Saturday, May 16, 2026

NGỤ NGÔN- ĐẠI HỘI MUÔN THÚ-CHUYỆN LÃO CHIÊM TINH

 dịch thuật và lời bàn by Đinh trọng Phúc

edition


 ĐẠI HỘI MUÔN THÚ 

Thưở khai thiên lập địa, muôn thú còn nói chuyện được với nhau thì không may có một trận ĐẠI DỊCH ập đến.
 Muôn thú chết nhiều quá do không còn cái gì để ăn cả. Chúng lang thang vất vưởng đó đây. Lúc này Cáo Chúa khó lòng tìm ra con gà mập mạp hay Ngài Sói cũng khó lòng kiếm ra con cừu non nào cho vừa miệng?
Bấy giờ SƯ TỬ, là chúa mọi loài, quyết định triệu tập đại hội các loài thú lại và phán:
-Các khanh thân mến, ta tin rằng Thượng Đế đã phái một trận ĐẠI DỊCH xuống trần gian để trừng phạt chúng ta do chúng ta đã phạm nhiều tội lỗi đối với Người. Trong Đại Hội này sẽ tìm ra ai là người nhiều tội lỗi nhất thì đem ra TẾ TRỜI hòng mong Ngài xá tội cho chúng ta.
Sư Tử tiếp:
-Ta sẽ tự khai tội lỗi của ta trước tiên. Ta thừa nhận với các khanh rằng ta là kẻ nhiều tội lỗi nhất. Do ta quá tham ăn. Ta từng ăn không biết cơ man nào là cừu lúc chúng chẳng làm hại gì ta cả? Ta ăn cả dê bò nai nữa. Ta thú nhận có lúc ta còn ăn luôn cả những kẻ chăn cừu.
-Giờ đây ta là kẻ nhiều tội nhất. Ta sẵn sàng hi sinh. Nhưng ta cho rằng trước khi ta đền tội thì mọi loài phải lần lượt bước ra tự khai tội của mình để Đại HỘi phán xét ai là kẻ nhiều tội nhất mới được.
CÁO  bước ra tâu:
-Tâu bệ hạ, ngài thật quá lương hảo. Tại sao lại cho là tội khi ngài phải ăn cừu? Ai nói tội lỗi như vậy quả là đần độn. PHải vinh hạnh lắm và đại phước mới được ngài Ngự Thiện. Bệ Hạ đã ban phước cho kẻ nào được ngài xơi mới đúng.

CÁO lại nịnh tiếp:
-Còn kẻ chăn cừu cũng vậy Bệ Hạ sao quá quan tâm? chúng ta đây ai nấy đều thừa nhận rằng mọi loài đều đua nhau để cống hiến cho ngài mà.

Mọi thú đều vỗ tay reo hò cho Cáo nói quá đúng và quá hay! Rồi lần lượt đến CỌP, GẤU, SÓI cùng nhiều thú khác, chúng đều tự cho là có tội nhất?! Nhưng cuối cùng, con nào cũng 'trong sạch thánh thiện' như thần thánh và hoàn toàn 'vô tội', rồi cuối cùng bầy thú nịnh bợ đó lại được miễn tội hết thảy?!
Cuối hết, có một CHÚ LỪA ngu ngơ bước ra:
-Ta nhớ lại ...
Lừa vừa ngậm ngùi vừa hối hận kể tiếp:
-Có bữa ta bước qua cánh đồng cỏ của các vị tu sĩ. Cỏ non quá khiến ta không cầm lòng được nên gặm một mớ. Ta thật đáng tội do ta không có quyền được ăn thứ cỏ đó. Ta thừa nhận...
Lừa nói chưa dứt câu thì cả Đại Hội đều nhao nhao lên ngắt lời:
-Đây mới chính là THỦ PHẠM. Hắn là kẻ đem sự TRỪNG PHẠT tới cho chúng ta. Thật là một 'tội ác kinh hoàng' khi hắn dám ăn ...CỎ thuộc quyền người khác? Tội này bất cứ ai cũng đáng treo cổ huống gì là ...lừa?

Lập tức toàn thể Đại Hội Tòa Án kia đều đồng ý kết tội cho LỪA. 
Sói là đứa xung phong đứng ra kết liễu đời LỪA để cúng Trời; nhưng buổi lễ chẳng cần Nghi Thức Tế Cúng gì ráo?

* NGU CŨNG CHẾT DẠI CŨNG CHẾT CHỈ CÓ BIẾT THÌ KHÔNG
* KẺ NGU NGƠ THƯỜNG LÀM NẠN NHÂN CHO BỌN ÁC
KẺ SỨC YẾU THẾ CÔ THƯỜNG THƯỜNG LÀM VẬT HI SINH CHO KẺ ÁC VÀ LẮM QUYỀN LỰC
*  CÁ LỚN NUỐT CÁ BÉ 

LỜI BÀN của người dịch


Từ xưa đến nay xã hội nào cũng vậy kẻ xu nịnh bè phái lúc nào cũng đông. Biết cách sống chính là nguyên tắc của hai hạng người khôn và dại.

Nhưng khôn và dại hai nguyên lý này lại được định nghĩa qua cách nhìn của hai hạng người tầm thường và uyên bác.

Người tầm thường cho rằng biết sống đúng với hoàn cảnh dù luồn cúi xu nịnh để 'trứng không chọi đá' mới là khôn. Họ cho rằng Cứng thì dễ gãy, chuốc hại vào thân hay thật thà chân phát quá rồi cũng bị số đông tiêu diệt. Luồn lách biết sống cùng bè phái là cách sống vinh thân phì da như hiện tại. Liêm khiết không xu nịnh là 'quân tử Tàu' trước sau gì cũng bị số đông xiểm nịnh loại thải mà thôi. Kẻ tầm thường họ sẽ sống theo nguyên lý SỐ ĐÔNG

Bậc thức giả, uyên thâm họ còn nghĩ sâu xa hơn một bậc do KHÔN CŨNG CHẾT, DẠI CŨNG CHẾT BIẾT THÌ SỐNG ...
Ngày xưa cụ Trạng Trình Nguyễn bỉnh Khiêm viết...TA DẠI TA TÌM NƠI VẮNG VẺ NGƯỜI KHÔN NGƯỜI ĐẾN CHỐN LAO XAO (Cảnh Nhàn/Bạch Vân Am Thi Tập)
Chốn quan trường đầy xu nịnh khôn theo cách theo bè phái chỉ vinh thân một thời rồi khi thời thế xoay chiều rồi cũng chết, dại quá cứ đưa thân quân tử ra chống cường quyền thì cũng bị bầy ác gian tiêu diệt...
Chuyện sinh hoạt hàng ngày chúng ta hay thấy sự so đo giữa dại khôn và lối sống. Thời vật chất thăng hoa cùng cực lắm nguyên tắc sống dựa theo dại khôn càng lúc càng nảy sinh ra nhiều. Thế nhưng càng nói dại khôn càng nhiều thì thế nhân càng lắm khổ đau, xã hội suy đồi càng lúc càng trầm trọng.

Khó mà áp dụng "khôn cũng chết dại cũng chết BIẾT thì sống" do cách hiểu chữ BIẾT thật muôn hình vạn trạng. Sống tùy hoàn cảnh tùy thời nhưng phải có cái TRÍ để giữ an toàn cho bản thân mình. Điếu cốt lõi luôn giữ chữ TÂM trong mình như gìn giữ viên ngọc sáng không cần ai biết, điều thứ hai ta phải hiểu chữ BIẾT là gì chứ không hề xu nịnh, luồn cúi, tán tận lương tâm và cạn cả lương tri mới gọi là Biết.

Do đâu, do THẾ THƯỢNG ÁC NHÂN ĐA (trên đời kẻ ÁC rất nhiều) ÁC mang nhiều khuôn mặt và hình thức. Nguy hiểm nhất là những kẻ mang mặt nạ hiền nhân nhưng trong lòng không biết bao nhiêu âm mưu xảo kế. Trong chính trường, quốc gia nào càng lớn nhưng chính phủ lắm bọn chính khách bất tài lại xu nịnh phò ác không trung thành với đất nước hay lãnh đạo u minh ,độc tài, bạo ngược láo khoét càng đưa nước đó vào hố sâu suy vong sụp đổ.

The Animals & the Plague

Once upon a time a severe plague raged among the animals. Many died, and those who lived were so ill, that they cared for neither food nor drink, and dragged themselves about listlessly. No longer could a fat young hen tempt Master Fox to dinner, nor a tender lamb rouse greedy Sir Wolf's appetite.

At last the Lion decided to call a council. When all the animals were gathered together he arose and said:

"Dear friends, I believe the gods have sent this plague upon us as a punishment for our sins. Therefore, the most guilty one of us must be offered in sacrifice. Perhaps we may thus obtain forgiveness and cure for all.

"I will confess all my sins first. I admit that I have been very greedy and have devoured many sheep. They had done me no harm. I have eaten goats and bulls and stags. To tell the truth, I even ate up a shepherd now and then.

"Now, if I am the most guilty, I am ready to be sacrificed. But I think it best that each one confess his sins as I have done. Then we can decide in all justice who is the most guilty."

"Your majesty," said the Fox, "you are too good. Can it be a crime to eat sheep, such stupid mutton heads? No, no, your majesty. You have done them great honor by eating them up.

"And so far as shepherds are concerned, we all know they belong to that puny race that pretends to be our masters."

All the animals applauded the Fox loudly. Then, though the Tiger, the Bear, the Wolf, and all the savage beasts recited the most wicked deeds, all were excused and made to appear very saint-like and innocent.

It was now the Ass's turn to confess.

"I remember," he said guiltily, "that one day as I was passing a field belonging to some priests, I was so tempted by the tender grass and my hunger, that I could not resist nibbling a bit of it. I had no right to do it, I admit—"

A great uproar among the beasts interrupted him. Here was the culprit who had brought misfortune on all of them! What a horrible crime it was to eat grass that belonged to someone else! It was enough to hang anyone for, much more an Ass.

Immediately they all fell upon him, the Wolf in the lead, and soon had made an end to him, sacrificing him to the gods then and there, and without the formality of an altar.

The weak are made to suffer for the misdeeds of the powerful.

 



CHUYỆN LÃO CHIÊM TINH





Xưa lắm rồi có một Lão Chiêm Tinh. Ông ta rất tự hào về tài thiên văn của mình do đoán được vận mạng của các vì sao trên trời và tự phong cho lão là CHIÊM TINH tài ba quán chúng. 

Hằng đêm Lão chiêm tinh này bỏ hết thì giờ ngắm lên bầu trời mà thôi.

Một buổi tối nọ, Lão đi bách bộ dọc theo con đường chính trong làng. Mắt lão chằm chặp dán lên bầu trời ngắm hết vì sao này sang vì sao nọ... Lúc đó Lão Chiêm Tinh tưởng chừng như vận mệnh của thế giới và vũ trụ này nằm trong tay Lão không bằng? Thình lình Lão bước hụt chân rơi xuống một cái hố đầy bùn.

Lão Chiêm Tinh la toáng lên, hoảng hốt. Chân tay Lão bấu víu khắp thành hố nhưng bùn trơn trợt quá khiến Lão không tài nào lên được?!

Nghe tiếng ông già kêu van bà con dân làng lật đật chạy đến.

Kéo giúp Lão Chiêm Tinh lên xong, một người trong làng mới mỉa mai:

-Này Lão? Nghe lão đoán được tương lai vận số tất cả vì sao trên trời thế mà cái trước chân Lão cũng không hề biết trước được thế là làm sao? 

Tai nạn này cũng dạy cho Lão một bài học đó. Hãy lo chuyện trước mắt đã, còn tương lai của vũ trụ này thì để tự nó liệu lấy.

Một người khác phụ hoạ:

- Bài học này thật đáng cho ông! Ông cứ lo chuyện trời đất, vu vơ, trong khi ông chẳng hề biết chi chuyện trong làng này cả?

LỜI BÀN

Có thể chuyện này là trường hợp để ví von cho cái sự đời hiện nay trong cuộc sống chúng ta. Có nhiều người không lo chuyện thực tế trong gia đình mà dòm ngó hay lo chuyện đâu đâu xa rời thực tế. Chăm sóc những thứ thực tế trước mắt dù nhỏ đến đâu cũng còn ích lợi cho gia đình cho bản thân. Người dịch nhớ đến câu chuyện vui sau , rất lâu hình như trong báo vui cười trước 1975
...có thằng bé con bênh vực cho bố nó khi người khách nói hay chỉ trích bố mình là không tích sự gì cả. Nó nói:
- Mẹ cháu sao quan trọng bằng bố cháu được, mẹ cháu suốt ngày chỉ cầm vá và nấu ăn thôi
-Thế thì bố cháu quan trọng hơn sao? Người khách hỏi vặn
-Bố cháu quan trọng hơn chứ, này nhé bố cháu ngồi vừa xem báo vừa 'quyết định' ông X có khả năng làm thủ tướng, ông Y. làm bộ trưởng Bộ Công An...bác thấy đó bố cháu quan trọng hơn hay mẹ cháu hả bác?...

Người đời hay dùng thành ngữ "lo chuyện tào lao" cũng ý nghĩa đó. Đó là những thứ thiếu thực tế, vô bổ không giúp ích gì cho bản thân lại còn làm hại cho lợi ích của chính bản thân và người thân đang cần mình.

Trong văn ngữ Trung Hoa có thành ngữ "đa quản nhàn sự" ngồi rảnh lo chuyện lung tung không liên quan đến mình. Trong sách Đại Nam Quốc Âm Tự Vị của Học Giả Huỳnh Tịnh Của năm 1895 thành ngữ Hán Việt bao đồng lo chuyện linh tinh, lan man, dông dài không tập trung vào chủ đề chính ...

Nhưng cũng có những công việc thiện nguyện giúp đỡ tha nhân đó là lo việc cho cộng đồng cho người hoạn nạn gây nhiều phước lành thì chúng ta trong gia đình nên chia nhau mà hành thiện. Xóm làng , địa phương còn nhiều kẻ đau khổ hơn ta thì trong gia đình chúng ta nên làm nặng hơn một ít để người kia dùng thì giờ lo cứu tế cho tha nhân thì chớ nói là "lo chuyện bao đồng" mà đây là việc bác ái, chúng ta bớt hay hi sinh quyền lợi chúng ta để giúp đời giúp người là việc thiện chứ nên 'vơ đũa cả nắm' bảo đó là "bao đồng"

Khi để thì giờ lo nghĩ chuyện gì chúng ta, tóm lại, nên suy nghĩ công việc và thì giờ của mình có hữu ích chăng. Chớ bao giờ chạy theo những suy nghĩ đầy 'hoang tưởng'.

- CHÚNG TA HÃY CHĂM NOM NHỮNG ĐIỀU THỰC TẾ DÙ NHỎ NHẶT TRƯỚC MẮT MÌNH TRƯỚC

- CHỚ LO CHUYỆN BAO ĐỒNG


The Astrologer

A man who lived a long time ago believed that he could read the future in the stars. He called himself an Astrologer, and spent his time at night gazing at the sky.

One evening he was walking along the open road outside the village. His eyes were fixed on the stars. He thought he saw there that the end of the world was at hand, when all at once, down he went into a hole full of mud and water.

There he stood up to his ears, in the muddy water, and madly clawing at the slippery sides of the hole in his effort to climb out.

His cries for help soon brought the villagers running. As they pulled him out of the mud, one of them said:

"You pretend to read the future in the stars, and yet you fail to see what is at your feet! This may teach you to pay more attention to what is right in front of you, and let the future take care of itself."

"What use is it," said another, "to read the stars, when you can't see what's right here on the earth?"

Take care of the little things and the big things will take care of themselves.


 


-0-0-0-

No comments:

Post a Comment

BÌNH LUẬN TỔNG QUÁT- THẢM NẠN MỌI MẶT MÀ TRUMP GIEO CHO NƯỚC MỸ KHÓ BỀ HÀN GẮN

Trước bầu cử 2024 có nhiều nhà phân tích chính trị đã cảnh báo cho nước Mỹ về những biến loạn cho Mỹ và cả thế giới nếu Trump tái đắc cử từ ...