TIỆM PHỞ 909 tại TP Milpitas California --JOB CHẠY BẢN CŨNG LÀ CÔNG VIỆC ĐẦU TIÊN CỦA TÔI TẠI XỨ MỸ
tháng 9 năm 1995 (chiếc xe cạnh là của khách, thời đó tôi chỉ đi bộ ra làm thôi chưa có xe)
Gia đình tôi được đi định cư tại Hoa kỳ vào năm 1995. Đi năm này so chẳng sớm gì so với những người đi trước.
Số H.O sau này đi trễ cũng có lý do nhưng phần đông sống tại vùng nương rẫy, ít ai có điều kiện bằng kẻ sống tại thành phố. Số HO nói sau này, như gia đình người kể đây chẳng hạn, khi ra đi phải "tòn ten" dính theo số nợ! Ngoài một số họ sống thành phố, đa phần những người sau ngày tù "cải tạo" về đều mịt mờ đời sống nơi vùng nương rẫy, kiếp "phó thường dân" làm gì có điều kiện ra đi nhanh được? Do vậy, phải làm sao "có tiền để ra đi. Ngoài ra, người đi ai cũng mang theo bao nhiêu lời hứa hẹn do bà con ai cũng khổ cả?! Tâm lí ngày đó là vậy, là một sự thật khi "thời thế" đang thay đổi sang một chương mới, giao thương đổi mới bắt đầu hé dạng...người viết nhớ không lầm đó là thời của ông Võ văn Kiệt.
cậu tôi Võ Bình đón gia đình cháu tại phi trường SFO trưa 2/8/1995
Phi cơ đáp xuống phi trường SFO trưa 2 tháng 8, 1995 vợ chồng tôi cùng bầy con dại năm đứa mới hoàn hồn, như tỉnh mộng. Chỉ vài tuần sau khi có được vài thứ giấy tờ cần yếu đầu tiên, vợ tôi thì lo giữ con còn công việc đầu tiên của người kể chuyện là đi học Anh văn ESL (English as Second Language) tại các trung tâm giáo dục người lớn (MILPITAS ADULT SCHOOL) kiếm vài ba chữ. Thế mà cái đầu sao lại khó "nạp". Ngồi trong lớp gặp toàn đồng huơng, cô giáo người Mỹ lại hiền, nên chúng tôi thuờng hay "nói chuyện". Chuyện là gì? Thường chúng tôi hay nhắc đến chuyện bên quê nhà thay vì gắng nghe hay học kiếm đôi ba chữ vào đầu. Cô thầy người Mỹ dạy ở đây, họ thông cảm hoàn cảnh chúng tôi, nên không khắt khe gì trong việc học tiếng Anh. Nói với thầy cô thì chúng tôi hay nói bằng... tay! có nghĩa rằng "ra dấu" phần nhiều. Trong trí óc chúng tôi luôn luôn nghĩ về hình ảnh người thân bên nhà. Cha mẹ, em út cùng bao nhiêu chuyện làng nước ông bà. Cuối cùng có cái chuyện không bao giờ tôi quên là ...NỢ!
Số H.O sau này đi trễ cũng có lý do nhưng phần đông sống tại vùng nương rẫy, ít ai có điều kiện bằng kẻ sống tại thành phố. Số HO nói sau này, như gia đình người kể đây chẳng hạn, khi ra đi phải "tòn ten" dính theo số nợ! Ngoài một số họ sống thành phố, đa phần những người sau ngày tù "cải tạo" về đều mịt mờ đời sống nơi vùng nương rẫy, kiếp "phó thường dân" làm gì có điều kiện ra đi nhanh được? Do vậy, phải làm sao "có tiền để ra đi. Ngoài ra, người đi ai cũng mang theo bao nhiêu lời hứa hẹn do bà con ai cũng khổ cả?! Tâm lí ngày đó là vậy, là một sự thật khi "thời thế" đang thay đổi sang một chương mới, giao thương đổi mới bắt đầu hé dạng...người viết nhớ không lầm đó là thời của ông Võ văn Kiệt.
Phi cơ đáp xuống phi trường SFO trưa 2 tháng 8, 1995 vợ chồng tôi cùng bầy con dại năm đứa mới hoàn hồn, như tỉnh mộng. Chỉ vài tuần sau khi có được vài thứ giấy tờ cần yếu đầu tiên, vợ tôi thì lo giữ con còn công việc đầu tiên của người kể chuyện là đi học Anh văn ESL (English as Second Language) tại các trung tâm giáo dục người lớn (MILPITAS ADULT SCHOOL) kiếm vài ba chữ. Thế mà cái đầu sao lại khó "nạp". Ngồi trong lớp gặp toàn đồng huơng, cô giáo người Mỹ lại hiền, nên chúng tôi thuờng hay "nói chuyện". Chuyện là gì? Thường chúng tôi hay nhắc đến chuyện bên quê nhà thay vì gắng nghe hay học kiếm đôi ba chữ vào đầu. Cô thầy người Mỹ dạy ở đây, họ thông cảm hoàn cảnh chúng tôi, nên không khắt khe gì trong việc học tiếng Anh. Nói với thầy cô thì chúng tôi hay nói bằng... tay! có nghĩa rằng "ra dấu" phần nhiều. Trong trí óc chúng tôi luôn luôn nghĩ về hình ảnh người thân bên nhà. Cha mẹ, em út cùng bao nhiêu chuyện làng nước ông bà. Cuối cùng có cái chuyện không bao giờ tôi quên là ...NỢ!
Giống như đoạn trên, tôi phải ưu tiên chuyện kiếm ra đồng bạc xứ người và giải quyết những thứ tự cần yếu lúc ra đi? Những trăn trở đó làm sao cho đầu óc tôi an bình để "học chữ" đây? Ôi sau thời gian tù tội rồi mười lăm năm mịt mùng nương rẫy, một thời xuân trẻ chôn vùi nơi chốn đói khổ khát khao cho đến lúc được bàn tay "bao dung" nước người đón nhận thì lòng tôi lại cứ bị thôi thúc từ bổn phận hiện tại với vợ con cùng bao lời hứa hẹn với "trời quê nhà" xa tận nửa vòng trái đất?!
Dầu sao, điều người viết đáng viết đầu tiên rằng: chúng tôi phải biết cám ơn nước Mỹ hảo tâm đã có nhiều cách giúp đỡ bà con sang định cư nơi quê huơng mới, trong đó có gia đình vợ chồng tôi. Chính phủ nước này không bao giờ phó mặc nhà tôi cùng bầy con dại.
Dầu sao, điều người viết đáng viết đầu tiên rằng: chúng tôi phải biết cám ơn nước Mỹ hảo tâm đã có nhiều cách giúp đỡ bà con sang định cư nơi quê huơng mới, trong đó có gia đình vợ chồng tôi. Chính phủ nước này không bao giờ phó mặc nhà tôi cùng bầy con dại.
TIỆM PHỞ 909 một tiệm ăn gần nhà là "mục tiêu' cho tôi nhắm tới
-Học không học thì thôi, ta đi kiếm tiền đã!
Bụng bảo dạ thế, nhưng thú thật với bạn đọc trong lòng tôi hơi ...run. Những ấn tượng, mặc cảm tuần trước khi ông bạn H.O (anh Lữ phúc Cam đã quá vãng 2023) cho con chở giúp tôi tới một tiệm fastfood- tức bán thức ăn nhanh (Dakao Sandwich). Hình ảnh người chủ, nhỏ tuổi hơn, lừ lừ nhìn tôi từ đầu xuống chân? Coi bộ anh ta chê tôi "ôm yếu và lớn tuổi" nên từ chối khéo:
- Hẹn về nhà... gọi sau!?
Bữa đó tôi đánh liều bỏ cái lớp ESL đi thẳng vào tiệm 909 nói trên. MỘt anh chàng to mập tưởng tôi là khách, chạy vội đến, mời vào bàn.
Tôi làm bộ giở tờ báo Việt ngữ lên:
-Không, tôi xin tờ báo mà anh!
Sự thật làm gì tôi dám "kéo ghế" ăn 1 tô phở vào thời gian này!?
Tôi đánh liều hỏi thử, tuy trong lòng tôi chẳng mấy hi vọng:
-Đây cần người làm không anh Hai?
Anh ta trả lời ngay:
-A có! anh cần làm không ? bà chủ đang cần một chân chạy bàn (waiter) mấy hôm nay đây.
Ôi chao! tôi không tin vào tai mình? Nói sao hết nỗi mừng của tôi lúc này.
Bà chủ giọng Bắc , cùng tiếng nói với người chồng. Cái lợi điểm cho tôi không ngờ tới : người chồng nghe tôi là H.O nên bằng lòng ngay do ông cũng là sĩ quan VNCH nhưng nhờ "vượt biên" sớm và làm ăn thành công.
minh họa: Chiếc xe đẩy của tôi trong tiệm 909
Tôi được cho làm "part time" bán thời gian tức là nửa ngày nhằm thử sức ra sao? Làm nửa ngày có nghĩa là gần trưa, vào giờ "lunch", tiệm đông khách, tôi tới phụ dọn bàn.
Giờ người viết miêu tả sơ chiếc xe đẩy của tôi ra sao trong tiệm. Thật ra lần đầu trong đời khi sang đây tôi mới thấy chiếc xe đó. Phần sau xe luôn đèo theo một cái thùng, tôi sẽ đổ tất cả thức ăn thừa vào. Tầng trên đựng tô chén. Tầng dưới gồm hai cái thùng dựng bao nhiêu là thứ linh tinh- ly, phin cà phê v. v..
Vấn đề chính yếu là tôi phải dọn thật nhanh!
Thời này các hãng xưởng tại San Jose đang lên "như diều gặp gió". Những năm này ông Bill Clinton đang làm tổng thống, kinh tế Mỹ nói chung sung mãn, ngân quỹ Hoa kỳ dư dật. Hãng xưởng thời đó coi bộ rất đông công nhân người Việt. Giờ trưa họ ra cái tiệm phở 909 ăn "lớp trong lớp ngoài". Cao điểm giờ trưa khi nào cũng có người "get line" chờ ngoài cửa. Họ kiên nhẫn chờ tôi chùi sạch bàn xong mới được waiter mời vào. Bàn này dọn chưa xong thì bàn khác đang chờ. Chiếc xe đẩy của tôi tha hồ "tung hoành" còn tôi thì "tả xung hữu đột" chẳng khác chi "vị tướng" ngày xưa trên trận mạc không bằng?! Tướng ngày xưa ngồi trên mình ngựa, tay cầm trường đao, còn thân phận tôi lúc này tuy "tả xung hữu đột" nhưng "địch quân" của tôi chỉ là "tô chén...khách ăn xong"?!
-Không, tôi xin tờ báo mà anh!
Sự thật làm gì tôi dám "kéo ghế" ăn 1 tô phở vào thời gian này!?
Tôi đánh liều hỏi thử, tuy trong lòng tôi chẳng mấy hi vọng:
-Đây cần người làm không anh Hai?
Anh ta trả lời ngay:
-A có! anh cần làm không ? bà chủ đang cần một chân chạy bàn (waiter) mấy hôm nay đây.
Ôi chao! tôi không tin vào tai mình? Nói sao hết nỗi mừng của tôi lúc này.
Bà chủ giọng Bắc , cùng tiếng nói với người chồng. Cái lợi điểm cho tôi không ngờ tới : người chồng nghe tôi là H.O nên bằng lòng ngay do ông cũng là sĩ quan VNCH nhưng nhờ "vượt biên" sớm và làm ăn thành công.
Tôi được cho làm "part time" bán thời gian tức là nửa ngày nhằm thử sức ra sao? Làm nửa ngày có nghĩa là gần trưa, vào giờ "lunch", tiệm đông khách, tôi tới phụ dọn bàn.
Giờ người viết miêu tả sơ chiếc xe đẩy của tôi ra sao trong tiệm. Thật ra lần đầu trong đời khi sang đây tôi mới thấy chiếc xe đó. Phần sau xe luôn đèo theo một cái thùng, tôi sẽ đổ tất cả thức ăn thừa vào. Tầng trên đựng tô chén. Tầng dưới gồm hai cái thùng dựng bao nhiêu là thứ linh tinh- ly, phin cà phê v. v..
Vấn đề chính yếu là tôi phải dọn thật nhanh!
Thời này các hãng xưởng tại San Jose đang lên "như diều gặp gió". Những năm này ông Bill Clinton đang làm tổng thống, kinh tế Mỹ nói chung sung mãn, ngân quỹ Hoa kỳ dư dật. Hãng xưởng thời đó coi bộ rất đông công nhân người Việt. Giờ trưa họ ra cái tiệm phở 909 ăn "lớp trong lớp ngoài". Cao điểm giờ trưa khi nào cũng có người "get line" chờ ngoài cửa. Họ kiên nhẫn chờ tôi chùi sạch bàn xong mới được waiter mời vào. Bàn này dọn chưa xong thì bàn khác đang chờ. Chiếc xe đẩy của tôi tha hồ "tung hoành" còn tôi thì "tả xung hữu đột" chẳng khác chi "vị tướng" ngày xưa trên trận mạc không bằng?! Tướng ngày xưa ngồi trên mình ngựa, tay cầm trường đao, còn thân phận tôi lúc này tuy "tả xung hữu đột" nhưng "địch quân" của tôi chỉ là "tô chén...khách ăn xong"?!
tiệm 909 ngày đó nổi tiếng món Bánh Xèo
Giờ đông khách, thân tôi vật lộn trong cái tiệm chật hẹp, dần dà trong người thật sự ngấm mệt. Lỗ tai "muốn phun khói " đến nơi! Hai con mắt chẳng còn đâu một giây để liếc xem cái đồng hồ treo trước cửa vào bếp. Thực vậy, mục tiêu của đôi mắt tôi là tô chén ăn xong, những đồng tiền "típ" khách cho, bỏ trên bàn phải thu nhanh vào cái lon trà không, đầy lon thì lo đem cho bà chủ. Bao thức ăn thừa đổ vào cái thùng trước xe. Thời gian đó, thật lòng tôi lấy làm tiếc cho những con gà con chiên vàng hươm khách ăn chỉ một nửa, những tô phở không hết, mấy dĩa cơm trắng ngần cũng chỉ vơi phần nào...
- Ai đời? thật phí của trời, thiên hạ đang đói !?
- Ai đời? thật phí của trời, thiên hạ đang đói !?
Đúng vậy, tâm lý của một người vừa giã từ vùng đất khổ khoai sắn thế cơm thì làm sao tránh được sự tiếc rẽ như thế.
hình cũ bên nhà: ngày tết các ông 'phó nhòm' xã Tân Thiện đi chụp dạo vùng kinh tế mới như nơi tôi ở. Tết 1992 có được một hình kỷ niệm chuồng heo (hình phó nhòm Đinh Hữu Thư Cam Bình Hàm Tân)
Tôi chợt nhớ lại cái chuồng heo, bao ngày lận đận bên nhà...đó là con heo nái vợ chồng tôi nuôi. Những con heo ăn toàn rau và xác khoai mì, cùng muối, ít khi có được cá:
-Ui chà! hồi đó có bao thứ dư ni cho heo mình ăn hè?!
Tôi chỉ nghĩ thoáng qua thôi, do hai chân phải hoạt động nhanh, lui tới, qua lại, đẩy xe qua bên này dọn nhanh bàn bên kia trong khi khách đang ăn, ồn ào náo nhiệt. Vừa dọn bàn, nhưng tôi phải khéo léo với khách. Thỉnh thoảng tôi còn bỏ xe chạy vào lấy vài thứ cho hai ba người khách "khó tánh" nào đó đòi hỏi, cằn nhằn?...nào phở nguội, rau chưa sạch, nào thêm đá, chế bình trà vv
Tội nghiệp thân tôi, lúc nào tôi cũng xin cô giáo người Mỹ dạy lớp ESL ngày đó ra sớm mười lăm phút, xong tôi hộc tốc chạy qua tiệm phở thì vừa lúc khách ào ào vô! Hơn 3 giờ chiều tôi ra về với điều kiện phải chùi xong sàn nhà. Bữa cơm trưa của tôi cũng mấp mé gần hơn 3 giờ. Về nhà cơm tối tôi chẳng muốn ăn do quá mệt.
hình cũ bên nhà: ngày tết các ông 'phó nhòm' xã Tân Thiện đi chụp dạo vùng kinh tế mới như nơi tôi ở. Tết 1992 có được một hình kỷ niệm chuồng heo (hình phó nhòm Đinh Hữu Thư Cam Bình Hàm Tân)
Tôi chợt nhớ lại cái chuồng heo, bao ngày lận đận bên nhà...đó là con heo nái vợ chồng tôi nuôi. Những con heo ăn toàn rau và xác khoai mì, cùng muối, ít khi có được cá:
-Ui chà! hồi đó có bao thứ dư ni cho heo mình ăn hè?!
Tôi chỉ nghĩ thoáng qua thôi, do hai chân phải hoạt động nhanh, lui tới, qua lại, đẩy xe qua bên này dọn nhanh bàn bên kia trong khi khách đang ăn, ồn ào náo nhiệt. Vừa dọn bàn, nhưng tôi phải khéo léo với khách. Thỉnh thoảng tôi còn bỏ xe chạy vào lấy vài thứ cho hai ba người khách "khó tánh" nào đó đòi hỏi, cằn nhằn?...nào phở nguội, rau chưa sạch, nào thêm đá, chế bình trà vv
Tội nghiệp thân tôi, lúc nào tôi cũng xin cô giáo người Mỹ dạy lớp ESL ngày đó ra sớm mười lăm phút, xong tôi hộc tốc chạy qua tiệm phở thì vừa lúc khách ào ào vô! Hơn 3 giờ chiều tôi ra về với điều kiện phải chùi xong sàn nhà. Bữa cơm trưa của tôi cũng mấp mé gần hơn 3 giờ. Về nhà cơm tối tôi chẳng muốn ăn do quá mệt.
***
Chỉ qua một thời gian ngắn, ông chủ để ý thấy tôi làm siêng năng... Siêng ở đây là không bao giờ dám đứng. Hết chùi bàn thì lại, bỏ thêm giấy lau miệng vào những cái hộp sắt tây , hay chêm thêm tương ớt. Mệt quá tôi chẳng cần gì học hành nữa.
Thôi ta nghỉ quách!
Nghỉ quách tức là quyết định dứt khoát, bỏ cái lớp người lớn ESL cạnh nhà vào "miền dĩ vãng". Cần tiền ! mà tiên đây là tiền mặt (cash) chính phủ chẳng biết, mà họ chẳng cần biết vì họ "thừa biết ". Chính phủ "du di" cho ba "thằng nghèo" như tôi có thêm chút đỉnh tiền mặt, "không khai báo" cho đời bớt khổ, chứ giàu có gì cho lắm đâu.
Số người viết thật may mắn!
Số người viết thật may mắn!
Không biết may hay nhờ siêng năng? Sau khoảng một tháng làm bán thời gian, tôi được ông bà chủ cho làm "full time" tức toàn thời gian.
Tôi chinh thức lên được chức "waiter"! ôi "hách" chưa? waiter có nghĩa là đứng ghi order của khách . Việc chùi bàn, có thằng Mễ mười mấy tuổi vào thay. Thằng nhỏ người Mễ nó là thanh niên tức nhiên à mạnh hơn tôi thiệt! hết chùi bàn nó chạy lui sau bếp lo phụ clean (chùi) song chảo. Chuyện song chảo không phải dễ vì thợ bếp nấu xào liên tục, và lại chùi rửa liên tu bất tận, phải có sức mới chùi nổi. Sức nó còn đảm nhiệm việc chùi nhà, sạch restroom nói chung nó không có cái "đặc ân" mang cái tạp- dề đen cùng sơ mi trắng, quần đen dài đứng ghi order như chúng tôi.
.jpg)
Trở lại việc waiter của tôi. Thời buổi này khoảng 1996 kinh tế vùng Silicon Valley này là trung tâm điện tử và điện toán thế giới. Cái hãng Solectron điện tử gần tiệm tôi làm có nhiều dãy building, nhân công toàn người VN. Họ hay 'sà qua' tiệm tôi ăn trưa. Thứ Sáu sau khi lảnh lương họ vào tiệm này ăn bánh xèo. Bánh xèo 909 tiệm tôi nổi tiếng trong vùng, được xem là "độc nhất vô nhị". Khách ăn bánh xèo càng lúc càng đông nhất là ngày cuối tuần. Hai ngày weekend rõ ràng mấy người waiter chúng tôi lấy order cho khách muốn "bù đầu bốc khói" đến nơi. Kỷ niệm chạy bàn ở đây tôi không quên được hình ảnh một toán ăn gia đình vào ăn bánh xèo ngày đó. Khách quá đông, tôi vừa lấy order bàn này vội đem ngay vào nhà bếp. Sự mệt mỏi rõ ràng đang đến thân tôi như "tẩu hỏa nhập ma" trong cuốn truyện kiếm hiệp năm xưa thay vì đem order vào ngay cho nhà bếp, tôi bị chi phối bởi những nơi khác nên hoảng loạn bỏ luôn cái order ghi xong vào túi tạp dề trước bụng thay vì vào dán trong bếp cho các bà bếp đổ bánh xèo? Ba cái bàn tiếp nhau cùng hơn hai chục người khách ngồi đợi ...bánh xèo "dài cả cổ"? Khách bàn khác ăn xong ra về rồi, nhưng cả đại gia đình kia ngồi đợi mãi? Bánh xèo đâu? cái order nó bị quên nằm trong tạp dề tôi rồi?!
Tôi chinh thức lên được chức "waiter"! ôi "hách" chưa? waiter có nghĩa là đứng ghi order của khách . Việc chùi bàn, có thằng Mễ mười mấy tuổi vào thay. Thằng nhỏ người Mễ nó là thanh niên tức nhiên à mạnh hơn tôi thiệt! hết chùi bàn nó chạy lui sau bếp lo phụ clean (chùi) song chảo. Chuyện song chảo không phải dễ vì thợ bếp nấu xào liên tục, và lại chùi rửa liên tu bất tận, phải có sức mới chùi nổi. Sức nó còn đảm nhiệm việc chùi nhà, sạch restroom nói chung nó không có cái "đặc ân" mang cái tạp- dề đen cùng sơ mi trắng, quần đen dài đứng ghi order như chúng tôi.
.jpg)
Thế là cả ba bàn đồng đứng dậy bỏ ra về? Nhà bếp phân bua do không có order treo dưới đó? Tôi cứ cãi và "đoan quyết" họ làm rơi hay quên? Tối về, tôi chợt lạnh người khi khám phá ra tờ order tôi ghi cho đại gia đình đó nó nằm trong góc tạp dề của tôi?! lòng tôi khá hối hận và nhớ mãi hình ảnh một bàn dài khách đứng dậy bỏ đi, những khuôn mặt bất mãn, thất vọng...
Trở lại chuyện bưng phở...
Vừa lấy order của khách, tôi vừa có nhiệm vụ bưng phở. Phải học thuộc vị trí số bàn theo bill mà bưng ra. Ngoài ra, người kể chuyện này phải học thuộc số của loại tô phở, món ăn...ví dụ khách kêu trong menu một số 1 một số 4 và một số 5 tức là một tô phở lớn, một tô đặc biệt và một tô phở đặc biệt vừa. Đó là chưa kể phải thuộc mấy món cơm, bò kho bánh cuốn xào khác nữa...
Nhớ hình ảnh, mấy tô phở ở xứ này sao lớn quá?! Người viết phải ví von tô phở đó lớn đến nỗi "vịt lội còn được". Nhưng cái mâm rộng hình chữ nhật mỗi lần người waiter bưng ra sắp đầy tới năm, sáu tô- nặng ơi là nặng!
Người kể muốn diễn tả lại bao nhiêu hình ảnh lao xao, ồn ào trong một tiệm ăn đông khách ngày đó. Đó cũng là một thời gian kinh tế phát đạt của những năm gần tới cái đích năm 2000. Đó là thời kỳ có nhiều tiệm ăn Việt Nam phát đạt đi lên cùng với nền kinh tế thịnh vượng của vùng Silicon Valley, từng mang danh là Thung Lũng Điện Toán.
Cái điệp khúc lấy order, đem nhanh vào, bưng phở ra, mắt ngó láo liên coi ngoài cửa có khách đứng chờ hay không, mời vào bàn, không được quên đem tới bàn cuốn menu cho khách chọn món. Một waiter tốt trong tiệm này có nghĩa chân không bao giờ đi "thủng thẳng" mà cũng không đồng nghĩa với chạy "vùn vụt"?!... Động tác đôi chân của người làm trong tiệm, những waiter ai cũng giống nhau, khi nào cũng phải "thoăn thoắt", miệng không bao giờ ngơi:
Cái điệp khúc lấy order, đem nhanh vào, bưng phở ra, mắt ngó láo liên coi ngoài cửa có khách đứng chờ hay không, mời vào bàn, không được quên đem tới bàn cuốn menu cho khách chọn món. Một waiter tốt trong tiệm này có nghĩa chân không bao giờ đi "thủng thẳng" mà cũng không đồng nghĩa với chạy "vùn vụt"?!... Động tác đôi chân của người làm trong tiệm, những waiter ai cũng giống nhau, khi nào cũng phải "thoăn thoắt", miệng không bao giờ ngơi:
- Nước sôi! nước sôi ! tránh ...tránh!
Đó là lúc tôi bưng phở ra. Xong, tôi tức tốc nhiệm vụ waiter không thừa một giây nào:
-Dạ thưa, ông lấy order chưa ạ?
- Bàn số...thêm ly nước chanh, bàn...3 ly đá lạnh, bàn...thêm dĩa giá trụng (luộc) ...
Người viết chẳng hề có thì giờ để liếc lên cái đồng hồ. Mà coi giờ làm gì ! "khách hàng là Thượng Đế ", phục vụ khách và bưng phở là chính, ăn trưa cho mình tính sau . Khi nào hết khách trưa thì cùng nhau chùi cho xong sàn nhà và thay phiên nhau ăn. Khi ăn cũng phải ngó ra cửa xem chừng có khách vào hay không? Ăn trưa phải nhanh kẻo khách tối đang vào. Đó là những gì tạo cho những ông bạn cũng HO nhưng tự ái lại CAO! vào đó làm waiter, hay phụ bếp chùi soong chỉ một bữa và "đầu hàng" bỏ về? Có ông bạn cùng đi từ miền đất khổ, qua trước người kể hơn một năm cũng vào một tiệm ăn Việt, được giao trách nhiệm chùi song chỉ đúng MỘT ngày anh quăng hết ra về! Tiệm 909 này, có ông bạn tuổi bằng tôi được giới thiệu vô làm lại được giao phó "chùi song" cũng đúng MỘT ngày?! Số tôi may không được giao phó phụ bếp chùi song mà lên ngay làm "waiter" ghi order cho khách. Nghĩ lại số song chảo dưới bếp chùi liên tục, cái chảo này xong, lo chùi ngay để thợ bếp làm món khác, rồi cái song kia chảo nọ tiệm có cả trăm món ăn, phải có sức mạnh mới làm nổi?!
- Bàn số...thêm ly nước chanh, bàn...3 ly đá lạnh, bàn...thêm dĩa giá trụng (luộc) ...
Người viết chẳng hề có thì giờ để liếc lên cái đồng hồ. Mà coi giờ làm gì ! "khách hàng là Thượng Đế ", phục vụ khách và bưng phở là chính, ăn trưa cho mình tính sau . Khi nào hết khách trưa thì cùng nhau chùi cho xong sàn nhà và thay phiên nhau ăn. Khi ăn cũng phải ngó ra cửa xem chừng có khách vào hay không? Ăn trưa phải nhanh kẻo khách tối đang vào. Đó là những gì tạo cho những ông bạn cũng HO nhưng tự ái lại CAO! vào đó làm waiter, hay phụ bếp chùi soong chỉ một bữa và "đầu hàng" bỏ về? Có ông bạn cùng đi từ miền đất khổ, qua trước người kể hơn một năm cũng vào một tiệm ăn Việt, được giao trách nhiệm chùi song chỉ đúng MỘT ngày anh quăng hết ra về! Tiệm 909 này, có ông bạn tuổi bằng tôi được giới thiệu vô làm lại được giao phó "chùi song" cũng đúng MỘT ngày?! Số tôi may không được giao phó phụ bếp chùi song mà lên ngay làm "waiter" ghi order cho khách. Nghĩ lại số song chảo dưới bếp chùi liên tục, cái chảo này xong, lo chùi ngay để thợ bếp làm món khác, rồi cái song kia chảo nọ tiệm có cả trăm món ăn, phải có sức mạnh mới làm nổi?!
Số tôi may hay ông bà chủ chấm "ngoại hình" nên ưu tiên cho tôi làm waiter đứng lấy order cho khách? Tôi không hiểu, nhưng giá tôi được cho xuống phụ chùi song dưới bếp, làm liên tu bất tận thế kia? cộng thêm không khí nóng dưới đó có thể người viết không đoan chắc có "chịu" nổi không? Gần sáu năm đói ăn trong trại "tù cải tạo" về lại vùng nương rẫy gần mười lăm năm thiếu thốn ...ngày ra đi xứ Mỹ với thân thể ốm o hao gầy của một chiến bại binh cùng một tiều phu "bất đắc chí" nơi khoai thừa cơm thiếu có thể được lên lấy order cho khách hay làm waiter là sự ưu tiên của ông bà chủ đó rồi.
Đoạn trên là hình ảnh người kể miêu tả cho bạn đọc tưởng tượng ra trong giờ ăn trưa. Nhưng vào hai ngày weekend thì sao? Không thể nào nói hết "cái mệt của thân này" trong khi thiên hạ có thì giờ rảnh rỗi đi "enjoy" vào hai ngày cuối tuần. Cũng phải thôi! họ làm việc cả tuần mệt mỏi, căng thẳng trong hãng xưởng, công ty, đây là lúc họ cùng gia đình đi ăn tiệm chứ! Nhất là khi tiệm tôi nổi tiếng với món "BÁNH XÈO"! Cũng là bánh khoái, nhưng cái bánh xèo tiệm tôi làm to hơn. Khách thường kêu một cái cho mỗi người là đủ. Hai ngày cuối tuần là hai ngày tiệm đông khách nhất. Từ ông bà chủ cho đến người làm đều làm việc phục vụ rất căng thẳng, phải nói là mệt "bù đầu"! nhưng bù lại tiền vô ào ào! tiền "típ" cũng đầy ắp cái lon làm mọi người ai cũng không quản mệt nhọc muốn hụt hơi trong người.
Lao động kiếm đồng tiền mặt của người VN, cho tiệm VN, là vậy. Phải làm "xịt khói" từ 9 giờ sáng đến 9 giờ tối , còn thâm của chúng tôi gần nửa tiếng vì dọn dẹp mà ra về.
Khu apartment gia đình tôi thuê gần tiệm phở tôi làm. Thời gian này tôi chưa có xe mà chẳng cần xe làm gì do tôi chỉ đi bộ tới làm thôi. Có nhiều đêm vợ tôi dẫn mấy đứa con ra thăm nói đúng ra là xem tôi làm ra sao? Tôi chẳng biết có vợ con đứng ngoài cửa kiếng. Vợ tôi chỉ cho các con xem ba chúng làm lụng khổ cực ra sao? Dĩ nhiên tôi chẳng hay biết rằng có vợ con đang đứng ngoài cái cửa kiếng lớn ngoài tiệm nhìn vào. Sau này nhờ vợ tôi kể lại, tôi mới hay. Tôi thật sự cảm động do biết vợ mình lo lắng sức khỏe cho tôi. Nhưng dù tôi làm lụng cực khổ ra sao cũng không bằng trách nhiệm vợ mình phải hàng ngày chăm lo miếng ăn cái mặc cho bầy con nhỏ năm đứa!? Một ước mong thầm kín trong lòng: Biết đâu nhờ hình ảnh đó, mai mốt đàn con hai vợ chồng tôi sẽ chăm lo học hành tấn tới cũng nên!?
Dù sao chăng nữa, tôi cũng cám ơn tiệm Việt Nam, quán VN nơi xứ lạ quê người. Nhờ vào kinh tế xứ Mỹ đang lên mới có công ăn việc làm cho những người cần việc- cần tiền như chúng tôi lúc đó. Từ những chịu khó và siêng năng, làm tiền mặt giải quyết cho những người đi định cư xứ người với tình trạng vô nghề, vô nghiệp, chưa được hòa nhập vào xã hội mới. Làm người ta biết quý trọng đồng bạc hay ý nghĩa hơn, làm người ta biết thương những ai lao động chân tay.
Ngồi kể chuyện ngày đầu qua Mỹ, ngó vậy mà đã ngót hơn ba mươi năm xa xứ! Thời gian vùn vụt trôi nhanh, chẳng trách gì nay vợ chồng tôi đà lưng còng tóc bạc. Hình ảnh ngày đầu nơi quê hương mới Hoa Kỳ qua hơn ba thập niên vẫn mãi trong trí nhớ chúng tôi; đó là chuỗi tháng ngày xa quê cùng lạ lẫm đủ thứ với những ước mong và lận đận khó quên. Trong bao chuyện khó quên cho gia đình tôi ngày đầu qua Mỹ vẫn mãi là hình ảnh ngày TÔI ĐI CHẠY BÀN nhằm mưu sinh cho cuộc sống ./.
Đoạn trên là hình ảnh người kể miêu tả cho bạn đọc tưởng tượng ra trong giờ ăn trưa. Nhưng vào hai ngày weekend thì sao? Không thể nào nói hết "cái mệt của thân này" trong khi thiên hạ có thì giờ rảnh rỗi đi "enjoy" vào hai ngày cuối tuần. Cũng phải thôi! họ làm việc cả tuần mệt mỏi, căng thẳng trong hãng xưởng, công ty, đây là lúc họ cùng gia đình đi ăn tiệm chứ! Nhất là khi tiệm tôi nổi tiếng với món "BÁNH XÈO"! Cũng là bánh khoái, nhưng cái bánh xèo tiệm tôi làm to hơn. Khách thường kêu một cái cho mỗi người là đủ. Hai ngày cuối tuần là hai ngày tiệm đông khách nhất. Từ ông bà chủ cho đến người làm đều làm việc phục vụ rất căng thẳng, phải nói là mệt "bù đầu"! nhưng bù lại tiền vô ào ào! tiền "típ" cũng đầy ắp cái lon làm mọi người ai cũng không quản mệt nhọc muốn hụt hơi trong người.
Lao động kiếm đồng tiền mặt của người VN, cho tiệm VN, là vậy. Phải làm "xịt khói" từ 9 giờ sáng đến 9 giờ tối , còn thâm của chúng tôi gần nửa tiếng vì dọn dẹp mà ra về.
Khu apartment gia đình tôi thuê gần tiệm phở tôi làm. Thời gian này tôi chưa có xe mà chẳng cần xe làm gì do tôi chỉ đi bộ tới làm thôi. Có nhiều đêm vợ tôi dẫn mấy đứa con ra thăm nói đúng ra là xem tôi làm ra sao? Tôi chẳng biết có vợ con đứng ngoài cửa kiếng. Vợ tôi chỉ cho các con xem ba chúng làm lụng khổ cực ra sao? Dĩ nhiên tôi chẳng hay biết rằng có vợ con đang đứng ngoài cái cửa kiếng lớn ngoài tiệm nhìn vào. Sau này nhờ vợ tôi kể lại, tôi mới hay. Tôi thật sự cảm động do biết vợ mình lo lắng sức khỏe cho tôi. Nhưng dù tôi làm lụng cực khổ ra sao cũng không bằng trách nhiệm vợ mình phải hàng ngày chăm lo miếng ăn cái mặc cho bầy con nhỏ năm đứa!? Một ước mong thầm kín trong lòng: Biết đâu nhờ hình ảnh đó, mai mốt đàn con hai vợ chồng tôi sẽ chăm lo học hành tấn tới cũng nên!?
Dù sao chăng nữa, tôi cũng cám ơn tiệm Việt Nam, quán VN nơi xứ lạ quê người. Nhờ vào kinh tế xứ Mỹ đang lên mới có công ăn việc làm cho những người cần việc- cần tiền như chúng tôi lúc đó. Từ những chịu khó và siêng năng, làm tiền mặt giải quyết cho những người đi định cư xứ người với tình trạng vô nghề, vô nghiệp, chưa được hòa nhập vào xã hội mới. Làm người ta biết quý trọng đồng bạc hay ý nghĩa hơn, làm người ta biết thương những ai lao động chân tay.
Ngồi kể chuyện ngày đầu qua Mỹ, ngó vậy mà đã ngót hơn ba mươi năm xa xứ! Thời gian vùn vụt trôi nhanh, chẳng trách gì nay vợ chồng tôi đà lưng còng tóc bạc. Hình ảnh ngày đầu nơi quê hương mới Hoa Kỳ qua hơn ba thập niên vẫn mãi trong trí nhớ chúng tôi; đó là chuỗi tháng ngày xa quê cùng lạ lẫm đủ thứ với những ước mong và lận đận khó quên. Trong bao chuyện khó quên cho gia đình tôi ngày đầu qua Mỹ vẫn mãi là hình ảnh ngày TÔI ĐI CHẠY BÀN nhằm mưu sinh cho cuộc sống ./.
Đinh trọng Phúc
Edition
14/7/2026
No comments:
Post a Comment