HÈ VỀ! HÈ VỀ

 Trời hồng hồng sáng trong trong.

Ngàn phượng rung nắng ngoài song

Cành mềm mềm gió ru êm

Lọc mầu mây bích

Ngọc qua mầu duyên

Đàn nhịp nhàng hát vang vang

Nhạc hoà thơ đón hè sang...

(Hè về Nhạc sĩ Hùng Lân)

      

    Tháng năm đến rồi, khí trời Quảng Trị sửa soạn đón thêm mùa hè mới. Khí trời oi ả bắt đầu dọi cơn nắng khó chịu, ran rát báo hiệu mùa hạ đang về. Nhiều cành phượng vĩ bắt đầu thi nhau bung nở sắc hoa màu đỏ ối mà bản nhạc xưa nào đó từng ví là "màu máu con tim"...nhưng đối với bao lứa tuổi thơ của bạn của tôi cùng thế hệ tuổi nhỏ bây giờ lứa tuổi tiểu học thì bắt đầu xôn xao rộn rã trong lòng do sắp có ba tháng hè nghỉ học.

Người viết còn nhớ ngày xưa mỗi lúc tạm xa mái trường thân yêu trong ba tháng hè, cũng là lúc đâu đó từ cái radio nhà ai thoáng đưa tiếng hợp ca bài hát Hè Về của Nhạc sĩ Hùng Lân...

...Hè về trong khóm trúc mềm đầu hè

Hè về trong tiếng sáo diều dật dờ
Hè về gieo ánh tơ

Bâng khuâng nghe nắng đùa mây trắng đàn chim cánh đo trời...

Ôi cho đến lúc tuổi về già mới thấm thía lời nhạc đó thật hay và ý nghĩa làm sao?! Tuổi nhỏ ngày đó, trong tiềm thức chỉ nhớ mãi âm vang hay cung điệu bài ca, thú thật làm sao nhớ lời? Đã thế, đôi lúc chúng tôi chỉ thuộc vài lời "nhạc chế" từ bài hát đó mới "nghịch ngợm" làm sao?

Thật thế, hè về- hè về- không ai bảo ai mọi lũ bạn một thời tiểu học đứa nào cũng bừng lên nét vui nhộn, tâm lí háo hức do ngày hè đến rồi!

Chúng tôi tạm xa sân trường cùng những gốc phượng, bác phu trường vừa quét vôi trắng. Trên cao sắc đỏ phượng hồng đang nở bung sắc màu đỏ thắm. Ve kêu ngày hè chắc hẳn vắng bóng lũ bạn chúng tôi... Sau ba tháng chúng tôi sẽ lên lớp mới cùng niên khóa mới. 

    Hè về cũng là lúc bầu trời Quảng Trị chẳng bao giờ vắng cơn nắng quê nhà. Hè về Quảng Trị có ngọn gió Lào  thổi qua. Hàng ngày người xứ mình chịu đựng cơn nóng hầm hập, quay quắt, như "nung da đốt thịt" !? Nói thì nói vậy, nhưng người mình, ai cũng chịu đựng quen rồi. 

TUỔI THƠ QUẢNG TRỊ VÀ THÚ ĐÁ DẾ

  Người kể chỉ mong nhắc đến một thời tiểu học cùng những thú vui hồn nhiên mà đời người ai cũng qua một lần, không bao giờ có lại đó là cái thú đá dế. Nhưng đá dế thì là chuyện con trai không dành cho con gái. Con gái có cho dế để đá thì chẳng ai ưa?

Chuyện cũng lạ, thời con nít trong xóm tôi ở thời con nít người kể chuyện chỉ gọi là "đá rế"? Gọi thế chẳng ai sửa giúp, lâu ngày thành quen. Tôi cũng không giải thích được con nít QT sao kêu chữ DẾ thành RẾ?

   Tính lại  thời gian phải nói là hơn sáu mươi năm rồi. Tính từ cái tuổi chúng tôi đá dế cùng nhau trong cái xóm có tên là Cửa Hậu thân yêu đó! Sáu mươi năm là sáu thập kỷ thế mà tôi vẫn nhớ chuyện đá dế năm xửa năm xưa?

Một lần nữa, người viết phải kể về một chuyến "phiêu lưu" qua bên kia sông Thạch Hãn, đi quá Nhan biều tìm đứa bạn bên thôn Ái Tử để đổi cho được hai ba con dế đem về bên này thành phố.

 Chuyện của sáu mươi năm... rõ ràng hơn nửa đời người. Từ lúc tôi biết đá dế đến nay,  tôi vẫn chưa quên con "dế nhất" ngày đó. Con dế này tôi kể với bạn nghe, không phải chỉ về bờ sông An Tiêm rồi lôi phăng mấy dây dưa để tìm cho ra con dế. Tôi phải làm một chuyến phiêu lưu qua tận Thôn Ái Tử bên kia bờ sông Thạch Hãn để đổi đồ lấy dế...

CUỘC 'PHIÊU LƯU' ĐI ĐỔI DẾ RA SAO?

    Đó là một ngày tôi bạo gan đi bộ một mình qua cầu Ga, lần theo Quốc Lộ. Qua khỏi Cầu Ái Tử, tôi đi băng qua bãi cát Ái Tử để tới một thôn làng sau lưng Chùa Sắc Tứ. Từ bên này thành phố tôi đi một mình như thế, quả là một chuyến "phiêu lưu mạo hiểm" không bằng. Ngày đó tôi có đứa bạn tiểu học, nhà bên thôn Ái tử nhưng giờ này tôi quên mất tên.'

 Tác giả xin nhắc lại một tí rằng năm đó chưa có căn cứ Ái Tử của quân đội Mỹ.  

    Tôi  vượt qua bãi cát mênh mông  lác đác vài đám mồ hoang. Những cồn cỏ nối tiếp, xa xa trong kia làng mạc thưa thớt. Có những con chim sơn ca thay nhau bay lên cao đập cánh đứng yên liên hồi kêu lảnh lót. Con này kêu xong từ từ hạ cánh, lạ thay! con khác tiếp tục bay lên, lại đập cánh đứng yên, hót liên hồi...

    Thưa với bạn đọc, tiếng sơn ca nghe nó lảnh lót và trong trẻo làm sao ấy?!  Tiếng chim sơn ca trên một khoảng trời thanh tịnh chốn làng quê, những bụi dứa, những đám cỏ hoang cùng những triền cát trắng trên một vùng đồi càn thật là một khung cảnh hoang sơ. Thế nhưng trong xa kia lại có thôn làng...Thôn Ái Tử có đứa bạn tiểu học của tôi cư ngụ bên đó. 

   Một vùng thôn làng thưa thớt, vắng vẻ thế nhưng trong tôi lại cảm khoái vô cùng. Bao nhiêu cảm giác mệt mỏi, sợ sệt tan biến đâu mất? Thật sự ngày đó tuổi nhỏ như tôi lại dám đi một mình như thế cũng "gan dạ" lắm!? Quả là một chuyến 'du ngoạn một mình lại xa xôi như vậy quả thậ t tự do cùng thích thú biết bao!

TÔI KỂ BẠN NGHE ĐỔI DẾ RA SAO?

    Giờ tôi kể các bạn nghe chuyện "đổi dế" của tôi ra sao?

    Tôi mang mấy thứ "vật phẩm, hàng hóa" từ thành phố qua chốn làng quê đó với ý định đổi chác với đứa bạn bên làng Ái Tử này là những gì?

   Đứa bạn bên làng thích nhất là mấy cái thuớc cùng cán viết màu làm bằng nhựa. Chắc bạn đọc còn nhớ, một thời đồ nhựa 'lên ngôi' thay dần cho mấy cái thuớc  gỗ hay bị uốn cong cùng dễ lem mực. Người viết xin gọi đó là "thời đại ĐỒ NHỰA". Sao mà không gọi như thế; nào từ cái thước, cán viết, ê ke vẽ hình  đều bằng nhựa...rồi tôi phải nhớ đến bình mực không chảy, cho đến cái bi đông bới nước để bỏ hạt é vào cũng là nhựa, nó đã qua thời đại bới nước  bằng chai và  "NHÉM LÁ CHUỐI " 

 (người viết xin giải thích thêm: đựng nước thì kiếm ra cái chai không, nhưng nắp đậy có khi phải lấy lá chuối cuốn lại nhém lại. Những chai đựng nước mắm trong bếp vào thời này có khi cũng nhém bằng lá chuối cuốn lại như đã tả trên)

 Tôi lại lan man mất, xin nói cho rõ vào đây cái bi đông  của tôi ngoài hạt é ra còn hòa nước đường nữa chứ!...và đứa bạn nào tôi thuơng thì cho nó một nắp bi đông. Đúng vậy tình cảm bạn nhỏ với nhau tính bằng nắp bi- đông, dụng cụ "đo lường" có sẵn trong tay lúc đó.

    Người bạn có nhà bên thôn Ái Tử sao mà không mê mấy cái cán viết và thước nhựa màu của tôi mang qua mới toang như thế được? thế là bạn đó không tiếc gì mấy con dế nhất  liền đổi cho tôi ngay. Bạn ta không quên bỏ vào trong cái lon vài ngọn rau lang, vài miếng dưa cho mấy con dế  "giải khát " trên đường tôi về nhà.

CHỈ CÒN LÀ DĨ VÃNG TUỔI THƠ

    Thế là mùa hè chói chang tiếp tục trở về với quê hương đất nước. Rộn rã đó đây các em nhỏ hiện nay có thể đều nghe tiếng ve  kêu rền vang lên từ mấy tàng cây sầu đông quanh xóm. Tiếng ve trên cao cùng với tiếng ồn ào của bầy con nít phía dưới càng làm khuấy động bầu trời nắng nôi oi ả của buổi trưa hè. Cũng như thế hệ của người viết của sáu thập niên trước hi vọng rằng bà con chẳng ai la rầy chi, ai nỡ phá đi niềm vui tuổi dại?

  Đêm mùa hè khó ngủ, các bạn trẻ có kêu nhau bắt cặp chơi trò đá lon như chúng tôi ngày đó không? Những đêm mùa hạ chúng tôi chơi cho tận gần nửa đêm chưa về nhà. Quả thật cơn nóng ban ngày vẫn kéo dài cho tới tận khuya.

    Dù sao người kể chuyện rất muốn viết để nhắc lại một thời con nít, hồn nhiên vui thú nay không còn trở lại?! 

Dĩ vãng bàng bạc bay đi như đám mây  trời rong chơi, phiêu lãng. Càng già ta càng trân trọng những kỷ niệm ấu thơ do tất cả đều là những tài sản tinh thần ai cũng thật lòng cất giữ sâu tận đáy lòng. Sẽ có một ngày lúc tuổi đời chúng ta thật sự về chiều, sẽ có lúc chúng ta đều cần một chuyến tàu tưởng tượng đi về dĩ vãng... trong khoảng mơ hồ nào đó các bạn và tôi sẽ nghe văng vẳng đâu đây thanh âm tiếng cười vui rộn ràng của lớp bạn, mùa hè đá dế năm xưa./.

Đinh trọng Phúc 

edition