Hơn ba mươi năm trước tại một vùng quê nghèo có tên là SƠn Mỹ, người viết không bao giờ quên thân phận những lớp trẻ thơ sinh ra ở đây. Các em nhỏ đó, sau những giờ phụ làm nông với gia đình, các em chỉ có một thời gian hạnh phúc nhất đời là được ĐI HỌC.
Đúng vậy, tôi luôn tin rằng niềm sung sướng lớn nhất của các cháu nhỏ đó là được tới trường. TỚI TRƯỜNG có thể nói đó là sự mong đợi háo hức sau thời gian phụ với mẹ cha đi canh thú hoang trong rẫy rừng. Các em mừng vui khi tới lớp, gặp thầy cô bạn bè. Lớp trẻ thơ ngày đó dễ dàng sung sướng, sẵn sàng đón nhận mọi hoàn cảnh tại trường miễn là được ngồi gần nhau dù là trường tranh vách lá với những dãy bàn ghế xiêu vẹo, sứt mẻ, chắp vá, thiếu thốn.
Những đôi chân trần, quần đùi và cái áo vá nhưng lớp trẻ nhỏ này vẫn thường tự hào chúng là HỌC TRÒ nơi vùng thôn dã. Nhưng các em vui sướng, tiếng đọc bài theo cô, những nét chữ nắn nót và những cuốn vở hiếm hoi, quăn góc...
trường Phổ Thông Cơ Sở 1 xã Sơn Mỹ 1995
Có ai sống những qua những ngày cơ khổ đó mới biết được cái HẠNH PHÚC của những ngày đi học. Những đứa học trò nghèo, chúng còn là những tay lao động dù không phải là CHÍNH nhưng rất cần cho cha mẹ chúng- những người làm nương rẫy đang cần. Chúng cần thật, từ đi BỎ HỘT trong những trận mưa đầu mùa, cho đến bới cơm vào rừng, đi lượm than vụn giúp kinh tế trong nhà và ban ngày đôi khi còn đi giữ rẫy. Mùa rẫy, vào ban ngày chúng ta có thể nghe tiếng trẻ con kêu vang kèm nhiều tiếng gõ vang xa từ nồi song cũ hay ngay cả còi ...nhằm xua đuổi bầy keo, bọn khỉ... đang phá hoại bắp, lúa... Đêm về người lớn vào chòi thay thế các em. Người lớn ở lại ban đêm nhằm lo canh heo phá sắn, cũng gõ cũng kêu nhưng không có tiếng trẻ con.
Rồi NGÀY TẾT THẦY CÔ LẠI ĐẾN
Bên mái trường quê rách nát đến tả tơi. Có những khuôn mặt thập thò. Các em học trò ngày đó cũng biết kiếm làm sao cho ra những thứ gì để tỏ chút lòng tri ân thầy cô trong ngày vui đó.
Có em kiếm được xâu cá, có lẽ các em câu cặm hay tát vũng đâu đó hôm qua cũng rụt rè đem tới biếu cô. Có đứa xin mạ được vài lon đậu xanh, đậu huyết gì đó ...dù món quà nhà quê đơn sơ mộc mạc nhưng đó xuất phát từ tấm lòng chân thành nhất của các em.
Qua con mắt của người viết và cũng từng là một phu trường bên một mái trường xiêu vẹo đó, tấm lòng các em thật chất phác và hồn nhiên biết bao.
Đó là một kỷ niệm khó quên về "NGÀY TẾT THẦY CÔ" ở chốn quê nghèo...
VỢ tôi đi dạy, tức là cô giáo làng vào thuở đó. Mấy chục đồng lương và 13 ký gạo đó là đời sống của một người đi làm nghề dạy học. Một thời kinh tế bao cấp và chốn rẫy rừng tự cung tự cấp của một thời hoang sơ của một xã hội mới bắt đầu như khởi thủy của một THUỞ HỒNG HOANG.
tác giả Đinh trọng Phúc bên mái trường tranh năm 1984
*
NHƯNG LÀM SAO QUÊN NHỮNG TẤM LÒNG TRẺ NHỎ
Mái trường tranh, vách lá hở hang cùng những cái bàn xiêu vẹo. Phấn viết cho Cô Thầy giảng bài cho các em vẫn thiếu. Trước mặt cô thầy, các em ngồi yên chăm chỉ nhưng bụng các em những đứa học trò trường làng còn lại xép ve. Tan buổi học chúng còn vào rẫy ...những lần mót khoai, sắn và những mớ than vụn trong rừng và những đồng bạc góp nhặt thêm cho đời sống gia đình.
lớp nhỏ thành thị hôm nay cũng tập 'về thăm vùng quê' để thay đổi không khí hay tận tường hay nói cách khác là "trực quan, trải nghiệm" thế nào là vùng "SINH THÁI MỚI". Phải chăng các em nhỏ thành thị hôm nay có thể chia sớt hay cảm thông được những nỗi khổ cực của học trò nghèo ngày xưa? Các em nhỏ thành phố hôm nay có thể sờ được trái bắp, củ khoai hay ngay cả con trâu cái cày nơi chốn thôn làng. Nhưng khó lắm khi bơ sữa là thức ăn hàng ngày của các em "thế hệ đổi mới" sau này, thì làm gì thấu hiểu được hay thực sự cảm nhận nỗi cảm giác thiếu thốn của nhiều lớp nhỏ ngày xưa nơi vùng thôn dã?
***
Hôm nay nơi chốn thị thành hay quê hương đã thay đổi. NGày Thầy Cô Giáo là một ngày Hội Tưng Bừng nào hoa nào quà cáp đủ thứ vật phẩm đắt tiền. Những lớp thầy cô mới hơn sẽ có những ngày hội vui vẻ bên bao thứ quà tặng hảo hạng từ nhiều tầng lớp học trò trong một xã hội thừa mứa vật chất ...
Nhưng tôi làm sao quên cái ngày đó...
Những đôi mắt tinh anh và khao khát học chữ của các em bên mái trường làng ...những đôi mắt sáng ngời, thông minh, cùng chịu khó bao ngày. Nhưng buồn cho em sinh ra vào một nơi thôn quê thiếu thốn mọi bề.
Những con cá, những lon bắp đậu mồ hôi các em...từ chốn rẫy rừng xa xôi cùng tấm lòng các em trong ngày THẦY CÔ GIÁO.
Một thời bao cấp tất cả mọi ngõ ngách đều thiếu thốn mọi thứ huống gì các em sinh ra nơi một vùng quê rất xa ánh đèn đô thị?
Ôi! làm sao người viết quên được cùng thương nhớ các em xưa? Giờ đây các em đó hôm nay đã bước vào tuổi tứ hay ngũ tuần; giá như có ai nhắc lại chuyện ngày xưa chắc hẳn ít có em nào quên được.
Quê hương giờ đây đang thay đổi từng ngày từng giờ trên mọi nẻo đường đất nước. Kỷ niệm nhọc nhằn ngày cũ qua đi nhưng dù sao ai cũng đều trân trọng do đó là sức bật mạnh mẽ cho bao lớp người ngày đó vươn lên cho một tương lai no ấm./.
Đinh trọng Phúc
No comments:
Post a Comment