?
đã cho tôi bóng mát cuộc đời .,,

(Bóng Mát / nhạc Phạm thế Mỹ)

    Về lại Mỹ năm nay 2026 so ra tôi lại nhớ chuyến về chín năm trước đón tết 2017 vợ chồng tôi vui hơn do còn nhạc phụ nhạc mẫu và còn cả mẹ tôi dù trí nhớ mẹ tôi năm đó đã thực sự phai mờ! Hai vợ chồng lại nhớ ngày đi thăm hồ Nước Nóng Bình Châu vào lúc cuối năm, đón tết Đinh Dậu 2017. Thời gian qua mau thật, mới đó mà đã ngót nghét gần mười năm rồi!

Cổng Vào Hồ Nước Nóng Bình Châu hình tháng 1/2017 năm này còn sơ khai chưa được tận dụng phát triển như hiện nay


hai vợ chồng tôi bên cây Cơ Nia hay gốc cầy năm 2017

 

Người viết có cơ hội được biết tới cái tên khá lạ tai là "kơ- nia"? Cái tên thì người viết nghe nhưng hình ảnh cây đó thì không lạ gì! Một thời tiều phu ngày nào mà chẳng gặp trong rừng? Cây Kơ Nia giờ đây lại trở thành thứ quý tạo thành tiền bạc do nó góp phần tạo cảnh đẹp cho khách tham quan. Một thời dọn rẫy hay người tiều phu " đốn gỗ san rừng". Ngày đó chúng tôi gọi giống cây đó qua cái tên thật bình thường, gần gũi đó là cây cầy thôi. 

"Cứng như cây Cầy", thật thế hai bàn tay và cái búa của người tiều phu thường "ghét cay, ghét đắng"  giống cây đó mỗi khi vào rừng gặp chúng!  Người đốn gỗ thì "bong tay mẻ búa" mới chặt hạ được cây cầy, nhưng trái lại kẻ làm than thì lại ưa giống đó do gỗ cầy cho than chắc, cháy đượm...

Đó là chuyện của một thời gian khổ lúc quê nhà chưa hề đổi mới. Số phận người sống nơi vùng nông thôn, rừng núi, thiếu thốn mọi thứ từ bao câu chuyện "ngăn sông cấm chợ"? Đó là những "điệp khúc thê lương" nên hôm nay ai cũng muốn quên đi cũng phải. Đến lúc kinh tế phát triển, hình sắc mọi nơi đều "thay da đổi thịt". Người mình hôm nay phần nhiều bàn chuyện du lịch và vui chơi, ăn nhậu. 


một thân cây cầy vươn lên giữa núi rừng 


Người viết có một hoài niệm về cây cầy khi người viết vừa ra tù. Ngày vợ chồng chúng tôi mới quen nhau, vợ là cô giáo trường quê, chồng là người "tù phạm". Có những khi hai đứa từng đi bộ lên đến xã Tân Thắng. Vợ tương lai tôi đang dạy học trên đó, một xã nhiều người Chăm, sống heo hút xa xôi so với ai dạy học gần xã Tân Thiện hay thị trấn Lagi. Con đường kỷ niệm mà người viết muốn kể thuộc Tỉnh lộ 23 tên cũ chạy từ Hàm Tân lên đến Tân Thắng, rồi con đường đất đó sẽ lên Bình Châu, Xuyên Mộc, sau đó còn chạy lên tận Bà Rịa. Phương tiện đi lại chủ yếu nhờ vào đôi chân. Chuyện khó ai tin, một thời xe đạp là cả một "gia tài" ít ai sắm nổi? Nhớ sao con đường đất xa xôi chạy dài lê thê nhưng ngày đó bỗng hóa "đáng yêu và đáng nhớ" đó là thời gian chúng tôi cùng đi bên nhau, ngày đám hỏi lại gần kề!



 Một dấu ấn khó quên trên đoạn đường kỷ niệm là gốc Cây Cầy bên đường, nơi  sắp giáp ranh xã Tân Thắng. Ngày đó có một gốc cây cầy to lớn nằm bên vệ đường. Bóng mát của cây Cầy chính là điểm dừng của bao kẻ bộ hành một thời đi bộ. Hai chúng tôi thường dừng chân nghỉ mệt bên gốc cây kia. Gốc Cầy hiển nhiên trở thành một địa điểm đáng nhớ cho tất cả người dân trong xã. Một gốc cây còn "may mắn" sót lại nhờ thân cây cong queo không ai khai thác, chặt hạ làm gì? Có nó bên đường làm bóng mát cho người cũng là điều hay. Gốc Cây Cầy từ đó trở thành một cái tên hay địa điểm người cùng thôn xã ai cũng biết. Một nơi mà bà con trong xã còn gọi  cái tên nghe khá hay đó là Hà-Mỹ-Lễ ! Hà -Mỹ- Lễ  là gì? người viết nhân tiện xin thưa đó là chữ cuối của 3 xã -Gio Hà, Gio Mỹ, Gio Lễ ngày xưa bà con Gio Linh ba xã đó từng theo chương trình Khẩn Hoang Lập ấp 1973 của Quốc Vụ Khanh Phan Quang Đán vào Bình Tuy khai hoang lập ấp mà thành. Vào xứ lạ đất Thầy Thím (Bình Tuy) người Gio Linh, ba xã nói trên sống gần nhau, chia nhau những lúc cơ hàn hoạn nạn, cùng một xã có tên Tân Sơn thuộc Hàm Tân ngày đó. Người Gio Linh ra đi nhưng trong lòng vẫn muốn cái tên Hà Mỹ Lễ canh cánh theo mình. Đó là một tâm tình vọng nhớ quê hương bản quán một mùa hè vĩnh viễn ly hương.

hình dưới minh họa: ngày đó tôi đạp xe bán dạo trên con đường gió bụi 



Rồi khi hai vợ chồng cưới nhau, non ba mươi năm trước, làm sao tôi quên bao lần đạp chiếc xe đạp thồ nặng nhọc, ì -ạch đi bán kẹo thèo lèo. Mấy mươi cây số đường trường, đất cát lồi lõm đạp cho đến Bà Tô -Xuân Sơn -Bình Giã chi đều phải đạp ngang vùng có hồ nước nóng đó. Ngày đó, con đường 23 chỉ một đám rừng tràm mọc trên nền cát trắng hoang vu, ít người qua lại và nhất là không canh tác được. Cảnh vật lúc đó quả thật hoang vắng. Mỗi lần  tôi đạp xe ngang qua, tôi có cảm giác vừa sợ vừa lo cho "cái túi tiền" sau mỗi lần đi bán hàng về.  Vốn liếng một người lúc tập đi bán rong, kiếm chẳng bao nhiêu đồng bạc nhưng là quả thật nó là cả một gia tài.

Thăm hồ nước nóng Bình Châu tết 2017

Một thời gian sau, có tin Suối Nước Nóng Bình Châu bắt đầu được chú ý. Người ta bàn tán có tin Tiệp Khắc qua đầu tư khai phá nguồn nước nóng để thu hút du lịch? Có thể năm đó bắt đầu nhá nhem chuyện kinh tế "mở cửa" của ông Nguyễn văn Linh chưa phải là Ông Nguyễn văn Kiệt?  Thời gian phôi thai thay đổi người mình sắn khoai chưa no, thành phố chưa đủ hủ tiếu bánh mì, làm sao phát triển du lịch?


Người viết còn nhơ khu suối nóng này thuộc đ Xã Tân Thắng, Hàm Tân, tỉnh Thuận Hải, không dính dáng gì vào địa phận Bình Châu cả? Bình Châu thuộc Bà Rịa và nghe tin sẽ được mở cảng và du lịch biển thôi? Bàn tán một thời gian rồi lắng im, ai cũng quên dần chuyện đó, chẳng nghe đồn đãi gì thêm.

Mọi sự lặng im một thời gian khá dài...

tháng 1/ 2017 


May thay mọi sự thay đổi, thế gian khó ai  lường?

Cho đến non ba mươi năm sau hai vợ chồng hôm đó mới có dịp thăm Suối Nước Nóng Bình Châu.  Một nơi du lịch 
gần 30 năm trước tôi từng ước mong đi xem một lần, nhưng hoàn cảnh "áo cơm" do mãi lo gò lưng đạp chiếc xe đạp thồ rong ruổi trên chặng đường dài mang cái tên Tỉnh Lộ 23. 


thú hiếm nuôi trong khu du lịch còn sơ sài 
giếng nóng này 82 độ C có thể chín trứng gà nhưng hình này chẳng thấy bốc hơi?

Nhắc đến Bình Châu một làng cá ven biển ngày trước, cụ thể là sau năm 1980,  tôi vừa "tù về" chỉ là một địa danh ven biển, đìu hịu vắng vẻ. Đó là thời "quản lý thị trường" gắt gao nhất!? Người buôn bán từ Hàm Tân, cụ thể hơn từ Tân Thiện, Cam bình phải thuê người gánh, trong đó có tôi. Cả đoàn người lầm lũi gánh cá khô trong đêm tối đi men theo mấy chục cây số bờ biển để tới Làng Bình Châu. Nơi này có xe đò an toàn chở cá khô vào đến Sài Gòn. Những bao cá khô, loại cá cơm dính đầy cát nhưng phải "buôn lậu" như thế để tránh né làm sao khỏi bị "quản lý thị trường' tại Láng Gòn (Hàm Tân) tịch thu sạch?


 Tôi nhớ sao, những triền cát cheo leo, phía dưới là sóng biển, những cái lạch nước từ Tân Sơn hay xã Tân Thắng chảy ra biển rất nguy hiểm. Sẽ có những hố ngầm nơi con lạch này chảy ra biển, chúng tôi có thể bị 'hỏng chân' có thể chết? Tôi phải gánh lội qua, phải rướn người cao lên cho hai bao cá khô khoảng 70 ký khỏi ướt vì nưóc biển, sẽ hư cá và sẽ nặng thêm cho tôi.

 Hai bàn chân không dép, chúng tôi vượt qua vài cây số bờ biển nữa để đến làng Bình Châu. Bình Châu tạm coi là phố biển, có bến xe có nhà cửa, bến cá.  Nơi này tôi sẽ nhận được hơn một trăm đồng tiền công.  Tôi Nhớ sao khi lòng phơi phới do giá trị của một trăm đồng tiền công gấp mấy lần đi làm rẫy- ruộng.

Đường về thênh thang thoải mái chỉ còn triêng gióng không. 

Men theo bờ biển về lại Hàm Tân, sóng biển rạt rào, ngoài kia là một đại dương của tự do và cả một thế giới của ước mong háo hức cho bao người. Xác con tàu cũ bị chìm hay mắc cạn có thể từ 1975 còn nhô lên mặt biển. Tất cả đều hòa nhập trong một vùng biển trời hoang vu, hay đúng ra là cả một vùng đất trời xơ xác, cả một kỷ niệm khó quên cho đến lúc đó.

HÔM NAY THAY ĐỔI NHƯ MỘT GIẤC MƠ


HỒ NƯỚC NÓNG CÀNG BIẾN ĐỔI GHÊ HỒN


HOTEL, RESORT BÌNH CHÂU

   Quê nhà lúc này mới đúng là "đất hẹp người đông". Thế là, bao nhiêu tiềm năng của thiên nhiên đều bị nạo vét tận dụng đến cạn kiệt?! Từ đất đai, cây cỏ, biển , sông, hồ, khe, suối ...tất cả đều bị lật tung theo sức người và máy, khói bụi động cơ, quảng cáo tiếp thị cho những gì bát nháo, lộn xộn sau những biển người ùa về, lướt qua và bỏ đi...

Thật sự, quê hương Việt Nam không còn nơi nào còn tĩnh lặng...thiên hạ thi đua nhau, hết tốc lực đi ra đường, lên non xuống biển hưởng thụ thăm dò rồi bỏ đi... Để lại với sóng biển, rác rưới, người xe, những vùng đất bị quản lý, khoanh vùng, những hotel xây vội, những nhà nghỉ thi đua nhau mọc lên thật nhiều ngóng chờ khách đến, chưa kịp lấy lại vốn lại vội hư hao. Thật nhiều mái nhà mới xây, những miếng đất khoanh vùng chờ giá thêm sau ai may mắn kiếm được đất khá bộn tiền, người chờ thời,  mai mốt không biết vốn liếng sẽ về đâu?

Tất cả đều đổi thay sau mấy thập niên. 

Nếu tác giả đoán chẳng lầm? không riêng gì vùng đất kỷ niệm này mà mọi nơi trên quê nhà đều thay đổi nhưng một sự thay đổi đồng lúc cùng một lần sẽ tạo nên sự CỘNG HƯỞNG CỦA DƯ THỪA CÙNG LẠM PHÁT? Hậu quả của tự nhiên có thể làm nhiều người lo ngại, cau mày do tất cả đều bị BỚI TUNG tận gốc!? Mỗi khi rừng núi, sông hồ, biển cả đều bị rối tung theo nguồn lợi tiền bạc của con người thì thiên nhiên sẽ không còn bình yên nữa.  

Hồ nước nóng, một ngày sẽ trở nên nguội lạnh từ bàn tay con người tận dụng quá mức? Bao cảnh vật thiên nhiên từ không bình an đang tiếp tục đổi thay biến dạng từ thuật " đánh phấn tô son" của con người? Một ngày mọi nơi quanh ta đều mang một màu sắc "lòe loẹt" đến nhức mắt não lòng, sẽ có lúc tâm hồn ta chắc gì đã "bình yên" theo sự đổi thay và cuốn hút của bạc tiền?! 


Hôm nay gốc Cây Cầy xa xưa dĩ nhiên không còn nữa. Con đường đất hai đứa bên nhau ngày đó cùng sánh bước đi với dặm đường xa nay đã thành xa lộ thênh thang.

 Về quê để thăm vùng kỷ niệm hay hình ảnh ngày xưa đó là chuyện quý bạn hay tôi sẽ khó lòng có được? Riêng tôi, con đường đất ngày đó nay được thay vào một xa lộ bóng loáng cùng xe cộ hào nhoáng đầy đủ tiện nghi. Tất cả đều đổi thay cũng như bóng mát cây "Cơ Nia" ngày cũ từng làm "bóng mát tình yêu" cho hai vợ chồng nay chỉ là hoài niệm một thời./.


Đinh trọng Phúc
edition 24/7/2026



CHÁU ƠI SAO QUÁ DƯ THỪA?

                           TIẾP TỤC QUA NHÀ CHÁU NỘI NĂM NAY ĐỒ CHƠI PHÒNG CHÁU NỘI RÔ 11/2024 CŨNG DƯ THỪA CÒN NHIỀU HƠN CHÁU NGOẠI NỮA?   ...