Và từ đó bên hàng lau lả lướt
Khách ngày xưa không trở lại sang sông
Nên mỗi chiều thả thuyền theo bến nướcÔng lái buồn đưa mắt mỏi mòn trông...(Ông Lái Đò Hiếu Nghĩa)
vạn đò chợ Tỉnh QT
Bến xưa còn đó nhưng chẳng còn con đò năm xưa từng đưa mạ mỗi sáng sang sông để qua kịp chợ. Trẻ thơ doi dỏi mong ngóng mạ về. Mạ tất tả xuống đò kịp chuyến. Đò sang sông mang cả niềm vui trong gói quà về cho con dại. Những đứa con của mạ năm nào có về lại bến xưa, dáng mạ thân yêu giờ là hư ảo...xa xa gió cuốn mây trôi, hình bóng mạ nay chỉ là trời miên viễn.
cuộc đời sông nước trước 1968 (vạn Thạch Hãn)
Cuộc đời âm thầm trên sông nước bao năm, ông lão đưa đò trải đời qua tháng ngày chắt chiu gian khó. Sông lạnh chiều đông vắng khách qua sông. Lão lại ngồi thầm đếm tuổi đời trên sông nước quạnh hiu trong nghèo khó cơ hàn. Gió đông về, thổi hồn cô quạnh, Lão cúi đầu thầm nguyện những ước ao. Bụng đói ăn, thân người thiếu vải; đời lão chai rồi sống trong lắm nỗi truân chuyên.
vạn nghèo bên sông Vĩnh Định An Tiêm (chụp từ cầu Sải) sau năm 2000
Bao nhiêu năm chuyện cũ, ngày trở lại sông xưa chắc không còn ai nhớ đến lão đưa đò trên bến nước cô liêu...
Đến cầu Ba bến chiếc cầu sắt nhỏ bắc qua con sông Vĩnh Định, chiếc GMC chạy thẳng vào sân BCH tiểu đoàn, tôi vội nhảy xuống xe lo ‘gôn’ quần , xắn tay áo cho đúng quy cách. Tôi cố gắng chuẩn bị tư thế nhà bình thật nghiêm chỉnh trước khi vào trình diện tiểu đoàn trưởng. Thật sự tôi đã trễ phép gần 2 tuần lễ, biết ăn nói sao với tiểu đoàn trưởng đây? hay là mình lấy lý do gia đình ở tận Mỹ tho tỉnh Đình tường, tôi còn phải thăm bà con chiến nạn đang tạm cư ở Đà nẵng nữa. Tôi hy vọng mấy lý do này cũng tạm ổn.
Khi được phép vào phòng chỉ huy Tiểu Đoàn, tôi đứng nghiêm chào, xưng tên họ, số quân, cấp bậc. Tôi cố bình tĩnh nhưng thực sự trong tôi khá run! Đại Úy Tiểu Đoàn Trưởng đang ngồi ăn cơm với ông Tiểu đoàn Phó trong căn hầm chỉ huy "trợn mắt gằn giọng" hỏi lý do tôi trễ phép? Ông to giọng phê phán tôi về vấn đề vô kỷ luật? Còn một vấn đề, tôi là một sĩ quan trẻ mới ra trường?
Tội nghiệp thân tôi, ấp úng trình bày lý do trễ phép mong tiểu đoàn trưởng "thông cảm"? Hình như Ông Cầu thấy vẻ mặt và dáng dấp "búng ra sữa" của tôi ông cũng thấy "tội nghiệp", dịu giọng, Ông cho phép tôi ra ngoài chuẩn bị qua trình diện người Đại Đội Trưởng. Đại đội tôi sắp trình diện đang đóng bên kia múi cầu Ba Bến, ngó qua Tiểu Đoàn 105 phía bên này cầu Ba Bến.
Ra đứng tần ngần ở sân tiểu đoàn, tôi may mắn gặp người đại úy, trưởng ban 3 Tiểu Đoàn. Vị đại úy coi bộ thương và thông cảm cho khóa đàn em mời ra trường như tôi. Nhờ gặp gỡ một người cởi mở, dễ tính tôi cảm thấy gần gũi, vững lòng sau khi bị tiểu đoàn trưởng khiển trách.
ngã ba sông: nhánh sông đào Vĩnh Định chảy qua cầu BA Bến. Bên lũy tre xanh là quê ngoại người viết, làng Nại Cửu
Chia tay vị đại úy trưởng ban 3, tôi lại mang ba-lô súng đạn đi bộ qua cầu Ba Bến, chiếc cầu mấy mùa vắng bóng dân đi. Bên kia ngã ba sông, lấp ló sau lũy tre xanh ngắt là thôn Nại Cửu, làng ngoại tôi nhưng hơn nửa làng thuộc về phía "bên kia". Thỉnh thoảng tôi nghe văng vẳng tiếng kẻng liên hồi giục dân ra đồng hay hội họp gì đó? Tôi dừng lại giữa cầu, trời vẫn mưa... Tôi chẳng lạ với những cơn mưa phùn tiếp nối ngày qua ngày khi trời quê hương đang chuyển vào mùa mưa lạnh, đông sang. Bỗng nhưng lòng tôi cảm thấy nao nao lúc dừng lại giữa Cầu Ba Bến? Thật sự lúc đó tôi đang rơi vào thứ tâm trạng khá buồn. Về lại quê hương lúc gia đình, tất cả đều lưu lạc vào nam, thành phố kỷ niệm ấu thời cùng lớn lên khi tất cả đã ra đi, trên xa kia chỉ còn là một bãi gạch đá hoang tàn! Tôi cảm nhận được sự lạc lõng cho mình, một người lính trẻ vừa hết cái phép đầu tiên trong đời, vừa về trình diện đơn vị mới. Bên kia là quê Ngoại, bao hình ảnh thân thương lúc còn nhỏ dại, ngày xưa tôi thường níu tay bà ngoại về làng. Bên kia lũy tre xanh ngắt, những người thân xưa, bên đó chắc hẳn chẳng còn ai khi quê hương bao người lưu xứ? Gia đình đông vui, bao bà con, bạn bè, người thương xóm cũ chưa vẹn hai năm nay cách xa biền biệt tận miền nam hay tản mạn bốn phương trời...
Tôi nán dừng lại giữa cầu thêm một lúc, lặng ngắm nhánh sông đào Vĩnh Định. Con sông vắng vẻ in bóng tre, đôi bờ đìu hiu không một con đò? Người làng xưa còn ít người hồi cư để cùng nhau xây lại nếp sống thanh bình với đồng lúa xanh cùng bóng mục đồng ...đó là hình ảnh ngày trước tôi thường thấy, mỗi khi có dịp về thăm quê ngoại.
Sau khi trình diện vị đại đội trưởng, tôi được nằm tạm ở một căn hầm sát bờ sông chờ ngày ra giữ trung đội. Đại đội 2 đóng phía bên này sông có nhiệm vụ bảo vệ cho Tiểu đoàn nên tương đối nhàn hạ hơn mấy đại đội khác. Đại úy Lê kim Chung người làng Bích Khê, anh tính trầm lặng, cũng thông cảm khóa đàn em mới ra trường như người viết. Có thể do đó cũng là những xúc cảm ban đầu giống anh ngày trước mới ra đơn vị? Trời vẫn mưa, những cơn mưa phùn lê thê, tưởng như bất tận. Ánh sáng nhạt nhòa, từ ánh đèn nho nhỏ từ mấy cục pin xài lại của máy truyền tin trong hầm trú ẩn, là cơ ngơi cho tôi ngày đầu tiên về đại đội. Tôi may mắn được nằm trên một tấm ván ép Mỹ cũ kỷ, do lính đại đội lên tận Cổ Thành đào kiếm đem về tận đây.
Lính xa nhà, thú vui giữa các sĩ quan đại đội là bộ cờ quân đã cũ. Cái nền nhà và vài vách tường còn sót lại của ban chỉ huy đại đội là cơ ngơi cho tất cả mọi người ở đây. Bộ cờ quân là thú vui duy nhất cho anh Chung và mấy sĩ quan khác. Tôi còn nhớ người trung úy, đại đội phó, anh tên Ba người Huế đang dạo khúc đàn với bản nhạc "DONNA DONNA" bản nhạc tôi nghe lần đầu, tự nhiên lòng tôi sao bâng khuâng xao xuyến...
Chợt mở mắt, tôi nhìn qua khe hở của căn hầm... mùa đông chiều xuống thật mau. Tôi nghe đâu đây, hình như dưới chân cầu Ba Bến có tiếng con chim bói cá đang kêu từng hồi dài. Tiếng con chim đang đậu trên cành khô nghe sao buồn quá! Trên mặt con sông Vĩnh Định, màn mưa phùn theo gió vẫn còn lướt thướt bay./.
Quá khứ của quê hương, hình ảnh một dòng sông, vạn đò cùng bóng ông lão chèo thuyền. Bóng xưa như lảng vảng trong sương khói thời gian.
MỘT DÒNG SÔNG QUÊ
Đến cầu Ba bến chiếc cầu sắt nhỏ bắc qua con sông Vĩnh Định, chiếc GMC chạy thẳng vào sân BCH tiểu đoàn, tôi vội nhảy xuống xe lo ‘gôn’ quần , xắn tay áo cho đúng quy cách. Tôi cố gắng chuẩn bị tư thế nhà bình thật nghiêm chỉnh trước khi vào trình diện tiểu đoàn trưởng. Thật sự tôi đã trễ phép gần 2 tuần lễ, biết ăn nói sao với tiểu đoàn trưởng đây? hay là mình lấy lý do gia đình ở tận Mỹ tho tỉnh Đình tường, tôi còn phải thăm bà con chiến nạn đang tạm cư ở Đà nẵng nữa. Tôi hy vọng mấy lý do này cũng tạm ổn.
Khi được phép vào phòng chỉ huy Tiểu Đoàn, tôi đứng nghiêm chào, xưng tên họ, số quân, cấp bậc. Tôi cố bình tĩnh nhưng thực sự trong tôi khá run! Đại Úy Tiểu Đoàn Trưởng đang ngồi ăn cơm với ông Tiểu đoàn Phó trong căn hầm chỉ huy "trợn mắt gằn giọng" hỏi lý do tôi trễ phép? Ông to giọng phê phán tôi về vấn đề vô kỷ luật? Còn một vấn đề, tôi là một sĩ quan trẻ mới ra trường?
Tội nghiệp thân tôi, ấp úng trình bày lý do trễ phép mong tiểu đoàn trưởng "thông cảm"? Hình như Ông Cầu thấy vẻ mặt và dáng dấp "búng ra sữa" của tôi ông cũng thấy "tội nghiệp", dịu giọng, Ông cho phép tôi ra ngoài chuẩn bị qua trình diện người Đại Đội Trưởng. Đại đội tôi sắp trình diện đang đóng bên kia múi cầu Ba Bến, ngó qua Tiểu Đoàn 105 phía bên này cầu Ba Bến.
Ra đứng tần ngần ở sân tiểu đoàn, tôi may mắn gặp người đại úy, trưởng ban 3 Tiểu Đoàn. Vị đại úy coi bộ thương và thông cảm cho khóa đàn em mời ra trường như tôi. Nhờ gặp gỡ một người cởi mở, dễ tính tôi cảm thấy gần gũi, vững lòng sau khi bị tiểu đoàn trưởng khiển trách.
ngã ba sông: nhánh sông đào Vĩnh Định chảy qua cầu BA Bến. Bên lũy tre xanh là quê ngoại người viết, làng Nại Cửu
Chia tay vị đại úy trưởng ban 3, tôi lại mang ba-lô súng đạn đi bộ qua cầu Ba Bến, chiếc cầu mấy mùa vắng bóng dân đi. Bên kia ngã ba sông, lấp ló sau lũy tre xanh ngắt là thôn Nại Cửu, làng ngoại tôi nhưng hơn nửa làng thuộc về phía "bên kia". Thỉnh thoảng tôi nghe văng vẳng tiếng kẻng liên hồi giục dân ra đồng hay hội họp gì đó? Tôi dừng lại giữa cầu, trời vẫn mưa... Tôi chẳng lạ với những cơn mưa phùn tiếp nối ngày qua ngày khi trời quê hương đang chuyển vào mùa mưa lạnh, đông sang. Bỗng nhưng lòng tôi cảm thấy nao nao lúc dừng lại giữa Cầu Ba Bến? Thật sự lúc đó tôi đang rơi vào thứ tâm trạng khá buồn. Về lại quê hương lúc gia đình, tất cả đều lưu lạc vào nam, thành phố kỷ niệm ấu thời cùng lớn lên khi tất cả đã ra đi, trên xa kia chỉ còn là một bãi gạch đá hoang tàn! Tôi cảm nhận được sự lạc lõng cho mình, một người lính trẻ vừa hết cái phép đầu tiên trong đời, vừa về trình diện đơn vị mới. Bên kia là quê Ngoại, bao hình ảnh thân thương lúc còn nhỏ dại, ngày xưa tôi thường níu tay bà ngoại về làng. Bên kia lũy tre xanh ngắt, những người thân xưa, bên đó chắc hẳn chẳng còn ai khi quê hương bao người lưu xứ? Gia đình đông vui, bao bà con, bạn bè, người thương xóm cũ chưa vẹn hai năm nay cách xa biền biệt tận miền nam hay tản mạn bốn phương trời...
Tôi nán dừng lại giữa cầu thêm một lúc, lặng ngắm nhánh sông đào Vĩnh Định. Con sông vắng vẻ in bóng tre, đôi bờ đìu hiu không một con đò? Người làng xưa còn ít người hồi cư để cùng nhau xây lại nếp sống thanh bình với đồng lúa xanh cùng bóng mục đồng ...đó là hình ảnh ngày trước tôi thường thấy, mỗi khi có dịp về thăm quê ngoại.
VỀ ĐẠI ĐỘI
Sau khi trình diện vị đại đội trưởng, tôi được nằm tạm ở một căn hầm sát bờ sông chờ ngày ra giữ trung đội. Đại đội 2 đóng phía bên này sông có nhiệm vụ bảo vệ cho Tiểu đoàn nên tương đối nhàn hạ hơn mấy đại đội khác. Đại úy Lê kim Chung người làng Bích Khê, anh tính trầm lặng, cũng thông cảm khóa đàn em mới ra trường như người viết. Có thể do đó cũng là những xúc cảm ban đầu giống anh ngày trước mới ra đơn vị? Trời vẫn mưa, những cơn mưa phùn lê thê, tưởng như bất tận. Ánh sáng nhạt nhòa, từ ánh đèn nho nhỏ từ mấy cục pin xài lại của máy truyền tin trong hầm trú ẩn, là cơ ngơi cho tôi ngày đầu tiên về đại đội. Tôi may mắn được nằm trên một tấm ván ép Mỹ cũ kỷ, do lính đại đội lên tận Cổ Thành đào kiếm đem về tận đây.
Mái nhà xưa yêu dấu,
bức tường rêu phong cũ,
nơi cậu bé qua những ngày thơ ấu.
Muốn mình mau khôn lớn,
Muốn mình mau khôn lớn,
giữa lụa là yên ấm, em ngồi ước mơ bước chân giang hồ.
Mơ bay theo cánh chim ngang trời, biển xa núi chơi vơi.
Mơ bay đi khát khao cuộc đời, một đêm nhớ tiếng ai ru hời...
Mơ bay theo cánh chim ngang trời, biển xa núi chơi vơi.
Mơ bay đi khát khao cuộc đời, một đêm nhớ tiếng ai ru hời...
Chẳng màng đến cởi giày, tôi nằm thừ trên miếng ván kê gần sát mặt đất nên tôi ngửi được cả mùi ẩm thấp và ướt át trong căn hầm. Ngày ra trường tôi tự nguyện chọn về đây kia mà! Tôi đã chọn quê hương Quảng trị vì tôi nhớ nó, vì tôi còn thương cả một vùng trời đầy ắp kỷ niệm. Tôi cố gắng lấy lại giấc ngủ sau một hành trình đầy lo lắng và cảm xúc. Trong cơn lim dim, tôi mơ màng thấy những khuôn mặt bạn bè năm xưa, mái trường cũ còn nguyên vẹn. Mơ hồ trong giấc ngủ mệt mỏi, trong giấc mơ thoang thoáng thanh âm của chợ tỉnh vào ngày cận tết...tiếng máy cắt thuốc lá cẩm lệ, những sạp bán mứt, những gánh rau sắc vàng hoa cải...
Chợt mở mắt, tôi nhìn qua khe hở của căn hầm... mùa đông chiều xuống thật mau. Tôi nghe đâu đây, hình như dưới chân cầu Ba Bến có tiếng con chim bói cá đang kêu từng hồi dài. Tiếng con chim đang đậu trên cành khô nghe sao buồn quá! Trên mặt con sông Vĩnh Định, màn mưa phùn theo gió vẫn còn lướt thướt bay./.
Đinh trọng Phúc
edition
20/5/2026
No comments:
Post a Comment